Κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής παρατηρείται αισθητή ανακατανομή της καταναλωτικής δαπάνης, με μετατόπιση από το κρέας και τα γαλακτοκομικά προς προϊόντα όπως: όσπρια και ρύζι, κατεψυγμένα και φρέσκα λαχανικά, νωπά και κατεψυγμένα θαλασσινά, αλείμματα (ταραμοσαλάτα, μελιτζανοσαλάτα, χούμους), προϊόντα σόγιας και φυτικής πρωτεΐνης, καθώς και χαλβά και ταχίνι.

Διψήφια άνοδος στα νηστίσιμα και πίεση τιμών - Ο ρόλος του "Καλαθιού της Σαρακοστής"

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η κατηγορία των κατεψυγμένων θαλασσινών εμφανίζει διψήφια ποσοστιαία άνοδο πωλήσεων σε σχέση με έναν «κανονικό» μήνα, ενώ τα όσπρια και το ρύζι αυξάνονται σε όγκο πωλήσεων κατά 15%-25%, ανάλογα με το δίκτυο. Η συγκυρία των τελευταίων ετών έχει προσδώσει ιδιαίτερη σημασία στην τιμολογιακή διαχείριση των νηστίσιμων. Το κόστος πρώτων υλών όπως το ελαιόλαδο, το σουσάμι (για χαλβά και ταχίνι) και τα κατεψυγμένα θαλασσινά (λόγω μεταφορικών και διεθνών τιμών), έχει επηρεάσει την τελική τιμή στο ράφι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αυξήσεις σε βασικά εποχικά προϊόντα ήταν αισθητές, με αποτέλεσμα οι αλυσίδες να επενδύσουν σε ιδιωτική ετικέτα (private label) ώστε να συγκρατήσουν την τελική τιμή. Εξάλλου, το «Καλάθι της Σαρακοστής», που εντάσσεται στη λογική των εποχικών παρεμβάσεων τιμών, λειτούργησε στο παρελθόν ως εργαλείο συγκράτησης βασικών ειδών, περιλαμβάνοντας όσπρια, κατεψυγμένα λαχανικά, χαλβά και θαλασσινά. Η ύπαρξή του ενίσχυσε την επισκεψιμότητα στα μεγάλα σούπερ μάρκετ, καθώς οι καταναλωτές αναζητούν πλέον πιο στοχευμένες αγορές με έμφαση στην αξία.

