Όπως αναφέρεται στο αναλυτικό σχέδιο που εκπόνησε το Επιμελητήριο Κυκλάδων, για την ομαλή επανεκκίνηση αλλά και τη μακροπρόθεσμη αποφυγή παρόμοιων καταστάσεων, πέρα από τα βραχυπρόθεσμα μέτρα, η παρούσα κρίση μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική ευκαιρία για τη θωράκιση των νησιών, τώρα και στο μέλλον, μέσω βιώσιμων στρατηγικών πρακτικών και υιοθέτησης καλών διεθνών πρακτικών, όπως στην Ιταλία, για παράδειγμα, όπου δύο ενεργά ηφαίστεια παρουσιάζουν συχνή δραστηριότητα, οι κάτοικοι και οι επισκέπτες συνεχίζουν να ζουν και να δραστηριοποιούνται χάρη σε ένα διαρκώς επικαιροποιημένο σχέδιο δράσης και πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης. Παρόμοια στην Ισλανδία, μετά τους πρόσφατους σεισμούς και την ενεργοποίηση ηφαιστείων, η καθημερινότητα αποκαταστάθηκε ταχύτατα, καθώς το κράτος έχει εδραιώσει και εφαρμόζει, συστηματικά, μέτρα άμεσης υποστήριξης και διαχείρισης των φαινομένων αυτών, χωρίς να επηρεάζεται η τουριστική κίνηση.

Στο πλαίσιο αυτό πρότεινε μια ολιστική στρατηγική επανεκκίνησης των σεισμόπληκτων νησιών αλλά και όλων των Κυκλάδων, βασισμένη σε μια πολυδιάστατη προσέγγιση που αναπτύσσεται στους παρακάτω άξονες:

• Ασφάλεια, ανθεκτικότητα υποδομών και πολιτική προστασία
• Στήριξη τουρισμού
• Οικονομική ενίσχυση των τοπικών επιχειρήσεων
• Εξασφάλιση των εργαζομένων
• Βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης στα νησιά.

Στο σχέδιο τονίζεται πως για την υλοποίηση του σχεδίου αυτού είναι αναγκαίος ο ορισμός ειδικού συντονιστή με ενισχυμένες αρμοδιότητες, ο οποίος θα αναφέρεται στον πρωθυπουργό και θα συντονίζει την ενεργό συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων υπουργείων, ενώ θα λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας και συνεργασίας με την τοπική αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού, το Επιμελητήριο Κυκλάδων και τους τοπικούς παραγωγικούς φορείς, διασφαλίζοντας τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος.

Τέλος, επισημαίνεται ότι χρειάζεται συντονισμός και υψηλός επαγγελματισμός προκειμένου να καταρτιστεί και να υλοποιηθεί άμεσα από ειδικούς της επικοινωνίας, ένα ενιαίο και ολοκληρωμένο στρατηγικό πλάνο για τις ανάγκες προβολής της τρέχουσας τουριστικής περιόδου, με συντονισμό σε ανώτατο κυβερνητικό επίπεδο. Το πλάνο θα περιλαμβάνει δυναμικές δράσεις διαφήμισης και επικοινωνίας και ολιστικής επικοινωνίας, διεθνούς εμβέλειας, με στόχο την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας, την άρση της όποιας αρνητικής εικόνας για τους επισκέπτες και την προώθηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Σαντορίνης και των Κυκλάδων γενικά.

«Για τον λόγο αυτό χαιρόμαστε ιδιαίτερα που οι δηλώσεις της υπουργού Τουρισμού, Όλγας Κεφαλογιάννη, κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στη Σαντορίνη κινήθηκαν στο ίδιο πνεύμα περιγράφοντας την ίδια ανάγκη και ενέργειες» καταλήγει η ανακοίνωση.

Οι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν από μικτά κλιμάκια του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της Οικονομικής Αστυνομίας, σε μια περίοδο που κανείς άλλος, δυστυχώς, δεν είχε ως τότε δείξει ενδιαφέρον.

Με αφορμή τη δημοσιοποίηση των ευρημάτων, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Θόδωρος Σκυλακάκης, διαμηνύει πως «η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να θέσει τέλος στη νέα, αυθαίρετη δόμηση», εξηγώντας, τους λόγους για τους ποίους είναι απολύτως αναγκαία αυτή η μεταρρύθμιση.

«Καταρχάς, διότι όσο συνεχίζεται το κτίσιμο νέων αυθαιρέτων, δεν μπορεί να στεριώσει οποιαδήποτε σοβαρή πολεοδομική πολιτική. Δεύτερον, και ακόμα σημαντικότερο, διότι η δια πράξεων -και προπαντός δια παραλείψεων- διαχρονική ανοχή στην αυθαιρεσία αποτελεί ύβρη εις βάρος των εκατομμυρίων συνεπών πολιτών και επιχειρήσεων που συμμορφώνονται στις υψηλές απαιτήσεις της περιβαλλοντικής, πολεοδομικής και οικοδομικής νομοθεσίας. Ύβρη, που εδώ και πολλές δεκαετίες υποσκάπτει τα θεμέλια του κράτους δικαίου σε θέματα περιβάλλοντος, πολεοδόμησης και δόμησης στη χώρα μας» υπογραμμίζει ο κ. Σκυλακάκης.

Υπενθυμίζεται πως το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με τον νόμο που πέρασε την άνοιξη του 2024 (ν.5106/2024), θέσπισε μια ιδιαίτερα αυστηρή διαδικασία τιμωρίας των νέων αυθαιρέτων και προέβλεψε, για πρώτη φορά, σειρά προτεραιότητας στις κατεδαφίσεις, που διασφαλίζει, ότι τα νέα αυθαίρετα κατεδαφίζονται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα.

Ταυτόχρονα, με τον διαγωνισμό -που βρίσκεται σε εξέλιξη- προετοιμάζει ένα σύστημα αξίας 130 εκατ. ευρώ, που θα επισημαίνει αυτόματα (με διαρκή συγκριτική χρήση δορυφορικών φωτογραφιών, σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και εξέταση της νομιμότητας, με βάση το σύστημα e-Άδειες), όλες τις νέες αυθαίρετες κατασκευές. Μέχρι τις 10 Μαρτίου ο σχετικός διαγωνισμός θα έχει προσωρινό ανάδοχο και το σύστημα θα βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία το καλοκαίρι του 2026.

Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προτεραιοποίησε ως άμεσο στόχο την «αυθαιρεσία της βουλιμίας» σε περιοχές που η οικοδόμηση, νόμιμη ή αυθαίρετη, προϋποθέτει, πλούτο και αποδίδει υπέρμετρο πλούτο.

Οι έλεγχοι θα συνεχιστούν από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις συγκεκριμένες περιοχές, μέχρις ότου ελεγχθούν (κατ’ ελάχιστον) όλα τα νέα αυθαίρετα που έχουν δημιουργηθεί τον τελευταίο χρόνο στις δύο περιοχές, μπουν τα αντίστοιχα πολύ αυστηρά πρόστιμα και οδηγηθούν στη συνέχεια στην κατεδάφιση, με βάση τις νόμιμες διαδικασίες. Οι έλεγχοι γίνονται με διαρκή σύγκριση των σχετικών δορυφορικών φωτογραφιών, με ανθρώπινο μάτι, μέχρι να εγκατασταθεί το νέο σύστημα.

Το Υπουργείο θα ενημερώνει το κοινό, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, για την εξέλιξη αυτών των ελέγχων, που θα επεκταθούν σε όλη την Ελλάδα, μόλις ξεκινήσει να εφαρμόζεται το νέο σύστημα, με προτεραιότητα σε όσα αυθαίρετα έχουν κτιστεί μετά την 1η.1.2024.

Αποτελέσματα δεύτερου κύματος ελέγχων

⮚ Ευρήματα και πρόστιμα από αυτοψίες στη Σαντορίνη

Τα μικτά κλιμάκια του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της Οικονομικής Αστυνομίας, έχουν διενεργήσει αυτοψίες στη Σαντορίνη, κατά το χρονικό διάστημα 16 – 18.10.2024, καθώς και ένα μήνα μετά, 18 – 20.11.2024. Η επεξεργασία των στοιχείων συνεχίζεται για αρκετές περιπτώσεις, ωστόσο, έχουν ήδη γίνει ενέργειες από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προς την οικεία Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ), στην οποία ανήκει η αρμοδιότητα.

Κατά τις αυτοψίες εντοπίστηκαν τα ακόλουθα:

1) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, όπου αναπτύσσεται σε δύο όμορα γήπεδα, συνολικής επιφάνειας 519,08 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 349,11 τ.μ.. Κατά τον έλεγχο, καθ’ υπέρβαση των στοιχείων νομιμότητας, διαπιστώθηκαν:

• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφάνειας 5,30 τ.μ.
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφάνειας 6,00 τ.μ.,
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφανείας 5,30 τ.μ.,
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφανείας 5,80 τ.μ.
• κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφανείας 21,20 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 2,40 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 1,30 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 2,30 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 2,20 τ.μ.
• κατασκευή δεξαμενής νερού (jacuzzi) επιφάνειας 1,70 τ.μ.
• στεγασμένος χώρος με ξύλινη επικάλυψη επιφάνειας 12 τ.μ.
• ισόγειο κτίσμα από λιθοδομή επιφανείας 32 τ.μ.
• κλειστός χώρος επιφανείας 7 τ.μ., σε χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.
• σκάλα από οπλισμένο σκυρόδεμα επιφάνειας 4,1 τ.μ. σε χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.
• κατασκευή τοιχίου από οπλισμένο σκυρόδεμα συνολικού μήκους 3,55 μ. και μέσου ύψους 1,4 μ. στη χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.
• κλειστός χώρος εγκατάστασης ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού επιφάνειας 3,8 τ.μ. στη χαμηλή στάθμη στο πρανές της Καλντέρας.

