Ο νέος Διευθύνων Σύμβουλος του ESM αναμένεται να αναλάβει καθήκοντα τον Οκτώβριο, όταν θα λήξει η δεύτερη πενταετής θητεία του νυν Διευθύνοντα Συμβούλου, Κλάους Ρέγκλινγκ.

Ωστόσο, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, για τρίτη φορά δεν κατέστη δυνατό να βγει λευκός καπνός από το Συμβούλιο Διοικητών του ESM.

Ωστόσο, κανείς εκ των δύο άλλων υποψηφίων, ούτε ο πρώην υπουργός Οικονομικών του Λουξεμβούργου, Πιερ Γκραμένια, ούτε ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Πορτογαλίας, Ζοάο Λεάο, δεν κατάφερε να αναδειχθεί νικητής μέσω της ψηφοφορίας.

«Και οι δύο υποψήφιοι είναι εξαιρετικοί και έχουν μεγάλη στήριξη, όμως κανένας δεν κατάφερε να φτάσει το 80% των ψήφων από το Συμβούλιο των Διοικητών. Ως εκ τούτου θα επιστρέψουμε σε αυτό το ζήτημα τον Σεπτέμβριο», δήλωσε ο Πασκάλ Ντόναχιου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για να διοριστεί ένας υποψήφιος νέος διευθύνων σύμβουλος του ESM, θα πρέπει να λάβει περισσότερο από το 80% των ψήφων στο Συμβούλιο των Διοικητών του ESM. Η κάθε χώρα της ευρωζώνης έχει σταθμισμένη ψήφο ανάλογα με το μερίδιό της στο κεφάλαιο του ταμείου διάσωσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από τις τέσσερις χώρες που παρουσίασαν υποψήφιους για τη θέση, έχει αποσυρθεί μόνο η μία (Ολλανδία), ενώ η «μάχη» ανάμεσα στις τρεις άλλες (Ιταλία, Πορτογαλία και Λουξεμβούργο) συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Αποτυπώνοντας, σε ένα ακόμη θέμα, την ύπαρξη διαφορετικών και σε μεγάλο βαθμό ανταγωνιστικών στρατοπέδων στην ΕΕ και την ευρωζώνη.

Ο ρόλος EFSF και ESM στην κρίση

Υπενθυμίζεται ότι ο ρόλος του ESM και του EFSF υπήρξε καθοριστικός κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης που έπληξε τον κόσμο και την Ευρώπη στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας. Παρά δε το γεγονός ότι αρκετές από τις «συνταγές» που εφάρμοσαν ενδέχεται να προκάλεσαν περισσότερο κακό παρά καλό, οι ηγέτες της ευρωζώνης αποφάσισαν να προχωρήσουν σε αναβάθμισή τους.

Έτσι, με την αναθεώρηση της Συνθήκης, τον Ιανουάριο του 2021, ο ESM σχεδιάζεται ώστε να αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων. Παρά δε το γεγονός ότι δύο ακόμη χώρες δεν έχουν εγκρίνει την αναθεωρημένη Συνθήκη – Γερμανία και Ιταλία – αυτό αναμένεται αργά ή γρήγορα να συμβεί, με στόχο ο διάδοχος του Ρέγκλινγκ να μην έχει «δεμένα τα χέρια» του.

Το δικαίωμα βέτο και η Ιταλία

Ποιος θα είναι, όμως, ο διάδοχος; Με βάση τη Συνθήκη, η επιλογή του απαιτεί τη στήριξη τουλάχιστον του 80%, με τις ψήφους να καθορίζονται κατ’ αναλογία με το κεφάλαιο που έχει συνεισφέρει κάθε χώρα στον ESM. Στην πράξη, λοιπόν, υπάρχουν δύο χώρες, η Γερμανία και η Γαλλία, που διαθέτουν δικαίωμα βέτο, καθώς το ποσοστό τους ξεπερνά το 20%.

Κάτι ανάλογο μπορεί να επιτύχει και η Ιταλία, παρά το γεγονός ότι το δικό της «μερίδιο» ανέρχεται σε 18%. Κι αυτό διότι, όπως εκτιμάται, είναι σε θέση να βρει σύμμαχο ή συμμάχους από μικρότερες χώρες που θα μπορέσουν να της διασφαλίσουν την «αναστέλλουσα μειοψηφία».

Η παραπάνω διαπίστωση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η Ιταλία παραμένει ανάμεσα στους τρεις διεκδικητές της προεδρίας του ESM. Και όχι μόνο αυτό αλλά, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Politico, αρνείται να αποσύρει τον υποψήφιό της, Μάρκο Μπούτι, έστω και αν στην τελευταία ψηφοφορία συγκέντρωσε τις λιγότερες προτιμήσεις (όπως και ο Ολλανδός Μένο Σνελ στην προηγούμενη, ο οποίος αποσύρθηκε από τη συνέχεια).

