Του Ηρακλή Ρούπα*

Τα όποια δημοσιεύματα υπάρχουν απλά για να δικαιολογούν την ανάλυση ελάχιστων πραγματικά σημαντικών εισηγμένων εταιριών και προφανώς για να στηρίξουν το αφήγημα των αναπτυσσόμενων τραπεζών.

Για τους περισσότερους επαγγελματίες η εγχώρια αγορά συνιστά άλλη μία αποτυχία που καλύπτεται – για ακόμα μία φορά – με επικοινωνιακή πολιτική με βάση το θεωρητικό ενδιαφέρον των «ξένων» για το «θαύμα» που δεν ακολουθεί κάθε χρόνο την Γέννηση του Θεανθρώπου.  Θαύματα όμως στις αδρανείς αγορές δεν γίνονται.

Ειδικά σε ένα διεθνές περιβάλλον που ολοένα γίνεται δυναμικά περίπλοκο. Θαύματα επίσης δεν αναδεικνύονται με τις όποιες - θετικές σε ένα βαθμό – νομοθετικές αλλαγές αναμένεται να ανακοινωθούν ως προς το συνολικό πλαίσιο λειτουργίας και ελκυστικότητας του χρηματιστηρίου. Ούτε βέβαια με επικοινωνιακές εκδηλώσεις «rebranding».

Αργά «ξύπνησαν» θα έλεγα. Όμως, όταν νομοθετείται ένα νέο πλαίσιο με καθυστέρηση τριών ετών (22 Ιανουαρίου 2022 ανέλαβε ο κύριος Κοντόπουλος) θα πρέπει να γίνει αντιληπτό πως πλέον έχει χαθεί μεγάλο μέρος της δυναμικής. Ούτε βέβαια δικαιολογείται η καθυστέρηση αυτή προκειμένου - για όσους προσπαθούν να αντιληφθούν πως λειτουργεί η αγορά – να ενσωματωθούν οι όποιες αλλαγές στην λανθασμένη κατά την άποψή μου προσπάθεια αναβάθμισης της αγοράς.

Στο Ελληνικό Χρηματιστήριο το μόνο επικοινωνιακό «θαύμα» που «παίζει» αυτή την περίοδο, είναι η διάσωση της πλέον προβληματικής τράπεζας Αττικής που διαχρονικά έχει στοιχίσει άνω του ενός δις στον φορολογούμενο αλλά και στο Ταμείο των μηχανικών. Μία διάσωση που έγινε κατά τέτοιο τρόπο που οι επαγγελματίες χρειάζονταν εγχειρίδιο ενημέρωσης, ενώ ο «καημένος» μικρός επενδυτής, ειδικό αναλυτή για να αντιληφθεί πως «λειτούργησε» το Χρηματιστήριο και η Κεφαλαιαγορά την περίοδο της συγχώνευσης με την «Παγκρήτια» και όσα ακολούθησαν.

Όσα ακολούθησαν για να χαρακτηρισθεί μία προβληματική ιστορία ως ο «πέμπτος τραπεζικός πυλώνας», την ίδια στιγμή που μία νέα τράπεζα όπως η «Optima» αναπτύσσεται με δυναμισμό, λογιστική και αναπτυξιακή υγεία.
Μίας διάσωσης που η γνώση των «insiders» υπερκάλυψε την άγνοια των μικρών επενδυτών που έχασαν εκ νέου τα χρήματά τους με τα «ιδιότυπα» limit up και limit down της μετοχής, αλλά και την φαινομενική απουσία Chinese Walls κατά την όλη διαδικασία. «Σινικά Τείχη» που ως μεθοδολογία διεθνώς προστατεύει την απόλυτη εχεμύθεια των εμπλεκομένων σε τέτοια «deals». Ακολουθείται δε με ευλάβεια από τις επενδυτικές εταιρίες των ανεπτυγμένων χωρών.