Για τις διαπιστωθείσες, αυθαίρετες κατασκευές συντάχθηκε πόρισμα-έκθεση αυτοψίας, με συνολικό ύψος προστίμου 191.000,029 ευρώ (πρόστιμο ανέγερσης 127.352,07 ευρώ και πρόστιμο διατήρησης 63.676,35 ευρώ), το οποίο διαβιβάστηκε αρμοδίως.

Σημειώνεται ότι τα νομιμοποιητικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη κατά τον έλεγχο ήταν οικοδομικές άδειες επισκευών υφιστάμενων κτισμάτων που βρίσκονται εντός αρχαιολογικού χώρου. Επειδή στους φακέλους των οικοδομικών αδειών δεν βρέθηκαν στοιχεία από τα οποία να αποδεικνύεται ότι το υφιστάμενα κτίσματα είναι νομίμως υφιστάμενα (προ του 1955) -σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 23 Ν.4067/2012 ως ισχύει- και επίσης δεν βρέθηκε στους φακέλους η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού, εστάλη στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών.

2) Σε οικόπεδο εντός οικισμού της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, επιφάνειας 238,07 τ.μ., του οποίου τμήμα βρίσκεται εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.), με συνολική επιφάνεια των κτισμάτων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων 214,46 τ.μ., στο τμήμα του οικοπέδου που εμπίπτει στην Ζώνη Ι, διαπιστώθηκε η κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής επιφάνειας 41,50 μ. και βάθους 1,40 μ., για την οποία είχε εκδοθεί Άδεια Μικρής Κλίμακας. Επειδή σύμφωνα με το Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π. δεν επιτρέπεται καμία εργασία, ούτε κολυμβητικές δεξαμενές, για την έγκριση εργασιών Μικρής Κλίμακας, ζητήθηκε έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας.

3) Στην εκτός σχεδίου περιοχή Χανάδες, Μεγαλοχώρι Βλυχάδας, που δραστηριοποιείται επιχείρηση, σε γήπεδο εμβαδού 6.602,40 τ.μ., για ακίνητο όπου υπήρχαν νομιμοποιητικά στοιχεία (είχε εκδοθεί οικοδομική άδεια και υπαγωγές), για συνολική δόμηση 200 τ.μ., βρέθηκαν οι εξής υπερβάσεις:

• Χώροι WC εμβαδού 8,70 τ.μ.,
• Μεταλλικός εξώστης εμβαδού 18,00 τ.μ.,
• Υπαίθριος χώρος, εμβαδού 21,25 τ.μ.,
• Κλειστός χώρος υποσκάφου στα πρανή με εκτιμώμενη επιφάνεια 9,00 τ.μ.
• Κλειστός χώρος υποσκάφου στα πρανή με εκτιμώμενη επιφάνεια 16,96 τ.μ.
• Χώρος ισογείου, εμβαδού 208,70 τ.μ.

Για τη συγκεκριμένη ιδιοκτησία και τις παραπάνω υπερβάσεις συντάχθηκε πόρισμα, σύμφωνα με το οποίο το συνολικό πρόστιμο ανέγερσης διαμορφώνεται στα 338.049,54 ευρώ και το πρόστιμο διατήρησης στα 169.024.77 ευρώ.

4) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα που αναπτύσσεται σε γήπεδα, συνολικής επιφάνειας 669,00 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων, βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 318,0 τ.μ. Κατά τον έλεγχο, διαπιστώθηκαν οι εξής υπερβάσεις:

• προσθήκη υπέργειου κλειστού χώρου 14,00 τ.μ.
• διεύρυνση υπόσκαφων χώρων συνολικής επιφάνειας 44 τ.μ.
• υπαίθριες κλίμακες 10,50 τ.μ.
• επέκταση της επιφάνειας και τροποποίηση σχήματος της κεντρικής κολυμβητικής δεξαμενής σε επιφάνεια 4,38 τ.μ.
• προσθήκη δύο δεξαμενών υδρομασάζ jacuzzi συνολικού εμβαδού 4,30τ.μ.

Για τις παραπάνω υπερβάσεις συντάχθηκε πόρισμα μικτού κλιμακίου, σύμφωνα με το οποίο το συνολικό πρόστιμο ανέγερσης ανέρχεται στα 90.008,18 ευρώ και το πρόστιμο διατήρησης στα 45.004,09 ευρώ.

5) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφάνειας 131,11 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτιρίων, βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 136,27 τ.μ.. Κατά τον έλεγχο, καθ’ υπέρβαση των στοιχείων νομιμότητας διαπιστώθηκαν τα κάτωθι:

• Στεγασμένοι χώροι 46,61 τ.μ.,
• Στέγαστρο 2,50 τ.μ. από οπλισμένο σκυρόδεμα,
• Αλλαγή θέσης ενός εξωτερικού jacuzzi και αύξηση της επιφάνειας του κατά 1,17 τ.μ.

Για τις παραπάνω διαπιστωθείσες αυθαίρετες κατασκευές συντάχθηκε πόρισμα-έκθεση αυτοψίας, με συνολικό ύψος προστίμου 459.455,18 ευρώ (πρόστιμο ανέγερσης 306.303,45 ευρώ και πρόστιμο διατήρησης 153.151,73 ευρώ).

Σημειώνεται ότι τα νομιμοποιητικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη κατά τον έλεγχο ήταν οικοδομική άδεια επισκευών υφιστάμενων κτισμάτων, δήλωση ένταξης στο ν.4178/2013 και έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας για κατασκευή jacuzzi.

Στους φακέλους των διοικητικών πράξεων δεν βρέθηκε η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού (ιστορικός τόπος) και επιπλέον στη δήλωση ένταξης στον ν.4178/2013 δεν υπάρχουν επιμέρους στοιχεία, όπως τεχνική έκθεση, τοπογραφικό διάγραμμα, διάγραμμα κάλυψης, κατόψεις κ.λπ.

Για τους παραπάνω λόγους αποστέλλεται στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος νομιμότητας των παραπάνω διοικητικών πράξεων.

6) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε όμορα γήπεδα επιφάνειας 901,93 τ.μ.. Κατά τον έλεγχο, καθ’ υπέρβαση των στοιχείων νομιμότητας διαπιστώθηκαν τα εξής:

• Υπόγειος αποθηκευτικός χώρος αυθαίρετος 47,76 τ.μ.
• ημιυπαιθρίου επιφάνειας 5,85 τ.μ
• κατασκευή υπαίθριων υδατοδεξαμενών jacuzzi 4 τ.μ.
• υπαίθριες διαμορφώσεις, κλίμακες, τοιχία,
• προσθήκη νέας κολυμβητικής δεξαμενής 10,08 τ.μ.

7) Στην περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε τέσσερα όμορα γήπεδα, συνολικής επιφάνειας 421,18 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτισμάτων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 350 τ.μ. Κατά τον έλεγχο δεν διαπιστώθηκαν διαφοροποιήσεις σε σχέση με τα νομιμοποιητικά στοιχεία, με τα οποία διεξήχθη ο έλεγχος (εγκεκριμένα αρχιτεκτονικά σχέδια). Ωστόσο, επειδή στους φακέλους των οικοδομικών αδειών δεν βρέθηκαν στοιχεία από τα οποία να αποδεικνύεται ότι το υφιστάμενα κτίσματα είναι νομίμως υφιστάμενα (προ του 1955) και επίσης δεν βρέθηκε στους φακέλους η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού, αποστέλλεται στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος των οικοδομικών αδειών.

8) Στην περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα που αναπτύσσεται σε γήπεδο εμβαδού 225 τ.μ. Από τα στελέχη των οικοδομικών αδειών οι επιφάνειες των κτισμάτων είναι 168 τ.μ. Από τα σχέδια της άδειας λειτουργίας το εμβαδό των κτισμάτων είναι 331,40 τ.μ.. Υπερβάσεις υπάρχουν στην επέκταση της πισίνας κατά 25 τ.μ., κλειστοί χώροι 13 τ.μ., υπαίθριο μπαρ και τουαλέτες. Για την περίπτωση αυτή συντάσσεται σχετικό πόρισμα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

9) Στην περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφανείας 83,81 τ.μ. και σύμφωνα με τα νομιμοποιητικά στοιχεία το εμβαδόν των υπόσκαφων κατοικιών είναι  επιφάνειας 116 τ.μ. Κατά τον έλεγχο δεν διαπιστώθηκαν μεν διαφοροποιήσεις, σε σχέση με τα νομιμοποιητικά στοιχεία με τα οποία διεξήχθη ο έλεγχος, ενώ σημειώνεται ότι για την τοποθέτηση ασκεπούς δεξαμενής -jacuzzi είχε εκδοθεί άδεια μικρής κλίμακας. Ωστόσο, σύμφωνα με το Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π. δεν επιτρέπεται καμία εργασία, ούτε κολυμβητικές δεξαμενές, για την έγκριση εργασιών Μικρής Κλίμακας ζητήθηκε έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας.