Φαβορί ο Πορτογάλος

Πάντως, πάλι με βάση το ρεπορτάζ του Politico, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του υποψηφίου της Πορτογαλίας, Ζοάο Λεάο. Ενός εκπροσώπου του ευρωπαϊκού Νότου που έχει να παρουσιάσει εξαιρετικά διαπιστευτήρια, καθώς διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην – επιτυχή, όπως θεωρούν οι Βρυξέλλες – έξοδο της χώρας του από την περίοδο των μνημονίων, η οποία ξεκίνησε το 2011, όταν ζήτησε τη βοήθεια του ESM.

«Είναι πολύ σημαντικό να βρεθεί η σωστή αναλογία ανάμεσα στη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, όχι μόνο μέσω των προσεκτικών δημοσιονομικών πολιτικών, αλλά και μέσω των κακών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης και αύξησης της απασχόλησης», είπε ο ίδιος στο Politico, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι «η Πορτογαλία πέτυχε αυτή την ισορροπία». Σημείωσε δε ότι το 2021, κατάφερε να μειώσει το ποσοστό του δημόσιου χρέους της κατά 7,8%, έναντι μέσου όρου 1,6% για την ευρωζώνη.

Ο ESM είναι «το ταμείο σωτηρίας της Ευρώπης (…) Ακόμη και όταν δεν χρησιμοποιείται, είναι σημαντικό γιατί προσφέρει σταθερότητα», πρόσθεσε ο Λεάο, εκτιμώντας πως «η Πορτογαλία έχει καλές πιθανότητες να εκλεγεί» στην ηγεσία. Κάτι τέτοιο δε, όπως είναι φανερό, θα αποτελέσει μια ακόμη επιτυχία του Σοσιαλιστή πρωθυπουργού της, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος κέρδισε σαρωτικά και με απόλυτη πλειοψηφία στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές.

Δεν είναι το μόνο «αγκάθι»…

Το σίγουρο είναι ότι το «παζάρι» συνεχίζεται και όλα τα σενάρια παραμένουν ανοιχτά μέχρι τις 16 Ιουνίου, όταν οι διοικητές του ESM θα συνεδριάσουν για να εκλέξουν τον επόμενο διευθύνοντα σύμβουλο του οργανισμού. Ακόμη και αυτό της (περιορισμένης) παράτασης της θητείας του Ρέγκλινγκ, ως ύστατης λύσης.

Εξάλλου, η διαφωνία αναφορικά με το πρόσωπο που θα τον διαδεχθεί δεν είναι η μοναδική. Όπως έγινε γνωστό στις αρχές του μήνα, για του λόγου το αληθές, το Βερολίνο έχει ήδη αρνηθεί την πρόταση των οικονομολόγων του ESM για τη σύσταση ενός ταμείου σταθερότητας με «προίκα» 250 δισ. ευρώ, που θα μπορεί να παρεμβαίνει άμεσα σε περιπτώσεις νέων και έκτακτων χρηματοπιστωτικών κρίσεων.

Ειδικότερα, αποφασίστηκε να επιστραφούν στην Ελλάδα 122,5 εκατ. ευρώ που πλήρωσε η χώρα για τόκους την περίοδο 17 Ιουνίου 2021 - 1 Ιανουαρίου 2022.

Παράλληλα, στο πλαίσιο των μέτρων ελάφρυνσης του χρέους, στις 22 Δεκεμβρίου 2021 ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), ενεργώντας ως αντιπρόσωπος των κρατών-μελών της ζώνης του ευρώ και μετά την έγκρισή τους, πραγματοποίησε μεταφορά 644,42 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα. Αυτό αντιστοιχεί στα έσοδα από τις συμμετοχές των κεντρικών τραπεζών στα προγράμματα SMP και ANFA.

«Η Ελλάδα συνέχισε την πρόοδό της με την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στις δύσκολες συνθήκες της πανδημίας Covid-19. Η κυβέρνηση προέβη σε μεταρρυθμίσεις στον τομέα της διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών, υιοθέτησε διορθωτικά μέτρα κατά των μονοπωλίων στον ενεργειακό τομέα και απλοποίησε την αδειοδότηση επενδύσεων.

Επιπλέον, σημείωσε καλή πρόοδο στην ιδιωτικοποίηση και τη διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων, την κοινωνική πρόνοια και τη δημόσια διοίκηση. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θεώρησαν ότι η Ελλάδα σημείωσε επαρκή πρόοδο προς τις μεταρρυθμιστικές δεσμεύσεις το πρώτο εξάμηνο του 2021. Αυτό άνοιξε τον δρόμο για την επόμενη δόση των μέτρων ελάφρυνσης του χρέους που συνδέονται με αυτές τις δεσμεύσεις», δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος του ESM και Διευθύνων Σύμβουλος του EFSF Κλάους Ρέγκλινγκ.

