Στην ομιλία του με τίτλο «Εμπορική στρατηγική στις διεθνείς αγορές για την προώθηση του ευρωπαϊκού ρυζιού», ο Έλληνας Υπουργός αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην καλλιέργεια του Αξιού στην Κεντρική Μακεδονία, όπου καλλιεργούνται πάνω από 30.000 εκτάρια και παράγονται περισσότερα από 230.000 τόνοι ετησίως.

Εξαγωγές ρυζιού

Ο κ. Τσιάρας τόνισε πως η Ελλάδα διατηρεί θετικό εμπορικό ισοζύγιο, με τις εξαγωγές να είναι σχεδόν πέντε φορές μεγαλύτερες από τις εισαγωγές σε όγκο και τρεις φορές μεγαλύτερες σε αξία τα τελευταία χρόνια. «Αυτό αποδεικνύει ότι το ευρωπαϊκό ρύζι μπορεί να έχει εμπορική επιτυχία, όταν προβάλλεται ως προϊόν ποιότητας, βιωσιμότητας και αυθεντικότητας», σημείωσε χαρακτηριστικά.ρύ

Ωστόσο, επισήμανε πως το εμπορικό περιβάλλον παραμένει άνισο, λόγω μαζικών αδασμολόγητων εισαγωγών από την Ασία και χώρες του καθεστώτος EBA, που «παράγουν με μεθόδους μη συμβατές με τα ευρωπαϊκά πρότυπα». «Αυτό δεν είναι ανταγωνισμός· είναι στρέβλωση», τόνισε, ζητώντας δίκαιους κανόνες.

Οι τρεις πυλώνες

Ο ΥπΑΑΤ παρουσίασε τρεις βασικούς πυλώνες για μια ενιαία ευρωπαϊκή στρατηγική:

• Δικαιοσύνη εντός αγοράς – Αμοιβαιότητα στα πρότυπα εισαγωγών και αποτελεσματικά μέτρα διασφάλισης.
• Προώθηση εκτός Ευρώπης – Επένδυση στην αξία και στις ιδιαίτερες ποικιλίες (Arborio, Bomba, ελληνικές ποικιλίες) με οργανωμένες δράσεις σε αγορές υψηλής ζήτησης, όπως η Μέση Ανατολή και η Αφρική.
• Ενότητα παραγωγών – Στήριξη του νέου φορέα EURice, που φέρνει μαζί Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα, Πορτογαλία, Γαλλία, Ουγγαρία, Βουλγαρία και Ρουμανία σε κοινή φωνή προς τις Βρυξέλλες.

«Το ευρωπαϊκό ρύζι δεν είναι απλώς ένα εμπόρευμα. Είναι οικολογικός θησαυρός και εμπορική ευκαιρία. Με μια ισχυρή και ενωμένη στρατηγική μπορούμε να προστατεύσουμε τους αγρότες μας, να ανοίξουμε νέες αγορές και να διασφαλίσουμε ότι οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο θα επιλέγουν το ευρωπαϊκό ρύζι για την ποιότητα, τη δικαιοσύνη και τη βιωσιμότητά του», κατέληξε ο κ. Τσιάρας.

Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών του ρυζιού, οι οποίες έχουν εντείνει τις ανησυχίες των καταναλωτών για πιθανές ελλείψεις.

Το απόθεμα δημιουργήθηκε πριν από 30 χρόνια για να προστατεύσει τη χώρα από κινδύνους αποτυχίας καλλιεργειών ή φυσικών καταστροφών. Χρησιμοποιήθηκε για τελευταία φορά μετά το τσουνάμι του 2011 και την πυρηνική κρίση της Φουκουσίμα. Ωστόσο, η αύξηση των τιμών έχει αναζωπυρώσει τους φόβους για ελλείψεις. Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, οι μέσες τιμές του ιαπωνικού εγχώριου ρυζιού το 2024 κατέγραψαν ρεκόρ 23.715 ¥ (153 $) ανά σακούλα 60 κιλών, περίπου 55% υψηλότερες από τον μέσο όρο του 2023. Οι τιμές συνέχισαν την ανοδική τους πορεία τον Δεκέμβριο, φτάνοντας τα 24.665 γεν.

