Σύμφωνα με το BusinessInsider, η ομοσπονδιακή τράπεζα της Νέας Υόρκης ανέλυσε 73 πανεπιστημιακές ειδικότητες, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων γενικών κατηγοριών, χρησιμοποιώντας στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας των ΗΠΑ για το 2024. Η μελέτη εξέτασε τα ποσοστά ανεργίας πρόσφατων αποφοίτων, δηλαδή ατόμων ηλικίας 22 έως 27 ετών με πτυχίο πανεπιστημίου ή ανώτερο τίτλο σπουδών.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι αρκετές ειδικότητες που σχετίζονται με τις ανθρωπιστικές σπουδές, καταγράφουν υψηλά ποσοστά ανεργίας. Στην κορυφή της κατάταξης βρίσκεται η ανθρωπολογία, με ποσοστό που πλησιάζει το 8%. Υψηλή ανεργία εμφανίζεται και στους αποφοίτους προσχολικής εκπαίδευσης, αν και ορισμένα πεδία της εκπαίδευσης συγκαταλέγονται στις ειδικότητες με τα χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας.

Το σχετικό γράφημα της μελέτης παρουσιάζει τις πανεπιστημιακές ειδικότητες με ποσοστά ανεργίας άνω του 6%. Ο Ντάνιελ Ζάο, επικεφαλής οικονομολόγος της Glassdoor, δήλωσε ότι οι ειδικότητες με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν ανήκουν όλες στην ίδια επαγγελματική κατηγορία.

Όπως σημειώνει, ορισμένα πτυχία οδηγούν σε ιδιαίτερα περιορισμένες αγορές εργασίας, όπως οι καλές τέχνες ή οι παραστατικές τέχνες. Την ίδια στιγμή, όμως, στις ίδιες λίστες εμφανίζονται και ειδικότητες που παραδοσιακά θεωρούνται ελκυστικές και συνδέονται με υψηλές αμοιβές, όπως η μηχανική υπολογιστών και η επιστήμη υπολογιστών.

Ο Ζάο αναφέρθηκε και στο φαινόμενο της υποαπασχόλησης, δηλαδή στο ποσοστό αποφοίτων που εργάζονται σε θέσεις οι οποίες συνήθως δεν απαιτούν πανεπιστημιακό πτυχίο. Στη μηχανική υπολογιστών και την επιστήμη υπολογιστών, τα ποσοστά μερικής απασχόλησης διαμορφώνονται κάτω από το 20%. Αντίθετα, στην ανθρωπολογία, τις καλές τέχνες και τις παραστατικές τέχνες ξεπερνούν το 50%.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας απόφοιτος επιστήμης υπολογιστών που δυσκολεύεται να βρει εργασία στον τεχνολογικό κλάδο μπορεί να επιλέξει να περιμένει περισσότερο, γνωρίζοντας ότι όταν τελικά βρει μια θέση, οι αποδοχές θα είναι σημαντικά υψηλότερες σε σύγκριση με άλλους τομείς. Αντίθετα, οι απόφοιτοι ανθρωπολογίας ή καλών τεχνών συχνά δεν διαθέτουν το οικονομικό περιθώριο να καθυστερήσουν την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, καθώς οι σχετικές θέσεις τείνουν να αμείβονται χαμηλότερα.

Το περιβάλλον της αγοράς εργασίας στις ΗΠΑ επιβαρύνει περαιτέρω την εικόνα. Το 2025 καταγράφηκε ο χαμηλότερος ρυθμός δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας από το 2003, εξαιρουμένων περιόδων ύφεσης. Αν και οι απολύσεις παραμένουν σχετικά περιορισμένες και η συνολική ανεργία κινείται σε χαμηλά επίπεδα, οι προσλήψεις έχουν μειωθεί αισθητά σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια, καθιστώντας την αγορά ιδιαίτερα απαιτητική για όσους εισέρχονται τώρα σε αυτή.