Και πρόσθεσε: «Η Ελλάδα έχει ανακάμψει γρήγορα από την κρίση της πανδημίας το 2021, ανακτώντας όλες τις απώλειες παραγωγής από το προηγούμενο έτος. Οι προοπτικές για φέτος και μετά είναι ενθαρρυντικές χάρη στη θετική αναπτυξιακή δυναμική και την ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τούτου λεχθέντος, το δημόσιο χρέος παραμένει πολύ υψηλό, υπογραμμίζοντας τη σημασία της επιστροφής σε ισχυρή δημοσιονομική θέση όπως την περίοδο πριν από την πανδημία. Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες θα πρέπει να συνεχιστούν για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα και την εκκαθάριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών της κυβέρνησης».

Αλλαγές στα δημοσιονομικά όρια

Εξηγώντας, υπογράμμισε ότι λόγω των χαμηλών επιτοκίων, τα επίπεδα του χρέους μπορεί να είναι υψηλότερα από ό,τι πιστεύαμε την εποχή των διαπραγματεύσεων του Μάαστριχτ πριν από 30 χρόνια.

Ο κ. Ρέγκλινγκ, είπε μάλιστα, ότι εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίσει να απαιτεί από ορισμένες κυβερνήσεις να στοχεύουν στο 60%, αυτό δεν είναι μόνο πολιτικά δύσκολο, αλλά θα μπορούσε επίσης να πνίξει την ανάπτυξη: «Η απαίτηση για κάτι επώδυνο που είναι οικονομικά περιττό δεν θα πετύχει τελικά. Το αν ο νέος στόχος θα πρέπει να είναι ακριβώς 90 ή 100 ή 105% δεν μπορεί να εξαχθεί επιστημονικά. Αυτή είναι μια πολιτική απόφαση» τόνισε.

Η ελληνική κρίση

Ο Κ. Ρέγκλινγκ έκανε εκτενή αναφορά στις κρίσεις που καταγράφηκαν όλα τα χρόνια από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, αλλά και μετά την κυκλοφορία του ευρώ, ενώ ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η επιμονή του δημοσιογράφου να τον ρωτά για την Ελλάδα και τα σχέδια για το Grexit.

«Ήταν απογοητευτικό το γεγονός ότι μετά την κυκλοφορία του ευρώ, το 1999, οι χώρες χαλάρωσαν τις πολιτικές τους. Τα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα της Ελλάδας είναι γνωστά. Κατέστη επίσης προβληματικό το γεγονός ότι αρκετές χώρες έχασαν την ανταγωνιστικότητά τους. Τα εισοδήματα αυξήθηκαν πάρα πολύ την πρώτη δεκαετία του ευρώ σε σχέση με την παραγωγή των χωρών. Αυτός ήταν ο λόγος της κρίσης του ευρώ από το 2010 και μετά. Υπήρχαν μακροοικονομικές ανισορροπίες που έπρεπε να διορθωθούν. Ακόμα κι αν αυτό σήμαινε επώδυνες περικοπές» περιέγραψε, σπεύδοντας ωστόσο να προσθέσει ότι δεν σκέφτηκε ούτε μία φορά πως το ευρώ απέτυχε: «Υπήρξε όμως μια στιγμή που φαινόταν ότι μεμονωμένες χώρες θα έπρεπε να εγκαταλείψουν τη ζώνη του ευρώ, όπως η Ελλάδα. Στην αρχή, ακόμη περισσότερες χώρες κινδύνευαν».

Γιατί διαφώνησε με τον Σόιμπλε

Στην ερώτηση του δημοσιογράφου γιατί το 2015 εναντιώθηκε στην απόφαση του τότε Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να «πεταχτεί η Ελλάδας έξω από το ευρώ» τόνισε χαρακτηριστικά:

«Δεν μαλώσαμε ποτέ προσωπικά. Σέβομαι τους λόγους του. Ήθελε να αναγκάσει τις χώρες του ευρώ να λάβουν σοβαρά υπόψη την πειθαρχία της οικονομικής πολιτικής, κάτι που απαιτεί η συμμετοχή στη νομισματική ένωση. Αλλά νόμιζα ότι το κόστος για τους Έλληνες ήταν πολύ υψηλό. Τα εισοδήματά τους είχαν ήδη μειωθεί κατά ένα τέταρτο. Αυτό ήταν σε μεγάλο βαθμό απαραίτητο για τη μείωση των ανισορροπιών. Υπήρχαν όμως υπολογισμοί ότι μια έξοδος από το ευρώ θα μείωνε τα εισοδήματά τους κατά ένα άλλο τρίμηνο. Αυτό θα είχε οδηγήσει σε ακόμη πιο σοβαρά κοινωνικά προβλήματα. Επιπλέον, μια έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα είχε αλλάξει τη φύση της νομισματικής ένωσης».