Την Παρασκευή, το υπουργείο Γεωργίας συμφώνησε κατ’ αρχήν να προσθέσει μια ρήτρα στις κατευθυντήριες γραμμές που επιτρέπει την αξιοποίηση των αποθεμάτων «όταν παρεμποδίζεται η ομαλή διανομή βασικού ρυζιού και όταν το υπουργείο το κρίνει απαραίτητο». Ο υπουργός Γεωργίας, Τάκου Έτο, είπε σε συνέντευξη Τύπου ότι ενώ υπάρχει αρκετό ρύζι στο σύστημα, οι προμήθειες δεν φτάνουν στην αγορά, με αποτέλεσμα να υποψιάζεται ότι είναι «κάπου κολλημένο».

Όπως αναφέρουν οι Financial Times, οι ειδικοί στην αγορά ρυζιού υποπτεύονται ότι οι χονδρέμποροι παρακρατούν τα σιτηρά για να επωφεληθούν από την αύξηση των τιμών και την εποχή μετά τον αποπληθωρισμό όπου είναι ευκολότερο να μετακυλίσουν το κόστος στους πελάτες.

Την περασμένη εβδομάδα, όταν η Τράπεζα της Ιαπωνίας αύξησε τα επιτόκια στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 17 ετών, η δήλωση προοπτικής της κεντρικής τράπεζας έκανε πολλαπλές αναφορές στις τιμές του ρυζιού καθώς αναθεώρησε τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό των τιμών καταναλωτή.

Ωστόσο, η αντιστάθμιση των εγχώριων τιμών ρυζιού είναι δύσκολη. Σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος της προσφοράς τροφίμων της, η Ιαπωνία είναι αυτάρκης σε ρύζι και έχει αυστηρά περιορισμένες εισαγωγές για να στηρίξει τις εγχώριες τιμές. Σύμφωνα με τους όρους της αλλαγής του κανόνα την Παρασκευή, η κυβέρνηση συμφώνησε να αγοράσει το αντίστοιχο ποσό που αποσύρει από τα αποθεματικά εντός ενός έτους για να αποτρέψει την υπερβολική πτώση των τιμών.

Ταυτόχρονα, οι περιοριστικές πολιτικές ρυζιού που εφαρμόζονται στην Ιαπωνία έχουν οδηγήσει στη μεγαλύτερη έλλειψη των τελευταίων δεκαετιών.

«Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024, η Ιαπωνία αντιμετωπίζει έλλειψη ρυζιού, που έχει ως αποτέλεσμα άδεια ράφια στα σούπερ μάρκετ, καθώς η ζήτηση ξεπέρασε την παραγωγή τα τελευταία τρία χρόνια, φέρνοντας τα αποθέματα στα χαμηλότερα επίπεδά τους εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια», σημείωνε πριν μερικές ημέρες το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας σε σχετική έκθεση. Εκτός αυτού, οι καταναλωτές αγόρασαν περισσότερο ρύζι απ’ ό,τι συνήθως, καθώς προετοιμάζονται για την εποχή των τυφώνων και λόγω προειδοποίησης για μεγάλο σεισμό, όπως ανέφερε το υπουργείο.

Τον Αύγουστο, τα σούπερ μάρκετ πολλές φορές εξάντλησαν τα αποθέματά τους σε λευκό ρύζι και έτσι τα καταστήματα περιόριζαν τις αγορές σε μία συσκευασία ανά άτομο. Το τοπικό μέσο ενημέρωσης NHK απέδωσε εν μέρει την έλλειψη στη μαζική εισροή τουριστών στη χώρα, οι οποίοι δοκιμάζοντας την τοπική γαστρονομία, ανέβασαν τη ζήτηση για σούσι και άλλα πιάτα με ρύζι. Έτσι, οι τιμές του ρυζιού άγγιξαν τα 112,67 δολάρια ανά 60 κιλά τον Αύγουστο, καταγράφοντας άνοδο 3% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα και 5% από την αρχή του έτους.

Τα αποθέματα της χώρας σε ρύζι διαμορφώθηκαν στο 1,56 εκατ. τόνους τον Ιούνιο, το χαμηλότερο επίπεδο εδώ και χρόνια. 

