Όπως ανακοίνωσε την Τετάρτη (20.4.2022) η Επιτροπή Προσδιορισμών Πιστωτικών Παραγώγων, καταγράφηκε ένα συμβάν «πιθανής αδυναμίας πληρωμής» για τα ασφάλιστρα κινδύνου όταν η Ρωσία θέλησε να προχωρήσει σε πληρωμή σε ρούβλια.

Η επιτροπή, η οποία περιλαμβάνει τις Goldman Sachs Group Inc., Barclays Plc και JPMorgan Chase & Co., ανέφερε ότι η πιθανή αθέτηση πληρωμής συνέβη στις 4 Απριλίου.

Το ζήτημα της πληρωμής σε ρούβλια αποτελεί παράδειγμα για τις επιπτώσεις των κυρώσεων που επέβαλε στη Ρωσία η Δύση, λόγω της εισβολής της στην Ουκρανία. Οι εκτεταμένοι περιορισμοί έχουν αποκόψει τη χώρα από το χρηματοπιστωτικό σύστημα και διάφορες περίπλοκες συναλλαγές, που μέχρι πρότινος εκτελούνταν ομαλά και χωρίς ιδιαίτερη προσοχή.

Αυτό σημαίνει ότι προς το παρόν, η Ρωσία βρίσκεται στα όρια της πρώτης χρεοκοπίας για το εξωτερικό χρέος της εδώ και τουλάχιστον έναν αιώνα. Ο χρόνος μετρά αντίστροφα για την περίοδο χάριτος, καθώς αν δεν γίνει η πληρωμή σε δολάρια μέχρι τη λήξης της, η Ρωσία θεωρηθεί επισήμως σε κατάσταση χρεοκοπίας και οι κάτοχοι των CDS θα μπορούν να ξεκινήσουν τη διαδικασία για να πληρωθούν, για συμβόλαια που αφορούν σε χρέος περίπου 40 δισ. δολαρίων.

Το ξεπούλημα του ρωσικού χρέους που σχετίζεται τη ρωσική εισβολή σε συνδυασμό με τις κυρώσεις που ακολούθησαν, δημιούργησαν ένα παράθυρο για ένα νέο είδος αρμπιτράζ, το οποίο δημιουργεί πρόσφορο έδαφος και πολλές ευκαιρίες για εύκολο χρήμα.

Όπως επισημαίνει το CNN Business, αυτό που επί της ουσίας κάνουν είναι να αγοράζουν ρωσικά κρατικά ή εταιρικά ομόλογα, τα οποία είναι πολύ φθηνά, μαζί με τα credit default swaps που λειτουργούν ως ασφάλιση για την πιθανή αθέτηση υποχρεώσεων ενός δανειολήπτη.

Κανονικά αυτό το είδος συναλλαγών δεν θα απέδιδε καρπούς: ωστόσο καθώς θεσμικοί επενδυτές προσπαθούν να απαλλάξουν ταχύτατα τα χαρτοφυλάκια τους από οτιδήποτε σχετίζεται με τη Ρωσία, οι τιμές των ομολόγων μειώνονται ταχύτερα από ό,τι αυξήθηκε η τιμή αντιστάθμισης.

Αυξημένος τζίρος

Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι στα κρατικά ομόλογα, ο τζίρος της αγοράς άγγιξε τα 7 δισ. δολάρια από τις 24 Φεβρουαρίου έως τις 7 Απριλίου, από 5 δισ. δολάρια που ήταν το αντίστοιχο διάστημα του 2021.

Μάλιστα, σύμφωνα με το Bloomberg, ο όγκος των συναλλαγών στο ρωσικό εταιρικό χρέος έχει αυξηθεί σε υψηλό δύο ετών από την εισβολή της Ρωσίας και μετά.

Ενώ παράλληλα, στοιχεία από τον ιστότοπο MarketAxess δείχνουν ότι το ρωσικό κρατικό χρέος διαπραγματεύτηκε σε όγκο 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ 24 Φεβρουαρίου και 7 Απριλίου, από 5 δισεκατομμύρια δολάρια την ίδια περίοδο το 2021 — αύξηση 35%.

«Μανία» για τα ρωσικά ομόλογα

Τα ρωσικά ομόλογα διαπραγματεύονται με μανία, δήλωσε στο CNN ο Φίλιπ Νίκολς, ειδικός σε θέματα Ρωσίας και κοινωνικής ευθύνης στις επιχειρήσεις και καθηγητής στο Wharton School του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. «Υπάρχουν πολλοί κερδοσκόποι που αγοράζουν αυτά τα ομόλογα που έχουν υποβαθμιστεί σοβαρά και βρίσκονται στα πρόθυρα να γίνουν σκουπίδια», είπε.

Ο Νίκολας λέει ότι δέχεται συνεχείς κλήσεις από αναλυτές που ενδιαφέρονται για το αν το δυνητικό εμπόριο έχει νόημα. «Η διαφορά στο ρωσικό δημόσιο χρέος είναι εκπληκτική αυτή τη στιγμή», είπε. «Κερδίζουν ένα ασυνήθιστο ποσό χρημάτων σε σχέση με τον όγκο».

Το κόστος για την ασφάλιση του ρωσικού χρέους αυξήθηκε στις 4.300 μονάδες βάσης στις 5 Απριλίου, από 2.800 την προηγούμενη ημέρα.