10) Στην περιοχή Μοναστήρι Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφανείας 207 τ.μ. και σύμφωνα με τα νομιμοποιητικά στοιχεία το εμβαδόν των κτισμάτων είναι επιφάνειας 300 τ.μ. Κατά τον έλεγχο, τα νομιμοποιητικά στοιχεία που προσκομίστηκαν ήταν υπαγωγές στο νόμο αυθαιρέτων και εγκρίσεις εργασιών μικρής κλίμακας σε κτίσματα που δηλώνονται υφιστάμενα προ του 1955. Διαπιστώθηκαν ως υπερβάσεις: η μετατροπή χώρου 6,6 τ.μ. από κύριο χώρο σε ημιυπαίθριο και η κατασκευή δύο επιπλέον ασκεπών δεξαμενών -jacuzzi συνολικού εμβαδού 7,0 τ.μ. Δεδομένου ότι για δύο άλλες ασκεπές δεξαμενές jacuzzi, είχε εκδοθεί Άδεια Μικρής Κλίμακας, ενώ σύμφωνα με το Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π. δεν επιτρέπονται οι κολυμβητικές δεξαμενές, ζητείται έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας, για την έγκριση εργασιών Μικρής Κλίμακας.

11) Στην περιοχή της Άγιος Λάζαρος, της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφανείας 1.490 τ.μ. και σύμφωνα με τα νομιμοποιητικά στοιχεία το εμβαδόν των κτισμάτων είναι επιφάνειας 1.500 τ.μ. Διαπιστώθηκαν ως υπερβάσεις, η κατασκευή έξι επιπλέον ασκεπών δεξαμενών -jacuzzi συνολικού εμβαδού 21 τ.μ., μίας πισίνας εμβαδού 14 τ.μ. και ημιυπαίθριος χώρος εμβαδού 7 τ.μ.

Με δεδομένο ότι για το συγκεκριμένο ακίνητο έχει εκδοθεί Άδεια Μικρής Κλίμακας, για κατασκευή κολυμβητικής δεξαμενής, κατά παράβαση του από 27.04.2012 – Π.Δ (Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.), ζητείται έλεγχος νομιμότητας από την ΥΔΟΜ Θήρας, της εν λόγω έγκρισης εργασιών Μικρής Κλίμακας.

12) Στην εκτός σχεδίου περιοχή της Οίας Σαντορίνης, στο πρανές της Καλντέρας, εντός της Ζώνης Ι απολύτου προστασίας (Π.Δ. από 27.04.2012 – Φ.Ε.Κ. 144 Α.Α.Π.) ελέγχθηκε τουριστικό κατάλυμα, που αναπτύσσεται σε γήπεδο επιφάνειας 436,02 τ.μ.. Η συνολική επιφάνεια των κτιρίων βάσει των νομιμοποιητικών στοιχείων είναι 75,21 τ.μ. Κατά τον έλεγχο, διαπιστώθηκαν οι εξής υπερβάσεις:

• Στεγασμένοι χώροι 197,31 τ.μ.
• Έξι εξωτερικά jacuzzi συνολικής επιφάνειας 14,09 τ.μ.

Σημειώνεται ότι τα νομιμοποιητικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη είναι μια δήλωση ένταξης στο ν.4178/2013 με τα συνημμένα αυτής, στην οποία δεν αναφέρεται η αναγκαία έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού (ιστορικός τόπος). Για τον παραπάνω λόγο αποστέλλεται στην ΥΔΟΜ Θήρας έγγραφο, με το οποίο ζητείται ο έλεγχος νομιμότητας της παραπάνω διοικητικής πράξης.

⮚ Τα ευρήματα από τις νεότερες αυτοψίες στη Μύκονο

Σε συνέχεια των καθημερινών αυτοψιών για τον εντοπισμό νέων αυθαίρετων κατασκευών από τα μικτά κλιμάκια του Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και της Οικονομικής Αστυνομίας, με την παρουσία και συνδρομή του διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος Μυκόνου κατά το διάστημα 18 – 20 Φεβρουαρίου 2025, καταγράφηκαν τα εξής ευρήματα:

1) Στη χώρα της Μυκόνου, σε ξενοδοχείο που εκτείνεται σε γήπεδο επιφάνειας 5.350 τ.μ. και κατασκευάζεται πισίνα και υπόγειοι βοηθητικοί χώροι πιθανότατα ντουζ, κ.λπ., στην άδεια αποτυπώνεται μόνο η πισίνα και θα διερευνηθεί αν οι υπόγειοι βοηθητικοί χώροι περί των 200 τ.μ. καλύπτονται νομιμοποιητικά έγγραφα.

2) Στην εκτός σχεδίου περιοχή, «Άνω Μερά» της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφανείας περίπου 1.800 τ.μ. εντοπίστηκαν:

Α. κατασκευή ασκεπούς κτίσματος από τσιμεντόλιθους διαστάσεων 6 Χ 6 τ.μ.

Β. βάση από μπετόν 36 τ.μ., με περιμετρικά τοιχία ύψους 2,5 μ.

Γ. έξι αποπερατωμένα παλιότερα κτίσματα, συνολικού εμβαδού 280 τ.μ. Δεδομένου ότι κατά δήλωση του ιδιοκτήτη έχει γίνει υπαγωγή των κτισμάτων σε νόμο αυθαιρέτων ως κτίσματα προ του 2011, θα ακολουθήσει διερεύνηση της υπαγωγής από το Υπουργείο και θα σταλεί έγγραφο στην ΥΔΟΜ για τον σχετικό έλεγχο νομιμότητας της υπαγωγής ως προς το χρόνο κατασκευής.

3) Στην εκτός σχεδίου περιοχή «Λειβαδάκια» στην Ελιά Μυκόνου, σε γήπεδο επιφάνειας περίπου 1.500 τ.μ., εντοπίστηκαν:

Α. κατασκευή πισίνας, στο στάδιο του σιδερώματος, με διαστάσεις σκάμματος 8 X 9 τ.μ. και βάθος εκσκαφής 2 μ., για την οποία προσκομίστηκε η έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας.

Β. επισκευές σε υφιστάμενα κτίσματα, για τα οποία προσκομίστηκε η δήλωση του ν.4178/2013, με σχέδιο που συνοδεύει την υπαγωγή αυθαιρέτων, που περιλαμβάνει την τακτοποίηση όλων των κτισμάτων, συνολικής επιφάνειας 445,84 τ.μ.

Ωστόσο, δεδομένου ότι το σχέδιο που προσκομίστηκε στο κλιμάκιο διαφοροποιείται από το σχέδιο που είναι αναρτημένο στο σύστημα των δηλώσεων του ΤΕΕ, θα γίνει συσχέτιση αυτών ως προς το χρόνο κατασκευής και θα σταλεί σχετικό έγγραφο προς την ΥΔΟΜ Μυκόνου για τον έλεγχο νομιμότητας της υπαγωγής. Επίσης, δεδομένου ότι η κατασκευή που βρέθηκε έχει μεγαλύτερο βάθος από το προβλεπόμενο στην έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας, θα καταγραφούν οι υπερβάσεις.

4) Στην εκτός σχεδίου περιοχή «Μαού» της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφάνειας περίπου 1.268 τ.μ., εντοπίστηκε νέα, ισόγεια κατοικία 120 τ.μ. από λιθοδομή, στο στάδιο των επιχρισμάτων. Δεδομένου ότι πρόκειται για νέα κατασκευή, σύμφωνα με το σήμα και το φωτογραφικό υλικό της αστυνομίας, θα γίνει συσχέτιση των στοιχείων αυτών και θα ζητηθεί ο έλεγχος νομιμότητας και ακύρωσης της υπαγωγής από την ΥΔΟΜ και της έγκρισης δόμησης μικρής κλίμακας από τη Διεύθυνση Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών και Αδειοδοτήσεων (ΔΑΟΚΑ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

5) Στην εκτός σχεδίου περιοχή Κάβος Γλυφάδι – Αλαιομάνδρα της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφάνειας περίπου 4.000 τ.μ., και σε συνέχεια εκδοθέντος σήματος της αστυνομίας εντοπίστηκαν:

Α. κατασκευή κτίσματος, περίπου 50 τ.μ. στη φάση επιχρισμάτων

Β. γήπεδο ποδοσφαίρου διαστάσεων 21 Χ 11,70 μ.

Γ. προσθήκη ορόφου, όπου βρισκόταν σε εξέλιξη κατασκευές, εμβαδού 60 τ.μ.

Στο συγκεκριμένο ακίνητο, παρά το γεγονός ότι υπάρχει υπαγωγή στο ν. 4495/2017, εντοπίζονται υπερβάσεις στο «κλείσιμο» ανοιχτών χώρων. Θα ζητηθεί έλεγχος νομιμότητας της υπαγωγής και στη συνέχεια θα συνταχθεί το σχετικό πόρισμα.

6) Στην εκτός σχεδίου περιοχή, στη θέση Βρύση της Μυκόνου, κατόπιν σήματος της αστυνομίας για αυθαίρετες εργασίες, σε γήπεδο επιφανείας 4 στρεμμάτων διαπιστώθηκαν: προσθήκες ως νέες κατασκευές εμβαδού 100 τ.μ. περίπου, σε υφιστάμενη κατασκευή που καλύπτεται από παλιότερες άδειες, του 1986, 1995 (200 τ.μ.), και δήλωση α/α 11785187 του ν.4495/2017 (145 τ.μ.). Θα γίνει συσχέτιση με τα στοιχεία των υπαγωγών και των σημερινών μετρήσεων και ταυτόχρονα θα σταλεί έγγραφο προς την ΥΔΟΜ για έλεγχο των υπαγωγών.

