Το Πακιστάν ήταν η χώρα με τη μεγαλύτερη ατμοσφαιρική μόλυνση για το 2025 με συγκεντρώσεις των επικίνδυνων μικρών αιωρούμενων σωματιδίων, γνωστών ως PM2.5, έως και 13 φορές υψηλότερες από το επιτρεπόμενο επίπεδο που έχει ορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), προκύπτει από έρευνα που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα.

Τώρα, νέα έρευνα από το Πανεπιστημιακό Κολέγιο Λονδίνου συσχετίζει τη μακροχρόνια έκθεση σε ατμοσφαιρικούς ρύπους με βλάβες στον εγκέφαλο ηλικιωμένων.

Όπως αναφέρει η έκθεση που δημοσιεύθηκε στο The Journals of Gerontology Series A σε ανθρώπους ηλικίας άνω των 65 ετών διαπιστώθηκαν προβλήματα σε μνήμη, ομιλία και γενικές γνωστικές λειτουργίες.

Ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 1.127 ενήλικες στη Μεγάλη Βρετανία μελετώντας τις συνέπειες της έκθεσής τους σε αιωρούμενα σωματίδια σε διάστημα 8-10 ετών, στο πλαίσιο της έρευνας για τη γήρανση ELSA.

Αξιολόγησαν τη μνήμη, την εκτελεστική λειτουργία και τη γλωσσική τους ικανότητα και διαπίστωσαν ότι οι ηλικιωμένοι που ζουν σε περιοχές με υψηλά επίπεδα ρύπανσης σημείωσαν σημαντικά χαμηλότερη βαθμολογία στα γνωστικά τεστ σε σύγκριση με εκείνους σε περιοχές με μέτρια ρύπανση.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, τα ευρήματα είναι σημαντικά καθώς η συρρίκνωση της γνωστικής λειτουργίας που σχετίζεται με τη γήρανση, εντείνει τη μείωση του προσδόκιμου και της ποιότητας ζωής, καθώς και της κοινωνικής συμμετοχής.

Επιπλέον, οι επιστήμονες κατέληξαν πως οι διαφορετικές πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης έχουν ποικίλες επιπτώσεις στην υγεία. Για παράδειγμα, η ρύπανση από τις βιομηχανίες, η θέρμανση των σπιτιών και η καύση καυσίμων συνδέονται στενά με χαμηλότερη γλωσσική απόδοση.

Όπως είπε ο επικεφαλής της έκθεσης, Τζόρτζο Ντι Τζέσα, η μελέτη αποκαλύπτει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν είναι μόνο επιβλαβής για τους πνεύμονες και την καρδιά, αλλά και για την υγεία του εγκεφάλου, ιδίως όταν οι άνθρωποι εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα για μεγάλες περιόδους.

Ο ειδικός πρόσθεσε ότι οι βλάβες στη γλωσσική ικανότητα μπορεί να υποδεικνύουν ότι ορισμένοι ρύποι έχουν συγκεκριμένη επίδραση σε συγκεκριμένες γνωστικές διαδικασίες.

Από την πλευρά της, η Πάολα Τζανινότο, αναπληρώτρια διευθύντρια της μελέτης ELSA, εξήγησε πως με την παρατήρηση των επιπέδων ρύπανσης και τη χρήση δεδομένων υψηλού επιπέδου, η έρευνα παρέχει ισχυρές ενδείξεις ότι η συνεχής έκθεση σε ρύπους βλάπτει τον εγκέφαλο των ανθρώπων.

Βέβαια, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα στοιχεία που μελέτησαν αφορούσαν σε περίοδο μόνο 10 ετών, τα οποία είναι πιθανό να μην αντιπροσωπεύουν με ακρίβεια την έκθεση στη ρύπανση κατά τη διάρκεια της ζωής των συμμετεχόντων. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν ετήσιοι μέσοι όροι των επιπέδων ρύπανσης, με αποτέλεσμα να λείπουν οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις υψηλής έκθεσης.

Στο κλειστό περιβάλλον οι άνθρωποι εκτίθενται σε ένα ευρύ φάσμα ρύπων με επιπτώσεις στην υγεία, ενδεχομένως μεγαλύτερους συγκριτικά με την έκθεση σε εξωτερικούς χώρους.

