Σύμφωνα με την ρύθμιση, τα υπερέσοδα προσδιορίζονται ως η διαφορά ανάμεσα στην «Εύλογη Μέση Τιμή Λιανικής» που θα καθορίζεται με υπουργική απόφαση με βάση το κόστος και ένα εύλογο περιθώριο κέρδους και την πραγματική τιμή που χρέωσαν οι προμηθευτές τους πελάτες τους. Κατά την πρώτη εφαρμογή της ρύθμισης, θα ανακτηθούν τα υπερέσοδα της περιόδου από 1ης Αυγούστου μέχρι 31 Οκτωβρίου και στη συνέχεια θα ανακτώνται ανά τρίμηνο. Σε πρώτη φάση θα καταβάλλεται το 60% των υπερεσόδων και το υπόλοιπο 40% στη λήξη του μηχανισμού ανάκτησης. Το σύνολο των εσόδων θα διοχετεύονται στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης για χρηματοδότηση των επιδοτήσεων των λογαριασμών ενέργειας.

Με την ίδια τροπολογία συστήνεται Υπηρεσία Μείωσης Ζήτησης Ηλεκτρικής Ενέργειας μέσω της οποίας θα εφαρμοστεί η Κοινοτική υποχρέωση για μείωση της κατανάλωσης κατά τις ώρες αιχμής, θα προσδιοριστούν οι υπόχρεοι καταναλωτές και το αντάλλαγμα που αυτοί δικαιούνται.

Τέλος, προβλέπεται η δυνατότητα προκήρυξης προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων και κατοικιών που θα περιλαμβάνουν συμπληρωματικά και παρεμβάσεις αισθητικής και λειτουργικής ανακαίνισης.

Όπως επισημαίνεται με τις συνθήκες στην αγορά τόσο ευμετάβλητες, τα ασφάλιστρα κινδύνου τα οποία πρέπει να καταβάλουν οι προμηθευτές όσο και το αντιστάθμισμά τους βρίσκονται σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Σε ένα άλλο σημείο που στέκονται οι προμηθευτές, είναι το γεγονός ότι δεν μπορούν να παρέχουν «εκπτώσεις στους καταναλωτές διά νόμου, οι οποίες συνδέονται με το ύψος των τιμών στην Προημερήσια Αγορά ή με οποιοδήποτε ex-post δείκτη του χονδρεμπορικού κόστους. Στην περίπτωση δηλαδή που οι προβλεπόμενες τιμές του χονδρεμπορικού κόστους υπερβαίνουν αυτές που εν τέλει διαμορφώνονται στην αγορά, οι προμηθευτές δεν έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν έναν σαφώς καθορισμένο και διαφανή μηχανισμό για την επιστροφή των αναλογούντων ποσών των χρεώσεων προμήθειας -μετά τα αποτελέσματα της αντιστάθμισης κινδύνου- στους καταναλωτές».

Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΕΣΠΕΝ αναφέρει:

«Με την παρούσα επιστολή, ο Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ) επιθυμεί να τοποθετηθεί αναφορικά με την εξαγγελθείσα νομοθετική ρύθμιση για την έκτακτη φορολόγηση των προμηθευτών ενέργειας.

Ο Σύνδεσμος μας είχε από την πρώτη στιγμή επισημάνει ότι οι διατάξεις του Νόμου 4951/2022 (άρθ. 138) αναφορικά με την τιμολόγηση των τελικών πελατών βάσει προβλεπόμενων τιμών, σε τόσο ευμετάβλητες συνθήκες, εκ των πραγμάτων θα οδηγούσε σε αύξηση των τιμολογίων λόγω του πολύ υψηλού ασφάλιστρου (risk premium) που πρέπει να καταβληθεί από τους προμηθευτές στα πλαίσια της αντιστάθμισης του σχετικού κινδύνου μέσω χρηματοπιστωτικών παραγώγων (hedging). Ιδίως οι μακροχρόνιες προβλέψεις, για διάστημα σχεδόν δύο μηνών, δημιουργούν ακόμα υψηλότερο κόστος, εφόσον ο κίνδυνος των margin calls δρα πολλαπλασιαστικά επί των ήδη υψηλών ασφαλίστρων. Σημειώνεται δε ότι, οι συγκεκριμένες διατάξεις ουδέποτε παρουσιάστηκαν σε δημόσια διαβούλευση, ούτε συζητήθηκαν στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής.

Στο πλαίσιο αυτό, λίγους μήνες μετά την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων, προκαλεί εντύπωση η εξαγγελία νέας -αιφνίδιας- νομοθετικής ρύθμισης που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της αύξησης των τελικών τιμολογίων προμήθειας μέσω της έκτακτης φορολόγησης των προμηθευτών ενέργειας, όταν έχει εξ αρχής επισημανθεί ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός θα επέβαλε την ενσωμάτωση του κινδύνου των αγορών και του κόστους της αντιστάθμισης αυτού, στα προσφερόμενα τιμολόγια και θα οδηγούσε στην αύξηση τους.