Σχολιάζοντας το Σύμφωνο Σταθερότητας γενικότερα, ο επικεφαλής του ESM είπε ότι λειτούργησε καλύτερα από ό,τι φανταζόμαστε: «Το 2019, μόνο μία χώρα της ζώνης του ευρώ είχε έλλειμμα λίγο περισσότερο από 3%. Στο τέλος της οικονομικής άνθησης, οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν πολύ υψηλότερα ελλείμματα από τη ζώνη του ευρώ».

Το χρέος

Και υπογράμμισε ότι το χρέος διογκώθηκε ως αποτέλεσμα της κρίσης του κορωνοϊού και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι υψηλότερο από ό,τι πριν από την έκρηξη της κρίσης του ευρώ πριν από δέκα χρόνια.

Αλλά -σύμφωνα πάντα με τον ίδιον- υπάρχει μια κεντρική διαφορά: τώρα, καμία χώρα δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτα για να αποτρέψει την πανδημία. Πριν από δέκα χρόνια, αντίθετα, οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν εμπιστεύονταν ορισμένες χώρες της ζώνης του ευρώ επειδή είχαν μεγάλα οικονομικά προβλήματα. Πολλά έχουν αλλάξει από τότε. Ο ESM χορήγησε δάνεια μόνο για μεταρρυθμίσεις και οι χώρες τα πραγματοποίησαν, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα από το 2016 βρίσκεται σε τροχιά δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Και επέμεινε ο ο γερμανός δημοσιογράφος… «…η Ελλάδα πλέον έχει χρέη 200% της οικονομικής της παραγωγής» για να λάβει την απάντηση από τον Ρέγκλινγκ:

«Αλλά μόνο επειδή, όπως και άλλες χώρες, ξόδεψε χρήματα για τον έλεγχο της πανδημίας. Αυτό ήταν απολύτως το σωστό, διαφορετικά η οικονομική κατάρρευση το 2020 θα ήταν πολύ πιο σοβαρή. Οι οικονομολόγοι, που συνήθως δεν συμφωνούν σε πολλά, συμφωνούν σε αυτό. Το ευρώ τα πάει καλά παρά το αυξημένο χρέος. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές βλέπουν ότι οι σωροί χρέους στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία έχουν αυξηθεί πολύ περισσότερο από ό,τι στη ζώνη του ευρώ», είπε.

Αύξηση επιτοκίων

Ερωτηθείς για το αν η αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θα πλήξει τις υπερχρεωμένες χώρες της ζώνης του ευρώ ο επικεφαλής του ESM, υπογράμμισε ότι «μια χώρα ή ένα άτομο δεν απειλείται με χρεοκοπία επειδή τα χρέη του φτάνουν σε ένα ορισμένο επίπεδο, αλλά επειδή δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στο επιβάρυνση των τόκων»: «Πριν από τριάντα χρόνια, η Ιταλία ξόδεψε σχεδόν το 12% της οικονομικής παραγωγής της σε πληρωμές τόκων. Σήμερα είναι λιγότερο από 3,5% λόγω της πτώσης των επιτοκίων. Τα επιτόκια θα αυξηθούν, αλλά όχι τόσο πολύ που θα δυσκολέψει την Ιταλία ή άλλους στο άμεσο μέλλον» συμπλήρωσε.

Γιατί είναι χαμηλά τα επιτόκια

Σύμφωνα με τον κ. Ρέκλινγκ, το οικονομικό περιβάλλον έχει αλλάξει. Ο κύριος λόγος για τα σημερινά χαμηλά επιτόκια δεν είναι οι κεντρικές τράπεζες. Οφείλεται στο ότι οι γηράσκουσες κοινωνίες αποταμιεύουν περισσότερα, και ταυτόχρονα έχουν επενδυθεί λιγότερα τα τελευταία χρόνια. Τα πολλά χρήματα που προσφέρονται και η λιγότερη ζήτηση προκαλούν πτώση των επιτοκίων. Το υψηλό ποσοστό αποταμίευσης, το οποίο έχει επίσης αυξηθεί λόγω της αυξανόμενης ανισότητας στην κατανομή του πλούτου, δεν θα μειωθεί σύντομα. Παρεμπιπτόντως, αυτό δεν είναι ευρωπαϊκό φαινόμενο: το παγκόσμιο επιτόκιο είναι χαμηλότερο από ό,τι πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια, επιτρέποντας υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους χωρίς να απειλείται η χώρα με αφερεγγυότητα.

Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, η συνάντηση ήταν πολύ παραγωγική και συζητήθηκαν οι πρόσφατες εξελίξεις στην ελληνική οικονομία και συνολικά στην ευρωζώνη, καθώς και οι μελλοντικές προοπτικές. Μετά τη συνάντηση, ο κ. Regling δήλωσε ΄ότι «από τότε που ο κ. Σταϊκούρας ανέλαβε τα καθήκοντά του, έχουμε τακτικές συναντήσεις και διατηρούμε στενή συνεργασία. Τον Μάιο επισκέφθηκα την Αθήνα, στο πρώτο επίσημο ταξίδι μου μετά τη χαλάρωση των ταξιδιωτικών περιορισμών που είχαν επιβληθεί εξαιτίας της πανδημίας. Σήμερα συνεχίσαμε αυτόν τον διάλογο, πριν από τη συνεδρίαση του Eurogroup που θα λάβει σημαντικές αποφάσεις οι οποίες σχετίζονται με τα μέτρα ελάφρυνσης χρέους για τη χώρα. Η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση την τελευταία δεκαετία και η οικονομία της μπορεί να σημειώσει ξανά ισχυρή ανάπτυξη, μετά τις δύσκολες συνθήκες της κρίσης του Covid-19".

Από την πλευρά του, ο κ. Σταϊκούρας δήλωσε: «Η σημερινή συνάντηση με τον κ. Regling και η εξαιρετικά χρήσιμη συζήτηση που είχαμε επιβεβαιώνει τη συστηματική, παραγωγική και αμοιβαία επωφελή συνεργασία που έχουμε εδραιώσει. Η Ελλάδα αντιμετώπισε την υγειονομική κρίση και τις επιπτώσεις της στην οικονομία και την κοινωνία στο μέγιστο των δυνατοτήτων της, όπως έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Υπάρχουν ακόμα δυσκολίες και προκλήσεις μπροστά μας. Ωστόσο, η έγκριση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας “Ελλάδα 2.0”, μια σειρά θετικών δεικτών και πρόσφατων εξελίξεων εμπνέουν αισιοδοξία σχετικά με τις προοπτικές ισχυρής ανάκαμψης και επίτευξης υψηλής, βιώσιμης ανάπτυξης στη μετά-κορονοϊό εποχή».

Ο υπουργός Οικονομικών ευχαρίστησε τον ευρωπαίο αξιωματούχο και επεσήμανε ότι η Ελλάδα έχει αντιμετωπίσει τις οξείες επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης στην οικονομία και την κοινωνία κατά τον βέλτιστο δυνατό τρόπο, όπως έχει επανειλημμένα αναγνωριστεί από εταίρους, θεσμούς, αγορές, οίκους αξιολόγησης και επενδυτές. Παράλληλα, η χώρα οικοδομεί σταδιακά, αλλά σταθερά, την μετά-κορονοϊό εποχή, πιάνοντας το «νήμα» από το σημείο που το αφήσαμε τον Φεβρουάριο του 2020.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Οικονομικών, στο πλαίσιο αυτό η Ελλάδα αξιοποίησε τη δημοσιονομική ευελιξία που ισχύει για όλα τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη, όμως το πράττουμε με υπευθυνότητα, ώστε να μην οδηγηθούμε σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό και εφαρμόζει δημοσιονομική πολιτική με ορθολογισμό, προς την κατεύθυνση της στοχευμένης μείωσης φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, σε συμφωνία με τους θεσμούς. Επιπλέον, ο υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε στο φθηνό χρήμα που αντλεί η Ελλάδα από τις αγορές, αλλά και τα υψηλά ταμειακά διαθέσιμα της χώρας, ενώ υπενθύμισε ότι το Ελληνικό Δημόσιο άντλησε 3 δισ. ευρώ, μέσω της έκδοσης 5ετούς ομολόγου, με νέο ιστορικό χαμηλό επιτόκιο έκδοσης, ανεξαρτήτως διάρκειας και αποπλήρωσε πρόωρα και το μεγαλύτερο τμήμα του δανείου από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Σύμφωνα με τον κ. Σταϊκούρα "θεσμοί, οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης, αγορές και επενδυτές αναγνωρίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ελληνικού χρέους, που κατά το μεγαλύτερο μέρος του, διακρατείται από τον επίσημο τομέα, έχει μεγάλη μέση ωρίμανση, χαμηλά – ως επί το πλείστον, σταθερά – επιτόκια και χαμηλό ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης". Παράλληλα, διαβεβαίωσε τον κ. Ρέγκλινγκ γαι την ομαλή εκτέλεση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων και αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας καθώς και την υλοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών, όπως επιβεβαιώνει και η τελευταία Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε κομβικής σημασίας τομείς, όπως είναι η εκπαίδευση, η υγεία, η ψηφιακή μετάβαση κ.ά.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε ο υπουργός Οικονομικών στο θέμα της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, με το επιτυχημένο πρόγραμμα «Ηρακλής», το οποίο και επεκτείνεται, καθώς και με την υλοποίηση του νέου νομοθετικού πλαισίου για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή 2ης ευκαιρίας. Επίσης, διαβεβαίωσε ότι η ελληνική πλευρά εργάζεται μεθοδικά και σκληρά "προκειμένου να αξιοποιήσουμε, κατά τον βέλτιστο τρόπο, τους σημαντικούς πόρους του ευρωπαϊκού εργαλείου “Next Generation EU”, του νέου Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης για την Προγραμματική Περίοδο 2021 – 2027, των τομεακών και περιφερειακών επιχειρησιακών του προγραμμάτων, καθώς και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής".

