Τα τέλη αυτά για τα έτη 2018, 2019 και το πρώτο τρίμηνο του 2020 ανέρχονται συνολικά στα 27 εκατομμύρια ευρώ (βάσει των στοιχείων της ΑΑΔΕ), εκ των οποίων μέχρι σήμερα έχουν αποδοθεί στον ΕΟΑΝ τα 19,7 εκατομμύρια ευρώ.

Οι δράσεις που θα προταθούν προς χρηματοδότηση είναι:

1. Διανομή στους πολίτες επαναχρησιμοποιούμενων ειδών. Περίπου το 60% του τέλους θα διατεθεί για να διανεμηθούν:

- 3.500.000 πάνινες τσάντες για ψώνια που θα φτάσουν σε κάθε νοικοκυριό της χώρας.

- 1.000.000 επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια.

Με τη δωρεάν διανομή αυτών των επαναχρησιμοποιούμενων ειδών παρακινούμε τους πολίτες να αλλάξουν συνήθειες. Να εγκαταλείψουν τη χρήση καθημερινών πλαστικών μιας χρήσης και να εξοικειωθούν με υλικά που είναι φιλικά στο περιβάλλον.

2. Κληρώσεις με πλούσια δώρα για όσους δεν χρησιμοποιούν πλαστικές σακούλες με τις αγορές τους.

Σε πρώτη φάση θα κληρωθούν 6 ηλεκτρικά αυτοκίνητα, 30 ηλεκτρικά σκούτερ και 60 ποδήλατα/πατίνια για όσους πολίτες με τις αγορές τους δεν χρησιμοποιούν πλαστικές σακούλες. Οι πολίτες θα υποβάλουν τις αποδείξεις των αγορών τους σε ειδική πλατφόρμα του ΕΟΑΝ και θα αποκτούν δικαίωμα συμμετοχής στην κλήρωση.

3. Καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών για την ανακύκλωση και τον περιορισμό της χρήσης των πλαστικών μιας χρήσης. Περίπου το 30% του ανταποδοτικού τέλους θα διατεθεί σε αυτή τη μεγάλη εκστρατεία που θα έχει ως επιμέρους στόχους ενημέρωσης: α) τη διαλογή αποβλήτων σε 4 ρεύματα, β) τη χρήση του καφέ κάδου για απόβλητα τροφίμων, γ) τον περαιτέρω περιορισμό της πλαστικής σακούλας, δ) την κατάργηση ορισμένων καθημερινών πλαστικών μιας χρήσης.

4. Χρηματοδότηση περιβαλλοντικών δράσεων. Περίπου το 10% του ανταποδοτικού τέλους θα διατεθεί σε πιλοτικά προγράμματα ανακύκλωσης και άλλες καίριες δράσεις για το περιβάλλον, όπως δενδροφυτεύσεις.

Ειδικά για την πάνινη τσάντα που θα διανεμηθεί σε όλα τα νοικοκυριά της χώρας σημειώνεται ότι θα αξιοποιηθεί το σχέδιο που είχε φτιάξει το 2018 η διεθνούς φήμης Ελληνίδα σχεδιάστρια μόδας κ. Σίλια Κριθαριώτη. Για το λόγο αυτό ο Κωστής Χατζηδάκης συναντήθηκε σήμερα με την κ. Κριθαριώτη και την ευχαρίστησε για την προσφορά της.

Ο υπουργός Περιβάλλοντός και Ενέργειας κ. Κωστής Χατζηδάκης έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Το μεγαλύτερο όπλο μας στη μάχη ενάντια στην πλαστική ρύπανση είναι η αλλαγή της κουλτούρας μας. Είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε συνήθειες στην καθημερινότητά μας, ώστε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα στη ρίζα του.