Τι ρόλο παίζουν οι τουρίστες

Η κατανάλωση ρυζιού από τους τουρίστες υπολογίζεται πως αυξήθηκε από 19.000 τόνους για το διάστημα Ιουλίου 2022-Ιουνίου 2023 σε 51.000 τόνους την περίοδο Ιουλίου 2023-Ιουνίου 2024, σύμφωνα με τον Oscar Tjakra, υψηλόβαθμο αναλυτή για τον τομέα παγκόσμιων τροφίμων και τη γεωργία στη Rabobank. Βέβαια, ενώ η κατανάλωση των τουριστών υπερδιπλασιάστηκε, συνεχίζει να είναι αρκετά χαμηλή σε σύγκριση με την εγχώρια κατανάλωση της Ιαπωνίας, η οποία ξεπερνά τα 7 εκατ. τόνους, σύμφωνα με τον ίδιο.

Η Ιαπωνία δέχθηκε αριθμό-ρεκόρ επισκεπτών, περίπου 17,8 εκατ. το πρώτο εξάμηνο του έτους, ξεπερνώντας σημαντικά το προηγούμενο ρεκόρ του 2019. Η τάση αυτή συνεχίζεται και το δεύτερο εξάμηνο, με 3,3 εκατ. τουρίστες να υπολογίζεται ότι επισκέφθηκαν τη χώρα τον Ιούλιο, ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί ποτέ από τις τοπικές τουριστικές αρχές.

Οι παράγοντες-κλειδιά

Στο μεταξύ, η παραγωγή στην Ιαπωνία συρρικνώνεται, καθώς οι καλλιεργητές γερνούν και λιγότεροι νέοι απορροφώνται πλέον στον κλάδο. Επίσης, το δεύτερο εξάμηνο του 2023, η χώρα επλήγη από συναπτά κύματα καύσωνα, επηρεάζοντας και καταστρέφοντας τις σοδειές.

Οπως όμως δήλωσε στο CNBC ο Joseph Glauber, ερευνητής στο Ινστιτούτο Διεθνούς Ερευνας Πολιτικής Τροφίμων, ναι μεν παίζουν ρόλο οι μικρότερες σοδειές και η κατανάλωση των τουριστών, όμως τελικά βασικός παράγοντας στην έλλειψη ρυζιού είναι η στάση πολιτικής που ακολουθεί η χώρα. «Η οικονομία ρυζιού της Ιαπωνίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό απομονωμένη από την παγκόσμια αγορά», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ταυτόχρονα, οι εξαγωγές ρυζιού από την Ιαπωνία έχουν εξαπλασιαστεί από το 2014 έως το 2022 σχεδόν στους 30.000 τόνους.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι οι υψηλότερες τιμές του ρυζιού ανέβασαν περαιτέρω τον πληθωρισμό της Ιαπωνίας τον Αύγουστο, στο 2,8%, μαζί με υψηλότερες τιμές ενέργειας και τροφίμων. Το ρύζι και οι τιμές της σοκολάτας ήταν αυτά που «έσπρωξαν» περισσότερο προς τα επάνω τις τιμές των τροφίμων.

Οι προμήθειες είχαν ήδη διαταραχθεί από τους σαρωτικούς περιορισμούς στις εξαγωγές από τον κορυφαίο αποστολέα, την Ινδία και εξαιτίας της ανησυχίας ότι ο ξηρότερος καιρός από το Ελ Νίνιο θα περιόριζε την παραγωγή στη σημαντική περιοχή καλλιέργειας της Νοτιοανατολικής Ασίας. Τώρα οι καταστροφικές πλημμύρες στη νότια Βραζιλία αυξάνουν την ανησυχία.

Οι τιμές του λευκού ρυζιού της Ταϊλάνδης – ένα ασιατικό προϊόν αναφοράς- έχουν αυξηθεί κατά 71 δολάρια από τις αρχές Απριλίου στα 649 δολάρια ανά τόνο, αφού υποχώρησαν από την κορύφωσή τους τον Ιανουάριο, όταν έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 και πλέον ετών. Το σιτάρι είναι ζωτικής σημασίας για τη διατροφή δισεκατομμυρίων ανθρώπων στην Ασία και την Αφρική και η νέα αύξηση του κόστους θα μπορούσε να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να αυξήσει τους λογαριασμούς εισαγωγών για τους αγοραστές.

«Οι πλημμύρες συνέπεσαν με τη συγκομιδή ρυζιού στη Βραζιλία, μέρος της οποίας δεν είχε ολοκληρωθεί», δήλωσε ο Hart. Αυτό έχει «δημιουργήσει σημαντικές ανησυχίες» για τον όγκο της εγχώριας παραγωγής και το ενδεχόμενο εξαγώγιμο πλεόνασμα, πρόσθεσε.

Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος, Λούλα ντα Σίλβα, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι βροχές θα καθυστερήσουν τη συγκομιδή του ρυζιού στο Ρίο Γκράντε ντο Σουλ, πράγμα που σημαίνει ότι η χώρα θα πρέπει πιθανότατα να εισάγει ρύζι και φασόλια. Η Βραζιλία είναι ο ένατος μεγαλύτερος εξαγωγέας ρυζιού στον κόσμο, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ.

Από την πλευρά της ζήτησης, η Ινδονησία εξακολουθεί να αγοράζει σημαντικές ποσότητες, γεγονός που συμβάλλει στη στήριξη του κλίματος, δήλωσε ο Κλαμπ. Ο ρυθμός των αγορών της χώρας καθώς και τυχόν αλλαγές στους περιορισμούς των εξαγωγών της Ινδίας θα επηρεάσουν τις τιμές στην πορεία, πρόσθεσε.

Το κλίμα στις αγορές επιβαρύνθηκε περαιτέρω και από τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών ΕΚΤ και Fed. Στο επίκεντρο παραμένει το μήνυμα της διατήρησης των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο από το αναμενόμενο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα, σημαντική ενίσχυση κατέγραψαν οι ομολογιακές αποδόσεις της 10ετίας και της 2ετίας των ΗΠΑ, φτάνοντας το 4,61% και 5,14%, αντίστοιχα, όπως και το δολάριο. Εξέλιξη, που επηρεάζει αρνητικά, αξίες που αποτυπώνονται σε δολαριακούς όρους. Εξαίρεση αποτέλεσε η τιμή του πετρελαίου, η οποία ενισχύθηκε, καθώς τα αποθέματα στις ΗΠΑ υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο από την αρχή του χρόνου. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία επιμήκυναν τη σφιχτή πετρελαϊκή παραγωγή μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.

Το ζοφερό κλίμα στις μετοχικές αγορές επηρέασε αρνητικά και τον δείκτη των αγροτικών προϊόντων, με τις σημαντικότερες επιβαρύνσεις να καταγράφονται στην τιμή του σιταριού, της σόγιας και του ρυζιού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΝΟΑΑ, οι συνθήκες του El-Ninio διατηρούνται και αναμένεται να ενισχυθούν με πιθανότητα μεγαλύτερη του 95%, κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2024.

Όμως ο αρνητικός αντίκτυπος στις καλλιέργειες αναμένεται να είναι ηπιότερος από το αντίστοιχο El-Ninio του 2015-2016. Για το σιτάρι, ο συνδυασμός των ρωσικών εξαγωγών και η απρόσκοπτη χρήση διόδων μεταφοράς, αναμένεται να επιβαρύνουν πτωτικά την τιμή του. Η βελτίωση των καιρικών συνθηκών, ευνοώντας τη βραζιλιάνικη παραγωγή ζάχαρης, πιθανά να μετριάσει την ανοδική πίεση στην τιμή της.

Για το καλαμπόκι, η μείωση των εισαγωγών από την Κίνα, ως ανάχωμα ευρύτερων γεωπολιτικών-εμπορικών θεμάτων και η ενίσχυση του δολαρίου, πιθανά να περιορίσουν τη ζήτησή του, θέτοντας σε πτωτική τροχιά την τιμή του.

Η περιορισμένη κινεζική ζήτηση για βαμβάκι και η πιθανότητα επιβράδυνσης της παγκόσμιας ανάπτυξης αναμένεται να έχουν αρνητική επίδραση στην τιμή του.

Παρά την πτωτική πίεση στην τιμή της σόγιας, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η χαμηλότερη παραγωγή δύναται να έχει θετική επίδραση στην τιμή της.

Για το ρύζι, οι βελτιούμενες καιρικές συνθήκες συγκομιδής και η χαλάρωση των ινδικών εξαγωγών ρυζιού αναμένεται να έχουν αρνητική επίδραση στην τιμή του.