Τα επιτόκια

Ταυτόχρονα, τα επιτόκια των ομολόγων μειώθηκαν δραστικά — με τα ομόλογα να λήγουν το 2028 να διαπραγματεύονται σε μόλις 0,34 δολάρια το δολάριο. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσε να κοστίσει λίγο πάνω από 4 εκατομμύρια δολάρια για να ασφαλιστούν 10 εκατομμύρια δολάρια ρωσικών τίτλων, ανέφερε ο Economist .

Από την πλευρά τους οι Financial Times ανέφεραν ότι Hedge funds όπως η Aurelius Capital Management, η GoldenTree Asset Management και η Silver Point Capital έχουν αυξήσει την έκθεσή τους στις ρωσικές αγορές, κυρίως με την αγορά εταιρικών ομολόγων.

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα των ΗΠΑ όπως η JPMorgan Chase και η Goldman Sachs διευκολύνουν αυτές τις συναλλαγές.

«Αυτή είναι η Wall Street», δήλωσε επίσης στο CNN η Κάθι Τζόνες, επικεφαλής στρατηγικής σταθερού εισοδήματος στο Schwab Center for Financial Research. «Δεν με εκπλήσσει που είδαν κάποιου είδους παραθυράκι που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν για να βγάλουν χρήματα».

«Δεν παραβιάζουμε κυρώσεις»

Οι εκπρόσωποι της JPMorgan λένε ότι ενεργούν ως μεσάζοντες, απλώς προσπαθώντας να βοηθήσουν τους πελάτες. “Ως διαπραγματευτές, βοηθάμε τους πελάτες να μειώσουν τους κινδύνους τους και να διαχειριστούμε την έκθεσή τους στη Ρωσία στις δευτερογενείς αγορές. Καμία από τις συναλλαγές δεν παραβιάζει τις κυρώσεις ή ωφελεί τη Ρωσία”, δήλωσε εκπρόσωπος της τράπεζας.

Εάν οι πελάτες ήθελαν να ξεφορτώσουν γρήγορα την έκθεσή τους στη Ρωσία, θα μπορούσαν να στραφούν σε Ρώσους ολιγάρχες που θα αγόραζαν ευχαρίστως κρατικά ομόλογα, δήλωσε ο Ρόμπερτ Τρίπ, επικεφαλής στρατηγικός επενδύσεων και επικεφαλής της Global Bonds στην PGIM Fixed Income. Η πώληση ρωσικού χρέους σε αμοιβαία κεφάλαια κινδύνου των ΗΠΑ, κρατά τους δεδουλευμένους τόκους μακριά από τα ρωσικά χέρια.

Οι συναλλαγές είναι νόμιμες και προσοδοφόρες, είπε ο Νίκολς, αλλά άκρως κερδοσκοπικές και υπόκεινται σε μεγάλες διακυμάνσεις με βάση τα νέα για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και περαιτέρω κυρώσεις.

Παρουσιάζει επίσης μια ανησυχητική αποσύνδεση μεταξύ της Wall Street και της πραγματικής κατάστασης της παγκόσμιας οικονομίας: Συνήθως, οι επενδυτές βασίζουν την αποτίμησή τους για το ρωσικό χρέος στο αν θα αποπληρωθεί ή όχι και η πιθανότητα να αποπληρωθεί θα εξαρτηθεί από την ισχύ και ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας, αλλά αυτό δεν συμβαίνει.

Δεκαετίες ενσωμάτωσης στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα εξανεμίστηκαν μέσα σε λίγες μόλις ημέρες. Η Ρωσία τώρα βρίσκεται ένα βήμα πριν την πρώτη αθέτηση πληρωμών της από το μακρινό 1998. 

«Τίποτα δεν είναι, πια, σίγουρο», ανέφερε ο Guido Chamorro, στέλεχος της Pictet Asset Management Ltd. «Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αλλάξει τα πάντα», υπογράμμισε, αυξάνοντας τις εκτιμήσεις του για πιθανότητα default άνω του 50%. 

Η αδυναμία πρόσβασης της χώρας σε συνάλλαγμα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων, η θέληση αποπληρωμής του χρέους της και οι μηχανισμοί αποπληρωμής των κουπονιών παίζουν όλα σημαντικό ρόλο. Σύμφωνα με τα δεδομένα Φεβρουαρίου, οι επενδυτές κατέχουν $30 δισ ρωσικών ομολόγων, γνωστών  και ως OFZ. 

Aρκετοί αναλυτές, σύμφωνα με το Bloomberg, υποστήριξαν πως δε γνωρίζουν πότε ακριβώς θα πρέπει να θεωρηθεί η Ρωσία ως χρεοκοπημένη. Ορισμένοι υποστηρίζουν πως οι οίκοι αξιολόγησης μπορεί να το θεωρήσουν ως technical default, δηλαδή παράβαση των συμβάσεων των ομολόγων.

Οι μεγαλύτεροι εκκαθαριστικοί οίκοι του κόσμου Euroclear και Clearstream δεν εκκαθαρίζουν πια ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας δεν έχουν πια πρόσβαση στο παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα. Τα capital controls σημαίνουν πως οι επενδυτές δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στα χρήματα της αποπληρωμής των ομολόγων.