Αλλά αυτό είναι ένα θέμα που δεν θα τολμήσω να «αγγίξω» σε αυτό το άρθρο. Αυτές ακριβώς τις επενδυτικές εταιρίες που δρουν με κανόνες και σέβονται την διαδικασία «εχεμύθειας»  προσπαθεί να προσελκύσει η διοίκηση της ΕΧΑΕ με στόχευση στην αναβάθμισή του σε «Ανεπτυγμένο»! Για να επενδύσουν οι «ξένοι» στο Ελληνικό Χρηματιστήριο όμως, απαιτείται εκτός από διαδικασίες που να μην προκαλούν σύγχυση, «παραίτηση» από την αδράνεια και την αδυναμία αντίληψης της διοίκησης του τι σημαίνει ΕΝΕΡΓΟ χρηματιστήριο. Ενεργό στην πράξη, όχι μέσω επικοινωνιακών άρθρων και road shows. Ούτε βέβαια η όποια νομοθετική παρέμβαση θα το καταστήσει ενεργό.

Το «σχέδιο» για το ΧΑΑ - αν υπάρχει σχέδιο ανάταξης του αναπτυξιακού θεσμού της χώρας όπως πολύ σωστά τον έχει χαρακτηρίσει ο Πρωθυπουργός – έχει αποτύχει. Εκτός και αν η έννοια «ανάπτυξη» αποτελεί προκάλυψη για μία μεθοδευμένη στόχευση πώλησης της ΕΧΑΕ στο μέλλον, μετά την αναβάθμισή της σε ανεπτυγμένη αγορά. Δεν εξηγείται αλλιώς η αδυναμία του κυρίου Κοντόπουλο να αντιληφθεί πως η εταιρία που διοικεί αναδεικνύει άλλον ρόλο από αυτό που εμφανίζει. Φαίνεται να έχει άλλη στόχευση από αυτήν που εξαγγέλλει.

Το φημολογούμενο ενδιαφέρον ξένων επενδυτών - βάση της εγχωρίως αρθρογραφούμενης «αίσθησης» αξιωματούχων που τους τελευταίους δύο μήνες έχουν συμμετάσχει στα μεγάλα road shows του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης - ότι «διεθνείς επενδυτές με κεφάλαια που υπερβαίνουν τα 35 τρις εξετάζουν μεταξύ άλλων το ΧΑΑ», αποτελεί άλλη μία επικοινωνιακή τρίπλα των «αξιωματούχων» στην βάση ευγενών πόθων.

Ίσως η συμμετοχή σε «road shows» και διεθνή «μπουφέ», που σε τελική ανάλυση ευνοούν πολύ μικρό αριθμό εταιριών - ορισμένες των οποίων δρομολογούν την ένταξη τους σε άλλα Ευρωπαϊκά χρηματιστήρια -να διαμορφώνει την «αναγκαία» επικοινωνιακή ψευδαίσθηση.

Η ουσία είναι μία. Χάθηκαν χρόνια επίτευξης αλλαγής της νοοτροπίας ανάπτυξης του ΧΑΑ.  Αποτέλεσμα είναι - παρά τις γενικές θεωρήσεις ότι η χώρα αποτελεί «ήσυχο» επενδυτικό προορισμό εν μέσω διεθνών αναταράξεων - το 2025 θα είναι εξαιρετικά κρίσιμό για την πορεία του Χρηματιστηρίου.

Εκείνοι όμως που με κάποιο τρόπο «επικοινωνούν» την θετική λειτουργία της αγοράς, καθώς και τις προοπτικές της, θα πρέπει να αναζητήσουν εξήγηση στον «γρίφο» του πως, παρά τις κρίσεις, οι ξένες αγορές οδηγούνται σε νέα υψηλά, ενώ εγχωρίως αυτή βρίσκεται σε τέλμα. Στον λόγο για τον οποίο η Moody s διαφοροποιείται από τους άλλους οίκους αξιολόγησης και δεν δίνει επενδυτική βαθμίδα στην χώρα.

Θα πρέπει η διοίκηση του ΧΑΑ να αποδεχθεί την μέχρι σήμερα αποτυχία της (δεν αναφέρομαι στα κέρδη της ΕΧΑΕ), και να σταματήσει να θεωρεί ως στόχο την αναβάθμιση σε «αναπτυγμένη» μίας αγοράς που λειτουργεί με λίγες δεκάδες εταιριών και πλήρη απουσία μικρών επενδυτών. Εν μέσω τέλματος θα πρέπει να αξιολογήσει τις εκτιμήσεις ξένων οίκων όπως Goldman Sachs και Morgan Stanley για τις αδυναμίες της ελληνικής αγοράς, καθώς και τις επισημάνσεις ότι σε περίπτωση «αναβάθμισης», η προσαρμογή θα χαρακτηρίζεται από «βραχυπρόθεσμο πόνο». Από το τέλμα σε…πόνο δηλαδή!