Όπως πρόσθεσε ο κ. Σταϊκούρας, "τα τρία αυτά εργαλεία δύνανται να συνεισφέρουν το μεγαλύτερο μέρος των επενδυτικών κεφαλαίων που θα τοποθετηθούν στην ελληνική οικονομία τα επόμενα έτη. Υπενθυμίζεται ότι η χώρα μας συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων ευρωπαϊκών κρατών-μελών που υπέβαλαν το οριστικό Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το «Ελλάδα 2.0», στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή". Ο κ. Σταϊκούρας αναφέρθηκε επίσης στην αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας, στο χαμηλό κόστος δανεισμού, στην αύξηση των ιδιωτικών καταθέσεων, στην επιτυχημένη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς, στην ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής και στη βελτίωση του δείκτη οικονομικού κλίματος.

Ωστόσο, παρά τις θετικές εξελίξεις, διαβεβαίωσε τον κ. Ρέγκλινγκ ότι "δεν πανηγυρίζουμε, ούτε παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι οι δυσκολίες που έχουμε μπροστά μας είναι ακόμα πολλές και μεγάλες. Εργαζόμαστε συνετά και συστηματικά, με αυτοπεποίθηση και δημιουργική λογική, για να υπερβούμε τις δυσκολίες και να αντεπεξέλθουμε – κατά τον καλύτερο τρόπο – στις προκλήσεις. Να υπερβούμε την υγειονομική κρίση και τον οικονομικό της αντίκτυπο. Να επιτύχουμε την επιστροφή των οικονομιών μας στα προ κρίσης επίπεδα, το ταχύτερο δυνατόν. Να αξιοποιήσουμε, με σύνεση όμως, τη συνέχιση της δημοσιονομικής ευελιξίας. Να διατηρήσουμε όσα μέτρα στήριξης είναι αναγκαία, μέχρι την ουσιαστική εδραίωση βιώσιμης ανάκαμψης, η οποία θα οδηγήσει σε δημοσιονομική ισορροπία. Να επανεξετάσουμε τους όρους του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, υπό το πρίσμα της διασφάλισης της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, αλλά και της παροχής της μέγιστης δυνατής ευελιξίας στην αντιμετώπιση κρίσεων, της προστασίας και ενθάρρυνσης των δημοσίων επενδύσεων και της διαφάνειας στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των όποιων αλλαγών. Και φυσικά, να επιτύχουμε τόσο την ταχύτερη δυνατή εκταμίευση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, όσο και τη βέλτιστη αξιοποίησή τους, ώστε να αποτελέσουν καταλύτη για να γίνουν οι κοινωνίες μας πιο συνεκτικές και οι οικονομίες μας πιο ανθεκτικές, προσαρμοζόμενες στις ανάγκες για βιώσιμη ανάπτυξη, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

Τα «στοιχήματα» αυτά, όπως είπε ο κ. Σταϊκούρας "μπορούν να κερδηθούν με ευρύτερες λύσεις, οι οποίες θα είναι ευρωπαϊκές και θα προϋποθέτουν έμπρακτη αλληλεγγύη, γρήγορα αντανακλαστικά και υψηλές ταχύτητες μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και εταίρων, ώστε να δικαιώσουμε την ιστορία της Ευρώπης ως δύναμης ειρήνης, δημοκρατίας, ανάπτυξης, κοινωνικής ευημερίας και συνοχής".

Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκε το θέμα της μείωσης των «κόκκινων» δανείων, με τον επικεφαλής του ESM κ. Regling να αποδίδει τα εύσημα για την επιτυχημένη μεταρρύθμιση του «Ηρακλή», αλλά και για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

Ο αρμόδιος Υφυπουργός Οικονομικών κ. Ζαββός ενημέρωσε τον κ. Regling ότι με την 18μηνη παράτασή του, ο «Ηρακλής» θα μπορέσει να μειώσει σε μονοψήφιο ποσοστό τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, συμπεριλαμβάνοντας και τα επιπλέον μη εξυπηρετούμενα δάνεια που θα προκύψουν από την πανδημική κρίση.