Το ποσοστό ανεργίας για τους πρόσφατους αποφοίτους πανεπιστημίων ανήλθε στο 5,6% τον Δεκέμβριο, από 4,8% στις αρχές του 2025. Σε σχετική ανάλυση, η Goldman Sachs επισημαίνει ότι το περιβάλλον χαμηλών προσλήψεων και περιορισμένων απολύσεων πιθανότατα συνέβαλε στην αύξηση της ανεργίας μεταξύ των νέων εργαζομένων, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να αυξηθεί ο κίνδυνος αποκλεισμού τους από την αγορά εργασίας.

Ο Ντάνιελ Ζάο προτείνει στους νέους αποφοίτους να επενδύσουν στη δικτύωση, αξιοποιώντας τις υπηρεσίες επαγγελματικής σταδιοδρομίας των πανεπιστημίων τους και διατηρώντας επαφή με αποφοίτους παλαιότερων ετών. Παράλληλα, συνιστά τη διεύρυνση της αναζήτησης εργασίας, καθώς υπάρχουν θέσεις που απαιτούν παρόμοιες δεξιότητες, αλλά συχνά δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές από τους υποψηφίους.

Στο ίδιο πνεύμα, ο Χάνι Φαρίντ, καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, έχει επισημάνει ότι οι καλές επαγγελματικές ευκαιρίες για αποφοίτους επιστήμης υπολογιστών δεν βρίσκονται απαραίτητα στους «συνήθεις υπόπτους». Όπως σημειώνει, οι πιο ενδιαφέρουσες εφαρμογές της επιστήμης υπολογιστών εντοπίζονται στη διασταύρωσή της με άλλους κλάδους, όπως η υπολογιστική ανακάλυψη φαρμάκων, η υπολογιστική χρηματοοικονομική ανάλυση, οι ψηφιακές ανθρωπιστικές σπουδές και συναφή πεδία.

Υπάρχουν τμήματα που δεν έχουν προσαρμόσει τα προγράμματά τους στις εξελίξεις της επιστήμης, ενώ περίπου 15% των φοιτητών πληροφορικής δεν παίρνουν το πτυχίο τους –έστω εγκαίρως– διότι έχoυν βρει δουλειά. Τα στοιχεία αυτά, του πορίσματος των ΑΕΙ και του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας (ΣΕΠΕ) που παρουσιάζει η Καθημερινή, καταδεικνύουν το σύνθετο ζήτημα των αναγκών σε πτυχιούχους πληροφορικής, με όλους τους εμπλεκομένους – πολιτεία, εταιρείες, πανεπιστήμια– να πρέπει να επιταχύνουν τις ενέργειές τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, μεταξύ άλλων, το πόρισμα προτείνει διοργάνωση ενός roadshow προβολής εταιρειών και θέσεων εργασίας υπό τον συντονισμό του ΣΕΠΕ σε κυλιόμενες ημερομηνίες σε διάφορες πόλεις καθώς και προβολή των συνολικών αναγκών της αγοράς εργασίας και παρουσίαση –σε μορφή ολιγόλεπτων βίντεο– των απαιτούμενων ρόλων που μπορούν να καλύψουν οι απόφοιτοι των σχολών Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών.

Ειδικότερα, παρουσιάστηκε το πόρισμα και οι προτάσεις των ομάδων εργασίας που συνέστησε ο ΣΕΠΕ και η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) για το μείζον ζήτημα της κάλυψης των αναγκών σε πτυχιούχους πληροφορικής στο πλαίσιο και του ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας και της δημιουργίας νέας γενιάς πληροφορικής για την ελληνική βιομηχανία. Ετσι, υπολογίζεται ότι έως το 2030 η χώρα θα χρειαστεί 300.000 πτυχιούχους. Οπως δείχνει μελέτη του ΣΕΠΕ, η εκτίμηση για την επιπλέον ζήτηση ειδικών πληροφορικής είναι 15.000 με 16.000 ετησίως έως το 2030. Στον αντίποδα, η προσφορά είναι 8.000-8.500. Eτσι, προκύπτει ένα κενό ζήτησης – προσφοράς κατά 7.000 με 7.500. Μάλιστα, όπως παρατήρησε η κ. Μάρα Νικολαΐδου, πρύτανης του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου και καθηγήτρια στο τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής, χρειάζεται πλέγμα ενεργειών από τους εμπλεκομένους.