Οι δράσεις που προτείνεται να υλοποιήσει ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) εξυπηρετούν αυτόν τον μεγάλο στόχο: Παρακινούν τους πολίτες να περιορίσουν τη χρήση της πλαστικής σακούλας και των πλαστικών μιας χρήσης. Προωθούν την ανακύκλωση. Ενισχύουν την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των πολιτών. Χρηματοδοτούν στοχευμένες περιβαλλοντικές δράσεις.

Έτσι επιστρέφουμε στους πολίτες τα χρήματα από το τέλος της πλαστικής σακούλας και προστατεύουμε αποτελεσματικά το περιβάλλον».

Το οικονομικό όφελος που αποδόθηκε στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑ) αγγίζει τα 7,7 εκατομμύρια ευρώ, ενώ μέχρι το τέλος του 2019 η Ελλάδα θα πρέπει να πιάσει τον ευρωπαϊκό στόχο για μείωση της κατανάλωσης πλαστικής σακούλας, έως 90 πλαστικές σακούλες ανά άτομο, την ώρα που το 2017 η αντίστοιχη αναλογία ήταν 300 με 400 πλαστικές σακούλες ανά άτομο.

Στόχος είναι η κατανάλωσή της μέχρι το 2025 να φθάσει στις 40 σακούλες ανά άτομο ετησίως. Όπως τόνισε στον ραδιοφωνικό σταθμό του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων «Πρακτορείο 104,9 FM», ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτης Φάμελλος, με αφορμή την συμπλήρωση ενός χρόνου από τη κατάργηση της δωρεάν πλαστικής σακούλας, η τιμή της οποίας από την 1 Ιανουαρίου 2019 θα ανέρχεται από τα 0,04 στα 0,09 λεπτά του ευρώ «αυτή τη στιγμή υπάρχει μια μεγάλη μείωση της κατανάλωσης της λεπτής πλαστικής σακούλας.

Όμως ακόμα είμαστε σε έναν ρυθμό που -τουλάχιστον με τα δεδομένα που έχουμε εμείς από τα μεγάλα σούπερ μάρκετ, τις αλυσίδες και τη λιανική πώληση- δείχνει ότι έχουμε μια εκτίμηση κατανάλωσης περίπου γύρω στις 620 με 650 εκατομμύρια σακούλες το χρόνο.

Αν συνυπολογίσετε και τα περίπτερα, τη λαϊκή αγορά και τα μικρά μαγαζιά που δεν έχουμε ακόμη πλήρη καταγραφή, περνάμε το στάνταρ που έχουμε βάλει, που είναι 90 λεπτές πλαστικές σακούλες ο κάτοικος το χρόνο, που είναι η ευρωπαϊκή οδηγία».

Για τα επόμενα βήματα του υπουργείου στο θέμα της μείωση της χρήσης πλαστικής σακούλας, ο Σωκράτης Φάμελλος επεσήμανε ότι θα εφαρμοστεί το μέτρο που είχε αποφασιστεί εδώ και 1,5 χρόνο και προβλέπει την αύξηση του περιβαλλοντικού τέλους της λεπτής πλαστικής σακούλας.

«Το σύνολο αυτού του πόρου θα επιστραφεί στους πολίτες. Ήδη υπάρχει μια πρώτη πιλοτική ενέργεια όπου 50.000 λεπτές πλαστικές τσάντες, 11.000 πάνινες και 2.500 καροτσάκια θα αποδοθούν σε πολίτες σε τέσσερις δήμους της χώρας. Ελπίζουμε να γίνει αυτό εντός του Ιανουαρίου και προσπαθούμε να έχουμε κι έναν δήμο του νομού Θεσσαλονίκης σε αυτό το πιλοτικό έργο» σχολίασε.

Εξήγησε, παράλληλα, ότι πρόκειται ουσιαστικά για επιστροφή στους πολίτες των μέσων «μεταφοράς των καταναλωτικών προϊόντων που οι ίδιοι κατά κάποιο τρόπο έχουν πληρώσει με το περιβαλλοντικό τέλος, γιατί ούτε ένα λεπτό του ευρώ από το περιβαλλοντικό τέλος δεν θα καταλήξει στα ταμεία του κράτους, καθώς δεν είναι φόρος».

Ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας επανέλαβε ότι «η αλλαγή αυτής της άσχημης καταναλωτικής συνήθειας είναι υποχρεωτική» και σημείωσε: «δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να ρυπαίνουμε τις θάλασσές, τα ποτάμια, τα βουνά μας και να υποβαθμίζουμε και την ποιότητα ζωής μας και το τουριστικό μας προϊόν κι αυτήν την πανέμορφη φύση που έχει η χώρα μας».

Εξάλλου, έκανε λόγο και για αλλαγή νοοτροπίας εντός του 2019 ώστε «η διαχείριση των απορριμμάτων να περάσει σε μια λογική επαναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης και μείωσης ταφής, γιατί», όπως είπε, «δεν αξίζει στην Ελλάδα το 2019 -αυτό χαιρετούμε και αποδεχόμαστε- να πληρώνει φόρους, να πληρώνει πρόστιμα για την ταφή και τις χωματερές».

Κάνοντας μια ευχή για το 2019 σημείωσε: «Το 2019 είναι ένας χρόνος που θα πρέπει να κερδίσουμε στοιχήματα όχι μόνο μέσα στη χώρα μας αλλά και έξω από αυτήν. Για το υπουργείο Περιβάλλοντος τα μεγάλα στοιχήματα είναι αυτό της κλιματικής αλλαγής και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να συνδέσει και τις κοινωνικές ανάγκες του ανθρώπου και τις περιβαλλοντικές ανάγκες του ανθρώπου και είναι αυτή που θα δώσει περισσότερη δουλειά, θα δώσει περισσότερη προκοπή στον τόπο μας κι ένα μέλλον που θα αξίζει και στα παιδιά μας. Αυτός είναι ο λόγος που και οι πολίτες επιλέγουν τις κυβερνήσεις τους αλλά κι εμείς θα θέλαμε να δουλεύουμε κάθε μέρα για να πάει και η χώρα μας αλλά και συνολικά η υφήλιος καλύτερα».

Το 95% της μόλυνσης στο βυθό είναι πλαστικά

Ο βυθός της θάλασσας βρίθει πλαστικών απορριμμάτων, με μόλις 10 είδη πλαστικώναντικειμένων μιας χρήσης, όπως καλαμάκια, δοχεία φαγητού, πλαστικά ποτήρια, μπατονέτες, σακούλες μεταφοράς, μπαλόνια, να αποτελούν το 43% όλων των θαλάσσιων σκουπιδιών που μολύνουν τους ωκεανούς, σύμφωνα με την τελευταία ευρωπαϊκή έκθεση.

Στην πλειοψηφία τους μετά τη χρήση τους καταλήγουν συχνά στη φύση, ξεβράζονται σε παραλίες ή βυθίζονται στους ωκεανούς, επηρεάζοντας αρνητικά τα οικοσυστήματα, τη βιοποικιλότητα, τη ζωή.

Ειδικά για τη Μεσόγειο, έρευνα του Παγκόσμιου Ταμείου για τη Φύση (WWF), που δημοσιοποιήθηκε το καλοκαίρι αποκάλυπτε ότι τα πλαστικά αποτελούν το 95% των σκουπιδιών που εντοπίζονται τόσο στον βυθό της θάλασσας, όσο και στις ακτές. Η ρύπανση αυτή προέρχεται κυρίως από την Τουρκία και την Ισπανία, και σε δεύτερη φάση, από την Ιταλία, την Αίγυπτο, τη Γαλλία και την Ελλάδα, με τους τουρίστες να ευθύνονται για την ετήσια αύξηση κατά 40% των απορριμμάτων που καταλήγουν στη Μεσόγειο.

Η Ελλάδα καταναλώνει περίπου 0,6 εκατομμύρια τόνους πλαστικών. Τα στοιχεία 80 καθαρισμών ελληνικών ακτών, στο πλαίσιο έρευνας, καταδεικνύουν ότι το πιο κοινό υλικό ρύπανσης είναι το πλαστικό με ποσοστά από 43% έως 51% και ακολουθούν το χαρτί με 13%έως 18% και το αλουμίνιο με 7% έως 12%.