Στις μεταρρυθμίσεις που υλοποιεί η Κυβέρνηση για το τραπεζικό σύστημα, ο κ. Ζαββός ανέφερε επίσης τον νέο πτωχευτικό νόμο που έχει αρχίσει να εφαρμόζεται, καθώς και την αναθεώρηση του νόμου για το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, προκειμένου το Ταμείο να υλοποιήσει τον ρόλο και τη στρατηγική εξόδου του από τις ελληνικές τράπεζες.

Όπως τόνισε ο κ. Ζαββός, οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται στον τραπεζικό τομέα στοχεύουν στην ενίσχυση της δυναμικής των τραπεζών για τη χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας, με έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν προτεραιότητα για την Κυβέρνηση.

Οι δύο άνδρες συζήτησαν επίσης τις προοπτικές που διανοίγει το Ταμείο Ανάκαμψης για την ελληνική οικονομία και τον αναγκαίο μετασχηματισμό της. Στο πλαίσιο αυτό, συζητήθηκε ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν οι ελληνικές τράπεζες για τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, ιδιαίτερα μέσω της μετάβασης στην πράσινη και την ψηφιακή οικονομία.

Ο κ. Ζαββός επεσήμανε ότι προς την κατεύθυνση αυτή κινούνται και οι μεταρρυθμίσεις που προωθεί η Κυβέρνηση για την αναβάθμιση της Ελληνικής Κεφαλαιαγοράς, έτσι ώστε μαζί με το τραπεζικό σύστημα, να συναποτελέσουν τους μοχλούς σταθερής ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία.

Υπογραμμίζοντας την εξαιρετική συνεργασία των δύο πλευρών, ο κ. Regling χαιρέτισε τις πρωτοβουλίες της ελληνικής Κυβέρνησης και τόνισε την υποστήριξη του ESM στις προσπάθειες της Ελλάδας για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα.

Από την πλευρά του, ο κ. Ζαββός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει τη συμβολή του ESM στην ενίσχυση της Ευρωζώνης.

Οι δύο πλευρές τόνισαν την ανάγκη ολοκλήρωσης της Τραπεζικής Ένωσης και της Ένωσης Ευρωπαϊκών Κεφαλαιαγορών, οι οποίες αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του Ευρώ ως παγκόσμιου νομίσματος. Όπως αναφέρθηκε, τόσο η Τραπεζική Ένωση όσο και η Ένωση Ευρωπαϊκών Κεφαλαιαγορών θα δώσουν τη δυνατότητα στην Ελλάδα να αποκτήσει πολύ καλύτερη πρόσβαση για άντληση ρευστότητας, κλείνοντας την ψαλίδα στο κόστος χρηματοδότησης με τις άλλες χώρες της Ε.Ε.

«Επιβεβαιώνω ότι όντως λάβαμε αυτή την επιστολή της ελληνικής κυβέρνησης. Η επεξεργασία της επιστολής είναι σε εξέλιξη. Υπήρξε μία προκαταρκτική συζήτηση με τα κράτη-μέλη στο πλαίσιο του Euro Working Group πριν από δύο εβδομάδες. Από πλευράς μας, το βλέπουμε θετικά, επειδή με τον τρόπο αυτό η Ελλάδα θα μπορέσει να αποφύγει κάποιες πληρωμές εξυπηρέτησης χρέους. Δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνουμε αυτό» σημείωσε ο κ. Ρέγκλινγκ.

Συμπλήρωσε ότι «η Ελλάδα είχε προχωρήσει σε πρόωρη αποπληρωμή χρέους προς το ΔΝΤ και τον Νοέμβριο του 2019, ύψους 2,7 δισ. ευρώ. Το τωρινό αίτημα αφορά ποσό 3,3 δισ. ευρώ. Θα χρειαστούμε μία διαδικασία, επειδή χωρίς παραίτηση άλλων πιστωτών από το δικαίωμα αυτό (waiver), η Ελλάδα θα υποχρεωθεί να αποπληρώσει κι εκείνους, κυρίως τον ESM και τον EFSF. Αλλά, όπως συνέβη και τον Νοέμβριο του 2019, ελπίζω ότι τα κράτη μέλη θα συμφωνήσουν να υπάρξει εκ νέου παραίτηση από αυτό το δικαίωμα».

«Εάν όλα εξελιχθούν ομαλά, αναμένω αυτό να συμβεί περί τις αρχές Μαρτίου», κατέληξε ο Κλάους Ρέγκλινγκ.