Ζητούνται πτυχιούχοι πληροφορικής – Εως το 2030 θα χρειαστούν τουλάχιστον 300.000-1

Κατά πρώτον, όπως εξήγησε ο πρόεδρος της ΕΘΑΑΕ Περικλής Μήτκας (πρώην πρύτανης του ΑΠΘ και καθηγητής στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών), ένα ζητούμενο είναι να βελτιωθεί ο ρυθμός αποφοίτησης των φοιτητών από τα 37 τμήματα Πληροφορικής και Μηχανικών Υπολογιστών των ελληνικών ΑΕΙ. Το 2022 ο ρυθμός αποφοίτησης από τα εν λόγω τμήματα ήταν 62,5%, έχοντας βελτιωθεί σημαντικά μέσα σε μία επταετία. Το 2015 ήταν 57,2% αλλά ακολούθησε μια βουτιά στο 40,6% το 2018 και μετά ανοδική πορεία.

Για τη βελτίωση του ρυθμού αποφοίτησης το πόρισμα προτείνει, μεταξύ άλλων:

• Να γίνονται φροντιστηριακά / εργαστηριακά μαθήματα σε βασικά μαθήματα των τμημάτων από υποψήφιους διδάκτορες ή και από άριστους τελειόφοιτους φοιτητές και ο συνυπολογισμός των εργασιών στον τελικό βαθμό.

• Να λειτουργήσει (επιτέλους) ο ακαδημαϊκός σύμβουλος σπουδών για κάθε φοιτητή.

• Να μελετηθούν τα ποσοστά συμμετοχής και αποτυχίας στις εξετάσεις, η δυσκολία των θεμάτων και η επικαιροποίηση της ύλης των μαθημάτων. Πίσω από τις δύο τελευταίες προτάσεις υποκρύπτεται το χαμηλό επίπεδο των εισακτέων σε σχέση με τις απαιτήσεις των τμημάτων αλλά και οι υπέρμετρα υψηλές απαιτήσεις πολλών πανεπιστημιακών.

• Να υπάρξει ειδική μέριμνα για τους φοιτητές με οικονομικά προβλήματα, οι οποίοι χρειάζεται να μετακινηθούν από τον τόπο κατοικίας τους για να σπουδάσουν.

«Για τις περισσότερες ειδικότητες χρειαζόμαστε πτυχιούχους πανεπιστημίου. Μπορεί κάποιοι φοιτητές να εργάζονται και να πληρώνονται ικανοποιητικά, αλλά χωρίς το πτυχίο τους οι προοπτικές τους έχουν ένα πλαφόν», επισήμανε η πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του ΣΕΠΕ Γιώτα Παπαρίδου, επισημαίνοντας τις… κακοτοπιές προς τους φοιτητές. Ωστόσο, όχι μόνο προς αυτούς. «Χρειάζεται να κινηθούμε άμεσα όλοι μαζί με συνεργασία», τόνισε η ίδια.