Η Ελλάδα πρέπει έως το 2020 να ανακυκλώνει το 65% των πλαστικών συσκευασιών που χρησιμοποιεί, ενώ τώρα φτάνει μόνο το 20% με μόλις το 24% των Ελλήνων να δηλώνει ότι αποφεύγει την αγορά πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης.

Σημειώνεται ότι η Ευρώπη των 28, μαζί με τη Νορβηγία και την Ελβετία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πλαστικών στον κόσμο (μετά την Κίνα), παράγοντας 27 εκατ. τόνους πλαστικών απορριμμάτων κάθε χρόνο και απορρίπτοντας 150-500.000 εκατ. τόνους μικροπλαστικών στη Μεσόγειο και τις ευρωπαϊκές θάλασσες σε ετήσια βάση.

Τι ισχύει σε χώρες της Ευρώπης

Εκτός από την Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιβληθεί ανάλογα περιβαλλοντικά τέλη για τη μείωση της πλαστικής σακούλας. Ειδικότερα, σε Αγγλία και Πορτογαλία, το κόστος χρέωσης είναι 0,10 ευρώ, ενώ στη Βουλγαρία 0,05 ευρώ. Στην Πολωνία, η χρέωση θα επιβληθεί από την 1η Ιανουαρίου 2019. Ωστόσο η Ιταλία τις έχει απαγορεύσει από το 2011.

Ενδεικτικά, το κόστος της πλαστικής σακούλας στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι:

Βουλγαρία: 0,05 ευρώ/σακούλα

Ολλανδία: 0,25 ευρώ/σακούλα

Πολωνία: 0,30 ευρώ/σακούλα (ξεκινά από 1η Ιανουαρίου)

Ιρλανδία: 0,36 ευρώ/σακούλα

Αγγλία: 0,10 ευρώ/σακούλα

Πορτογαλία: 0,10 ευρώ/σακούλα

Ισπανία: 0,05 ευρώ/σακούλα οι πολύ μικρές πλαστικές και με 0,15 οι συνηθισμένες.

Στόχος της αύξησης του περιβαλλοντικού τέλους στα 9 λεπτά (με ΦΠΑ) είναι η περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης στις 90 σακούλες ανά άτομο ετησίως, από 120-130 που ισχύει σήμερα μέχρι το τέλος της νέας χρονιάς.

Η χρέωση οδήγησε σε μείωση της πλαστικής σακούλας

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η επιβολή του περιβαλλοντικού τέλους οδήγησε σε μείωση κατά 80%-85% της διάθεσης δωρεάν πλαστικής σακούλας στα σούπερ μάρκετ και σε αύξηση 25% των πωλήσεων πλαστικών απορριμμάτων, όπως οι σακούλες.

Οι εισπράξεις για το πρώτο εξάμηνο που αποδόθηκαν στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης έφτασαν τα 7,7 εκατ. Ευρώ.

Από το περιβαλλοντικό τέλος έχουν εξαιρεθεί τα περίπτερα και οι υπαίθριες αγορές. Συνολικά, το ποσό που εισπράχθηκε μαζί με τους φόρους την περίοδο Ιανουαρίου- Ιουνίου 2018 ξεπερνά τα 10 εκατ. ευρώ.

Μείωση χρήσης κατά 60%-65%

Να σημειωθεί ωστόσο ότι, καθώς όλο και περισσότεροι καταναλωτές προμηθεύονται επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες για τα καθημερινά τους ψώνια, το συνολικό ποσό για το έτος δεν αναμένεται ακριβώς διπλάσιο.

Με βάση τις εκτιμήσεις, η μείωση της χρήσης της πλαστικής σακούλας αγγίζει το 60%- 65% κατά μέσο όρο και έως και το 80% μεταξύ του δικτύου των σούπερ μάρκετ.