Σε μηνιαίο επίπεδο, πτωτική πορεία συνέχισε να καταγράφει ο δείκτης των αγροτικών προϊόντων (-3,56%), λόγω της σημαντικής ενίσχυσης των τιμών στα αγροτικά προϊόντα το προηγούμενο έτος, με τους κινδύνους για την παγκόσμια ανάπτυξη να παραμένουν καθοδικοί (σημαντική επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας, πιθανή συνέχιση της σύσφιγξης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών). Αν και υπήρξε αντιστροφή στην τεχνική εικόνα του δείκτη από σχετικά αρνητική σε αρνητική, ωστόσο, είναι πιθανή η στήριξη του βραχυπρόθεσμα (κοντά στο επίπεδο του κινητού μέσου όρου των 200 εβδομάδων), καθώς αποτυπώνεται μια σημαντικά επιταχυνόμενη πτωτική πορεία στην τιμή του δείκτη (υπερπουλημένος).

Το Δελτίο Τιμών Αγροτικών Προϊόντων, το οποίο υλοποιείται, για τον Αγροτικό Τομέα της Τράπεζα Πειραιώς από τη Μονάδα Οικονομικής Ανάλυσης & Επενδυτικής Στρατηγικής, απευθύνεται σε εξαιρετικά ευρύ κοινό, που δραστηριοποιείται στον αγροδιατροφικό τομέα.

Είναι ενδεικτικό ότι ένας τύπος ρυζιού, σημείο αναφοράς για την ήπειρο, το ταϊλανδικό λευκό ρύζι, έχει δει την τιμή του να αυξάνεται κατά 15% τους τελευταίους τέσσερις μήνες, στα 535 δολάρια ο τόνος, στα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάρτιο του 2021, σύμφωνα με στοιχεία της Ταϊλανδικής Ένωσης Εξαγωγέων Ρυζιού.

Οι καιρικές συνθήκες αναπτύσσονται στον Ειρηνικό για πρώτη φορά εδώ και επτά χρόνια, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, απειλώντας με ξηρασία τη Νοτιοανατολική Ασία. Τα φαινόμενα έρχονται τη στιγμή που τρεις ημέρες παγκόσμιων θερμοκρασιών – ρεκόρ έχουν εκτινάξει τους φόβους για τον ρυθμό της κλιματικής αλλαγής.

Πάντως, η παγκόσμια προσφορά ρυζιού παραμένει εντυπωσιακά υψηλή, αναφέρει ο ιδρυτής και CEO της ερευνητικής εταιρείας The Rice Trader, Τζέρεμι Ζίνγκερ, τονίζοντας ότι ενώ τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται εδώ και δύο χρόνια, πριν από αυτή την περίοδο βρίσκονται σε ιστορικό υψηλό, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ.

Συγκρίνοντας το α΄ τρίμηνο του 2023 με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2023, η μέση τιμή των γεωργικών προϊόντων στην ΕΕ αυξήθηκε σημαντικά για το ίδιο καλάθι προϊόντων (+17%). Ωστόσο, αυτό αντιπροσώπευε χαμηλότερο ρυθμό αύξησης σε σύγκριση με τον ρυθμό μεταβολής του προηγούμενου τριμήνου (+26% μεταξύ 4ου τριμήνου 2021 και 4ου τριμήνου 2022).

Γρίπη των πτηνών και τιμές στα αβγά

Σε αυτό το καλάθι προϊόντων, σημειώθηκαν ιδιαίτερα έντονες αυξήσεις τιμών για τα αυγά (+60% κατά μέσο όρο σε όλη την ΕΕ), το ρύζι (+51%), τις ελιές και τους χοίρους (και τα δύο +49%). Η συνολική αύξηση των τιμών στην ΕΕ για τα αυγά αντανακλούσε όχι μόνο την έλλειψη σιτηρών σε ζωοτροφές και τις μειωμένες εξαγωγές σιτηρών από την Ουκρανία, αλλά και το ξέσπασμα της γρίπης των πτηνών (γρίπη των πτηνών) στο Βέλγιο και την Ολλανδία.

Η παραγωγή των αγροτικών προϊόντων έχει καταστεί πιο ακριβή. Οι αγρότες πρέπει να κάνουν αγορές αγαθών και υπηρεσιών που θα χρησιμοποιηθούν ως εισροές στην παραγωγική διαδικασία. Ενώ οι τιμές της παραγωγής συνέχισαν να αυξάνονται μεταξύ του πρώτου τριμήνου του 2022 και του 1ου τριμήνου του 2023, το ίδιο αυξήθηκε και η τιμή των αγαθών και των υπηρεσιών που καταναλώνονται στη γεωργία (δηλαδή εισροές που δεν σχετίζονται με επενδύσεις) στην ΕΕ στο σύνολό της. Συνολικά αυξήθηκαν κατά 11% για το ίδιο καλάθι εισροών. 

