Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της ΡΑΣ, με τα έως σήμερα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η Αρχή, διερεύνησε τον κύκλο της εκπαίδευσης του Προσωπικού Κλάδου Κυκλοφορίας στον οποίο συμμετείχε ο σταθμάρχης που εμπλέκεται στο δυστύχημα της 28ης Φεβρουαρίου 2023 και διαπίστωσε ότι δεν τεκμηριώνεται η σωστή και ολοκληρωμένη θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση των εκπαιδευόμενων του συγκεκριμένου κύκλου μαθητείας, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που καταγράφονται στον Οδηγό Σπουδών.

Σύμφωνα με τη ΡΑΣ: «Με τα έως σήμερα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει, διαβλέπει ισχυρές ενδείξεις ότι ο θεωρητικός και πρακτικός κύκλος εκπαίδευσης που παρείχε ο Διαχειριστής της Σιδηροδρομικής Υποδομής (ΟΣΕ) σε προσωπικό του ΟΣΕ που επιτελεί κρίσιμα καθήκοντα (σταθμάρχες – κλειδούχους) υπήρξε ελλιπής και ως εκ τούτου ανεπαρκής.

Η απόφαση για λήψη έκτακτων μέτρων

Ως εκ τούτου, η Ολομέλεια της ΡΑΣ αποφάσισε, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, ομόφωνα τη λήψη έκτακτων προσωρινών μέτρων λόγω σοβαρών ενδείξεων παράβασης συγκεκριμένων διατάξεων της σιδηροδρομικής νομοθεσίας, η μη τήρηση των οποίων ενέχει άμεση, σοβαρή και επικείμενη απειλή για τη δημόσια ασφάλεια. Με τα έκτακτα προσωρινά μέτρα η Αρχή υποχρεώνει, μεταξύ άλλων, τον Διαχειριστή Υποδομής ΟΣΕ ΑΕ να μην απασχολεί σε θέσεις κρίσιμων καθηκόντων το σύνολο των υποψήφιων σταθμαρχών οι οποίοι μετείχαν στον διερευνούμενο κύκλο εκπαίδευσης. Πρόκειται για το προσωπικό το οποίον σύμφωνα με τη Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού του ΟΣΕ, είχε προσληφθεί με δελτίο παροχής υπηρεσιών και μόνο δύο εξ αυτών είχαν μόνιμη υπαλληλική σχέση λόγω μετάταξης.

Η ευθύνη της εκπαίδευσης του προσωπικού

Υπογραμμίζεται ότι η κατάρτιση του προσωπικού του Διαχειριστή Υποδομής και των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων, που εκτελεί κρίσιμα καθήκοντα ασφάλειας, παρέχεται από τον Οργανισμό Σιδηροδρόμων Ελλάδος ΟΣΕ. Ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος οργανώνει τις υπηρεσίες εκπαίδευσης, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δεν έχει καμία εμπλοκή στην εκπαίδευση σταθμαρχών και κλειδούχων. Οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και ο Διαχειριστής Υποδομής ευθύνονται για το επίπεδο της κατάρτισης και των προσόντων του προσωπικού τους, που επιτελεί βασική εργασία ασφάλειας. Η ΡΑΣ εγκρίνει στην αρχή κάθε έτους το ετήσιο πρόγραμμα εκπαίδευσης, το οποίο καταρτίζεται από τον ΟΣΕ.

Οι διαπιστώσεις

Σύμφωνα με τον Οδηγό Σπουδών του ΟΣΕ που περιλαμβάνεται στο ετήσιο πρόγραμμα εκπαίδευσης έτους 2021 «Βασική Εκπαίδευση Προσωπικού Κλάδου Κυκλοφορίας (ΣΤΑΘΜΑΡΧΕΣ)» για το προαναφερθέν προσωπικό (κωδ. 22075 και 22076) που εκτελεί κρίσιμα καθήκοντα ασφαλείας προβλέπονταν 712 ώρες θεωρητικής εκπαίδευσης που θα πραγματοποιούνταν σε δύο κύκλους μαθητείας και 75 ώρες πρακτικής εκπαίδευσης. Κατά τη μαρτυρία της Διεύθυνσης Κυκλοφορίας του ΟΣΕ, ο δεύτερος κύκλος θεωρίας πραγματοποιήθηκε παράλληλα με την πρακτική εκπαίδευση. Με βάση το προαναφερθέν πρόγραμμα και μετά από τους επί τόπου ελέγχους των στελεχών της ΡΑΣ στα γραφεία του ΟΣΕ, τη συγκριτική επισκόπηση, μελέτη και ανάλυση των προσκομισθέντων στοιχείων και πληροφοριών προέκυψαν οι παρακάτω διαπιστώσεις:

Δεν τεκμηριώνεται η σωστή και ολοκληρωμένη βασική εκπαίδευση Προσωπικού Κλάδου Κυκλοφορίας με κωδικούς ΚΠ 22075 (σταθμάρχες Αθήνας) και ΚΠ 22076 (σταθμάρχες Θεσσαλονίκης), σύμφωνα με τις απαιτήσεις του σχετικού οδηγού σπουδών για τους εξής λόγους:

Πρώτον: Από την ανάλυση των στοιχείων δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα ότι οι εν λόγω υποψήφιοι σταθμάρχες ολοκλήρωσαν τον προβλεπόμενο Β' κύκλο θεωρητικής εκπαίδευσης των 177 ωρών, ο οποίος θα διεξαγόταν παράλληλα με την πρακτική εκπαίδευση των 75 υποχρεωτικών ημερών μετά την ολοκλήρωση του Α' κύκλου εκπαίδευσης των 535 ωρών. Δεδομένου ότι δεν προσκομίστηκαν κρίσιμα αποδεικτικά έγγραφα και στοιχεία από τα οποία να προκύπτουν με σαφήνεια και πληρότητα:

* Τα υπογεγραμμένα φύλλα παρουσίας των εκπαιδευομένων κατά τον Α' κύκλο της θεωρητικής εκπαίδευσης στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης για τις ημερομηνίες 13.8.22, 24.8.22, 30.8.22, 31.8.22, 9.9.22, 17.9.2022 και 7.10.22 και στο πρόγραμμα της Αθήνας για τις 13.8.22.