Ένα τέτοια περιβάλλον, για τους αναλυτές διεθνών επενδυτικών οίκων, δεν είναι δυνατόν να χαρακτηρίζεται ως αναπτυξιακό αλλά μάλλον ως «εύκολα χειραγωγήσιμο». Με ή χωρίς την ύπαρξη «Σινικών Τειχών» αξιοπιστίας. Ορολογία που κατά τα φαινόμενα δεν υφίσταται στο εγχώριο επενδυτικό λεξιλόγιο.

Σε αυτό το περιβάλλον καλούνται οι μέτοχοι της ΕΧΑΕ να αξιολογήσουν την διοίκηση και να αναζητήσουν πραγματικές αναπτυξιακές διεξόδους που να συνάδουν με τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού. Σε αντίθετη περίπτωση - στο εξωτερικό τουλάχιστον - οι διοικήσεις και η πολιτική αλλάζουν. Το “rebranding” ακολουθείται και από “repositioning”.

* Ο Ηρακλής Ρούπας είναι οικονομολόγος και χρηματοοικονομικός σύμβουλος

Πρέπει όλοι πλέον να αντιμετωπίσουμε τα ζητήματα συνειδησιακής συμμετοχής όλων μας σε θέματα εθνικής ασφάλειας και στρατιωτικής θητείας. Το θέμα της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας συζητείται εδώ και χρόνια, με καθαρά επιχειρησιακούς όρους όμως και σε λάθος βάση.

Του Ηρακλή Ρούπα*

Αυτός είναι και ο λόγος που η όλη προσέγγιση δεν έχει δημιουργήσει προϋποθέσεις σφαιρικής αντιμετώπισης του θέματος της στράτευσης τόσο σε περίοδο "ηρεμίας", όσο και σε περιόδους κρίσεων, αναδεικνύοντας θετικές προεκτάσεις σε ένα ευρύ πεδίο.

Το κατά πόσο η μετάλλαξη του στρατού σε επαγγελματικό παρέχει την δυνατότητα συζήτησης για τον χρόνο στράτευσης των νέων (ή ακόμα και της μη στράτευσής τους), σε περιόδους "ηρεμίας" αποτελεί βασική παράμετρο πολιτικής και μόνον προσέγγισης (δυστυχώς χάριν ψηφοθηρίας).

Άλλωστε, δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός πως πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση, το θέμα μείωσης της στρατιωτικής θητείας επανέρχεται στο προσκήνιο.

Αναδεικνύοντας κατά τον τρόπο αυτό το λάθος μήνυμα για ένα τόσο ευαίσθητο θέμα. Ένα μήνυμα που έχει παγιώσει πλέον στην αντίληψη τόσο γονέων, όσο και των νέων, πως ο στρατός είναι μία αγγαρεία. Ένα χάσιμο αντιπαραγωγικού χρόνου! Ποιοι όμως φέρουν την ευθύνη για την λανθασμένη αυτή εκτίμηση;

Ποιοι τόσα χρόνια αποφεύγουν να καλλιεργήσουν μία διαφορετική οπτική για το τι μπορεί να προσφέρει η στρατιωτική θητεία ως εθνικός θεσμός, εκτός από το να εκπαιδεύει τους "φαντάρους", εκείνους που δεν χρησιμοποιούν "μέσο" για να υπηρετήσουν σε γραφείο κοντά στο σπίτι τους;

Ο σχεδιασμός, όπως εξελίσσεται διαχρονικά, δυστυχώς τείνει να θεωρεί τους στρατευμένους νέους ως μία βασικά υποστηρικτική μόνον κατηγορία (με εξαίρεση τα τμήματα εκείνα που υπηρετούν στις ειδικές δυνάμεις, ή την παραμεθόριο).