7) Σε ιδιοκτησία, αγνώστου ιδιοκτήτη, στην εκτός σχεδίου περιοχή, στη θέση Μάου της Μυκόνου, σε γήπεδο επιφανείας περίπου 1 στρέμματος, εντοπίστηκαν πρόσφατες εργασίες προσθήκης κατ’ επέκταση 40 τ.μ. και προσθήκη ορόφου 60 τ.μ., σε παλαιότερη υφιστάμενη ισόγεια κατοικία 100 τ.μ. περίπου. Θα διερευνηθεί η νομιμότητα του υφιστάμενου κτίσματος.

Υπογραμμίζεται ότι όπου απαιτείται, ζητείται ο έλεγχος της νομιμότητας των οικοδομικών αδειών από την οικεία ΥΔΟΜ και όπου εντοπίζεται αυθαίρετη κατασκευή/αυθαίρετη αλλαγή χρήσης, ακολουθείται η διαδικασία που έχει θεσπιστεί από το Υπουργείο.

Ειδικότερα, με την οριστική διαπίστωση των αυθαιρεσιών, ο ιδιοκτήτης είναι υποχρεωμένος να κατεδαφίσει εντός 30 ημερών. Σε διαφορετική περίπτωση, θα βρίσκεται αντιμέτωπος με διοικητικές, αλλά και ποινικές κυρώσεις, ενώ τα προβλεπόμενα υψηλά πρόστιμα μετά τη βεβαίωσή τους αναζητούνται μέσω της ΑΑΔΕ.

Η νέα μελέτη που εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σειράς δράσεων που έχει κηρύξει το ΕΚΠΑ μέσω της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων που δημιουργήθηκε με αφορμή το ζήτημα της αυξημένης σεισμικής δραστηριότητας στην περιοχή.

Τα δεδομένα θα προέλθουν από τη χρήση σύγχρονου καινοτόμου εξοπλισμού και συγκεκριμένα, επανδρωμένων εναέριων οχημάτων (UAV), εφοδιασμένων με κάμερες υψηλής διακριτικότητας και αισθητήρες LiDAR, προκειμένου να συλλεχθούν πολύ υψηλής ακρίβειας και λεπτομέρειας πληροφορίες για τη διάβρωση των πρανών.
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής Τηλεανίχνευσης και Μορφοτεκτονικής, διευθυντής του εργαστηρίου Τηλεανίχνευσης, στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Μανώλης Βασιλάκης, η μελέτη θα διεξαχθεί με έμφαση στις περιοχές που έχουν αυξημένη επικινδυνότητα και στις οποίες υπάρχει έντονη ανθρώπινη παρουσία.

Οι περιοχές αυτές, όπως αναφέρει είναι ο όρμος του Αθηνιού, το Παλαιό λιμάνι, το Αμμούδι, η Αρμένη και ο Κόρφος στη Θηρασιά. Σε αυτά τα σημεία η ομάδα του εργαστηρίου Tηλεανίχνευσης του Tμήματος Γεωλογίας θα εφαρμόσει μεθοδολογία που βασίζεται σε εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας ώστε να μελετήσουν τις μεταβολές της επιφάνειας της γης πάνω στα πρανή των παραπάνω περιοχών.

«Μελετάμε τις μεταβολές της επιφάνειας της γης πάνω σε αυτά τα πρανή, με διάφορες μεθοδολογίες οι οποίες βασίζονται σε εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας όπως είναι τα drones, τα οποία φέρουν συγκεκριμένους αισθητήρες είτε φωτογραφικές μηχανές υψηλής ανάλυσης είτε τους λεγόμενους αισθητήρες LiDAR, οι οποίοι καταγράφουν ένα νέφος σημείων από εκατοντάδες εκατομμύρια σημεία, ανάλογα με την περιοχή που τα στέλνουμε να αποτυπώσει», σημειώνει ο κ. Βασιλάκης ενώ τονίζει ότι η διαχρονική παρακολούθηση αποτελεί μία από τις παραμέτρους του ζητήματος. «Μετά από ειδική επεξεργασία των δεδομένων που συλλέγουμε, εντοπίζουμε σημεία τα οποία βλέπουμε ότι πρόκειται να κατολισθήσουν με το παραμικρό κούνημα λόγω σεισμού ή με κάποιο ακραίο καιρικό φαινόμενο -το οποίο θα φέρει πάρα πολύ βροχή – αφού και το νερό συμμετέχει σε διαδικασίες διάβρωσης των συγκεκριμένων πρανών», εξηγεί και προσθέτει ότι οι κατολισθήσεις και οι καταπτώσεις βράχων οφείλονται στην υφή του πετρώματος και στις πολύ απότομες κλίσεις που έχουν τα πρανή της καλδέρας.
Μέσω λοιπόν συστηματικής και επαναλαμβανόμενης αποτύπωσης των κρίσιμων περιοχών, θα είναι εφικτός ο εντοπισμός σημείων με αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης καταπτώσεων βράχων και κατολισθήσεων. Τα ίδια χωρικά δεδομένα  θα χρησιμοποιηθούν επίσης και για την προσομοίωση της πορείας των βράχων σε περίπτωση καταπτώσεων, ώστε να διατυπωθούν προτάσεις για τη λήψη κατάλληλων μέτρων προστασίας.

Η έρευνα της επιστημονικής ομάδας αναμένεται να ξεκινήσει από το Αμμούδι, την Αρμένη και τη Θηρασιά, ενώ ιδιαίτερη περίπτωση σύμφωνα με τον κ. Βασιλάκη αποτελεί ο Παλαιός Λιμένας.
«Ο Παλαιός Λιμένας από μόνος του είναι ένας μεγάλος πόλος έλξης, ωστόσο έχει προβλήματα. Δηλαδή έχουν παρατηρηθεί καταπτώσεις και στο Τελεφερίκ, ενώ έχουν γεμίσει οι φράχτες με υλικά κατολισθήσεων και θα πρέπει να καθαριστούν. Όλα αυτά τα βλέπουμε και τα ποσοτικοποιούμε. Και από εκεί και πέρα τα καθιστούμε γνωστά στους στις αρμόδιες αρχές», σημειώνει και υπογραμμίζει ότι μέχρι το τέλος της άλλης εβδομάδας θα πρέπει να προτείνουν κάποια βραχυχρόνια μέτρα που χρειάζεται να ληφθούν. «Από εκεί και πέρα θα συνεχίσουμε εμείς την έρευνά μας για να προτείνουμε και πιο μακροχρόνια μέτρα», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

«Υπάρχουν κάποιες περιοχές οι οποίες κατολισθαίνουν, θα κατολισθαίνουν και θα συνεχίσουν να παρατηρούνται καταπτώσεις σε αυτά αλλά από τη στιγμή που δεν επηρεάζει το ανθρώπινο στοιχείο αφήνουμε να λειτουργεί το περιβάλλον όπως πρέπει να λειτουργήσει. Όλες αυτές οι καταπτώσεις και οι κατολισθήσεις θα γινόντουσαν με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο. Δεν φταίει ο άνθρωπος σε αυτό», σημειώνει ενώ σχετικά με τα πλέγματα που έχουν τοποθετηθεί σε διάφορα σημεία ο κ. Βασιλάκης αναφέρει ότι βρίσκονται σε θέσεις που είχαν προτείνει σε παλαιότερη μελέτη ωστόσο χρειάζονται συντήρηση και επικαιροποίηση.

Σύμφωνα με τον κ. Βασιλάκη εφόσον χρειαστεί θα μεταβούν στην Καμένη προκειμένου να υποδείξουν τα κατάλληλα σημεία ώστε να εγκατασταθούν συσκευές εντοπισμού ή ραντάρ απέναντι από τα πρανή. Οι θέσεις που εξετάζουν είναι τέσσερις και συγκεκριμένα απέναντι από τα Φηρά και το Φηροστεφάνι, απέναντι από την Οία ενώ δυνητικά θα μπορούσε να εγκατασταθεί μία ακόμη συσκευή στην Καμένη, σε κάποιο σημείο της Θηρασιάς.

Παράλληλα εξετάζεται και το ενδεχόμενο για άλλες δύο συσκευές εντοπισμού στο Παλαιό Λιμάνι , η μία απέναντι από το πρανές που κατεβαίνει το τελεφερίκ και η δεύτερη σε ένα άλλο σημείο για να καλύπτει όλη την υπόλοιπη περιοχή. «Αυτές είναι συσκευές οι οποίες χρησιμοποιούνται στο εξωτερικό είτε για την παρατήρηση κατολισθήσεων είτε για την παρατήρηση χιονοστιβάδων. Και αυτές ανά πάσα στιγμή, επειδή δουλεύουν 24 ώρες το 24ωρο στέλνουν μηνύματα ειδοποίησης όταν υπάρχει κάποια μετακίνηση», σημειώνει ο κ. Βασιλάκης.
 
Οι κατολισθήσεις ο πιο ορατός κίνδυνος των γεωδυναμικών φαινομένων

Σύμφωνα με τον κ. Βασιλάκη τα κατολισθητικά φαινόμενα μπορούν να αποβούν άκρως επικίνδυνα ως δευτερογενείς επιπτώσεις των γεωδυναμικών φαινομένων. «Ο άνθρωπος γενικά δεν κινδυνεύει από το σεισμό σαν σεισμό, κινδυνεύει από το οίκημα στο οποίο βρίσκεται αν τυχόν αυτό δεν είναι με τις σωστές προδιαγραφές.