* Ο τρόπος υλοποίησης των υπολειπόμενων ωρών θεωρητικής εκπαίδευσης ο οποίος ενσωματώθηκε στην πρακτική εκπαίδευση (Β' κύκλο εκπαίδευσης) και ο ακριβής αριθμός του συνόλου των εκπαιδευομένων.

* Οι βεβαιώσεις των αρμόδιων Επιθεωρήσεων περί ολοκλήρωσης του Β' κύκλου θεωρητικής εκπαίδευσης (177 ωρών).

* Οι βεβαιώσεις πιστοποίησης περί ολοκλήρωσης της πρακτικής εκπαίδευσης (75 ημερών).

* Τα έγγραφα στοιχεία για την πρακτική εκπαίδευση τριών εκπαιδευόμενων

Δεύτερον: Από το σύνολο των έγγραφων στοιχείων που έχει στη διάθεσή της η Αρχή, διαπιστώνεται ασάφεια μεταξύ του συνολικού αριθμού των αρχικά υποψήφιων εκπαιδευόμενων σταθμαρχών και του τελικού αριθμού των προσώπων που μετείχαν επιτυχώς στην ερευνώμενη εκπαίδευση.

Οι ενδείξεις

Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, η ΡΑΣ έχει ενδείξεις ότι ο Διαχειριστής της Σιδηροδρομικής Υποδομής (ΟΣΕ):

Δεν εξασφάλισε, ως όφειλε, πρόγραμμα κατάρτισης του προσωπικού και των συστημάτων, τα οποία διασφαλίζουν ότι διατηρείται η επάρκεια προσόντων του προσωπικού και εκτελούνται αναλόγως τα σχετικά καθήκοντα, συμπεριλαμβανομένων ρυθμίσεων σχετικά με την καλή φυσική και ψυχολογική κατάσταση.

Τα παραπάνω αποτελούν παράβαση της διάταξης του άρθρου 61 §3 «Συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας» του Δεύτερου Μέρους [Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/798 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 11ης Μαΐου 2016 (ΕΕ L 138) του Ν. 4632/2019].

H  κατάρτιση που παρασχέθηκε από τον ΟΣΕ στον συγκεκριμένο ελεγχόμενο θεωρητικό και πρακτικό κύκλο εκπαίδευσης και αφορά σε προσωπικό του ΟΣΕ που επιτελεί κρίσιμα καθήκοντα ασφάλειας (σταθμάρχες) υπήρξε ελλιπής και ως εκ τούτου ανεπαρκής, δεδομένου, ότι δεν πιστοποιούνται με σχετικές βεβαιώσεις των αρμόδιων υπηρεσιών:

Α. Οι υπηρεσίες κατάρτισης των σταθμαρχών, οι οποίες, πρέπει να περιλαμβάνουν:

* Εκπαίδευση για τις απαραίτητες γνώσεις

* Κανόνες και διαδικασίες λειτουργίας

* Σηματοδότηση και σύστημα ελέγχου-χειρισμού

Β. Οι διαδικασίες έκτακτης ανάγκης που ισχύουν για τα εκτελούμενα δρομολόγια.

Τα παραπάνω αποτελούν παράβαση της διάταξης του άρθρου 65 §§2 και 6 (Πρόσβαση στις εγκαταστάσεις κατάρτισης) του Δεύτερου Μέρους [Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/798 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 11ης Μαΐου 2016 (ΕΕ L 138)] του Ν. 4632/2019, σε συνδυασμό και με τον Εκτελεστικό Κανονισμό 2019/773.

Η απόφαση της Ολομέλειας

Βάσει όλων των σοβαρών προαναφερθεισών ενδείξεων και ενόψει των σχετικών ανακοινώσεων για την έναρξη των σιδηροδρομικών δρομολογίων, η Ολομέλεια της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων αποφάσισε ομόφωνα τα ακόλουθα:

Διαπιστώνει σοβαρές ενδείξεις παράβασης από τον Διαχειριστή της Σιδηροδρομικής Υποδομής με την επωνυμία «Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος Ανώνυμη Εταιρεία» και τον διακριτικό τίτλο «ΟΣΕ ΑΕ» των διατάξεων των άρθρων 61 §3 περίπτωση (στ) (Συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας) και 65 §§2 και 6 [Πρόσβαση στις εγκαταστάσεις κατάρτισης) του Δεύτερου Μέρους (Ενσωμάτωση της Οδηγίας ΕΕ 2016/798 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 11ης Μαΐου 2016 (ΕΕ L 138)] του Ν. 4632/2019, οι οποίες (παραβάσεις) σχετίζονται άμεσα με το Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειάς του (ΣΔΑ) κατά τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στο ανωτέρω σκεπτικό.

Καλεί τον Διαχειριστή της Σιδηροδρομικής Υποδομής με την επωνυμία «Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος Ανώνυμη Εταιρεία» και τον διακριτικό τίτλο «ΟΣΕ ΑΕ» εντός αποκλειστικής προθεσμίας πέντε εργάσιμων ημερών από την κοινοποίηση σε αυτόν της παρούσας και ενώπιον της Αρχής:

* Να εκθέσει με σχετικό έγγραφο υπόμνημά του τις απόψεις του.