Το παράδειγμα ενός ομογενή

Αγνοεί τις πολυεπίπεδες διαστάσεις (οικονομικές και κοινωνικές) μίας ουσιαστικότερης ενεργοποίησης των οπλιτών, σε συνδυασμό με την αναγκαία αύξηση της στρατιωτικής θητείας.

Η όποια προσέγγιση του θέματος προκύπτει μόνον μετά από κρίσεις, καθώς τις τελευταίες δεκαετίες (με εξαίρεση την τρέχουσα περίοδο) οι συζητήσεις περιστρέφονταν κυρίως γύρω από την μείωση της θητείας, παρά για την αναδόμηση και την αποτελεσματικότερη διαχείριση του έμψυχου υλικού των στρατευμένων.

Επιλογή, όλων των κυβερνήσεων διαχρονικά, ήταν να μη θιγεί το συγκεκριμένο θέμα, εξαιτίας του μεγάλου πολιτικού κόστους που μία αύξηση θητείας θα επέφερε.

Παρά το γεγονός ότι μία τέτοια οπτική μπορεί να είχε κάποια βάση, κανείς ποτέ δεν έχει προχωρήσει στο να θίξει δημοσίως το θέμα συνολικής αναδιάταξης της φιλοσοφίας στράτευσης.

Πρόσφατα διάβασα για ένα ομογενή, παιδί μετανάστη από το Χαρισπεργκ της Πενσυλβάνια, που σήμερα είναι ο μοναδικός ομογενής που υπηρετεί στους Εύζωνες. Ίσως από τους λίγους που επιλέγουν να υπηρετήσουν την μικρή πλέον στρατιωτική θητεία στην χώρα των προγόνων τους. Ήθελε να υπηρετήσει στο σώμα που υπηρέτησε ο παππούς του!

Αλήθεια πόσο διαφορετική νοοτροπία από εκείνους που, όταν φθάσει η περίοδος να παρουσιασθούν, η πρώτη αντίδραση είναι η αναζήτηση του "μέσου" για να περάσει ανώδυνα η θητεία; Κάπου κοντά στο σπίτι και σε ένα γραφείο!

Ακόμα και σήμερα που η θητεία είναι μόλις εννέα μήνες, αλλά που τα προβλήματα με την Τουρκία βρίσκονται σε οριακό σημείο. Το θέμα λοιπόν, της στρατιωτικής θητείας είναι πολυεπίπεδο και σύνθετο.  Τα πρόσφατα επεισόδια στον Εβρο κατέδειξαν την εγρήγορση (όπως κάθε φορά), των κατοίκων των παραμεθόριων περιοχών.

Ο Έβρος ήταν μόνο η αρχή

Οι υπόλοιποι απλά παρακολουθούσαμε, χωρίς να έχουμε εξοικείωση από κρίσεις, καθώς η περίοδος ηρεμίας ήταν πολύ μακρά μέχρι σήμερα. Αυτό όμως πρέπει σταδιακά να αλλάξει. Η κρίση του Έβρου ήταν μόνον η αρχή. Οι διεθνείς εξελίξεις με την συνεχή μετάλλαξη των δογμάτων εξωτερικής πολιτικής των περισσότερων χωρών, σε συνδυασμό με την γεωστρατηγική θέση της χώρας, επιβάλλει μία νέα προσέγγιση. Μία αντίστοιχη φιλοσοφία στράτευσης με του Ισραήλ και της Ελβετίας.

Στην όλη συζήτηση η παράμετρος που ελάχιστα αναφέρεται είναι οι εν δυνάμει θετικές οικονομικοκοινωνικές προεκτάσεις που μπορεί να αναδειχθούν μέσα από μία διαφορετική προσέγγιση της στρατιωτικής θητείας.

Η αλήθεια είναι πως ο χρόνος της θητείας πρέπει να αυξηθεί. Πρέπει, όμως, όλοι να υπηρετούν χωρίς καμία εξαίρεση, χωρίς παραθυράκια και νομικές διεξόδους. Δεν είναι ανάγκη όμως ο χρόνος αυτός να θεωρείται χαμένος.

Είναι δυνατόν η διαδικασία στράτευσης να συνδυάσει την εκπαίδευση στα όπλα, με την προσφορά παραγωγικού έργου.