Την ίδια ώρα, οι μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου οργανώνουν θεματικές εβδομάδες με ειδική σήμανση στα ράφια, έντυπα φυλλάδια και ψηφιακές καμπάνιες. Η Lidl Ελλάς, για παράδειγμα, προωθεί κάθε χρόνο εκτεταμένη γκάμα νηστίσιμων επιλογών, με έντονη παρουσία προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Αντίστοιχα, Σκλαβενίτης, ΑΒ Βασιλόπουλος, Mασούτης και Metro επενδύουν σε διευρυμένες κατηγορίες plant-based προϊόντων, έτοιμων γευμάτων και παραδοσιακών σαλατών. Κοινός παρονομαστής είναι η ενίσχυση private label προϊόντων, οι προσφορές «2+1» σε όσπρια και κατεψυγμένα, η τοποθέτηση ειδικών stands για χαλβά και ταχίνι, αλλά και η ενσωμάτωση vegan επιλογών που διατηρούνται και μετά την περίοδο της Σαρακοστής. Η στρατηγική δεν περιορίζεται στις εβδομάδες αιχμής. Πολλά προϊόντα που λανσάρονται την περίοδο της Σαρακοστής και παραμένουν στο ράφι μόνιμα, καθώς η καταναλωτική βάση για φυτικά προϊόντα έχει διευρυνθεί σημαντικά.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, η περίοδος της Σαρακοστής δεν ενισχύει μόνο τις παραδοσιακές κατηγορίες νηστίσιμων προϊόντων λειτουργεί ως επιταχυντής για τα φυτικά (plant based) και τα vegan, τα οποία κερδίζουν σταθερά έδαφος στο καλάθι των καταναλωτών. Η μετατόπιση αυτή δεν περιορίζεται σε όσους ακολουθούν πιστά τη θρησκευτική παράδοση. Όλο και περισσότεροι καταναλωτές υιοθετούν μια πιο «ευέλικτη» διατροφή, μειώνοντας την κατανάλωση ζωικών προϊόντων για λόγους υγείας, ευεξίας ή περιβαλλοντικής συνείδησης. Η Σαρακοστή γίνεται έτσι περίοδος δοκιμής νέων επιλογών: ροφήματα φυτικής προέλευσης, φυτικά επιδόρπια, εναλλακτικά τυροκομικά, μπιφτέκια από όσπρια ή πρωτεΐνη μπιζελιού. Πολλά από αυτά τα προϊόντα παραμένουν στη διατροφή των καταναλωτών και μετά το Πάσχα, μετατρέποντας την εποχική ζήτηση σε μακροπρόθεσμη τάση. Οι βιομηχανίες τροφίμων προσαρμόζουν ανάλογα τη στρατηγική τους και επενδύουν σε νέους κωδικούς plant based, διευρύνουν τις σειρές νηστίσιμων και ενισχύουν τα τμήματα έρευνας και ανάπτυξης (R&D) για να βελτιώσουν γεύση, υφή και διατροφικό προφίλ. Παράλληλα, προχωρούν σε αναβαθμίσεις γραμμών παραγωγής και σε πιστοποιήσεις που διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα πληρούν τα κριτήρια vegan. Η καινοτομία επικεντρώνεται όχι μόνο στα βασικά είδη, αλλά και σε έτοιμα γεύματα και σνακ, που απαντούν στην ανάγκη για ευκολία. Στο πλαίσιο αυτό, μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες όπως, μεταξύ άλλων, Δέλτα, Μεβγάλ, Όλυμπος, Δωδώνη, λανσάρουν φυτικά ροφήματα, φυτικής προέλευσης τυριά, φυτικά παγωτά αλλά και φυτικά επιδόρπια. Σε διεθνές επίπεδο, όμιλοι όπως η Nestlé και η Unilever επενδύουν δυναμικά σε χαρτοφυλάκια φυτικών προϊόντων, είτε μέσω εξαγορών είτε με λανσάρισμα νέων brands. Η στρατηγική αυτή επηρεάζει και την ελληνική αγορά, όπου πολυεθνικές και εγχώριες επιχειρήσεις ανταγωνίζονται σε καινοτομία και ποικιλία.

Η εστίαση προσαρμόζεται: "Εποχικά μενού" και εμπορική ευκαιρία

Οι αλυσίδες εστίασης και ταχυφαγείων έχουν μετατρέψει τη Σαρακοστή σε εμπορική ευκαιρία, εμπλουτίζοντας τα μενού τους με γεύματα που συνδυάζουν θαλασσινά, λαχανικά και ζυμαρικά σε νηστίσιμες και vegan συνταγές που καλύπτουν όλες τις προτιμήσεις. Αλυσίδες καταστημάτων όπως η Domino's Pizza και η Pizza Hut προωθούν νηστίσιμες επιλογές με λαχανικά ή θαλασσινά αλλά και φυτικά τυριά. Η L'Artigiano και άλλες αλυσίδες ενισχύουν τις vegetarian συνταγές, αφαιρώντας ζωικά συστατικά ή προσαρμόζοντας τις βάσεις και τις σάλτσες. Μέσω προσφορών και προβολής στις πλατφόρμες delivery, επιδιώκουν να διατηρήσουν τη ζήτηση και κατά τη διάρκεια της νηστείας.

Οι αλυσίδες γρήγορης εστίασης έχουν πλέον ενσωματώσει τη Σαρακοστή στον ετήσιο προγραμματισμό τους. Η McDonald's για παράδειγμα με το μενού McSarakosti εστιάζει στην ποικιλία γευστικών επιλογών για τους λάτρεις των θαλασσινών. Το μενού συμπληρώνουν, μεταξύ άλλων, σαλάτες με γαρίδες, το κλασικό McVeggie καλαμαράκια και μπιφτέκια λαχανικών. Η Goody's Burger House επαναφέρει κάθε χρόνο τα Μεσογειακά Γεύματα. Πρόκειται για ολοκληρωμένο μενού που είναι διαχρονικά συνδεδεμένο με την περίοδο της Σαρακοστής και συνδυάζουν θαλασσινά, λαχανικά και ζυμαρικά σε μοναδικές, νηστίσιμες και vegan συνταγές που καλύπτουν όλες τις προτιμήσεις. Το μενού περιλαμβάνει και μια σειρά vegan επιλογών όπως τα vegan nuggets από φυτική πρωτεΐνη, το meat free burger, το veggie burger, μεσογειακή σαλάτα κ.ά.

