Όπως εξηγεί ο εργατολόγος Διονύσης Ρίζος, όσοι είχαν θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης πριν τον νόμο 4336/2015 μπορούν ακόμη να αξιοποιήσουν μεταβατικά όρια ηλικίας που καθορίστηκαν με τις τότε ρυθμίσεις.

Γονείς ανηλίκων με 25ετία το 2010, 2011 ή 2012
Οι ασφαλισμένοι που είχαν συμπληρώσει 25ετία μέσα σε αυτά τα έτη και έφτασαν ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο έως το 2016 ή το 2018, διατηρούν το δικαίωμα εξόδου νωρίτερα από το γενικό όριο:

– Μητέρες με 25ετία το 2010 και ανήλικο παιδί που έγιναν 50 ετών έως το 2016 μπορούν να αποχωρήσουν άμεσα.
– Γονείς με 25ετία το 2011 και ηλικία 52 ετών έως το 2016 κατοχυρώνουν δικαίωμα εξόδου στα μεταβατικά όρια.
– Όσοι είχαν 25ετία το 2012 και έγιναν 55 ετών έως το 2018, αποχωρούν με βάση το αντίστοιχο προσαρμοσμένο όριο κάθε έτους.

Τρίτεκνοι και τρίτεκνες με ευνοϊκότερες προϋποθέσεις
Για τρίτεκνες μητέρες και τρίτεκνους πατέρες εξακολουθούν να ισχύουν ευνοϊκοί κανόνες:

– Όσοι είχαν 20ετία το 2010, μπορούν να φύγουν χωρίς όριο ηλικίας.
– Αν η 20ετία συμπληρώθηκε το 2011 και το 52ο έτος έως το 2016, διατηρείται το δικαίωμα πρόωρης αποχώρησης.
– Για όσους είχαν 20ετία το 2012 και έγιναν 55 ετών έως το 2018, ισχύουν μεταβατικά όρια ηλικίας.

ΙΚΑ και Ταμεία Μισθωτών
Αντίστοιχες ευκαιρίες υπάρχουν για μητέρες και χήρους πατέρες στο ΙΚΑ, εφόσον συγκέντρωσαν 5.500 ημέρες ασφάλισης και είχαν ανήλικο παιδί έως το 2010–2012. Η ηλικία εξόδου εξαρτάται από το πότε συμπληρώθηκε το κρίσιμο όριο ηλικίας:

– Μητέρα με 5.500 ημέρες το 2010 και ηλικία 50 ετών έως το 2016 μπορεί να λάβει μειωμένη σύνταξη με νέο όριο στα 56 έτη και 9 μήνες.
– Για πλήρη σύνταξη, όσες έγιναν 55 ετών το 2018, αποχωρούν γύρω στα 61 έτη.
– Όσες κατοχύρωσαν δικαίωμα το 2011 ή 2012, αποχωρούν ανάλογα με τα μεταβατικά όρια κάθε περιόδου.

Παρά τις μεταβολές της τελευταίας δεκαετίας, τα παλαιά θεμελιωμένα δικαιώματα εξακολουθούν να προσφέρουν διέξοδο πρόωρης συνταξιοδότησης για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις και γνωρίζουν πώς να τις αξιοποιήσουν σωστά.

• Να έχουν ανήλικο παιδί μέχρι το 2012.
• Να είναι παλαιές ασφαλισμένες, δηλαδή να έχουν ασφαλιστεί για πρώτη φορά πριν από το 1993.
• Να έχουν συμπληρώσει τις απαιτούμενες χρονικές προϋποθέσεις, δηλαδή τις 5.500 ημέρες ασφάλισης μέχρι το 2012.
• Να κατοχυρώνουν το κατά περίπτωση νέο όριο ηλικίας εντός της μεταβατικής περιόδου 2015-2021, ανεξάρτητα από το εάν αυτό το συμπληρώνουν μετά την 1/1/2022.

Διευκρινίζεται ότι:

Στις μητέρες του ιδιωτικού τομέα και των ΔΕΚΟ, που ασφαλίστηκαν πριν από το 1992, ο χρόνος παιδιών δεν τους επιτρέπεται να αναγνωριστεί ως πλασματικός για τη συνταξιοδότησή τους με διατάξεις ανήλικου τέκνου, ενώ, αντίθετα, επιτρέπεται για γονείς ανηλίκων του δημόσιου τομέα.

Οι μητέρες που ασφαλίστηκαν πριν από το 1993 στο ΙΚΑ και συμπλήρωσαν ως το 2012 τις 5.500 ημέρες ασφάλισης (18,3 έτη) με ανήλικο παιδί κατοχυρώνουν ηλικίες 55, 57 και 60 ετών για πλήρη σύνταξη και 50, 52 και 55 για μειωμένη.