* Να προτείνει (εγγράφως) άμεσα μέτρα αποκατάστασης, ώστε το Σύστημα Διαχείρισης της Ασφάλειάς του να είναι σύμφωνο με τις απαιτήσεις των άρθρων 61 §3 (Συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας) και 65 §§2 και 6 (Πρόσβαση στις εγκαταστάσεις κατάρτισης) του Δεύτερου Μέρους [Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/798 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 11ης Μαΐου 2016 (ΕΕ L 138)] του Ν. 4632/2019, σε συνδυασμό και με τον Εκτελεστικό Κανονισμό 2019/773.

Υποχρεώνει τον Διαχειριστή της Σιδηροδρομικής Υποδομής με την επωνυμία «Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος Ανώνυμη Εταιρεία» και τον διακριτικό τίτλο «ΟΣΕ ΑΕ» να μην απασχολεί σε θέσεις κρίσιμων καθηκόντων ασφάλειας το σύνολο των υποψήφιων σταθμαρχών οι οποίοι μετείχαν στην, κατά τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στο ανωτέρω ιστορικό της παρούσας, «Βασική Εκπαίδευση Προσωπικού Κλάδου Κυκλοφορίας (Σταθμάρχες)» με κωδ. 22075 και 22076.

Απειλεί τον Διαχειριστή της Σιδηροδρομικής Υποδομής με την επωνυμία «Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος Ανώνυμη Εταιρεία» και τον διακριτικό τίτλο «ΟΣΕ ΑΕ» με την επιβολή προστίμου ποσού 100.000 ευρώ για κάθε ημέρα μη συμμόρφωσης με το διατακτικό της παρούσας.

Ορίζει τη Μονάδα Ασφάλειας και Διαλειτουργικότητας της Αρχής καθ' ύλην αρμόδια να εξετάσει, να αξιολογήσει και να εισηγηθεί αρμοδίως τα, κατά τον ανωτέρω τόπο και χρόνο, προτεινόμενα από τον Διαχειριστή της Σιδηροδρομικής Υποδομής με την επωνυμία «Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος Ανώνυμη Εταιρεία» και τον διακριτικό τίτλο «ΟΣΕ ΑΕ» μέτρα αποκατάστασης.

Ο αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Δημήτρης Φούρλαρης ανέφερε, μιλώντας στο συνέδριο, ότι η ΡΑΕ σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο προχωρά σε χαρτογράφηση των μεγαλύτερων λιμανιών της χώρας προκειμένου να εκτιμηθεί το κόστος των απαιτούμενων επενδύσεων στα λιμάνια και τα δίκτυα και να τεθεί ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα στον ΔΕΔΔΗΕ προκειμένου να προχωρήσει στις απαιτούμενες τροποποιήσεις στο αναπτυξιακό του πλάνο. Κρίσιμο ζήτημα για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών προκειμένου να υποστηρίζεται η τροφοδοσία των πλοίων που ελλιμενίζονται σε αυτά. "Συνεργαζόμαστε τόσο με τον ΑΔΜΗΕ όσο και με τον ΔΕΔΔΗΕ για να επιτευχθεί ο στόχος του εξηλεκτρισμού της ναυτιλίας. Οι ποσότητες ενέργειας που απαιτούνται είναι πολύ μεγάλες", τόνισε ο κ,. Φούρλαρης ο οποίος ανήγγειλε επίσης ότι το σχετικό πλαίσιο θα τεθεί σύντομα σε διαβούλευση με τους οργανισμούς λιμένων, τους παραγωγούς ενέργειας και τους πλοιοκτήτες. Το εγχείρημα θα τεθεί σε πιλοτική λειτουργία στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας σε συνεργασία με τον ΔΕΔΔΗΕ και το Πολυτεχνείο. Ερευνητικά προγράμματα για τον εξηλεκτρισμό και τη χρήση υγροποιημένου φυσικού αερίου με στόχο τον περιορισμό των εκπομπών και ως το 2050 την πλήρη απανθρακοποίηση υλοποιεί και ο ΟΛΠ, όπως ανέφερε εκ μέρους του Οργανισμού ο Δημήτρης Σπύρου. Επίσης υλοποιείται πρότζεκτ "πράσινου" υδρογόνου (παράγεται με ρεύμα από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για την ηλεκτρόλυση) για χρήση σε οχήματα και πλοία σε συνεργασία με την ΔΕΗ και την Motor Oil.

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας Σπύρος Πασχάλης επεσήμανε ότι η μετάβαση προϋποθέτει αλλαγές τόσο στα λιμάνια όσο και στα πλοία, καθορισμό των προδιαγραφών και εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας των συστημάτων μεταξύ των λιμανιών.

Από την πλευρά της αγοράς τονίστηκε επίσης ότι εμπόδιο αποτελεί ακόμη το υψηλό κόστος της μετάβασης καθώς και ότι το πιθανότερο είναι πως στο μέλλον θα υπάρχουν διαφορετικές επιλογές καυσίμων στα πλοία (υγρά καύσιμα αλλά και υγροποιημένο φυσικό αέριο, μεθανόλη, βιοκαύσιμα, υδρογόνο κ.α.) Θα επικρατήσουν εκείνα που έχουν τα καλύτερα χαρακτηριστικά ως προς το κόστος, την ευκολία διανομής και αποθήκευσης, τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, την ασφάλεια κ.α.