«Εμείς προτείνουμε συγκεκριμένες διατάξεις οργάνων τελευταίας τεχνολογίας. Ακόμα και την εγκατάσταση αισθητήρων ραντάρ απέναντι από την καλντέρα, σε συγκεκριμένα σημεία, τα οποία με συνεχή παρακολούθηση και μάλιστα σε πραγματικό χρόνο μπορούν να μας δώσουν τις καταπτώσεις που μπορεί να συμβαίνουν ακόμα και σε ώρες τις οποίες δεν μπορεί το ανθρώπινο μάτι να τις παρακολουθήσει. Από εκεί και πέρα αυτές οι διατάξεις των οργάνων μένουν να εγκριθούν από τις αρμόδιες αρχές και να τοποθετηθούν. Εμείς ήδη έχουμε κάνει μια αρχική μελέτη σε αυτό και οικονομοτεχνική μελέτη και από εκεί και πέρα στο τέλος της άλλης εβδομάδας εμείς θα τις παραδώσουμε και είναι στο χέρι των αρχών να τις υλοποιήσουν ή όχι», τονίζει ο κ. Βασιλάκης ενώ προσθέτει ότι τα κατολισθητικά φαινόμενα της Σαντορίνης είναι στο επίκεντρο της έρευνας εδώ και 20 χρόνια.

«Όλα αυτά τα έργα με τα δίχτυα, τους φράχτες εκεί στον Αθηνιό, όλα αυτά έχουν προκύψει από παλιότερες μελέτες, με πρωτοστάτη τον κύριο Λέκκα. Αυτός ήταν δηλαδή ο επιστημονικός υπεύθυνος. Εγώ ήμουν συνεργάτης του τότε. Η Σαντορίνη μελετάται εδώ και τουλάχιστον είκοσι χρόνια», τονίζει.
Αντίστοιχες έρευνες χρησιμοποιώντας εργαλεία τελευταίας τεχνολογίας έχουν διεξαχθεί από την ομάδα του στο Ναυάγιο της Ζακύνθου, στο Φαράγγι της Σαμαριάς στο μονοπάτι της Αρβανιτιάς στο Ναύπλιο αλλά και στην Κάλυμνο.

Για τον κ. Βασιλάκη το ζήτημα είναι να μειωθεί η επικινδυνότητα  από τις κατολισθήσεις. «Το θέμα είναι να μειώσουμε την επικινδυνότητα. Να μειώσουμε την έκθεση του ανθρώπου σε τέτοιους κινδύνους. Σε αυτό μας βοηθάει πλέον και η πρόοδος της τεχνολογίας. Όλα αυτά τα προβλήματα υπάρχουν σε όλον τον κόσμο και όχι μόνο στην Ελλάδα. Όλα τα εργαστήρια εδώ στο ΕΚΠΑ έχουν δώσει την καλύτερη τους τεχνογνωσία για να μπορέσουν να μελετήσουν το φαινόμενο καθένας από την σκοπιά τη δική του. Και όλη αυτή η τεχνογνωσία που παράγεται, συγκεντρώνεται και παραδίδεται στις αρχές. Από εκεί και πέρα είναι θέμα των αρχών για το πώς θα την αξιοποιήσουν ή όχι. Το Πανεπιστήμιο είναι εδώ για να κάνει την έρευνά του και να εφαρμόσει τα αποτελέσματα αυτής στην κάθε περιοχή. Μέχρι εκεί μπορεί να φτάσει το Πανεπιστήμιο. Μέχρι του να προτείνει τα μέτρα τα οποία θα πρέπει να παρθούν. Είτε βραχυχρόνια είτε μακροχρόνια», επισημαίνει ο κ. Βασιλάκης.

Η επιχορήγηση κατανέμεται ως εξής: 400.000 ευρώ για τη Σαντορίνη και από 150.000 σε Αμοργό, Ίο και Ανάφη.

Την ανακοίνωση έκανε ο κ. Σπανάκης κατά την επίσκεψή του την Τρίτη στη Σαντορίνη ενώ νωρίτερα είχε μεταβεί σε Αμοργό, Ίο και Ανάφη.

Σε ανάρτησή του ο υφυπουργός Εσωτερικών αναφέρει ότι η απόφαση χρηματοδότησης έχει υπογραφεί και είναι άμεσα διαθέσιμη:

Από την Ανάφη ξεκίνησε η σημερινή περιοδεία και συνεχίσαμε σε Αμοργό και Ίο. Ενημέρωσα τους Δημάρχους, Ανάφης Ιάκωβο Ρούσσο, Αμοργού Ελευθέριο Καραΐσκο και Ίου (Ιητών) Γκίκα Γκίκα για την έκτακτη χρηματοδότηση του Υπουργείου Εσωτερικών, με 150.000 ευρώ για κάθε Δήμο. Η Απόφαση χρηματοδότησης υπεγράφη σήμερα και είναι άμεσα διαθέσιμη για την κάλυψη έκτακτων αναγκών. Είχα επίσης την ευκαιρία στις συναντήσεις στα Δημαρχεία Ανάφης, Αμοργού και Ίου με τους Δημάρχους, τα μέλη των ΔΣ και εκπροσώπους άλλων Αρχών, να εξετάσουμε από κοινού τα ζητήματα που απασχολούν τις τοπικές κοινωνίες και να δρομολογήσουμε παρεμβάσεις για το άμεσο μέλλον.

Παρατηρήθηκε μείωση στη συχνότητα σεισμών, με το μεγαλύτερο μέρος της μικροσεισμικής δραστηριότητας να εντοπίζεται νοτιοδυτικά της Ανύδρου, ενώ οι μεγαλύτεροι σεισμοί εντοπίζονται βορειοανατολικά της Ανύδρου. Στις 14 Φεβρουαρίου παρατηρήθηκε νέα μικροσεισμική έξαρση στη ζώνη Σαντορίνης-Αμοργού, μεταξύ 20:00-22:00 (τοπική ώρα), την οποία ακολούθησε ο ισχυρότερος σεισμός της ημέρας.

Παράλληλα, την Παρασκευή 14 Φεβρουαρίου, μέλη του Εργαστηρίου Σεισμολογίας και του Εργαστηρίου Γεωφυσικής του Τομέα Γεωφυσικής-Γεωθερμίας του ΕΚΠΑ μετέβησαν στη Νέα Καμένη, εντός της Καλδέρας της Σαντορίνης, όπου προέβησαν σε εργασίες συντήρησης για την αποκατάσταση της λειτουργίας του μόνιμου σεισμολογικού σταθμού SNT5 του ΕΚΠΑ και του μόνιμου δορυφορικού γεωδαιτικού δέκτη GPS/GNSS (σταθμός ΝΚΑΜ), καθώς και για επαναμέτρηση του μη-μόνιμου δικτύου δορυφορικών γεωδαιτικών σταθμών-παρατηρήσεων GPS.

Η ανακοίνωση του ΕΚΠΑ

Από την έναρξη της σεισμικής δραστηριότητας στη ζώνη Σαντορίνης – Αμοργού στις 26 Ιανουαρίου έως και τις 13 Φεβρουαρίου 2025, το Εργαστήριο Σεισμολογίας (ΕΣ) του ΕΚΠΑ (http://dggsl.geol.uoa.gr/) έχει ανιχνεύσει και εντοπίσει συνολικά πάνω από 18,400 επιλεγμένους σεισμούς με μεθόδους μηχανικής μάθησης (τεχνητής νοημοσύνης), εκ των οποίων άνω των 16,200 με μεγέθη Μ≥1.0. Στις 13 Φεβρουαρίου καταγράφηκαν πάνω από 800 σεισμοί, με ~40 να έχουν μέγεθος Μ≥2.5, 2 σεισμούς με Μ≥4.0, και κανέναν (0) σεισμό με Μ≥4.5, με τους δύο μεγαλύτερους σεισμούς να έχουν μέγεθος 4.4.

Στις 14 Φεβρουαρίου, μέλη του Εργαστηρίου Σεισμολογίας και του Εργαστηρίου Γεωφυσικής του Τομέα Γεωφυσικής-Γεωθερμίας του ΕΚΠΑ μετέβησαν στη Νέα Καμένη, εντός της Καλδέρας της Σαντορίνης, όπου προέβησαν σε εργασίες συντήρησης για την αποκατάσταση της λειτουργίας του μόνιμου σεισμολογικού σταθμού SNT5 του ΕΚΠΑ και του μόνιμου δορυφορικού γεωδαιτικού δέκτη GPS/GNSS (σταθμός ΝΚΑΜ), καθώς και για επαναμέτρηση του μη-μόνιμου δικτύου δορυφορικών γεωδαιτικών σταθμών-παρατηρήσεων GPS. Ο γεωδαιτικός σταθμός ΝΚΑΜ έχει εγκατασταθεί στο πλαίσιο συνεργασίας των Εργαστηρίων Γεωφυσικής και Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ με τον Καθηγητή Αντώνιο Μαρσέλλο του Hofstra University (NY, USA). Στη συνέχεια, μετέβησαν στην περιοχή Μέσα Γυαλός της Σαντορίνης (παλιό λιμάνι των Φηρών) για εργασίες συντήρησης στον μόνιμο σεισμολογικό σταθμό SNT1. Συγκεκριμένα, μετέβησαν: ο Διευθυντής του Εργαστηρίου Καθηγητής Γεώργιος Καβύρης, ο Διευθυντής του Τομέα Γεωφυσικής και Γεωθερμίας Καθηγητής Νικόλαος Βούλγαρης, ο Διευθυντής του Εργαστηρίου Γεωφυσικής Καθηγητής Ιωάννης Αλεξόπουλος, ο Επίκουρος Καθηγητής Βασίλειος Σακκάς, ο Επίκουρος Καθηγητής Βασίλειος Καπετανίδης, ο ΕΤΕΠ Βασίλειος Νικολής και ο Υποψήφιος Διδάκτωρ Ιωάννης Γιαννόπουλος.