Παράλληλα, αλυσίδες καφέ και snack αναπτύσσουν ειδικές προτάσεις, από νηστίσιμα σάντουιτς και πίτες μέχρι γλυκά χωρίς γάλα και αυγό. Η προσαρμογή δεν αφορά μόνο το φαγητό, αλλά και τα ροφήματα, με αυξημένη προβολή φυτικών ροφημάτων αντί γάλακτος, που ανταποκρίνονται τόσο στις ανάγκες της νηστείας όσο και στη γενικότερη άνοδο των plant based επιλογών. Στο πλαίσιο αυτό, για παράδειγμα η everest ενισχύει το portfolio της με νηστίσιμες πίτες, σάντουιτς και γλυκίσματα, αξιοποιώντας το δίκτυο μικρών καταστημάτων σε σημεία υψηλής διέλευσης. Η περίοδος αυτή αυξάνει την κίνηση σε take-away σημεία, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα. Η Γρηγόρης (Gregory's) έχει επενδύσει συστηματικά τα τελευταία χρόνια σε vegan και νηστίσιμα προϊόντα που παραμένουν στο μενού και μετά το πέρας της περιόδου. Η στρατηγική αυτή ενισχύει τη συνολική εικόνα του brand ως «σύγχρονου» και ευέλικτου στις διατροφικές τάσεις. Τα Coffee Island, δίνουν έμφαση στα φυτικά ροφήματα, προωθώντας επιλογές με γάλα αμυγδάλου, σόγιας ή βρώμης, που καλύπτουν τόσο τις ανάγκες της νηστείας όσο και τη γενικότερη τάση για plant based κατανάλωση.

Η ένταξη νηστίσιμων επιλογών δεν είναι πλέον καθαρά εποχική. Οι αλυσίδες αξιοποιούν τη συγκυρία για να «τεστάρουν» νέα προϊόντα φυτικής βάσης, τα οποία -εφόσον έχουν καλή αποδοχή- παραμένουν στο βασικό μενού. Η περίοδος της Σαρακοστής λειτουργεί ως δοκιμαστική φάση για plant-based burgers, ευκαιρία για upselling σε συνοδευτικά (πατάτες, σαλάτες, ροφήματα) αλλά και αφορμή για ψηφιακές καμπάνιες μέσω apps και loyalty προγραμμάτων. Εξάλλου, οι παραγγελίες μέσω delivery παρουσιάζουν αυξημένη συμμετοχή σε νηστίσιμα προϊόντα, γεγονός που υποδηλώνει ότι το κοινό δεν περιορίζεται σε ηλικιακές ομάδες μεγαλύτερης ηλικίας αλλά επεκτείνεται και σε νεότερους καταναλωτές.

Χταπόδι, γαρίδα ή καλαμάρι: Ποιο θαλασσινό "σπάει" τα ρεκόρ τιμών το 2026

Παρά τις αυξήσεις, τα καλαμαράκια και οι γαρίδες παραμένουν τα πιο δημοφιλή είδη, σύμφωνα με ρεπορτάζ της ΕΡΤ, με τους καταναλωτές να περιορίζουν ποσότητες και να ψάχνουν ευκαιρίες, καθώς επιθυμούν και φέτος να τιμήσουν το έθιμο της Καθαράς Δευτέρας, προσπαθώντας ταυτόχρονα να μην υπερβούν τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια στα συνοικιακά ιχθυοπωλεία:

• Φρέσκα χταπόδια και καλαμάρια: 24-26 ευρώ το κιλό (από 22-24 πέρσι)
• Μεγάλα θράψαλα: 16-17 ευρώ (από 13-14 ευρώ), μικρά θράψαλα: 10 ευρώ
• Μύδια: 8-9 ευρώ το κιλό (από 7 ευρώ)
• Στρείδια: 22-23 ευρώ (από 16 ευρώ)
• Κυδώνια και γυαλιστερές: έως 30 ευρώ το κιλό (από 25-26 ευρώ πέρσι)
• Λαγάνα: 3,5-3,8 ευρώ (από 3-3,5 ευρώ)

Ωστόσο, στην Κεντρική Ιχθυαγορά Αθηνών (Βαρβάκειο αγορά) οι τιμές παραμένουν πιο προσιτές:

Χταπόδια: 15-16 ευρώ
Γαρίδες: 12 ευρώ (στα ιχθυοπωλεία σταθερές στα 19 ευρώ)
Μύδια: 6 ευρώ το κιλό

Στο πλαίσιο της ενημέρωσης των καταναλωτών ακολουθούν ορισμένες χρήσιμες συμβουλές για την επιλογή και τον χειρισμό τροφίμων που καταναλώνονται την συγκεκριμένη περίοδο.

Κεφαλόποδα (π.χ. χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές)

Τα βρίσκουμε στην αγορά, είτε νωπά, είτε κατεψυγμένα, είτε αποψυγμένα. Στα νωπά προσέχουμε:

• Να μην έχουν δυσάρεστη οσμή, ή οσμή αμμωνίας, ή οποιαδήποτε άλλη οσμή, ξένη προς το προϊόν, αλλά να αναδίδουν την χαρακτηριστική οσμή της θάλασσας.
• Η επιφάνεια του σώματος να είναι υγρή και γυαλιστερή, ενώ τα πλοκάμια και οι βεντούζες να αντέχουν σε ελαφρύ τράβηγμα και να μην αποσπώνται εύκολα.
•  Η σάρκα να είναι συμπαγής, ελαστική και γυαλιστερή ενώ τα μάτια να είναι γυαλιστερά, ζωηρά χωρίς κηλίδες.

Ακόμη, έχοντας υπόψη ότι η αξία του καλαμαριού είναι υπερδιπλάσια από αυτή του θράψαλου, καλό είναι να έχουμε στο μυαλό μας τις διαφορές στα χαρακτηριστικά ανάμεσα στα καλαμάρια και τα θράψαλα όταν τα βλέπουμε ολόκληρα και να μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε, για να αποφύγουμε κάποια πιθανή παραπλάνηση. Τα καλαμάρια και τα θράψαλα έχουν μια χαρακτηριστική μορφολογική διαφορά στη μορφή του πτερυγίου τους. Τα καλαμάρια έχουν ένα ρομβοειδές πτερύγιο που εκτείνεται στο μεγαλύτερο μήκος του σώματός τους, ενώ το πτερύγιο στα θράψαλα είναι τριγωνικού σχήματος και πιο πεπλατυσμένο. Όταν τα δύο είδη εκτίθενται νωπά πάνω στον πάγο είναι εύκολη η διάκρισή τους, γιατί τα θράψαλα διαθέτουν δέκα πλοκάμια παρόμοιου μήκους, ενώ τα καλαμάρια έχουν δύο χαρακτηριστικά πλοκάμια πιο επιμήκη σε σχέση με τα υπόλοιπα οκτώ.

Τα κατεψυγμένα (συσκευασμένα ή χύμα) κεφαλόποδα δεν πρέπει να πωλούνται με αλλοιωμένη χροιά, ενώ συνήθως καλύπτονται από ένα στρώμα πάγου. Μετά την απόψυξη το περιεχόμενο πρέπει να έχει το χρώμα και την οσμή του νωπού προϊόντος.

Τα αποψυγμένα αλιεύματα που πωλούνται χύδην, θα πρέπει να διατίθενται στην αρχική συσκευασία τους, η οποία θα πρέπει να φέρει το σήμα αναγνώρισης (οβάλ σφραγίδα) της εγκεκριμένης εγκατάστασης που πραγματοποιήθηκε η απόψυξή τους. Κατά την πώλησή τους πρέπει υποχρεωτικά εκτός από τις ενδείξεις στη συσκευασία τους να έχουν εμφανή δήλωση της αποψυγμένης κατάστασής τους με την αναγραφή της λέξης «αποψυχθέν» στην ενδεικτική πινακίδα πώλησης. Τονίζεται ότι απαγορεύεται η απόψυξη στα καταστήματα πώλησης.