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Αρχή, με το πρόγραμμα «Εγγυημένες Υπηρεσίες» του Διαχειριστή του ΕΔΔΗΕ το οποίο έχει εγκρίνει η ΡΑΕ, προβλέπεται η καταβολή οικονομικού ανταλλάγματος σε καταναλωτές μέσης τάσης του ΕΔΔΗΕ, στην περίπτωση καθυστέρησης στην αποκατάσταση της τροφοδότησής τους πέραν προκαθορισμένου χρόνου, μετά από διακοπή λόγω βλάβης δικτύου ή προγραμματισμένων εργασιών, υπό συνθήκες κανονικής λειτουργίας του δικτύου. Στο πλαίσιο αναβάθμισης αυτού του προγράμματος, μία διαδικασία που ολοκληρώθηκε το 2020, η ΡΑΕ είχε προτείνει μεταξύ άλλων την επέκταση της συγκεκριμένης Εγγυημένης Υπηρεσίας, και για τους καταναλωτές χαμηλής τάσης του ΕΔΔΗΕ που υφίστανται διακοπή τροφοδότησης μεγάλης διάρκειας. Σε σχέση με την πρόταση αυτή, ο Διαχειριστής του ΕΔΔΗΕ επικαλέστηκε δυσχέρειες υλοποίησης και αναφέρθηκε επίσης σε πιθανά σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις. Η ΡΑΕ στάθμισε τα ανωτέρω, καθώς και ότι το πρόγραμμα Εγγυημένες Υπηρεσίες αποτελεί ενδιάμεσο στάδιο για τη ρύθμιση της ποιότητας υπηρεσιών και πρόκειται να αντικατασταθεί από τον μηχανισμό ατομικών εγγυήσεων του Κώδικα Δεοντολογίας, και δεν προέβη σε επέκταση της συγκεκριμένης εγγυημένης υπηρεσίας.

Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη και των εκτεταμένων και μεγάλης διάρκειας διακοπών τροφοδότησης καταναλωτών που παρατηρήθηκαν σε περιοχές οι οποίες επηρεάστηκαν από κακοκαιρίες τα προηγούμενα έτη, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη συμπλήρωσης του υφιστάμενου πλαισίου ώστε, αφενός να παρέχεται οικονομική ανακούφιση σε όλους τους πολίτες που αποστερούνται της αδιάλειπτου τροφοδοσίας με ηλεκτρική ενέργεια, με αναλογικά και αντικειμενικά κριτήρια, αφετέρου να παρέχονται επαρκή και αποτελεσματικά κίνητρα στον Διαχειριστή του ΕΔΔΗΕ για τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών του, ακόμη και σε περιπτώσεις εξαιρετικά δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Στο παραπάνω πλαίσιο, η ΡΑΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις αρμοδιότητές της για την ανάπτυξη και την εφαρμογή ρυθμιστικού πλαισίου για την ποιότητα υπηρεσιών διανομής, δηλώνει ότι επιθυμεί να θεσπίσει άμεσα ολοκληρωμένη ρύθμιση, με την οποία θα προβλέπεται η καταβολή οικονομικού ανταλλάγματος από τον Διαχειριστή του ΕΔΔΗΕ, σε χρήστες του ΕΔΔΗΕ οι οποίοι υφίστανται διακοπές ηλεκτροδότησης μεγάλης διάρκειας. Για το σκοπό αυτό, η ΡΑΕ συνεργάστηκε με εξωτερικό σύμβουλο για το σχεδιασμό της ρύθμισης, την επεξεργασία των λεπτομερειών και την παραμετροποίησή της. Παράλληλα, ο Διαχειριστής του ΕΔΔΗΕ, έχοντας ενημερωθεί από τη ΡΑΕ σχετικά με τα ανωτέρω, προχώρησε ανεξάρτητα σε ανάπτυξη δικής του σχετικής πρότασης.

Στο πλαίσιο διαμόρφωσης της άποψής της, η ΡΑΕ θέτει σε δημόσια διαβούλευση και τις δύο προτάσεις.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συμμετάσχουν στην διαβούλευση μέσω του συνδέσμου: https://www.rae.gr/diavoulefseis/55575/

Σύμφωνα με το σχετικό κείμενο, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις που χαρακτηρίζονται ως υψηλότερης σπουδαιότητας και θα υποστούν τελευταίες διακοπή τροφοδοσίας είναι εκείνες που σχετίζονται με την προστασία του ενεργειακού εφοδιασμού (καύσιμα), της δημόσιας υγείας, ασφάλειας και άμυνας της χώρας.

Στην κατάταξη ακολουθούν οι εξής περιπτώσεις:

-Εγκαταστάσεις που σε περίπτωση διακοπής της παροχής θα υποστούν καταστροφικές ζημιές σε εξοπλισμό ή υποδομή.

-Βιομηχανίες τροφίμων, φαρμάκων, ειδών ατομικής υγιεινής και της αλυσίδας εφοδιασμού των παραπάνω.

-Βιομηχανίες που σε περίπτωση διακοπής της παροχής θα υποστούν απώλεια πρώτων υλών ή παραγωγή ακατάλληλου τελικού προϊόντος.

-Βιομηχανίες που η διακοπή της παροχής θα επιφέρει διακοπή της γραμμής παραγωγής.

-Βιομηχανίες που έχουν δυνατότητα μείωσης της κατανάλωσης φυσικού αερίου κατά ένα ποσοστό, κατόπιν έγκαιρης ενημέρωσης.

-Παροχές φυσικού αερίου με δυνατότητα άμεσης εναλλαγής καυσίμου και λοιπές παροχές.