Οι γονείς δημόσιοι υπάλληλοι (άνδρες και γυναίκες) που συμπλήρωσαν 25ετία το 2011 ή το 2012 με ανήλικο τέκνο παίρνουν σύνταξη με το όριο ηλικίας που ισχύει όταν κλείσουν το 52ο ή το 55ο έτος αντίστοιχα.

Οι μητέρες ασφαλισμένες σε Ταμεία ΔΕΚΟ – τραπεζών πριν από το 1993 που είχαν ανήλικο τέκνο και 25ετία ως το 2012 κατοχυρώνουν τις ηλικίες των 50, 52 και 55 ετών για πλήρη σύνταξη και των 50 και 53 για μειωμένη. Αν συμπληρώνουν τις ηλικίες αυτές από 19/8/2015 και μετά, αποχωρούν με τα νέα όρια συνταξιοδότησης. Για παράδειγμα, ασφαλισμένη με 25ετία και ανήλικο το 2011 που έκλεισε τα 52 το 2019, παίρνει πλήρη στα 61,10 και μειωμένη στα 58,5.

Η κρίσιμη 25ετία
Σύμφωνα με την εφημερίδα Τα Νέα, αν δεν έχει την 25ετία το 2011, μπορεί να αναγνωρίσει ως 4 έτη για να κατοχυρώσει σύνταξη με ανήλικο πριν από τα 67.

Οσον αφορά την ευκαιρία πρόωρης συνταξιοδότησης που παρέχει ο νόμος Βρούτση, αυτή αφορά τις παλαιές ασφαλισμένες που προασφαλίστηκαν πριν από τις 31/12/1992 και μπορεί να αξιοποιηθεί από μητέρες που έως σήμερα έχουν περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ασφάλισής τους σε φορείς ελεύθερων επαγγελματιών, όπως ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ, ΟΑΕΕ – ΤΣΑ, ΟΑΕΕ – ΤΑΕ, ΕΤΑΑ – ΤΣΜΕΔΕ.

Οι ασφαλισμένες αυτής της κατηγορίας θα πρέπει υποχρεωτικά κατά την ημερομηνία ενηλικίωσης του τελευταίου τέκνου τους, η οποία δεν μπορεί να είναι μετά τις 31/12/2012, να έχουν συμπληρώσει σε όλους τους φορείς ασφάλισης συνολικά 5.500 ένσημα ή 18,4 έτη ασφάλισης.

Στην πράξη, για να πληρούν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης θα πρέπει να συνυπάρχουν πριν από το 2013 η ανηλικότητα του παιδιού και ο χρόνος ασφάλισης των 5.500 ημερών ανεξάρτητα από το Ταμείο στο οποίο ήταν ασφαλισμένες εκείνη τη στιγμή.

Η μείωση των 115 ευρώ τον μήνα επιβάλλεται στο ποσό της εθνικής σύνταξης και όχι της ανταποδοτικής, δηλαδή των εισφορών που κατέβαλε ο κάθε ασφαλισμένος. Αυτό σημαίνει ότι η μείωση επιβάλλεται στα 345 ευρώ (εθνική σύνταξη για 15ετή ασφάλιση) ή στα 384 ευρώ (για τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης). Εξαιρείται έτσι το ανταποδοτικό κομμάτι, που ακόμη και στις περιπτώσεις με λίγα χρόνια ασφάλισης σε μέσα επίπεδα καλύπτει περί το 50% των συνολικών αποδοχών.

Συνεπώς το ανώτατο όριο μείωσης σύνταξης σε περίπτωση εξόδου με μειωμένη είναι 115,2 ευρώ, δηλαδή 30%. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί η μείωση να ξεπεράσει το ποσό αυτό. Αυτό το γεγονός καθιστά αρκετά ελκυστική την επιλογή της μειωμένης καθώς η μείωση είναι μικρή, ενώ υπάρχει η δυνατότητα εξόδου πολύ νωρίτερα από τα 62 που είναι το γενικό όριο χορήγησης μειωμένης σύνταξη ή με 40 συνολικά έτη ασφάλισης για την πλήρη.