Εντύπωση προκαλεί ιδίως το γεγονός ότι, η αύξηση στις τελικές χρεώσεις των καταναλωτών φαίνεται να αποδίδεται στις εμπορικές πρακτικές των προμηθευτών ενέργειας, που εμφανίζονται ως να απολαμβάνουν υπερκέρδη, τη στιγμή μάλιστα που εκ του νόμου, στα πλαίσια της συγκεκριμένης ρύθμισης, δεν επιτρέπεται να χορηγήσουν στους πελάτες τους εκπτώσεις που συνδέονται με το ύψος των τιμών στην Προημερήσια Αγορά ή με οποιοδήποτε ex-post δείκτη του χονδρεμπορικού κόστους. Στην περίπτωση δηλαδή που οι προβλεπόμενες τιμές του χονδρεμπορικού κόστους υπερβαίνουν αυτές που εν τέλει διαμορφώνονται στην αγορά, οι προμηθευτές δεν έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν έναν σαφώς καθορισμένο και διαφανή μηχανισμό για την επιστροφή των αναλογούντων ποσών των χρεώσεων προμήθειας -μετά τα αποτελέσματα της αντιστάθμισης κινδύνου- στους καταναλωτές.

Επί της ουσίας, η απαγόρευση όλων των εναλλακτικών τύπων τιμολογίων προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, πέραν των προβλεπόμενων στις εν λόγω διατάξεις, σταθερών και κυλιόμενα σταθερών, καταργεί τη δυνατότητα εφαρμογής οποιασδήποτε εμπορικής πολιτικής, περιορίζει τον ανταγωνισμό και υποχρεώνει τους προμηθευτές να προσφέρουν πανομοιότυπα προϊόντα.

Σε κάθε περίπτωση, ο όποιος σχεδιασμός σχετικής ρύθμισης για την έκτακτη φορολόγηση των προμηθευτών ενέργειας είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να βασίζεται στις αυτοτελείς οικονομικές καταστάσεις των εταιρειών, όπου αποτυπώνεται τόσο το συνολικό κόστος που σχετίζεται με τη δραστηριότητα της προμήθειας, όσο και το πραγματικό κόστος προμήθειας που επωμίζεται ο καταναλωτής, σταθμίζοντας εκπτώσεις και άλλες ωφέλειες επί του ανταγωνιστικού σκέλους των τιμολογίων. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει ασφαλώς να συνυπολογίζεται τόσο το κόστος των ασφαλίστρων κινδύνου (risk premium) όσο και τα αποτελέσματα της αντιστάθμισης αυτού (hedging gains/ losses), καθώς και το κόστος για την κάλυψη των ιδιαιτέρως αυξημένων αναγκών χρηματοοικονομικής ρευστότητας κατά την τρέχουσα περίοδο. Στην αξιολόγηση θα πρέπει προφανώς να ληφθούν υπόψη και οι επισφαλείς απαιτήσεις που σχετίζονται με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές και την Καθολική Υπηρεσία και οι οποίες εν τέλει αποτελούν ζημία για τα οικονομικά αποτελέσματα των εταιρειών.

Επισημαίνεται ότι το εύρος και ο βαθμός των διακυμάνσεων των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά, σε τόσο ευμετάβλητο περιβάλλον, καθιστούν αδύνατη την αποφυγή ανισορροπιών μεταξύ των τιμολογίων που προσφέρονται στους καταναλωτές βάσει προβλέψεων, και των τιμών όπως εν τέλει διαμορφώνονται στη χονδρεμπορική αγορά, και οι οποίες δύνανται προφανώς να αποβούν εξίσου επιζήμιες ή επωφελείς για τους συμμετέχοντες, ανάλογα με την πορεία της αγοράς.

Όπως έχουμε τονίσει για μια σειρά θεμάτων κατά το τελευταίο διάστημα, η διαδικασία σχεδιασμού των όποιων έκτακτων μέτρων, είναι κρίσιμο να περιλαμβάνει τη διαβούλευση με τους συμμετέχοντες στην αγορά -τουλάχιστον με το μεγαλύτερο μέρος αυτών- ώστε να συνεκτιμώνται στο σύνολο τους τα πραγματικά δεδομένα που άπτονται της λειτουργίας της αγοράς προμήθειας και να διασφαλίζεται κατά το δυνατόν η εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία του ανταγωνισμού στα πλαίσια των όποιων παρεμβάσεων, προς όφελος των καταναλωτών».