Η ΡΑΕ διευκρινίζει ότι από τον κατάλογο εξαιρούνται οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις με ετήσια συμβολαιοποιημένη κατανάλωση μικρότερη των 10.000 ΜWh ετησίως, οι οποίες υπάγονται στην κατηγορία των προστατευόμενων καταναλωτών.

Διευκρινήσεις επί του πίνακα κλάσεων:

• Η κλάση 8 αποτελεί την υψηλότερη κλάση κρισιμότητας, ενώ η κλάση 1 την χαμηλότερη.
• Τα αιτήματα διακοπής/περιορισμού τροφοδοσίας σε επίπεδο συναγερμού 3 θα ξεκινούν από τους καταναλωτές της χαμηλότερης κλάσης (κλάση 1).
• Κάθε εταιρεία κατατάσσεται σε μία και μόνο κλάση κρισιμότητας, και συγκεκριμένα στην υψηλότερη κλάση του πίνακα για την οποία πληροί τις προϋποθέσεις. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις όπου μία εταιρεία πληροί ταυτόχρονα και τις προϋποθέσεις της κλάσης 3.
• Στο επίπεδο κλάσης 6, υπάρχουν 4 υποκλάσεις. Η σειρά διακοπής στην κλάση αυτή θα ξεκινάει από τη χαμηλότερη υποκλάση και θα συνεχίζει προς την υψηλότερη, εξαντλώντας τους καταναλωτές της προηγούμενης υποκλάσης.

2. Διαδικασία διακοπής/περιορισμού παροχής φυσικού αερίου στις «Σημαντικές Βιομηχανίες»

1. Η ΡΑΕ συντάσσει κατάλογο με τους ομαδοποιημένους, ανά κλάση, καταναλωτές των Σημαντικών Βιομηχανιών σύμφωνα με την τεκμηρίωση των αιτήσεών τους και τον κοινοποιεί στους Διαχειριστές των δικτύων Μεταφοράς και Διανομής.

2. Εφόσον το ημερήσιο έλλειμα ισοζυγίου μάζας σε Κατάσταση Συναγερμού 3 παραμένει κατόπιν εξάντλησης της σειράς διακοπής των Διακόψιμων Καταναλωτών, των Μονάδων Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας με καύσιμο Φυσικό Αέριο και των λοιπών καταναλωτών φυσικού αερίου του Καταλόγου Σειράς Διακοπής του Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης, προκειμένου να διασφαλιστεί η τροφοδοσία των προστατευόμενων καταναλωτών, ο Επικεφαλής της ΜΔΚ προσδιορίζει:

• τη γεωγραφική περιοχή όπου χρειάζεται να υπάρξει περιορισμός/διακοπή της παροχής Φυσικού Αερίου,

• την εκτιμώμενη χρονική διάρκειά της, καθώς και

• τη μέγιστη ενέργεια (MWh Φυσικού Αερίου) που επιτρέπεται να παραληφθεί στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή από Χρήστες Μεταφοράς που τροφοδοτούν άλλους Πελάτες ή Δίκτυα Διανομής στην γεωγραφική αυτή περιοχή, και αποστέλλει στον Επικεφαλής της ΟΔΚ και στους Διαχειριστές Δικτύων Διανομής τα αποτελέσματα της ανωτέρω ανάλυσης.

3. Η ΟΔΚ αποφασίζει την διακοπή/περιορισμό της παροχής Φυσικού Αερίου στους Πελάτες του καταλόγου των «Σημαντικών Βιομηχανιών», λαμβάνοντας υπόψη τα κριτήρια της ανωτέρω εισήγησης.

4. Σε εκτέλεση απόφασης της ΟΔΚ, οι Διαχειριστές των δικτύων Μεταφοράς και Διανομής καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια διακοπής/περιορισμού κατανάλωσης ομοειδών καταναλωτών σε κάθε κλάση, για τη βέλτιστη δυνατή ικανοποίηση των κριτηρίων που προσδιορίζονται, λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψιν τις συνθήκες λειτουργίας του Συστήματος/Δικτύου και τον ελάχιστο χρόνο προειδοποίησης που απαιτείται για την ασφαλή διακοπή / περιορισμό των πελατών.

5. Η σειρά διακοπής των κατηγοριών/κλάσεων των πελατών αυτών αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο. Κατά την εφαρμογή εξαντλείται η δυνατότητα διακοπής/περιορισμού κατανάλωσης ομοειδών καταναλωτών σε κάθε κλάση προτού επιλεχθεί η επόμενη υψηλότερη κλάση. Εξαίρεση αυτού δύναται να εφαρμόζεται για τεχνικούς λόγους ευστάθειας του ΕΣΦΑ.

6. Για την εφαρμογή της διαδικασίας, τα ανωτέρω κριτήρια διακοπής ελέγχονται ιεραρχικά από τον Διαχειριστή του συστήματος, ο οποίος εφαρμόζει τη διαδικασία περιορισμού/διακοπής.

‒ Απ’ ευθείας για τους πελάτες του συστήματος.

‒ Με σχετική εντολή προς τους οικείους Διαχειριστές Διανομής, για τους πελάτες του δικτύου. Η διαχείριση περιορισμού/διακοπής των πελατών δικτύου γίνεται ιεραρχικά από τους οικείους Διαχειριστές Διανομής.

3. Εξαίρεση από τον κατάλογο Σημαντικών Βιομηχανιών

Από τον κατάλογο Σημαντικών Βιομηχανιών εξαιρούνται οι Μικρομεσαίες επιχειρήσεις με ετήσια Συμβολαιοποιημένη κατανάλωση μικρότερη των 10.000 ΜWh ετησίως καθώς, σύμφωνα με σύμφωνα με την ΥΑ Δ1/Β/10233/13-06-2014 (ΦΕΚ Β’ 1684/24-06-2014) και τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό (ΕΕ) 2017/1938 (ΕΕ L 280/1 28-10-2017), υπάγονται στην κατηγορία των Προστατευόμενων Καταναλωτών.