Παροχή κοινωνικού έργου προς τις τοπικές κοινωνίες των περιοχών που υπηρετούν, ή στον τόπο καταγωγής τους, ανεξάρτητα αν υπάρχει στρατόπεδο.

Κατά τον τρόπο αυτό ενισχύονται οι δεσμοί των πολιτών, ενώ ταυτόχρονα δημιουργείται επαφή όλων των νέων με τα προβλήματα που απαιτούν κοινωνικό έργο.

Κίνητρα όπως στο Ισραήλ

Η παροχή κινήτρων σε Έλληνες του εξωτερικού δεύτερης γενιάς να έλθουν να υπηρετήσουν (όπως γίνεται και στο Ισραήλ) θα αποτελέσει την πρώτη ένδειξη αλλαγής. Με παροχή κινήτρων, μετά την ολοκλήρωση της θητείας τους και την ανάπτυξη κάποιας παράλληλης με την χώρα τους δραστηριότητας.

Μπορεί να είναι οικονομικές παροχές για διακοπές και φιλοξενία των παιδιών τους σε κατασκηνώσεις, ή επιδοτούμενο εισιτήριο για τους γονείς τους, καθώς και εξασφαλισμένη διαμονή για εκείνους που θα επισκέπτονται τους στρατευμένους.

Επιπλέον, μπορεί να προβλέπει και την επιλογή των επιστημόνων στρατιωτών, ως μέλη επιστημονικών και ερευνητικών ομάδων εργασίας, μετά την ολοκλήρωση του μισού της θητείας τους.

Την δημιουργία ομάδας στρατευμένων επιστημόνων σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια για την ανάπτυξη συστημάτων τεχνολογίας αιχμής και διατήρηση αυτών μετά την θητεία τους σε τμήματα της πολεμικής βιομηχανίας (που επί τέλους πρέπει να αρχίσει να "υπάρχει")!

Ο στόχος πρέπει να είναι να αλλάξει η εντύπωση διά των πράξεων πως ο στρατός (για την πλειοψηφία όσων υπηρετούν πραγματικά χωρίς "μέσο"), είναι μόνον η σκοπιά, η λάντζα και κάποιες ασκήσεις.

Όσο για τους ανυπότακτους και τα "μέσα", απαιτείται ριζική αλλαγή του σχετικού νομοθετικού πλαισίου ώστε να μπορούμε να ισχυριζόμαστε πως η στράτευση αποτελεί έναν εθνικό θεσμό, όπου όλοι είναι και αντιμετωπίζονται ως ίσοι.

• Ο Ηρακλής Ρούπας είναι οικονομολόγος

Του Ηρακλή Ρούπα, Οικονομολόγου

Άλλωστε, όπως η ιστορία μεταλλάσσεται, κατά τον ίδιο τρόπο πρέπει να προσαρμόζονται και οι ιδεολογικές προσεγγίσεις. Πρέπει να εκσυγχρονίζονται στην βάση των απαιτήσεων των καιρών.

Προφανώς κάθε πολιτική ορολογία διαμορφώνεται από συγκεκριμένο υπόβαθρο και σαφές θεωρητικό στίγμα.

Στίγμα όμως, που επί της ουσίας δεν λέει τίποτα σήμερα στον αγωνιζόμενο πολίτη για την καθημερινότητα, ειδικά μετά την πανδημία και την αναμενόμενη οικονομική κρίση.

Η βάση της πολιτικής κάθε φορέα θα πρέπει να αποτελεί σίγουρα πεδίο ζυμώσεων όταν φθάσει ο καιρός. Η ουσιαστική ζύμωση όμως, πρέπει να γίνει –έπρεπε να έχει γίνει από καιρό– με την καθημερινότητα του πολίτη και την αδυναμία του να αντιληφθεί "γιατί φθάσαμε ως εδώ". Ερώτημα που ουδείς πολιτικός σήμερα τολμά να απαντήσει με ειλικρίνεια.

Ο τρόπος με τον οποίο θα απαντηθεί αυτό το καθοριστικό ερώτημα, καθώς και η επακόλουθη στόχευση των λύσεων, αποτελούν την ουσία της επιτυχίας κάθε νέου εγχειρήματος ή κάθε προσπάθειας προσδιορισμού "προοδευτικής" ιδεολογικής και πολιτικής ταυτότητας.