Όπως επισημαίνουν, με το ύψος των κρατικών επιδοτήσεων να φθάνει σε υψηλά επίπεδα η μη καταβολή τους απαιτεί από τους προμηθευτές να καλύψουν εξ ολοκλήρου μέσω ιδίων κεφαλαίων εξαιρετικά υψηλές χρηματοοικονομικές απαιτήσεις. Το ίδιο ισχύει και για τον ΦΠΑ, καθώς καλούνται να αποδώσουν στις φορολογικές αρχές ιδιαιτέρως υψηλά ποσά ΦΠΑ δίχως αυτά να τους έχουν καταβληθεί.

Αναλυτικότερα η ανακοίνωση αναφέρει:

«Ο Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ) επιθυμεί να επισημάνει συγκεκριμένα ζητήματα αναφορικά με την πίστωση στους προμηθευτές ενέργειας, των κονδυλίων των κρατικών επιδοτήσεων ηλεκτρικής ενέργειας, βάσει των σχετικών στοιχείων που υποβάλλονται από τους προμηθευτές στην ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε., σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις κείμενες διατάξεις.

Λαμβάνοντας υπόψη τόσο το ιδιαιτέρως υψηλό επίπεδο των κρατικών επιδοτήσεων ηλεκτρικής ενέργειας κατά τον μήνα Σεπτέμβριο, όσο και το γεγονός ότι η καταβολή των αναλογούντων κονδυλίων πραγματοποιήθηκε μόλις τις προηγούμενες ημέρες, γίνεται αντιληπτό ότι οι προμηθευτές, οι οποίοι προχώρησαν στην προσήκουσα πίστωση των επιδοτήσεων στους λογαριασμούς κατανάλωσης του Σεπτεμβρίου, κλήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα να καλύψουν εξ ολοκλήρου μέσω ιδίων κεφαλαίων, εξαιρετικά υψηλές χρηματοοικονομικές απαιτήσεις -σε όρους ρευστότητας- για τη χορήγηση των κρατικών επιδοτήσεων κατά τον εν λόγω μήνα.

Επιπρόσθετα, επισημαίνεται ότι οι παρατηρούμενες καθυστερήσεις αναφορικά με την καταβολή του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) επί των κονδυλίων των επιδοτήσεων, μετά την έκδοση του σχετικού τιμολογίου προς την ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε., εντείνουν έτι περαιτέρω τις απαιτήσεις χρηματοοικονομικής ρευστότητας που καλούνται να διαχειριστούν οι Προμηθευτές, οι οποίοι συχνά υποχρεούνται να αποδώσουν στις φορολογικές αρχές ιδιαιτέρως υψηλά ποσά ΦΠΑ δίχως αυτά να τους έχουν καταβληθεί από την ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε.

Εξαιρετικά σημαντικές απαιτήσεις, σε όρους ρευστότητας, έχουν ανακύψει και εξαιτίας της μη καταβολής στους προμηθευτές, έως σήμερα, οποιουδήποτε ποσού για τις πρόσθετες επιδοτήσεις μη οικιακών καταναλωτών με αγροτικές παροχές, παροχές μικρής ισχύος (έως και 35kVA) και αρτοποιεία, από την έναρξη εφαρμογής του εν λόγω μέτρου τον Απρίλιο του 2022.

Στο πλαίσιο αυτό, και συνεκτιμώντας την ούτως ή άλλως περιορισμένη δυνατότητα άντλησης των απαιτούμενων κεφαλαίων κίνησης μέσω βραχυπρόθεσμου δανεισμού, σε περίοδο κατά την οποία τα ποσά που διακινούνται στην ενεργειακή αγορά βρίσκονται σε πρωτοφανή επίπεδα, και εν μέσω επιδεινούμενων διεθνών μακροοικονομικών συνθηκών, είναι κρίσιμο κατά τους επόμενους μήνες να διασφαλιστεί η πλήρης και έγκαιρη καταβολή των κονδυλίων της επιδότησης στους προμηθευτές, κατά τρόπο που δεν θα επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη δυσμενείς συνθήκες ρευστότητας που αντιμετωπίζουν οι συμμετέχοντες στην αγορά ενέργειας.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαχείριση των κονδυλίων των κρατικών επιδοτήσεων αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς, θα πρέπει μεταξύ άλλων να διασφαλιστεί ότι η ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. διαθέτει την αναγκαία οργανωτική υποδομή και ιδίως τη στελέχωση, που θα υποστηρίζει καταλλήλως τις αντίστοιχες, αυξημένες αρμοδιότητες της.

Επισημαίνεται ότι η υλοποίηση της προβλεπόμενης στο Νόμο 4964/2022 (άρθρο 181, παρ. 2) δυνατότητας, αναφορικά με την προκαταβολή των αναλογούντων κονδυλίων των επιδοτήσεων στους προμηθευτές ενέργειας, θα συνέβαλε καθοριστικά στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των ιδιαιτέρως αυξημένων απαιτήσεων χρηματοοικονομικής ρευστότητας για τη χορήγηση των επιδοτήσεων στους τελικούς καταναλωτές κατά την τρέχουσα περίοδο».