Συνολικά, το ποσό που θα εισπράξει ο Διαχειριστής από τους καταναλωτές δεν αλλάζει. Όμως η νέα μεθοδολογία υπολογισμού των χρεώσεων - όπως εξηγεί στο ΑΠΕ- ΜΠΕ ο πρόεδρος της ΡΑΕ Αθανάσιος Δαγούμας - μπορεί να δημιουργήσει κίνητρο σε καταναλωτές που έχουν υπερδιαστασιολογήσει τις παροχές τους (π.χ. έχουν τριφασικές παροχές ενώ θα μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες τους με μονοφασικές), να προχωρήσουν στις απαιτούμενες τροποποιήσεις ώστε να έχουν χαμηλότερες χρεώσεις στους λογαριασμούς ρεύματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΡΑΕ, στις ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζονται και τα δύο μοντέλα για τον υπολογισμό των χρεώσεων δικτύου: από χρεώσεις με βάση αποκλειστικά την ενέργεια που καταναλώνεται (Κύπρος, Λιθουανία, Ρουμανία) μέχρι αποκλειστικά την ισχύ (Ιταλία). Όμως η τάση σύμφωνα με τις εκθέσεις την ευρωπαϊκών αρχών κατατείνει σε χρεώσεις με βάση την ισχύ της εγκατάστασης, εξέλιξη που επηρεάζει άμεσα και τις χρεώσεις δικτύου για τους φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων που πολλαπλασιάζονται στους ευρωπαϊκούς και ελληνικούς δρόμους.

Στην Ελλάδα οι χρεώσεις δικτύου σήμερα αντιστοιχούν κατά 80 % στην ενέργεια, ποσοστό που από το 2023 σύμφωνα με την απόφαση της ΠΑΕ θα περιοριστεί σε 10 % με το υπόλοιπο 90 % να συναρτάται με την ισχύ της εγκατάστασης.

Αυτήν την εβδομάδα εξάλλου, η Αρχή αναμένεται να ξεκινήσει ενημερωτική εκστρατεία για την εξοικονόμηση ενέργειας σε συνεργασία με καταναλωτικές οργανώσεις που θα περιλαμβάνει βίντεο, φυλλάδιο και δικτυακό τόπο στον οποίο οι καταναλωτές θα μπορούν να δηλώνουν τις οικιακές συσκευές (κουζίνα, κλιματιστικό, θερμοσίφωνα κλπ.) και τις ώρες ημερησίως που τις χρησιμοποιούν, το τιμολόγιο του προμηθευτή τους και να βλέπουν το κόστος χρήσης ανά συσκευή αλλά και την εξοικονόμηση που μπορούν να έχουν αντικαθιστώντας τις συσκευές τους με ενεργειακά αποδοτικές ή μεταφέροντας την κατανάλωση στις νυχτερινές ώρες (εφόσον έχουν μετρητή νυχτερινής κατανάλωσης).

Για τους μεγάλους καταναλωτές, επίκειται η ενεργοποίηση πλατφόρμας από τον ΑΔΜΗΕ για την υποβολή προσφορών μείωσης της ζήτησης κατά τις ώρες αιχμής (6-9 μ.μ.) προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος που έχει θέσει η ΕΕ για περιορισμό της κατανάλωσης ρεύματος τις συγκεκριμένες περιόδους κατά 5 %.

Οπως αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση, «η ΡΑΕ σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επεξεργάζεται και συμβάλει στη διαμόρφωση δραστικών λύσεων για την διασφάλιση της αποδοτικής λειτουργίας των αγορών ενέργειας με γνώμονα την στήριξη των τελικών καταναλωτών εν μέσω της παρούσας ενεργειακής κρίσης.

Ειδικότερα στο πλαίσιο μείωσης του ενεργειακού κόστους για τον τελικό καταναλωτή εφαρμόστηκε μεθοδολογία για την εκ των υστέρων (ex-post) ανάκτηση των «υπερκερδών» της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας του διαστήματος Οκτώβριος 2021 έως Ιούνιος 2022. Ακόμα, έχει υιοθετηθεί και εφαρμόζεται από τον Ιούλιο 2022, μηχανισμός για την εκ των προτέρων (ex-ante) ανάκτηση «υπερεσόδων» των παραγωγών από την χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και πιο συγκεκριμένα από την Αγορά Επόμενης Ημέρας και την Ενδοημερήσια Αγορά.

Αναφορικά με τον υπό διαμόρφωση μηχανισμό για την ανάκτηση «υπερεσόδων» στο πλαίσιο της λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αξιολογείται το μεικτό περιθώριο κέρδους των εταιριών προμήθειας κατά τους μήνες εφαρμογής του Προσωρινού Μηχανισμού Ανάκτησης Μέρους Εσόδων στην Αγορά Επόμενης Ημέρας και Ενδοημερήσιας Αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη την μεταβλητότητα της χονδρεμπορικής αγοράς και την αβεβαιότητα στην εκτίμηση του κόστους προμήθειας από τις εταιρίες προμήθειας.

Σημειώνεται ότι κατόπιν πρωτοβουλίας της Αρχής στο πλαίσιο της τελικής έκθεσης του ACER για την αξιολόγηση του σχεδιασμού της ευρωπαϊκής χονρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας “ACER’s Final Assessment of the EU Wholesale Electricity Market Design” εισήχθη το δέκατο τρίτο μέτρο “temporary relief valve” για την διαμόρφωση των πολιτικών αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, βάσει του οποίου καθίσταται δυνατή η υιοθέτηση στοχευμένων μέτρων όπως οι ανωτέρω μηχανισμοί ανάκτησης «υπερκερδών», καταλήγει η ανακοίνωση.