Άλλωστε, το πρώτο με το οποίο θα πρέπει όλοι να συμφωνήσουμε είναι το γεγονός πως την περίοδο των Μνημονίων δεν υπήρχαν θεωρητικές προεκτάσεις, αλλά μόνο η πρακτικότητα και αμεσότητα των επιβαλλόμενων μέτρων εξόδου από την κρίση.

Νέο κρίσιμο μείγμα

Σήμερα η ιστορική ανάγκη πρακτικότητας και αποτελεσματικότητας στην διαμόρφωση πολιτικών κρίσης παίρνει νέα μορφή. Καθίσταται επιτακτική ανάγκη συνύπαρξης και ορισμού ενός νέου "κρίσιμου μείγματος" αποτελούμενου από μέτρα κοινωνικής στήριξης, ανάδειξης νέας επιχειρηματικότητας, και προσδιορισμού του πραγματικού πεδίου εύρους λειτουργίας των πολιτών.

Το κεντρικό αφήγημα κάθε φορά που θέλει να βλέπει το πολιτικό μέλλον ως βάση διαμόρφωσης θετικής πολιτικής για την κοινωνία και τον τόπο πρέπει να είναι απαλλαγμένο από τσιτάτα και πολιτικές φιοριτούρες του παρελθόντος, ελλείψει πραγματικής πολιτικής πρότασης.

Άλλωστε, οι έννοιες "προοδευτικός" και "συντηρητικός" στην οικονομία και την πολιτική της κρίσης της πανδημίας δεν χαρακτηρίζουν ομάδες ως "ποδοσφαιροποίηση" εννοιών. Πρέπει να χαρακτηρίζουν την διάθεση και αποτελεσματικότητα υλοποίησης μέτρων του "κρίσιμου μείγματος". Κατά την έννοια αυτή η μεγαλύτερη πρόκληση που έχουμε μπροστά μας ως Έλληνες είναι να κτίσουμε εκ νέου τις δομές μας.

Όχι μόνον οικονομικές και παραγωγικές. Κυρίως κοινωνικές. Άλλωστε, η ανασυγκρότηση ξεκινάει από την βάση. Μέσα από το κτίσιμο αυτό, τις διαφορετικές προσεγγίσεις, θεωρητικές και πρακτικές εκτιμήσεις, θα πρέπει να επανδιατυπωθεί η νέα πολιτική θεωρία. Με εκ νέου οριοθέτηση του τι είναι "προοδευτικό" και τι όχι.

Η ελληνική κοινωνία και οικονομία μπορούν να σταθούν στα πόδια τους και να δημιουργήσουν τις συνθήκες για μία ισχυρή παραγωγική βάση όταν απελευθερωθούν οι δικές μας δημιουργικές δυνάμεις από ότι τις εγκλωβίζουν σήμερα.

Ο νέος τρόπος αντιμετώπισης της κρίσης από τους Ευρωπαίους μέσω της σύστασης του νέου Αναπτυξιακού Ταμείου παρουσιάζεται ως μοναδική ευκαιρία διαμόρφωσης μίας νέας "προοδευτικής" αναπτυξιακής πολιτικής. Αρκεί να γίνουν υπερβάσεις ουσίας.

Υπερβάσεις σε κάθε επίπεδο καθώς τίποτα δεν κρατάει τις δυνάμεις μας περισσότερο εγκλωβισμένες από το ίδιο το κράτος και τις διαχρονικές στρεβλότητες του πολιτικού συστήματος. Κυρίως όμως η αδυναμία απαγκίστρωσης από τα πολιτικά κλισέ του παρελθόντος που συνεχίζουν – στην βάση αναχρονιστικών λογικών – να απαξιώνουν κάθε ιστορικά προοδευτική άποψη και κάθε πρόταση που αναδεικνύει άμυνες και προσαρμογές στην νέα εξελισσόμενη πραγματικότητα τόσο εγχωρίως, όσο και διεθνώς.