Σχεδόν σε όλες τις χώρες της ΕΕ, η μέση τιμή τόσο της γεωργικής παραγωγής όσο και των εισροών που δεν σχετίζονται με επενδύσεις αυξήθηκε μεταξύ του πρώτου τριμήνου του 2022 και του πρώτου τριμήνου του 2023.

Οι πιο έντονοι ρυθμοί αύξησης της μέσης τιμής της γεωργικής παραγωγής σημειώθηκαν στην Ισπανία και την Πορτογαλία (+33%). Μια ξηρασία στην Ιβηρική χερσόνησο το 2023 οδήγησε σε μείωση της παραγωγής, η οποία ενίσχυσε περαιτέρω των τιμών. Η Λιθουανία ήταν η μόνη χώρα της ΕΕ στην οποία η μέση τιμή της γεωργικής παραγωγής μειώθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (-2%).

Οι πιο απότομοι ρυθμοί αύξησης της μέσης τιμής των εισροών που δεν σχετίζονται με επενδύσεις καταγράφηκαν στην Ουγγαρία (+29%), την Πολωνία (+20%) και τη Σλοβακία (+19%). Τα χαμηλότερα ποσοστά αύξησης σημειώθηκαν στην Ολλανδία (+1%), στη Μάλτα και στο Λουξεμβούργο (+3%).

Αν και η ελληνική παραγωγή τη σεζόν 2022 –‘23 ήταν μειωμένη περίπου κατά 20 με 25%, η γενικότερη έλλειψη ρυζιού, που παρατηρήθηκε και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αφού  η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα η Ιταλία, για δύο συνεχόμενα χρόνια πλήττεται από έντονη ξηρασία, δημιούργησε μία έντονη ζήτηση του ελληνικού ρυζιού στις εξαγωγές και μάλιστα σε υψηλές τιμές.

Το ελληνικό ρύζι, το οποίο είναι καθαρά εξαγώγιμο προϊόν, διατηρεί δυναμική παρουσία τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στο εξωτερικό, κατατάσσοντας την χώρας μας από τις κορυφαίες σε παραγωγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μαζί, με την Ιταλία και την Ισπανία.

«Στην Ελλάδα δεν κινδυνεύουμε να ξεμείνουμε από ρύζι, σύμφωνα τουλάχιστον με τα δεδομένα, που έχουμε ως σήμερα»», λέει στον ΟΤ ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ρυζιού κ. Χρήστος Γκατζάρας, εξηγώντας ότι οι ανάγκες της χώρας μας καλύπτονται στο μεγαλύτερο μέρος από την εγχώρια παραγωγή.

Να σημειωθεί ότι, η χώρα μας παράγει περίπου 240.000 τόνους αναποφλοίωτο ρύζι, εκ των οποίων οι 90.000 τόνοι περίπου προορίζονται για την ελληνική αγορά και οι υπόλοιποι για εξαγωγή.

Τιμές σε υψηλά επίπεδα

«Οι συνθήκες που επικρατούν σε ευρωπαϊκό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο με τις μειωμένες παραγωγές, ευνόησε το ελληνικό ρύζι, ώστε να διατηρηθούν οι τιμές σε υψηλά επίπεδα», λέει στον ΟΤ ο κ. Χρήστος Γκατζάρας.

Όπως εξηγεί μπορεί η τιμή για τον παραγωγό να έχει αυξηθεί κατά 30 με 40%, όμως έχει αυξηθεί και το κόστος παραγωγής: «Η συνάρτηση της τιμής με το κόστος παραγωγής είναι περίπου στα ίδια επίπεδα με τα 2 τελευταία χρόνια», σημειώνει.

Καλλιέργεια που «ξεπλένει» το έδαφος

Περίπου οχτώ δεκαετίες μετρά η συστηματική καλλιέργεια ρυζιού στην Ελλάδα, όταν εισήχθη ως μία καινοτόμα καλλιέργεια, με την ιδιότητα να «ξεπλένει» το έδαφος και να βελτιώνει την ποιότητά του.