Ανάμεσα στους επιβλαβείς παράγοντες συγκαταλέγονται οι εκπομπές από την παρασκευή γευμάτων, τη θέρμανση, αλλά και εκείνες που προκύπτουν από αντικείμενα καθημερινής χρήσης που μπορεί να περιέχουν μικροπλαστικά και νανοπλαστικά, καθώς και οι ουσίες που απελευθερώνονται από τα κατασκευαστικά υλικά. Οι συγκεντρώσεις, μάλιστα, είναι πιθανό να αυξάνονται από τον κακό αερισμό του κλειστού χώρου, ενώ επιβαρυντικά δρουν οι ρύποι που διεισδύουν στις κατοικίες και τα γραφεία, ενισχύοντας την πιθανότητα εμφάνισης παθήσεων.

Σε όλα αυτά, έρχεται να προστεθεί μία νέα έρευνα, επιβεβαιώνοντας πως οι εσωτερικοί χώροι δεν είναι ασφαλέστεροι των εξωτερικών.

Η μελέτη που διεξήχθη από τον Εθνικό Οργανισμό για τις Νέες Τεχνολογίες, την Ενέργεια και την Αειφόρο Ανάπτυξη (ENEA) και το Ινστιτούτο Επιστημών Ατμόσφαιρας και Κλίματος (CNR-ISAC) σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια Σαπιέντζα της Ρώμης και Μπικόκα του Μιλάνου και δημοσιεύθηκε στο Science, αναδεικνύει το ζήτημα της ρύπανσης εσωτερικών χώρων και τις επιπτώσεις της στην υγεία.

Σύμφωνα με την έρευνα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (MP 2.5) και εξαιρετικά λεπτά σωματίδια (PM 0.1) που προκύπτουν από τα οχήματα, διεισδύουν σε κλειστά περιβάλλοντα και μπορούν να συνδεθούν με διάφορες καρδιακές και ογκολογικές παθήσεις.

Οι ερευνητές υπολόγισαν τα αερολύματα που ανιχνεύθηκαν σε πανεπιστημιακή αίθουσα στο κέντρο της Ρώμης και διαπίστωσαν ότι οι εξωτερικοί ρύποι, ιδίως από την κυκλοφορία των οχημάτων, ενίσχυσαν την τοξικότητα των αερολυμάτων εσωτερικών χώρων.

Συγκεκριμένα, οι εκπομπές από τα οχήματα σε συνδυασμό με βροχοπτώσεις και ισχυρούς ανέμους μπορεί να μειώσουν τη συγκέντρωση μάζας των σωματιδίων και τον τρόπο συσσώρευσης, με τις συνθήκες αυτές να ευνοούν την αύξηση νανοσωματιδίων.

Όπως αναφέρει στην ιταλική εφημερίδα La Repubblica μία εκ των συντακτών της έκθεσης, η Φραντσέσκα Κοστάμπιλε από το Ινστιτούτο Επιστημών της Ατμόσφαιρας και του Κλίματος, στις ευρωπαϊκές πόλεις «η ατμοσφαιρική ρύπανση των εσωτερικών χώρων μπορεί να έχει εξίσου αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία όσο η εξωτερική ρύπανση».

Η Κοστάμπιλε τονίζει ότι δεν αρκεί να κλείσουμε τα παράθυρα για να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην υγεία από την έκθεση σε μολυσμένο αέρα.

Ποιες οι λύσεις

Πρωταρχικός στόχος είναι η μείωση των εξαιρετικά λεπτών σωματιδίων που σύμφωνα με τους ειδικούς αποτελεί την πιο αποτελεσματική λύση στον περιορισμό αυτού του τύπου ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Με ποιον τρόπο; Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αντικατάσταση οχημάτων σε ηλεκτρικά, την προώθηση της χρήσης Μέσων Μαζικής Μεταφοράς για τις μετακινήσεις των πολιτών.

Επιπλέον, συστήνεται η χρήση υλικών για την κατασκευή κτιρίων και οδοστρωμάτων που δεν εντείνουν την παραγωγή σωματιδίων, ενώ προτείνεται η ανάπτυξη αστικών κήπων που είναι ικανοί να απορροφήσουν τους ρύπους και να βελτιώσουν την ποιότητα του αέρα.

Οι ασθενείς που πάσχουν από τον κορωνοϊό, που ζούσαν σε περιοχές με αυξημένα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης πριν από το ξέσπασμα της πανδημίας, κινδυνεύουν περισσότερο να πεθάνουν από τη λοίμωξη, σε σχέση με όσους ζουν σε περιοχές με πιο καθαρό περιβάλλον, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική μελέτη, την πρώτη που κάνει αυτή τη συσχέτιση.