Ετσι, τα πανεπιστήμια πρέπει να εμπλουτίσουν το εκπαιδευτικό περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών με τεχνολογίες και εργαλεία που χρησιμοποιούνται ευρέως στην αγορά εργασίας όπως το εκπαιδευτικό υλικό των εταιρειών. «Μόνο τρία τμήματα έχουν μαθήματα σε cloud τεχνολογίες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, γενικός γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ άλλων, προτείνεται:

– Να οργανωθούν online μαθήματα εστιασμένα σε συγκεκριμένη δεξιότητα ή περιοχή γνώσης, τα οποία θα αναγνωρίζονται από τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα, πρέπει να ενισχυθεί ο θεσμός της πρακτικής άσκησης, η διασφάλιση της χρηματοδότησής της και η παροχή πιστωτικών μονάδων (χρειάζονται για τη λήψη πτυχίου) στους φοιτητές που θα συμμετάσχουν. Ταυτόχρονα, σημαντικό είναι να οργανωθούν μεταπτυχιακά προγράμματα σε αντικείμενα πληροφορικής για πτυχιούχους άλλων αντικειμένων (π.χ. θετικών επιστημών αλλά και όχι μόνο) που έχουν υψηλή ανεργία και υποαπασχόληση, σύμφωνα με την Καθημερινή.

Το πόρισμα των ομάδων εργασίας, στις οποίες μετείχαν εκπρόσωποι από τα 37 τμήματα Πληροφορικής και Μηχανικών Υπολογιστών και 10 εταιρείες πληροφορικής, περιέχει συνολικά 50 προτάσεις προς αξιοποίηση. Είναι μία δουλειά που έγινε σε συνεργασία πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Συνεργασία η οποία καταδεικνύει αλλαγή φιλοσοφίας (κυρίως εκ μέρους των ΑΕΙ) και στέλνει ισχυρό πολιτικό μήνυμα για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν άμεσα.

Η κατάρτιση των πινάκων πραγματοποιήθηκε με βάση τα κριτήρια της αντίστοιχης Δημόσιας Πρόσκλησης Νο 11/2018, όπως αυτή είχε εγκριθεί από το ΑΣΕΠ, μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (ΟΠΣ) του ΟΑΕΔ.

Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Εργασίας, τo πρόγραμμα απευθύνεται σε άνεργους πτυχιούχους ανώτατων εκπαιδευτικών και τεχνολογικών ιδρυμάτων ηλικίας 22-29 ετών, που θα εργαστούν σε υπουργεία και εποπτευόμενους δημόσιους φορείς, με διάρκεια 12 μηνών και συνολικό προϋπολογισμό 90 εκατ. ευρώ. Στόχοι του προγράμματος είναι: α) η άμεση απόκτηση εργασιακής εμπειρίας των νέων πτυχιούχων στο επιστημονικό αντικείμενο, β) η θεσμική αναβάθμιση του Δημοσίου, μέσω συγκεκριμένων project, που εκτελεί υψηλά καταρτισμένο νέο εργατικό δυναμικό και γ) η αντιμετώπιση του φαινομένου της διαρροής του επιστημονικού δυναμικού νεαρής ηλικίας σε άλλες χώρες προς αναζήτηση εργασίας.

Οι ακαθάριστες μηνιαίες αμοιβές των ωφελουμένων ορίζονται: α) για την κατηγορία πανεπιστημιακής εκπαίδευσης έως τα 1.040 ευρώ, β) για την κατηγορία τεχνολογικής εκπαίδευσης έως τα 990 ευρώ, ενώ για ωφελούμενους οι οποίοι διαθέτουν μεταπτυχιακό τίτλο ή διδακτορικό δίπλωμα, οι ανωτέρω αποδοχές προσαυξάνονται, μηνιαίως, κατά 50 ευρώ ή 100 ευρώ, αντίστοιχα.

«Με δράσεις, όπως η ψηφιοποίηση του αρχείου του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ), η εκπόνηση μελετών αναβάθμισης και περιβαλλοντικής βελτίωσης των νοσοκομείων της χώρας, αλλά και ο σχεδιασμός και η υλοποίηση παρεμβάσεων ατομικής και ομαδικής συμβουλευτικής για νέους στις φυλακές, το πρόγραμμα αξιοποιεί ένα νέο επιστημονικό δυναμικό σε θέσεις και δράσεις με άμεσα θετικό κοινωνικό αποτύπωμα» σημειώνει το υπουργείο Εργασίας.