Οι δράσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν με την πολύτιμη συνδρομή της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, του Δήμου Θήρας, του Πυροσβεστικού Κλιμακίου Θήρας και της Ένωσης Λεμβούχων Θήρας.

Συντονιστής της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων ΕΚΠΑ είναι ο Ευθύμιος Λέκκας, Ομ. Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος.

Τα μέλη της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων και Κρίσεων είναι:

Αρκαδόπουλος Νικόλαος, Καθηγητής Χειρουργικής, Πρόεδρος Ιατρικής Σχολής

Βασιλάκης Εμμανουήλ, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Ευελπίδου Nίκη – Νικολέττα, Καθηγήτρια Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Καρτάλης Κωνσταντίνος, Καθηγητής Τμήματος Φυσικής

Λάγιου Παγώνα, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας, Κοσμήτορας Σχολής Επιστημών Υγείας

Λέκκας Ευθύμιος, Ομ. Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, Συντονιστής Επιτροπής

Μαυρούλης Σπυρίδων, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Πικουλής Εμμανουήλ, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής

Σταύρου Πήλιος-Δημήτρης, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Ψυχολογίας

Χατζηχρήστου Χρυσή, Καθηγήτρια Τμήματος Ψυχολογίας

Υπεύθυνος για την προβολή του έργου και των δράσεων της Επιτροπής είναι το μέλος ΕΔΙΠ του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης κ. Δημήτρης Κουτσομπόλης.

Ειδικότερα, η προωθούμενη διάταξη προβλέπει:

1.      Αναστολή Συμβάσεων Εργασίας

Όλες οι επιχειρήσεις – εργοδότες του ιδιωτικού τομέα που δραστηριοποιούνται εντός των ορίων του Δήμου Θήρας δύνανται να θέτουν σε αναστολή τις συμβάσεις εργασίας των εργαζομένων τους για την περίοδο από 1η Φεβρουαρίου έως 3η Μαρτίου 2025. Η ρύθμιση αυτή αφορά εργαζομένους που είχαν προσληφθεί έως και την 31η Ιανουαρίου 2025. Για την προστασία των εργαζομένων, οι επιχειρήσεις που κάνουν χρήση του μέτρου της αναστολής δεν επιτρέπεται να προβούν σε απολύσεις κατά το χρονικό διάστημα της αναστολής. Τυχόν καταγγελίες συμβάσεων θεωρούνται αυτοδικαίως άκυρες. Μετά τη λήξη της περιόδου αναστολής, οι επιχειρήσεις οι οποίες έκαναν χρήση του μέτρου, οφείλουν να διατηρήσουν τον ίδιο αριθμό θέσεων εργασίας για χρονικό διάστημα ίσο με την περίοδο της αναστολής.

2.      Αποζημίωση Ειδικού Σκοπού

Οι εργαζόμενοι των οποίων η σύμβαση εργασίας τίθεται σε αναστολή δικαιούνται αποζημίωση ειδικού σκοπού ύψους 534 ευρώ που αντιστοιχεί σε τριάντα ημέρες, κατ’ αναλογία των ημερών διάρκειας της αναστολής των συμβάσεων εργασίας τους. Παράλληλα, διασφαλίζεται πλήρης ασφαλιστική κάλυψη επί του ονομαστικού μισθού καθώς και η αναλογία δώρων εορτών. Η αποζημίωση ειδικού σκοπού είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη, ενώ η σχετική δαπάνη καλύπτεται πλήρως από τον κρατικό προϋπολογισμό. Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» του Υπουργείου Εργασίας και να γνωστοποιήσουν το σχετικό πρωτόκολλο στους εργαζομένους. Οι εργαζόμενοι, στη συνέχεια, θα υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ειδικού μηχανισμού στήριξης εργαζομένων (supportemployees.services.gov.gr) μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης gov.gr. Τα παραπάνω θα τεθούν σε λειτουργία μετά την ψήφιση της σχετικής διάταξης.

«Όλος ο κρατικός μηχανισμός προφανώς έχει κινητοποιηθεί. Ακούμε με προσοχή τις οδηγίες και τις κατευθύνσεις των ειδικών που με τη σειρά τους συμβουλεύουν την Πολιτική Προστασία. Θα εξακολουθούμε να παρακολουθούμε το φαινόμενο. Δεν θα κάνουμε εμείς καμία επιστημονική εκτίμηση. Αυτή είναι η δουλειά άλλων να την κάνουν και να μας συμβουλεύσουν όπως το έχουν κάνει μέχρι τώρα. Να διαβεβαιώσω για ακόμα μία φορά τους κατοίκους της Σαντορίνης αλλά και τους κατοίκους όλων των γειτονικών νησιών που δοκιμάζονται αυτήν την περίοδο ότι ο κρατικός μηχανισμός είναι στο πλευρό τους. Προφανώς είναι πολύ καλύτερα να προετοιμαζόμαστε και να προλαμβάνουμε γεγονότα παρά να τρέχουμε να τα αντιμετωπίσουμε εκ των υστέρων. Και πάλι συνιστώ ψυχραιμία, να ακούμε τις οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας και ευχόμαστε γρήγορα το φαινόμενο αυτό να τελειώσει και το νησί να ξαναβρεί πλήρως τους κανονικούς του ρυθμούς», τόνισε.

Στις 4 Φεβρουαρίου καταγράφηκαν πάνω από 1,300 σεισμοί με Μ³1.0 (συγκριτικά λιγότεροι απ’ ότι στις 3 Φεβρουαρίου που καταγράφηκαν ~1,450 σεισμοί με Μ³1.0). Το μέγιστο μέγεθος έφτασε το 4.9-5.0, ενώ εκδηλώθηκαν 21 σεισμοί με μεγέθη Μ³4.0 και 9 σεισμοί με Μ³4.5.

Η κατανομή των σεισμικών επικέντρων στις 4 Φεβρουαρίου ήταν παρόμοια με εκείνη της 3^ης Φεβρουαρίου, με τους περισσότερους σεισμούς να εντοπίζονται πλησίον της Ανύδρου. Η εικόνα γίνεται ευκρινέστερη προς το τέλος της ημέρας, κατά το οποίο τα επίκεντρα ευθυγραμμίζονται σε διεύθυνση ΝΔ-ΒΑ στα νοτιοδυτικά της Ανύδρου. Μέρος της δραστηριότητας διαχέεται βόρεια της Ανύδρου με περισσότερο διάσπαρτα επίκεντρα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία καθημερινής ανάλυσης σεισμικών δεδομένων του Εργαστηρίου Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ, στις 5 Φεβρουαρίου η σεισμικότητα συνέχισε να μεταναστεύει προς τα βορειοανατολικά με περίπου τον ίδιο ρυθμό όπως και τις αμέσως προηγούμενες ημέρες. Οι μεγαλύτεροι σεισμοί (M³4.0) εντοπίζονται βόρεια της Ανύδρου, σε επικεντρικές αποστάσεις έως ~6 km.

Στις 5 Φεβρουαρίου καταγράφηκαν πάνω από 120 σεισμοί, εκ των οποίων 19 με M³4.0, ενώ ο μεγαλύτερος σεισμός είχε μέγεθος Μ=5.1. Κατά τις πρώτες ώρες της 6^ης Φεβρουαρίου έχουν καταγραφεί πάνω από 30 σεισμοί, εκ των οποίων 11 με μεγέθη M³4.0 και 5 με Μ³4.5, ενώ ο μεγαλύτερος σεισμός είχε μέγεθος 4.6, με τους περισσότερους σεισμούς να σημειώνονται νοτιοδυτικά της Ανύδρου.

Χάρτης κατανομής σεισμών στην περιοχή των Κυκλάδων (Σαντορίνη-Αμοργός-Ίος). Η ακτίνα των κύκλων είναι ανάλογη του μεγέθους του σεισμού (επεξήγηση επάνω δεξιά), ενώ τα μεγέθη σεισμών μεγαλύτερα ή ίσα του 4.5 σημειώνονται με αστέρι. Ο χρωματισμός ανταποκρίνεται στο εστιακό βάθος, σύμφωνα με τη χρωματική κλίμακα (δεξιά).

Εκτός από τον σεισμικό κίνδυνο, η ευρύτερη περιοχή αλλά κυρίως η Σαντορίνη καταγράφει πιθανότητα για εκδήλωση συνοδών των σεισμών γεωκινδύνων, όπως οι κατολισθήσεις.

Οι κατολισθήσεις που έχουν εκδηλωθεί κατά καιρούς στη Σαντορίνη, η οποία είναι ιδιαίτερα επιδεκτική στα φαινόμενα αυτά, ποικίλλουν στον τύπο και τον όγκο των ασταθών υλικών που κινητοποιούνται. Περιλαμβάνουν καταπτώσεις και ανατροπές βραχωδών τεμαχών, και ολισθήσεις εδαφών.