Οι ερευνητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, με επικεφαλής την καθηγήτρια βιοστατιστικής Φραντσέσκα Ντομίνιτσι, που θα κάνουν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό "New England Journal of Medicine", σύμφωνα με τους New York Times και τον Guardian, βρήκαν ότι όσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα στον αέρα των επικίνδυνων μικροσωματιδίων (ΡΜ2,5), που διεισδύουν στους πνεύμονες, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα θανάτου από Covid-19.

Η έρευνα έγινε σε περισσότερες από 3.000 κομητείες (επαρχίες) των ΗΠΑ σε βάθος 17 ετών.

"Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι η μακρόχρονη έκθεση στη ρύπανση του αέρα αυξάνει το κίνδυνο για μια πιο σοβαρή έκβαση της νόσου Covid-19", επισημαίνουν οι ερευνητές, σύμφωνα με τους οποίους ακόμη και μια μικρή αύξηση της ρύπανσης σε βάθος χρόνου μπορεί να κάνει πιο σοβαρές τις επιπτώσεις του κορονοϊού.

Όπως είπαν, οι πόλεις και οι περιοχές με αυξημένη χρόνια ρύπανση, πρέπει να αναμένουν στο μέλλον μεγαλύτερη αναλογία σοβαρών περιστατικών της νόσου.

Τα μικροσωματίδια ΡΜ2,5 (με διάμετρο έως 2,5 εκατομμυριοστά του μέτρου), προέρχονται από τις εξατμίσεις των οχημάτων, τα εργοστάσια, τα τζάκια κ.α.

Η είσοδος τους στον οργανισμό ευνοεί την πρόκληση φλεγμονής και βλαβών στους πνεύμονες, αλλά και σε άλλα όργανα, εξασθενώντας γενικότερα την άμυνα του οργανισμού και τη δύναμη του να καταπολεμά παθογόνους μικροοργανισμούς.

Η ρύπανση του αέρα έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο των πνευμόνων, καρδιοπάθειες, εμφράγματα και εγκεφαλικά και πρόωρο θάνατο από διάφορες αιτίες.

Προηγούμενες έρευνες είχαν βρει ότι η ρύπανση κάνει τους ιούς πιο θανατηφόρους. Έρευνα σε θύματα της νόσου SARS το 2003 είχε βρει ότι ήταν διπλάσια η πιθανότητα να πεθάνει ένας ασθενής που ζούσε σε περιοχή επιβαρυμένη από ρύπανση.

Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι τόσο η Γουχάν στην Κίνα όσο και η Λομβαρδία στην Ιταλία είναι περιοχές με υψηλά επίπεδα ρύπανσης, λόγω της μεγάλης βιομηχανικής και άλλης δραστηριότητας.

Πάντως, μέχρι σήμερα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει πάντως πει ότι είναι πρόωρο να επιβεβαιωθεί η συσχέτιση ανάμεσα στη ρύπανση του αέρα και στη θνητότητα από τον κορωνοϊό.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η ρύπανση του αέρα μπορεί να έχει επιπτώσεις στην υγεία διαφόρων οργάνων του σώματος πέρα από τους πνεύμονες, αλλά ελάχιστα έως τώρα είχε συσχετιστεί με τα νεφρά, τα οποία φιλτράρουν το αίμα.

Οι επιστήμονες συσχέτισαν το μηναίο μέσο επίπεδο μικροσωματιδίων στην περιοχή διαμονής καθενός ατόμου (προερχόμενων κυρίως από καύση ορυκτών καυσίμων και βιομηχανίες), με την κατάσταση της υγείας των νεφρών του.

Διαπιστώθηκε ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η έκθεση ενός ανθρώπου στη ρύπανση της ατμόσφαιρας, τόσο μεγαλύτερη ήταν αφενός στην αρχή της μελέτης η πιθανότητα για πρωτεϊνουρία ή λευκωματουρία -αυξημένα επίπεδα πρωτεΐνης (λευκώματος) στα ούρα, κάτι που αποτελεί βασικό δείκτη νεφρικής δυσλειτουργίας- και αφετέρου η διάγνωση χρόνιας νεφρικής νόσου (ΧΝΝ) στη διάρκεια της έρευνας.

«Καθώς τα περιστατικά ΧΝΝ αυξάνονται παγκοσμίως, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε εάν και πώς η ρύπανση παίζει ρόλο», δήλωσε ο Μπλουμ, ο οποίος τόνισε ότι όσο περισσότερο μια χώρα εμφανίζει υψηλά επίπεδα ρύπανσης του αέρα (π.χ. Κίνα, Ινδία κ.α.), τόσο επιβαρύνεται η νεφρική υγεία των κατοίκων της.