Σύμφωνα με το σχέδιο σε περίπτωση κρίσης η τροφοδοσία θα κόβεται κατά σειρά σε μεγάλες βιομηχανίες (διακόψιμοι καταναλωτές), εξαγωγές, μονάδες ηλεκτροπαραγωγής εφόσον δεν είναι απαραίτητες, βιομηχανίες που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για συμπαραγωγή ή κλιβάνους, μικρές βιομηχανίες και εμπορικές επιχειρήσεις που δεν ανήκουν στους προστατευόμενους καταναλωτές.

Πριν εφαρμοστεί το σχέδιο περικοπών προβλέπονται ωστόσο σειρά μέτρων που κλιμακώνονται ανάλογα με το μέγεθος του προβλήματος. Ξεκινούν από συστάσεις για εθελοντικό περιορισμό της κατανάλωσης φυσικού αερίου και την αναζήτηση έκτακτων φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου μέχρι την χρήση εναλλακτικού καυσίμου (ντήζελ) από τις μονάδες φυσικού αερίου διπλού καυσίμου, την αύξηση της ηλεκτροπαραγωγής από τις λιγνιτικές μονάδες και τα υδροηλεκτρικά, έκτακτες εισαγωγές ρεύματος, κ.α.

Το σχέδιο ορίζει τρία επίπεδα συναγερμού, ως εξής:

1. Όταν υπάρχουν αξιόπιστες ενδείξεις για γεγονός που πιθανόν να έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της κατάστασης του εφοδιασμού της χώρας με Φυσικό Αέριο.

2. Όταν εμφανίζεται διαταραχή του εφοδιασμού ή εξαιρετικά υψηλή ζήτηση Φυσικού Αερίου, η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική επιδείνωση της κατάστασης του εφοδιασμού, αλλά η αγορά είναι ακόμα ικανή να διαχειριστεί αυτήν τη διαταραχή ή ζήτηση.

3. Περίπτωση εξαιρετικά υψηλής ζήτησης Φυσικού Αερίου, σημαντικής διαταραχής του εφοδιασμού και σε περίπτωση που τα μέτρα αγοράς δεν είναι επαρκή για την κάλυψη της εναπομένουσας ζήτησης Φυσικού Αερίου, με συνέπεια την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων που δεν στηρίζονται στην αγορά. Η κατάσταση εξελίσσεται δυσμενώς και ενδέχεται να διαταραχθεί η ομαλή τροφοδοσία των Προστατευόμενων Καταναλωτών σε περίπτωση που δεν ληφθούν μέτρα που δεν στηρίζονται στην αγορά.

Εκτός από το ενδεχόμενο περικοπής του εφοδιασμού, κρίση μπορεί να προκύψει και από τεχνικά προβλήματα ή από εξαιρετικά υψηλή ζήτηση π.χ. λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Αναλυτικά οι τιμές για τον επόμενο μήνα είναι:

-Για τις λιγνιτικές μονάδες 214,22 ευρώ ανά μεγαβατώρα (από 205,38 τον Αύγουστο)

-Για τις μονάδες φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου 564,18 ευρώ ανά μεγαβατώρα (από 422,39 τον Αύγουστο)

-Για τις μονάδες φυσικού αερίου ανοιχτού κύκλου 797,3 ευρώ ανά μεγαβατώρα (από 594,76 τον Αύγουστο)

Για τα υδροηλεκτρικά και τις ΑΠΕ οι τιμές παραμένουν στα 112 και 85 ευρώ αντίστοιχα.

Η διαφορά της τιμής του ρεύματος που διαμορφώνεται καθημερινά στο Χρηματιστήριο από τις ανώτατες τιμές που καθορίζει μηνιαία η ΡΑΕ κατευθύνεται στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης και χρηματοδοτεί κατά το μεγαλύτερο μέρος τις επιδοτήσεις των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Σε αυτήν τη βάση, η ΡΑΕ θεωρεί «ότι ενδυναμώνονται οι καταναλωτές ώστε να προβούν –δεδομένης της δυσχερούς συγκυρίας– στις βέλτιστες επιλογές ως προς την επιλογή Προμηθευτή και τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας».

Επιπρόσθετα, η ΡΑΕ, αποβλέποντας παράλληλα και στη διατήρηση του υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά λιανικής, με νέα της επιστολή, απευθύνει συστάσεις σε Προμηθευτή Ηλεκτρικής Ενέργειας προκειμένου να αναμορφώσει άμεσα τη διαφημιστική του στρατηγική και να αποφεύγει εφεξής αθέμιτες τακτικές που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό.

Τέλος, σημειώνεται ότι η Αρχή θα παρακολουθεί σε διαρκή βάση τις πρακτικές των Προμηθευτών Ηλεκτρικής Ενέργειας. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη την εκτενή διαβούλευση κατά το πρώτο στάδιο εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων και την έκδοση Κατευθυντηρίων Οδηγιών και συστάσεων από τη ΡΑΕ, θεωρείται ότι οι Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας διαθέτουν πλέον την αναγκαία τεχνογνωσία ώστε να διαμορφώνουν τα τιμολόγιά τους και τις διαφημιστικές τους καταχωρήσεις σύμφωνα με το κείμενο πλαίσιο.