Το ελληνικό ρύζι καλλιεργείται σε μία έκταση περίπου 250.00 στρεμμάτων. Οι ορυζώνες βρίσκονται κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, στο Δέλτα των ποταμών Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα, αλλά και στις παρόχθιες περιοχές των ποταμών Αχελώου, Σπερχειού και Έβρου, όπου παράγεται περίπου το 75% του ελληνικού ρυζιού, ενώ οι υπόλοιπες εκτάσεις βρίσκονται στους νομούς Ημαθίας, Πιερίας, Καβάλας, Φθιώτιδας και Αιτωλοακαρνανίας.

Την τρέχουσα σεζόν 2022-’23 η εγχώρια παραγωγή μειώθηκε περίπου κατά 25% λόγω της στροφής των ορυζοπαραγωγών σε άλλες καλλιέργειες όπως το βαμβάκι.

Στην χώρα μας καλλιεργούνται κυρίως οι μεσόσπερμες ποικιλίες τύπου Japonica, όπως Ronaldo, Carolina και Gloria CL, οι οποίες έχουν προσαρμοστεί στο κλίμα της Ελλάδας. Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές ρυζιού στη χώρα μας περιορίζονται κυρίως σε ποικιλίες που δεν καλλιεργούνται, όπως μπασμάτι και μαύρο ρύζι. 

Μειωμένες εκτάσεις στην Ιταλία

Μάχη με την ξηρασία δίνουν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά οι αγρότες στην Ιταλία, οι οποίοι οδηγούνται σε μείωση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 χρόνων.

Σύμφωνα με τις ιταλικές συνεταιριστικές οργανώσεις, το 2023 δεν θα σπαρθούν πάνω από 211.000 εκτάρια, μία από τις μικρότερες εκτάσεις, που έχει καλλιεργηθεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες, λόγω της έλλειψης νερού.

Το ρύζι, το οποίο εισήχθη στην Ιταλία στο δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, είναι από τις πιο υδροβόρες καλλιέργειες, με 3.000 έως 10.000 λίτρα νερού να απαιτούνται για την παραγωγή ενός κιλού προϊόντος, ανάλογα με τις ποικιλίες και άλλες συνθήκες.

Να σημειωθεί ότι, η Ιταλία καλλιεργεί περίπου το 50% του ρυζιού που παράγεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και είναι ο μοναδικός παραγωγός στον κόσμο των τύπων που είναι πιο κατάλληλοι για ριζότο, όπως το Arborio και το Carnaroli. 

Παγκόσμιο έλλειμμα 8,7 εκατ. τόνων

Την μεγαλύτερη έλλειψη ρυζιού των τελευταίων 20 χρόνων πρόκειται να βιώσει η παγκόσμια αγορά, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Fitch Solutions.

Ειδικότερα, το παγκόσμιο έλλειμμα για το 2022-2023 αναμένεται να φτάσει τους 8,7 εκατ. τόνους, ενώ οι τιμές συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, οι οποίες αναμένεται να παραμείνουν υψηλές και το 2024.

Η τιμή του ρυζιού ήταν κατά μέσο όρο 17,30 δολάρια/cwt φέτος και θα μειωθεί μόνο στα 14,50 δολάρια/cwt το 2024, σύμφωνα με την έκθεση. Το cwt είναι μια μονάδα μέτρησης για ορισμένα προϊόντα όπως το ρύζι.

Η έλλειψη είναι αποτέλεσμα του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία, καθώς και της κακοκαιρίας σε ρυζοπαραγωγικές οικονομίες όπως η Κίνα και το Πακιστάν.

Το δεύτερο εξάμηνο του περασμένου έτους, εκτάσεις γεωργικών εκτάσεων στη μεγαλύτερη παραγωγό ρυζιού στον κόσμο, Κίνα, δέχτηκαν χτύπημα από έντονες καλοκαιρινές βροχοπτώσεις και πλημμύρες.

Οι συσσωρευμένες βροχοπτώσεις στην επαρχία Guangxi και Guangdong της χώρας, τους κύριους κόμβους παραγωγής ρυζιού της Κίνας, ήταν οι δεύτερες υψηλότερες σε τουλάχιστον 20 χρόνια, σύμφωνα με την εταιρεία γεωργικών αναλύσεων Gro Intelligence.

Ομοίως, το Πακιστάν -το οποίο αντιπροσωπεύει το 7,6% του παγκόσμιου εμπορίου ρυζιού- είδε την ετήσια παραγωγή να βυθίζεται κατά 31% ετησίως από σοβαρές πλημμύρες πέρυσι.