Ο προοδευτικός ως ταυτότητα

Δυστυχώς, η στείρα άρνηση αποδοχής της ανάγκη προσαρμογής δεν διασφαλίζει την ιστορική και πολιτική δομή του "προοδευτισμού" με κίνδυνο να οδηγηθούμε στην επικράτηση αντιπαραγωγικών και αντικοινωνικών δομών συντήρησης και αναχρονισμού, την ίδια στιγμή που ο τρόπος παραγωγής, εργασίας και κοινωνικής συνύπαρξης αλλάζουν δραματικά στο παγκόσμιο στερέωμα.

Ο προοδευτισμός πλέον δεν είναι θέσφατο ούτε αποτελεί πολιτικό κληροδότημα κανενός εάν δεν διεκδικηθεί. Είναι έννοια για την οποία εκ νέου πρέπει να παλέψουμε για να αναδειχθεί στα πλαίσια της νέα αναπτυξιακής προσπάθειας της χώρας. Σε συνδυασμό με τις εξελίξεις των μεταλλασσόμενων διεθνών ισορροπιών.

Κάθε νέα προσέγγιση που μπαίνει στο τραπέζι της συζήτησης για την επόμενη ημέρα της ανάπτυξης θα μπορούσε εν δυνάμει να είναι "προοδευτική". Κατ' επέκταση, τόσο η συζήτηση για τον τρόπο αντιμετώπισης των άμεσων προβλημάτων του κορονοιού, η ανάγκη μίας νέας εγρήγορσης ως προς τα Εθνικά θέματα, όσο και η πλατφόρμα προτάσεων της επιτροπής Πισσαρίδη ως προς την στρατηγική μελλοντικής αναπτυξιακής στόχευσης της χώρας κυοφορούν σκέψεις «προδοδευτικών» προσαρμογών με βάση τις εξελίξεις και το μέλλον της χώρας. Σκέψεις εκτός κατεστημένων αντιλήψεων ή πολιτικού χρώματος.

Το μοντέλο ανάπτυξης, όσο και το μοντέλο διακυβέρνησης σταδιακά θα πρέπει να μεταλλαχθούν. Στην συζήτηση αυτή όποιος δεν συμμετέχει και απλά ασκεί κριτική απλά παραδίδει την προοδευτικότητα προς χρήση σε εκείνους που θα προωθήσουν τις νέες αυτές πολιτικές. Όσοι απέχουν κατά συνέπεια, από την "μάχη" της διαμόρφωσης της νέας οικονομικοκοινωνικής πλατφόρμας κινδυνεύουν να χάσουν το δικαίωμα διεκδίκησης της "προοδευτικής" ταυτότητας.

Εισήλθαμε βίαια μετά την πρώτη φάση αντιμετώπισης της πανδημίας σε αχαρτογράφητα νερά. Όταν οι πολίτες αποφασίσουν να απομακρυνθούν με την ψήφο τους από διαχρονικές πολιτικές μετριότητες της εξουσίας και εμπιστευθούν τον ουσιαστικό και όχι θεωρητικά «προοδευτικό» λόγο και πολιτική αποτελεσματικότητα βάση προτάσεων και όχι ιστορικοπολιτικών θέσφατων ταμπελών τότε μπορεί να υπάρξει πραγματική σύνθεση προοδευτισμού με γνώμονα το μέλλον του τόπου μας.
Προφανώς έχουμε ανάγκη μίας νέας αναπτυξιακής φιλοσοφίας.

Που όμως να είναι δυνατόν να εφαρμοσθεί. Αυτή η νέα ιστορική δυναμική διαμορφώνει πλέον τον "νέο προοδευτικό" λόγο σε κάθε επίπεδο και έκφανση. Όσοι πολιτικοί φορείς το αντιληφθούν νωρίς θα μπορέσουν να διεκδικήσουν μέρος ενός κυοφορούμενου νέοπροοδευτισμού.

Όσοι αρνηθούν να αντιληφθούν την πραγματικότητα θα απομονωθούν από τις εξελίξεις. Ο προοδευτικός πολιτικός λόγος δεν χρειάζεται χαρτί για να αποτυπώσει τις δοξασίες του παρελθόντος.

«Χάρτα» ειλικρίνειας και υγιούς προσαρμογής αναζητείται προσαρμοσμένη στην ιστορική μετάλλαξη των κοινωνικών δομών, των γεωστρατηγικών δεδομένων και των διεθνών οικονομικών εξελίξεων.