"Βλέπετε την απειλή για τη νομισματική τάξη", δήλωσε ο Dalio σε ένα πάνελ κατά τη διάρκεια του FutureChina Global Forum στη Σιγκαπούρη την Παρασκευή, σύμφωνα με το Bloomberg. "Άλλοι παράγοντες θα καθορίσουν από κοινού αν βλέπουμε το τέλος ολόκληρης της αμερικανικής αυτοκρατορίας", υπογράμμισε.

Ο ιδρυτής της Bridgewater Associates προειδοποιεί εδώ και καιρό για τους κινδύνους της σπειροειδούς αύξησης του χρέους που καθίσταται μη βιώσιμο. Έχει δηλώσει ότι οι πολιτικοί και των δύο πλευρών στο Κογκρέσο της Ουάσιγκτον είναι απρόθυμοι να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες δημοσιονομικές προκλήσεις.

Οι ΗΠΑ "δεν μπορούν να μειώσουν τις δαπάνες τους για διάφορους λόγους", ανέφερε. Ο Dalio είπε ότι οι ΗΠΑ θα δαπανήσουν 7 τρισ. δολάρια φέτος και θα εισπράξουν μόνο 5 τρισ. δολάρια. Λαμβάνοντας υπόψη τις πληρωμές τόκων και την ανανέωση των δανείων που λήγουν, "αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πουλήσετε 12 τρισ. δολάρια σε χρέος", είπε, χωρίς να δώσει χρονικό πλαίσιο.

"Η παγκόσμια αγορά δεν έχει την ίδια ζήτηση για αυτό το χρέος, και αυτό δημιουργεί μια ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης", είπε, αποδίδοντας την ανεξέλεγκτη πιστωτική επέκταση στην "ανθρώπινη φύση".

Ο συνάδελφός του στο πάνελ, Ng Kok Song, ιδρυτικός εταίρος της Avanda Investment Management, δήλωσε ότι το έλλειμμα και άλλα ζητήματα θέτουν σε κίνδυνο τη δύναμη και την υπεροχή του δολαρίου ΗΠΑ.

Σε απάντηση, ο Dalio είπε ότι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, λαμβάνουν "ορισμένα μέτρα" για την αντιμετώπιση του προβλήματος, προσθέτοντας όμως ότι δεν έχει γνώση του περιεχομένου των μέτρων αυτών.

"Μιλώντας με τον υπουργό Μπέσεντ και άλλα μέλη της κυβέρνησης, διαπιστώνω ότι υπάρχει πολύ μεγαλύτερη συνειδητοποίηση των προβλημάτων αυτών και μεγαλύτερη προληπτικότητα για την αντιμετώπισή τους σε σχέση με το παρελθόν", είπε.

Ο Ng είπε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Κίνα αντιμετωπίζουν επίσης παρόμοια προβλήματα. "Οι ΗΠΑ έχουν φτάσει στο σημείο καμπής", είπε. "Δεν γνωρίζουμε πότε θα ξεσπάσει η κρίση".

Ο Dalio είπε ότι όλα τα νομίσματα θα έχουν πρόβλημα να διατηρήσουν τον ρόλο τους ως αποθετήρια πλούτου. "Βλέπουμε τα μη χρηματοπιστωτικά νομίσματα να γίνονται αποθετήρια πλούτου", είπε, αναφερόμενος σε περιουσιακά στοιχεία όπως ο χρυσός και τα κρυπτονομίσματα.

Σκιές αυταρχισμού και φόβος στη Wall Street

Κατά τον Ντάλιο, η απόφαση του Προέδρου Τραμπ να αποκτήσουν οι ΗΠΑ μερίδιο 10% στην Intel αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα «ισχυρής αυταρχικής ηγεσίας», που στηρίζεται στην ανάγκη κρατικού ελέγχου της οικονομίας. Όπως τόνισε, πολλοί επενδυτές φοβούνται ακόμη και να εκφράσουν δημόσια κριτική, «επειδή ανησυχούν για αντίποινα».

Ο βετεράνος επενδυτής έκρουσε επίσης τον κώδωνα του κινδύνου για την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. Η κίνηση του Τραμπ να αποπέμψει μέλος του διοικητικού συμβουλίου και να το αντικαταστήσει με πρόσωπο από το στενό του περιβάλλον ενισχύει, όπως είπε, την ανησυχία για χειραγώγηση της νομισματικής πολιτικής με στόχο δραστικές μειώσεις επιτοκίων.

Σύμφωνα με τον Ντάλιο, μια πολιτικά εξαρτημένη Fed θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη των αγορών στο δολάριο και θα μείωνε την ελκυστικότητα των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, οδηγώντας πολλούς επενδυτές προς τον χρυσό.