«Ως έπεται, σε περίπτωση που τα τιμολόγια που θα δημοσιευθούν στις 20.8.2022 και οι σχετικές καταχωρήσεις τους αντίκεινται στις διατάξεις του νόμου και στις γενικές αρχές της διαφάνειας, της συγκρισιμότητας, της μη-παραπλάνησης και της αποφυγής αθέμιτου ανταγωνισμού, η ΡΑΕ θα προβεί σε δημοσιοποίηση των σχετικών περιπτώσεων χωρίς άλλη διατύπωση. Καλούνται λοιπόν οι Προμηθευτές Ηλεκτρικής Ενέργειας να ανταποκριθούν προσηκόντως στις υποχρεώσεις, που εκ του ρόλου τους υπέχουν, λαμβάνοντας υπόψη την κρισιμότητα των συνθηκών για όλους τους συμμετέχοντες και ιδίως τους καταναλωτές», σημειώνεται στην σχετική ανακοίνωση.

Μετά το επικοινωνιακό αλαλούμ των νέων τιμολογίων ρεύματος που ανακοινώθηκαν στις 25 Ιουλίου και τις διαπιστώσεις για παραπλανητικές διαφημίσεις και καταχρηστικές συμπεριφορές, η ΡΑΕ υποδεικνύει στους παρόχους να αποτυπώνουν στις νέες ταρίφες την πάγια χρέωση, την τιμή ανά κιλοβατώρα, τη χρέωση του προμηθευτή συμπεριλαμβανομένων των εκπτώσεων, την κρατική επιδότηση και την τελική τιμή καταναλωτή.

Με βάση το υπόδειγμα αποτύπωσης των χρεώσεων προμήθειας (template), η ΡΑΕ ζητά οι κλίμακες κατανάλωσης να αναπροσαρμοστούν σε επίπεδο μήνα (0-500 kWh το μήνα αντί για 0-2000 KWh το τετράμηνο).

Αν υπάρχουν κλίμακες στη χρέωση προμήθειας (π.χ. 0-500 kWh, 501 και άνω), να εμφανίζονται όλες οι χρεώσεις για κάθε μια κλίμακα κατανάλωσης σε διαφορετική γραμμή. Για παράδειγμα αν η κλίμακα χρέωσης προμήθειας είναι 0-500 kWh το μήνα και χορηγείται έκπτωση από τον Προμηθευτή για τις πρώτες 0-100 kWh το μήνα, τότε πρέπει να αποτυπώνονται οι χρεώσεις για 0-100 KWh το μήνα, και 101-500 KWh το μήνα.

Όπως διαπιστώνει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, οι Προμηθευτές έχουν υιοθετήσει διαφορετικούς τρόπους αποτύπωσης της απαραίτητης ενημέρωσης για τον τρόπο που προέκυψε η τελική τιμή.
«Η διαπιστούμενη ποικιλομορφία και ετερογένεια δυσχεραίνει σε μεγάλο βαθμό την ορθή, περιεκτική και πλήρη πληροφόρηση, καθώς και τη συγκρισιμότητα των προϊόντων προμήθειας».

Στο πλαίσιο αυτό και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο τρόπος παρουσίασης της «τελικής τιμής καταναλωτή», καθώς και της επιδότησης μέσω του ΤΕΜ, επιδρά καθοριστικά στη διαμόρφωση της βούλησης του καταναλωτή για τη σύναψη σύμβασης προμήθειας, η ΡΑΕ ζητά να υπάρξει διαφορετική προσέγγιση στην αποτύπωση των χρεώσεων ώστε να διασφαλισθεί το δικαίωμα του καταναλωτή σε «ενσυνείδητη επιλογή» και να αποφευχθούν αθέμιτες πρακτικές που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό.

Ο ρυθμιστής έχει δώσει περιθώριο συμμόρφωσης των προμηθευτών μέχρι σήμερα 8 Αυγούστου προκειμένου να προσαρμόσουν τα τιμολόγια στις νέες υποδείξεις. Την Τρίτη 9 Αυγούστου, η ΡΑΕ έχει ανακοινώσει ότι θα αναρτήσει στην ιστοσελίδα της τα στοιχεία των προμηθευτών που δεν απέσυραν και δεν αναθεώρησαν την εμπορική τους πολιτική. Ομοίως, θα αναρτηθούν τα στοιχεία των προμηθευτών που θα παραλείψουν να γνωστοποιήσουν τον τρόπο συμμόρφωσής τους προς τις υποχρεώσεις τους.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι τρεις κυρίως εταιρείες, οι οποίες είχαν βρεθεί στο επίκεντρο του ελέγχου της ΡΑΕ καθώς η εμπορική τους πολιτική κρίθηκε προβληματική έχουν αναθεωρήσει την πολιτική τους.

Το νέο tamplate θα πρέπει να υιοθετείται σε κάθε δημοσιευμένο τιμοκατάλογο, ενημερωτική επικοινωνία, εμπορική – διαφημιστική καταχώριση, καθώς και στους λογαριασμούς κατανάλωσης. Επισημαίνεται μάλιστα ότι το σύνολο των στοιχείων αυτών  οφείλει να έχει το ίδιο μέγεθος γραμματοσειράς, χρώματος και φόντου, καθώς και να τίθεται στο ίδιο οπτικό επίπεδο.

Οι συστάσεις της ΡΑΕ, έρχονται λίγες μέρες μετά τον έλεγχο που διενήργησε στο σύνολο των διαφημιστικών καταχωρίσεων των προμηθευτών, καθώς και των εμπορικών τους συνεργατών, σε έντυπα, ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά μέσα, ιστοσελίδες καθώς και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που σχετίζονται με τα νέα προϊόντα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.