Από πρόσφατη έρευνα επί των κατολισθήσεων σε εθνικό επίπεδο από τον Τομέα Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας του ΕΚΠΑ διαπιστώνεται ότι το ιστορικό των κατολισθήσεων από σεισμούς στη Σαντορίνη είναι αξιόλογο. Κατολισθήσεις έχουν καταγραφεί στα πρανή της καλδέρας ήδη από τους ιστορικούς χρόνους, και ειδικότερα από το 1507 και μετά. Οι κατολισθήσεις αυτές προέρχονται τόσο από ιστορικούς σεισμούς όσο και από πρόσφατους, με τους σημαντικότερους κατά τα έτη 1507, 1508, 1870, 1926 και 1956.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι κατολισθήσεις αυτές δεν έχουν προέλθει από σεισμούς εντός της καλδέρας της Σαντορίνης, αλλά από σεισμικά γεγονότα των οποίων τα επίκεντρα έχουν προσδιοριστεί και έξω από το ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης, π.χ. από την Κρήτη και τη Ρόδο στα νότια και νοτιοανατολικά του νησιού αντίστοιχα.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στην περίπτωση της τρέχουσας σεισμικής ακολουθίας. Η καλδέρα της Σαντορίνης έχει υποστεί κατολισθητικά φαινόμενα που έχουν πυροδοτηθεί από τη σεισμική ακολουθία που λαμβάνει χώρα στον υποθαλάσσιο χώρο βορειοανατολικά του νησιού. Από τις 27 Ιανουαρίου 2025 μέχρι σήμερα έχουν ήδη καταγραφεί περιορισμένες κατολισθήσεις σε διάφορες τοποθεσίες, όπως η Κόκκινη Παραλία, η Παραλία Βλυχάδας, ο Όρμος Αθηνιού, περίπου 1,5 χιλιόμετρο βόρεια του λιμανιού στην περιοχή Άκρα Αλωνάκι, ο Όρμος Αθηνιού στην περιοχή του λιμανιού, το Παλιό Λιμάνι Φηρών, η περιοχή του Ημεροβιγλίου (θέση Σκάρος) και άλλες θέσεις κατά μήκος των πρανών της καλδέρας.

Οι κατολισθήσεις, που προαναφέρθηκαν, αποδίδονται στο συνδυασμό και τη συνέργεια πολλών παραγόντων και διεργασιών που σχετίζονται με τη γεωμορφολογία, τη γεωλογία, την τεκτονική και την ηφαιστειότητα στο χώρο αυτό των Κυκλάδων. Ο πρώτος από αυτούς τους παράγοντες είναι η λιθολογία των γεωλογικών σχηματισμών, που περιλαμβάνει ηφαιστειακά πετρώματα ποικίλης σύστασης, κυμαινόμενης συνεκτικότητας, και διακυμάνσεων στους βαθμούς αποσάθρωσης, εξαλλοίωσης και διάρρηξης. Τα χαρακτηριστικά αυτά σε συνδυασμό με τις εναλλαγές συνεκτικών και μη συνεκτικών σχηματισμών διαμορφώνουν μια αλληλουχία γεωλογικών πετρωμάτων με τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά, που συμβάλλουν στην επιδεκτικότητα σε κατολισθήσεις. Επιπλέον, σε αρκετές περιοχές οι σχηματισμοί αυτοί είναι έντονα διαρρηγμένοι και παραμορφωμένοι από ρήγματα και ζώνες ρηγμάτων που κατανέμονται ακτινικά προς τον ηφαιστειακό κώνο, αυξάνοντας την πολυπλοκότητα της ηφαιστειακής δομής και την ευστάθεια των πρανών της καλδέρας.

Επιπρόσθετα, η παρουσία των σχηματισμών αυτών στα απότομα πρανή της καλδέρας, των οποίων η μορφολογική κλίση φτάνει μέχρι και τις 80 μοίρες, καθιστούν την καλδέρα ιδιαίτερα επιδεκτική σε φαινόμενα κατολισθήσεων. Πολλά από τα πρανή αυτά κάτω από την επίδραση εξωγενών διεργασιών, όπως η αιολική δράση (ισχυροί άνεμοι), η κυματική δράση (θαλάσσια κύματα), η ραγδαία βροχόπτωση και η επιφανειακή απορροή, αποσταθεροποιούνται περαιτέρω με αποτέλεσμα να αστοχήσουν κατά τη διάρκεια εκδήλωσης ενός σεισμού ή κατά τη διάρκεια μιας σεισμικής έξαρσης, όπως η τρέχουσα μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω στοιχεία, εξάγεται το συμπέρασμα ότι η εξελισσόμενη σεισμική δραστηριότητα ενδέχεται να οδηγήσει σε εντονότερα κατολισθητικά φαινόμενα, ειδικότερα στην περίπτωση εκδήλωσης ισχυρότερου σεισμού.

Με βάση τις πολυετείς έρευνες και αναλύσεις του Τομέα Δυναμικής Τεκτονικής και Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και του Εργαστηρίου Τηλεανίχνευσης του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, τις πρόσφατες επιτόπιες έρευνες τον τελευταίο χρόνο μετά από την εκδήλωση κατολισθήσεων στα πρανή της καλδέρας (κατολίσθηση Θηρασιάς 27 Απριλίου 2024), αλλά και την τελευταία εβδομάδα, διαπιστώθηκε ότι η κατανομή των φαινομένων αυτών δεν είναι τυχαία, αλλά εντοπίζεται σε ζώνες υψηλής επιδεκτικότητας. Οι ζώνες αυτές περιλαμβάνουν τον Παλαιό Λιμένα Φηρών και τα ανάντη πρανή της διαδρομής του τελεφερίκ, όπου διέρχονται πάνω από 1,5 εκατομμύριο επισκέπτες ετησίως, την περιοχή του οικισμού Κόρφου στη Θηρασιά και το ανάντη μονοπάτι, το λιμάνι του Αθηνιού και τα πρανή του Όρμου Αθηνιού, τις περιοχές Αρμένης και Αμμούδι στη βάση των πρανών κάτω από την Οία, που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλή διακινδύνευση. Τονίζεται ότι το επίπεδο του κατολισθητικού κινδύνου διατηρείται υψηλό σε μεγάλο τμήμα της καλδέρας.

Οι κατολισθήσεις αποτελούν σοβαρή απειλή για τις υποδομές, τις κρίσιμες εγκαταστάσεις, τα δίκτυα, την ανθρώπινη ζωή και την τοπική οικονομία, ιδιαίτερα στις περιοχές υψηλής επισκεψιμότητας του νησιού αλλά και θέσεις κρίσιμων υποδομών.

Δεδομένων των παραπάνω ευρημάτων, κρίνεται αναγκαία η υψηλής ανάλυσης παρακολούθηση και αποτύπωση των πρανών με σύγχρονες τεχνολογίες όπως Συστήματα μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣμηΕΑ) και επίγειους και εναέριους αισθητήρες (LIDAR) και παράλληλη εφαρμογή μη δομικών μέτρων πολιτικής προστασίας κατά τη διάρκεια της εξελισσόμενης σεισμικής ακολουθίας για τη διαχείριση του κατολισθητικού κινδύνου σε συνεργασία με τους επιχειρησιακούς φορείς του συστήματος πολιτικής προστασίας.

Συντονιστής της Επιτροπής είναι ο Ευθύμιος Λέκκας, Ομ. Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος.

Τα μέλη της Διεπιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων είναι:

Αντωναράκου Ασημίνα, Καθηγήτρια και Πρόεδρος του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Αρκαδόπουλος Νικόλαος, Καθηγητής Χειρουργικής, Πρόεδρος Ιατρικής Σχολής

Βασιλάκης Εμμανουήλ, Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Διακάκης Μιχαήλ, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Ευελπίδου Nίκη – Νικολέττα, Καθηγήτρια Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Καβύρης Γιώργος, Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Καρτάλης Κωνσταντίνος, Καθηγητής Τμήματος Φυσικής

Λάγιου Παγώνα, Καθηγήτρια Επιδημιολογίας, Κοσμήτορας Σχολής Επιστημών Υγείας

Λέκκας Ευθύμιος, Ομ. Καθηγητής Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος, Συντονιστής Επιτροπής

Μαυρούλης Σπυρίδων, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Πικουλής Εμμανουήλ, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής

Σταύρου Πήλιος-Δημήτρης, Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Ψυχολογίας

Χατζηχρήστου Χρυσή, Καθηγήτρια Τμήματος Ψυχολογίας

Υπεύθυνος για την προβολή του έργου και των δράσεων της Επιτροπής ορίζεται το μέλος ΕΔΙΠ του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης κ. Δημήτρης Κουτσομπόλης.

«Θέλω να ευχαριστήσω τους καθηγητές για τη συνεισοφορά τους. Πρόκεται για ένα σύνθετο και περίπλοκο γεωλογικό φαινόμενο» ανέφερε αρχικά ο πρωθυπουργός και συνέχισε: «Έχουμε μια πολύ ενεργή και παγκοσμίως αναγνωρισμένη επιστημονική κοινότητα. Η περιοχή της Σαντορίνης είναι μοναδικό γεωλογικό εργαστήριο, που προκαλεί το ενδιαφέρον και ξένων επιστημόνων. Η Πολιτεία οφείλει να εμπιστεύεται ττους επιστήμονες... Εχουμε τρία φαινόμενα, τη δραστηριότητα στην Καμένη, που δεν είναι καινούρια, τη σταθερή δραστηριότητα στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο του Κουλούμπο, που την παρακολουθούμε χρόνια και το τρίτο και πιο ανησυχητικό, τη δραστηριότητα στο ρήγμα της Ανύδρου, που έχει δώσει τις περισσότερες δονήσεις. Είμαστε λίγο πιο αισιόδοξοι σήμερα, χωρίς όμως να μπορεί να γίνει πρόβλεψη».