Προειδοποίηση για κρίση χρέους

Ο ιδρυτής της Bridgewater επανέλαβε την ανησυχία του για τα τεράστια ελλείμματα και τη μη βιώσιμη πορεία του αμερικανικού χρέους. Με δημόσιες δαπάνες που αγγίζουν τα 7 τρισ. δολάρια τον χρόνο και έσοδα μόλις 5 τρισ., η Ουάσιγκτον θα αναγκαστεί, όπως είπε, να εκδώσει τεράστιο όγκο νέου χρέους. «Οι υπερβολές του νέου προϋπολογισμού θα προκαλέσουν πιθανότατα έμφραγμα σε τρία χρόνια, συν ή πλην ένα-δύο χρόνια», σημείωσε.

Κατά τον Ντάλιο, η Fed θα βρεθεί σύντομα μπροστά σε ένα δίλημμα: είτε να αφήσει τα επιτόκια να αυξηθούν, οδηγώντας σε κρίση χρεοκοπίας, είτε να τυπώσει χρήμα αγοράζοντας το χρέος που δεν θα απορροφήσουν οι επενδυτές. Και οι δύο επιλογές, προειδοποίησε, θα πλήξουν σοβαρά το δολάριο.

Η λογική του «μεγάλου κύκλου»

Αναφερόμενος στη θεωρία του «μεγάλου κύκλου», ο Ντάλιο τόνισε ότι σε περιόδους εντάσεων και συγκρούσεων οι κυβερνήσεις τείνουν να ενισχύουν τον έλεγχο στην οικονομία. Οι αυξανόμενες ανισότητες, είπε, τροφοδοτούν τον λαϊκισμό τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς, ενώ οι πολιτικές διαφορές καθίστανται αγεφύρωτες. «Όταν οι δημοκρατίες αδυνατούν να επιλύσουν τις συγκρούσεις τους, τότε ενισχύεται η τάση για αυταρχική ηγεσία», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο συγγραφέας των βιβλίων Principles for Dealing With the Changing World Order και How Countries Go Broke συνέκρινε τις ΗΠΑ με έναν οργανισμό του οποίου το κυκλοφορικό σύστημα φράζει από το υπερβολικό βάρος του χρέους. «Η ζήτηση για κρατικό χρέος είναι απίθανο να συμβαδίσει με την προσφορά», υπογράμμισε, κλείνοντας με τη διαπίστωση ότι η οικονομία και το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ βρίσκονται σε μια κρίσιμη καμπή με παγκόσμιες συνέπειες.

Όταν ρωτήθηκε πώς θα πρέπει να τοποθετήσει κεφάλαια ένας νέος επενδυτής, η συμβουλή του ήταν η εξής: Να βρίσκεται στις σωστές γεωγραφικές περιοχές, να διαφοροποιείται, να δίνει προσοχή στις επιπτώσεις των διαταραχών και να επιλέγει κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες και τις χρησιμοποιούν «με τον καλύτερο δυνατό τρόπο».

«Θα ήθελα να έχω ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο, διότι αυτό που δεν γνωρίζω θα είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που γνωρίζω», δήλωσε ο Ντάλιο, ιδρυτής ενός από τα μεγαλύτερα hedge funds στον κόσμο.

«Η διαφοροποίηση μπορεί να μειώσει τους κινδύνους που διατρέχετε και χωρίς να τους μειώσει απότομα, αν ξέρετε πώς να το κάνετε σωστά», δήλωσε στη Σύνοδο Κορυφής του Ινστιτούτου Milken στη Σιγκαπούρη.

«Δώστε προσοχή στις επιπτώσεις των μεγάλων διαταραχών που πρόκειται να λάβουν χώρα, διότι ο κόσμος θα είναι ριζικά διαφορετικός σε πέντε χρόνια. Και θα γίνεται ριζικά διαφορετικός χρόνο με τον χρόνο», εξήγησε.

Η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει τραβήξει  την προσοχή του, ωστόσο ο Ντάλιο δήλωσε ότι συνιστά στους επενδυτές να τοποθετούν χρήματα σε εταιρείες που υιοθετούν αυτή τη νέα τεχνολογία, παρά σε εκείνες που τη δημιουργούν.

«Δεν χρειάζεται να διαλέξω αυτούς που δημιουργούν τις νέες τεχνολογίες. Πρέπει πραγματικά να διαλέξω αυτούς που χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», ανέφερε.

Ασία, μια συναρπαστική περιοχή

Μιλώντας στο ακροατήριο της Συνόδου Κορυφής στη Σιγκαπούρη, ο Ντάλιο δήλωσε ότι η Σιγκαπούρη που ουσιαστικά αποτελεί μια σύγχρονη πόλη – κράτος, είναι ένα «πολύ ιδιαίτερο μέρος, σε μια περιοχή που θα γίνει πολύ συναρπαστική».

«Το παγκόσμιο τοπίο αλλάζει, η παγκόσμια τάξη πραγμάτων αλλάζει … Και τη Σιγκαπούρη που ουσιαστικά λειτουργεί ως κόμβος, είναι ένα καταπληκτικό μέρος για να βρίσκεται κανείς».