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του Ταμείου το όφελος για την Ελλάδα από τη μείωση του επιτοκίου ανέρχεται σε 122,5 εκατ. ευρώ. Εξάλλου, ο ESM, ενεργώντας ως εκπρόσωπος των χωρών της Ευρωζώνης, είχε μεταβιβάσει στην Ελλάδα ποσό ύψους 644,42 εκατ. ευρώ από τα κέρδη που είχε από ελληνικά ομόλογα το Ευρωσύστημα (SMP/ANFA).

Ο διευθύνων σύμβουλος του ESM και του EFSF, Κλάους Ρέγκλινγκ, δήλωσε: «Η Ελλάδα συνέχισε τη μεταρρυθμιστική διαδικασία της κάτω από δύσκολες συνθήκες. Η κυβέρνηση έλαβε σημαντικά μέτρα για να βελτιώσει το επιχειρηματικό περιβάλλον και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης. Επιπλέον, εφαρμόζεται μία μεγάλη μεταρρύθμιση του πτωχευτικού πλαισίου. Συνεπώς, η αξιολόγηση των ευρωπαϊκών θεσμών ήταν θετική όσον αφορά την ολοκλήρωση των μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων της Ελλάδα στο πρώτο εξάμηνο του 2020. Αυτό άνοιξε τον δρόμο για την επόμενη δόση των μέτρων ελάφρυνσης του χρέους που συνδέεται με τις δεσμεύσεις αυτές. Είναι σημαντικό η Ελλάδα να συνεχίσει, και, όπου είναι ανάγκη, να ενισχύσει τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες για την περαιτέρω στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης, τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της οικονομίας και την υποστήριξη της δέσμευσης για βελτίωση της μακροπρόθεσμης δυνητικής ανάπτυξης».

Η προσαύξηση του επιτοκίου 2% αφορά στο δάνειο 11,3 δισ. ευρώ που είχε πάρει η Ελλάδα από το EFSF στο πλαίσιο του δεύτερου προγράμματος προσαρμογής, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την εξαγορά χρέους το 2012.

Προϊδέασε όμως ταυτόχρονα αλλά και ότι το 2021 πρέπει να αρχίσουν τα «μαζέματα» των δημοσιονομικών υπερβάσεων. Συγκεκριμένα παραδέχτηκε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει τριπλή πρόκληση στο μεταναστευτικό (ειδικά μετά τη φωτιά στη Μόρια όπως τόνισε), στο υγειονομικό λόγω Covid και το γεωπολιτικό πεδίο (ελληνοτουρκικά). Για τους τρεις αυτούς λόγους, δικαιολόγησε γιατί ο κρατικός προϋπολογισμός θα επιστρέψει σε πρωτογενές έλλειμμα, αντί για πλεόνασμα. Τόνισε όμως με νόημα ότι πρέπει κάποια στιγμή να ξεκινήσουν και πάλι οι προσπάθειες για δημοσιονομική πολιτική.

Από πλευράς του και ο Χρήστος Σταϊκούρας, τόνισε ότι «θα αξιοποιήσουμε, με σύνεση όμως, τη δημοσιονομική ευελιξία που θα υπάρξει και για το έτος 2021». Ωστόσο ζήτησε και «την επίδειξη έμπρακτης και αταλάντευτης αλληλεγγύης των εταίρων» στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα το τελευταίο διάστημα.

Ο κύριος Ρέγκλινγκ χαιρέτησε τα μέτρα που ανακοίνωσε στη ΔΕΘ ο Πρωθυπουργός (μείωση εισφοράς αλληλεγγύης κλπ) τονίζοντας πως κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, καθώς και ότι η κυβέρνηση έκλεισε όλες τις εκκρεμότητες για τις δράσεις στην επιχειρηματικότητα, τις Επενδύσεις, το Πτωχευτικό δίκαιο και την Ψηφιακή διακυβέρνηση.

Από την άλλη όμως εντόπισε και καθυστερήσεις στην έκδοση των εκκρεμών συντάξεων, εκφράζοντας την ανησυχία του ότι δεν θα έχουν μηδενιστεί ούτε στα μέσα του 2021.

Ο κύριος Σταϊκούρας στις κοινές δηλώσεις του με τον Κλάους Ρέγκλινγκ έκανε λόγο για «ένα εξωγενές σοκ» με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές οικονομίες να συρρικνώνονται, με πρωτόγνωρους ρυθμούς. Τόνισε όμως πως η ελληνική Οικονομία επιδεικνύει αξιοσημείωτες αντοχές αφού, το 1ο εξάμηνο του έτους, η ελληνική οικονομία συρρικνώθηκε κατά 7,9%, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος συρρίκνωσης στην ευρωζώνη ήταν 9,0%, στην Πορτογαλία 9,3%, στην Ιταλία 11,7%, στη Γαλλία 12,3% και στην Ισπανία 13,1%.