• Ο νόμος 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) προβλέπει στις περιπτώσεις των μειωμένων συντάξεων, η μείωση να επιβάλλεται μόνο στο ποσό της εθνικής σύνταξης (π.χ. 384 ευρώ – 30% = 268,8 ευρώ) και όχι στην ανταποδοτική, η οποία καταβάλλεται πλήρης σε κάθε περίπτωση και μάλιστα με τα νέα αυξημένα ποσοστά αναπλήρωσης του νόμου Βρούτση.
• Με βάση τα ισχύοντα το πέναλτι πρόωρης συνταξιοδότησης με μειωμένες αποδοχές κυμαίνεται στο 6% για κάθε χρόνο πρόωρης εξόδου άρα έως 30% εάν κάποιος συνταξιοδοτηθεί το 62ο έτος της ηλικίας (αντί του 67ου), αλλά αυτή η μείωση περιορίζεται μόνο στο ποσό της εθνικής σύνταξης των 345 ευρώ για 15ετή περίοδο ασφάλισης έως 384 για 20ετή ασφάλιση (δηλαδή η περικοπή ξεκινά από 21 ευρώ ανά έτος). Κατ’ αυτόν τον τρόπο η μείωση «περιορίζεται» στα 115 ευρώ τον μήνα.
• Στις μειωμένες συντάξεις λόγω γήρατος, το ποσό της εθνικής σύνταξης μειώνεται κατά ένα διακοσιοστό (1/200) για κάθε μήνα που υπολείπεται από τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου έτους ηλικίας για πλήρη σύνταξη γήρατος. Για παράδειγμα, εάν ζητήσετε στα 62 σας έτη τη σύνταξη που θα παίρνατε πλήρη στα 67, θα λάβετε το ποσό της εθνικής σύνταξης (που θα χορηγούνταν στην περίπτωσή σας) μειωμένο κατά 30% (60 μήνες/200). Το ποσό της ανταποδοτικής σύνταξης δεν μειώνεται.

Μειωμένη σύνταξη λαμβάνουν:

• Όσοι έχουν κλείσει το 62ο έτος και έχουν 4.500 ένσημα (3.600 πραγματικά και τουλάχιστον 900 πλασματικά). Ταυτόχρονα την τελευταία 5ετία (57ο – 61ο) έχουν τουλάχιστο 100 ένσημα κάθε χρόνο (750 ένσημα για ασφαλισμένους μετά την 31/12/1992 καθώς και οι ασφαλισμένοι των ΔΕΚΟ, τραπεζών κ.ά.). Πρόκειται για μείωση ύψους 115 ευρώ τον μήνα.
• Όσοι έχουν βαρέα και ανθυγιεινά (ΒΑΕ) και βγαίνουν στο 60ό (αντί το 62ο) έτος. Ως προϋπόθεση τίθεται η συμπλήρωση 7.500 ΒΑΕ ενσήμων, εκ των οποίων τα 1.000 τα τελευταία 17 χρόνια. Εδώ η μείωση είναι 46 ευρώ τον μήνα.
• Οι μητέρες που είχαν ανήλικο την περίοδο 2010-12 και τουλάχιστον 5.500 ένσημα. Με ανήλικο και 5.500 το 2010 λάμβαναν μειωμένη στο 50ό έτος και πλέον το έτος που προκύπτει (ορίστηκε) κατά τη συμπλήρωση του 50ού έτους με βάση τις αυξήσεις των ηλικιακών ορίων που αποφασίστηκαν το 2015 (3ο Μνημόνιο).
• Μειωμένη σύνταξη λαμβάνουν και οι ανάπηροι, όπου το πέναλτι είναι το πιο αυστηρό και φτάνει ακόμη και τα 182 ευρώ. Οσοι έχουν ποσοστό αναπηρίας κάτω από 67% λαμβάνουν το 50% της εθνικής σύνταξης (345 ευρώ για 15ετία και 384 ευρώ για 20ετή ασφάλιση). Οι ανάπηροι με ποσοστό αναπηρίας από 67% έως και 79,99% λαμβάνουν το 75% της εθνικής σύνταξης. Ολόκληρη την εθνική σύνταξη λαμβάνουν όσοι έχουν αναπηρία άνω του 80%.
• Σε περίπτωση πρόωρης και μειωμένης συνταξιοδότησης με 15ετία, το πέναλτι είναι 103,5 ευρώ την πενταετία. Σε αυτή την περίπτωση, ακόμη και εάν εργαστεί κάποιος μέχρι το 67ο έτος, απλώς θα βελτιώσει ελάχιστα το κλάσμα της ανταποδοτικής σύνταξης, ενώ θα χάσει συντάξεις 60 μηνών και θα πληρώσει εισφορές αντίστοιχου διαστήματος κ.λπ.
• Μια μειωμένη σύνταξη γήρατος δεν μπορεί ποτέ να μετατραπεί σε πλήρη.