Ο πρωθυπουργός ανέφερε ακόμα: «Κάναμε μεγάλη άσκηση στην Κρήτη, η Πολιτική Προστασία πρέπει να γίνει κουλτούρα, ώστε η κοινωνία να αντιμετωπίζει τέτοιες κρίσεις με αποτελεσματικότητα. Κλείνω με την παρότρυνση για τους νησιώτες μας, να είναι ψύχραιμοι να συνεργάζονται με τις Αρχές και η εκτίμηση για το φαινόμενο θα είναι καθημερινή».

Β. Κικίλιας: «Είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε τα σενάριά μας»

Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Βασίλης Κικίλιας αναφέρθηκε στα σενάρια που έχει κάνει η Πολιτεία για την αντιμετώπιση του φαινομένου ανάμεσα σε Σαντορίνη και Αμοργό, επισημαίνοντας ότι στην περιοχή βρίσκεται οχηματαγωγό. Παράλληλα, ευχαρίστησε τις δυνάμεις της Πυροσβεστικής και των Ενόπλων Δυνάμεων.

Πώς εξήγησαν το φαινόμενο οι επιστήμονες

Στην έναρξη της ενημέρωσης οι επιστήμονες μίλησαν για τη σεισμική δραστηριότητα στην περιοχή από το 2011 έως σήμερα.

Ο καθηγητής Κώστας Παπαζάχος ανέφερε συγκεκριμένα: «Το 2023 δεν είχαμε σεισμούς στην καλντέρα. Όμως το 2024 ξαφνικά είχαμε τη γένεση κάποιων σεισμών στο κέντρο της καλντέρας. Ενημερώσαμε σχετικά την Πολιτεία. Τονίζω ότι μιλάμε για πολύ μικρούς σεισμούς, γύρω στο 1, που ήταν ελεγχόμενοι, αλλά άξιζαν την προσοχή μας. Από τον Σεπτέμβριο και μετά είχαμε σεισμική δραστηριότητα στο κέντρο της καλντέρας, μιλάμε για μια αργή εξέλιξη».

«Έχουμε σεισμούς στη βορειοανατολική πλευρά της Σαντορίνης, ενώ στη συνέχεια, προς την πλευρά της Ανύδρου, έχουμε μεγαλύτερους σεισμούς» δήλωσε σχετικά με τη σεισμικότητα στην Άνυδρο και συνέχισε: «Η περιοχή του ρήγματος έχει σπάσει σε μεγάλο βαθμό. Υπάρχουν κάποια κενά ενδιάμεσα που μπορεί να δώσουν μεγαλύτερο σεισμό. Φαίνεται, όμως, ότι τα σενάρια είναι καλύτερα. Σε κάθε περίπτωση, οι κάτοικοι θα συνεχίσουν να έχουν δονήσεις και θα πρέπει να είναι ψύχραιμοι, καθώς πάμε προς το θετικό σενάριο».

Εύη Νομικού: «Γνωρίζουμε πολύ καλά το τι συμβαίνει στον υποθαλάσσιο χώρο μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού»

Στη συνέχεια, η καθηγήτρια στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών Εύη Νομικού υπογράμμισε οτι έχουν γίνει πολλές ωκεανογραφικές αποστολές στην περιοχή. «Υπάρχει ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο που λέγεται Κολούμπο. Φανταστείτε ότι είναι μια τεράστια χοάνη. Μέσα στον Κολούμπο οι πλαγιές είναι από ελαφρόπετρα, εκτός από λίγες που είναι από λάβα. Υπάρχουν, επίσης, κάποιες καμινάδες, που είναι "αναπνοές" του ηφαιστείου... Τοποθετήσαμε μέσα στον κρατήρα του ηφαιστείου τρεις σεισμογράφους, για να βλέπουμε τη σεισμικότητα. Αντίστοιχους έχουμε και στην καλντέρα. Γνωρίζουμε πολύ καλά το τι συμβαίνει στον υποθαλάσσιο χώρο μεταξύ Σαντορίνης και Αμοργού. Παρακολουθούμε και δημιουργούμε τεκτονικούς χάρτες. Εντοπίζονται προς την περιοχή της Ανύδρου και δεν εντοπίζονται προς την πλευρά της Αμοργού. Προτείνω ψυχραιμία στους κατοίκους».

Ευθ. Λέκκας: «Υψηλός ο κίνδυνος κατολίσθησης»

Από την πλευρά του, ο Ευθύμης Λέκκας αναφέρθηκε στον κίνδυνο κατολίσθησης που είναι υψηλός στη Σαντορίνη: «Ο κίνδυνος κατολίσθησης σε όλο το μήκος των πρανών της καλντέρας της Σαντορίνης είναι υψηλός, δεδομένου ότι σε αυτά τα σημεία συγκεντρώνονται πλήθος κόσμου τουλάχιστον 8 μήνες τον χρόνο...Χαρτογραφήσαμε τις περιοχές και συγκεντρώσαμε τις πέντε περιοχές υψηλού κινδύνου... Με βάση τα δεδομένα, έχουμε δομήσει επιχειρησιακά σχέδια τα οποία αφορούν τους κινδύνους... Είμαι 16 χρόνια πρόεδρος στον ΟΑΣΠ, είναι η πρώτη φορά που η επιστημονική κοινότητα δεν δημιουργεί αντιπαλότητες».

Και ενώ τα σοκάκια και τα μπαλκόνια με θέα στην Καλντέρα είναι γεμάτα με τουρίστες που προσπαθούν να βγάλουν μία selfie με τα χρώματα του ουρανού στο σούρουπο, όταν πέσει ο ήλιος, τα πλήθη εξαφανίζονται και κάποιοι παραπονιούνται ότι το νησί γίνεται από «Times Square», μια πόλη-φάντασμα.

«Δεν υπάρχει υπερτουρισμός. Αυτό που βλέπω είναι μια έλλειψη δομών», λέει στο CNN ο Gianluca Chimenti, τοπικός tour operator, που ζει στη Σαντορίνη εδώ και 18 χρόνια. Γιατί ενώ τα social media είναι γεμάτα με φωτογραφίες από τον συνωστισμό στο νησί τις ώρες αιχμής, τις υπόλοιπες ώρες, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική, εξηγεί.

«Η αλήθεια είναι ότι το νησί είναι άδειο. Αυτή τη στιγμή, είναι όπως ποτέ άλλοτε. Είναι η χειρότερη σεζόν στην ιστορία».

Όπως εξηγεί ο Chimenti, τα κέντρα των οικισμών είναι νεκρά μετά τις 9 το βράδυ, ενώ τα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία δεν βρίσκονται καν κοντά στο να γεμίσουν. Τα ξενοδοχεία κινούνται 30% χαμηλότερα από μια κανονική σεζόν και οι επιχειρήσεις στο νησί δέχονται παρόμοιο πλήγμα, λέει.

«Το πρόβλημα είναι ότι τα social media δείχνουν κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που είναι η πραγματικότητα», σημειώνει ο Chimenti. Ενώ πολλοί τουρίστες θα επισκεφτούν τη Σαντορίνη φέτος, υπάρχουν επίσης πολλοί άλλοι που αποθαρρύνονται από τα όσα λέγονται για τον συνωστισμό.

Άλλωστε, σε αυτό τον προορισμό όπου κάποτε οι ντόπιοι μετακινούνταν με γαϊδουράκια και καλλιεργούσαν ντομάτες και αμπέλια, οι παρωχημένες υποδομές, όπως το λιμάνι στα Φηρά, δέχονται τώρα έντονες πιέσεις.

Ο δήμαρχος της Σαντορίνης, Νίκος Ζώρζος έχει προτείνει να μπει πλαφόν στους επιβάτες κρουαζιέρας στα 8.000 άτομα την ημέρα. Πρόκειται για ένα μέτρο που έχει τη στήριξη του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η διεθνής ένωση κρουαζιέρας Cruise Lines International Association (CLIA) βρίσκεται σε συζητήσεις με τις ελληνικές αρχές γύρω από την κρίση αυτή. Σύμφωνα με το CNN, οι εταιρείες επιβεβαιώνουν ότι σκοπεύουν να τηρήσουν το όριο των 8.000 επιβατών ημερησίως, ενώ παρουσιάζουν ισχυρό ενδιαφέρον για τη διαφοροποίηση των δρομολογίων τους στην Ελλάδα, ώστε να αποσυμφορηθούν οι πιο δημοφιλείς προορισμοί.

Σήμερα, περίπου τα δύο τρίτα του τουρισμού της κρουαζιέρας στην Ελλάδα κατευθύνεται σε Πειραιά, Σαντορίνη και Μύκονο.

«Η Σαντορίνη έχει έναν από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη», λέει ο Chimenti. «Γιατί τα κρουαζιερόπλοια δεν οργανώνουν ξεναγήσεις στους αρχαιολογικούς χώρους; Αν μοιράσεις τους ανθρώπους σε τρία μέρη του νησιού, ώστε σε διαφορετικές στιγμές κάνουν πολλά πράγματα», τότε λέει, «έχουν χρόνο να απολαύσουν και δεν θα έχεις ποτέ κόσμο σε κανένα μέρος του νησιού».