Στόχος οι 40 σακούλες ανά άτομο τον χρόνο μέχρι το 2025

Τα μέτρα για τη μείωση της σακούλας έχουν ως τελικό στόχο η κατανάλωσή της να φθάσει τελικά στις 40 σακούλες ανά άτομο ετησίως το 2025.

Τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη

Ανάλογα τέλη έχουν επιβληθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, που λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση της πλαστικής σακούλας.

Σε Αγγλία και Πορτογαλία, το κόστος χρέωσης είναι 0,10 ευρώ, ενώ στη Βουλγαρία μόλις 0,05 ευρώ. Στην Πολωνία, η χρέωση θα επιβληθεί από την 1η Ιανουαρίου. Ωστόσο η Ιταλία τις έχει απαγορεύσει από το 2011.

Ενδεικτικά, το κόστος της πλαστικής σακούλας στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι:

Βουλγαρία: 0,05 ευρώ/σακούλα
Ολλανδία: 0,25 ευρώ/σακούλα
Πολωνία: 0,30 ευρώ/σακούλα (ξεκινά από 1η Ιανουαρίου)
Ιρλανδία: 0,36 ευρώ/σακούλα
Αγγλία: 0,10 ευρώ/σακούλα
Πορτογαλία: 0,10 ευρώ/σακούλα
Ισπανία: 0,05 ευρώ/σακούλα οι πολύ μικρές πλαστικές και με 0,15 οι συνηθισμένες

Ωστόσο, όπως επανέλαβε μιλώντας στο "Πρώτο Πρόγραμμα" της ΕΡΑ ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτης Φάμελλος, το κράτος δεν εισπράττει ούτε ευρώ στα ταμεία του από την καταβολή του τέλους πλαστικής σακούλας, το οποίο θα επιστραφεί εξ ολοκλήρου στους πολίτες με τη χορήγηση σακούλας πολλαπλών χρήσεων,μέσω των δήμων«Δεν θέλουμε να εισπράξει ο ΕΟΑΝ ούτε ένα λεπτό του ευρώ, γιατί στ' αλήθεια επιθυμούμε να μη χρησιμοποιηθεί καμία λεπτή πλαστική σακούλα. Το λέω καθ' υπερβολήν, αλλά θέλουμε οι πολίτες να χρησιμοποιούν σακούλες πολλαπλής χρήσης, υφασμάτινες, υφαντές, από ανακυκλώσιμα υλικά, ακόμα και καροτσάκια για τις καταναλωτικές τους συνήθειες» σημείωσε ο υπουργός και πρόσθεσε: «Πρόκειται για ευρωπαϊκή Οδηγία που στοχεύει στη μείωση της χρήσης πλαστικής σακούλας. Αν δεν την υλοποιήσουμε, η χώρα θα πληρώσει πρόστιμο. Και να πούμε ότι εφαρμόζουμε το πιο φθηνό τέλος για λεπτή πλαστική σακούλα στην Ευρώπη».

Ο Σωκράτης Φάμελλος είπε ακόμη, ότι έως το τέλος του 2019, η Ελλάδα θα πρέπει να πιάσει τον ευρωπαϊκό στόχο που είναι η μείωση της κατανάλωσης πλαστικής σακούλας, έως 90 πλαστικές σακούλες ανά άτομο, και υπενθύμισε ότι το 2017 η αντίστοιχη αναλογία ήταν 300-400 πλαστικές σακούλες ανά άτομο.

«Νομίζω ότι όλοι θέλουμε να μη βλέπουμε πλαστικές σακούλες στις θάλασσές μας, στα ρέματα, στους εθνικούς δρόμους και αλλού. Για να συμβεί όμως αυτό θα πρέπει όλοι μας να αλλάξουμε τις καταναλωτικές μας συνήθειες και να χρησιμοποιούμε άλλα μέσα μεταφοράς καταναλωτικών προϊόντων» κατέληξε ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.