Ερωτηθείς σχετικά με τον αυξανόμενο αριθμό οικογενειακών γραφείων (family offices) που δημιουργούνται στη Σιγκαπούρη, ο Dalio ανέφερε τις τρεις σημαντικότερες σκέψεις που πρέπει να κάνει κανείς όταν επιλέγει μια χώρα για να επενδύσει.

Μια χώρα πρέπει να έχει

A) καλή κατάσταση αποτελεσμάτων και ισολογισμού,

B) περιβάλλον πολιτισμού όπου οι άνθρωποι εργάζονται με πνεύμα συνεργασίας για να κάνουν καλά πράγματα».

Γ) η πλευρά που παίρνει η χώρα όταν προκύπτει μια διεθνής σύγκρουση είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη, πρόσθεσε.

Μετρητά VS ομολόγων

Την ώρα που αυξάνονται οι ανησυχίες για τα αυξανόμενα επιτόκια και τα επίπεδα του πληθωρισμού, ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής, αναφέρει ότι προτιμά να συνεχίσει για την ώρα να έχει στην κατοχή του ρευστό και όχι ομόλογα.

«Δεν θέλω να κατέχω χρέος, ομόλογα και τέτοια πράγματα», είπε ο ιδρυτής της Bridgewater Associates, όταν ρωτήθηκε πώς θα διαχειριζόταν κεφάλαια στο τρέχον επενδυτικό περιβάλλον.

«Για την ώρα, νομίζω ότι τα μετρητά είναι καλά και τα επιτόκια είναι μια χαρά. Δεν νομίζω όμως ότι αυτό θα συνεχιστεί για πολύ», είπε.

Τα σχόλια του Ντάλιο έρχονται την ώρα που η απόδοση του αμερικανικού ομολόγου 30 ημερών σκαρφαλώνει πάνω από το 5%, ενώ οι επενδυτές μπορούν να πάρουν 4% από καταθέσεις και αποταμιευτικούς λογαριασμούς υψηλής απόδοσης.

Αυτό είναι το μεγάλο λάθος των νέων επενδυτών

Ο Ντάλιο αναφέρει ότι το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι περισσότεροι επενδυτές είναι «να πιστεύουν ότι οι αγορές που είχαν καλές επιδόσεις είναι καλές επενδύσεις και όχι πιο ακριβές».

Αυξανόμενο χρέος

Αναφερόμενος στον τρόπο αντιμετώπισης του αυξανόμενου παγκόσμιου χρέους, ο διάσημος διαχειριστής επεσήμανε ότι όταν το χρέος αντιπροσωπεύει σημαντικό μερίδιο της οικονομίας μιας χώρας, η κατάσταση «τείνει να επιδεινώνεται και να επιταχύνεται… επειδή πρέπει να έχεις επιτόκια αρκετά υψηλά για τον πιστωτή και όχι τόσο υψηλά ώστε να βλάπτουν τον οφειλέτη».

«Είμαστε στην κρίσιμη καμπή της επιτάχυνσης. Το πραγματικό πρόβλημα όμως ανακύπτει όταν οι ιδιώτες – επενδυτές δεν διακρατούν τα ομόλογα, γιατί πρόκειται για θέμα προσφοράς και ζήτησης: για τον έναν (σσ. το ομόλογο) ισοδυναμεί με χρέος και για τον άλλον με περιουσιακό στοιχείο», εξήγησε.

Ο Ντάλιο προειδοποίησε ότι οι επενδυτές θα πουλήσουν τα ομόλογά τους εάν δεν λαμβάνουν αρκετά υψηλά πραγματικά επιτόκια.

«Η [ανισορροπία] προσφοράς-ζήτησης δεν είναι μόνο η ποσότητα των νέων ομολόγων. Είναι το ζήτημα αν επιλέγετε να πουλήσετε τα ομόλογα ή όχι» εξήγησε επίσης.

Όταν  σημειώνεται sell – off στα ομόλογα, οι τιμές υποχωρούν και οι αποδόσεις αυξάνονται, καθώς έχουν αντιστρόφως ανάλογη σχέση. Ως αποτέλεσμα, το κόστος δανεισμού θα αυξηθεί και θα οδηγήσει σε αύξηση των πληθωριστικών πιέσεων, θέτοντας έτσι σε δύσκολη θέση τις κεντρικές τράπεζες.

«Όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν, η κεντρική τράπεζα πρέπει να κάνει μια επιλογή: Να τα αφήσει να ανέβουν και να έχει τις ανάλογες συνέπειες ή να τυπώσει χρήμα και να αγοράσει αυτά τα ομόλογα. Και αυτό έχει πληθωριστικές συνέπειες», ανέφερε ο Ντάλιο.

«Αυτό βλέπουμε να συμβαίνει τώρα. Προσωπικά πιστεύω ότι τα ομόλογα μακροπρόθεσμα δεν αποτελούν καλή επένδυση», τόνισε.