Εφόσον πωλούνται νωπά με κέλυφος θα πρέπει να είναι ζωντανά και αυτό φαίνεται εύκολα αν ισχύουν τα εξής:

• Το κέλυφος είναι κλειστό και ανοίγει πολύ δύσκολα ή αν είναι μερικώς ανοιχτό με την ελάχιστη πίεση πάνω στο κέλυφός κλείνει μόνο του ερμητικά.
• Το περιεχόμενο είναι υγρό, καθαρό και άοσμο.
• Η σάρκα είναι υγρή, γερά προσκολλημένη στο κέλυφος. Είναι χαρακτηριστικό ότι με τσίμπημα καρφίτσας ή με λίγες σταγόνες λεμονιού προκαλείται συστολή του σώματος.

Για τα αποφλοιωμένα μύδια που πωλούνται πάνω σε πάγο, παρατηρούμε αν η σάρκα τους είναι γυαλιστερή, συνεκτική και αναδίδει μυρωδιά θάλασσας. Τα μύδια πωλούνται επίσης και κατεψυγμένα με ή δίχως κέλυφος.

Μαλακόστρακα (π.χ. γαρίδες, καραβίδες, αστακοί, καβούρια)

Τα βρίσκουμε στην αγορά είτε ως νωπά, είτε ως κατεψυγμένα, είτε ως αποψυγμένα. Όσον αφορά τα νωπά, ελέγχουμε ότι:

• Δεν έχουν δυσάρεστη οσμή, αλλά αναδίδουν την χαρακτηριστική οσμή της θάλασσας.
• Τα πόδια τους είναι στερεά κολλημένα στο σώμα και σκληρά.
• Η μεμβράνη του θώρακα είναι τεντωμένη, ανθεκτική και διαφανής.
• Το κεφάλι και ο θώρακας είναι ανοιχτόχρωμα, όχι μελανού χρώματος και δεν πρέπει να έχουν μαύρες κηλίδες.
• Να έχουν αντανακλαστικές κινήσεις στα μάτια, στις κεραίες και στα πόδια όταν είναι ζωντανά. Γενικά, να γνωρίζουμε ότι οι φρέσκες γαρίδες γλιστρούν εύκολα από το χέρι.

Αχινοί

Οι αχινοί πρέπει κατά την αγορά τους να είναι ζωντανοί, κάτι που διακρίνεται εύκολα από την κίνηση των αγκαθιών τους.

Αλλα σαρακοστιανά εδέσματα

Το δημοφιλές σαρακοστιανό γλυκό είναι ο χαλβάς και προϊόντα με χαλβά, στη συσκευασία των οποίου πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στα πιθανά αλλεργιογόνα συστατικά. ‘Αλλα αγαπημένα σαρακοστιανά εδέσματα είναι το τουρσί, ο ταραμάς, το αυγοτάραχο και το μπρικ. Ο ταραμάς συναντάται σε μορφή πάστας και πρέπει να έχει ομοιόμορφο χρώμα. Πιθανή αλλοίωση στον ταραμά διαπιστώνεται από την εμφάνιση μούχλας, την ξηρότητα, την τάγγιση, την πικρή ή ξινή γεύση.

Από αύριο μπαίνουν στο… φουλ οι μηχανές των φούρνων για την παρασκευή της πατροπαράδοτης λαγάνας για την Καθαρά Δευτέρα και όλοι αναρωτιόμαστε πόσο θα την πληρώσουμε φέτος;

Σύμφωνα πάντως με τις εκτιμήσεις των αρτοποιών, η τιμή της κλασικής λαγάνας των 750 γραμμαρίων με το σουσάμι θα κυμανθεί στα ίδια επίπεδα με πέρσι.

Όσον αφορά τον χαλβά, ο πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, Απόστολος Ραυτόπουλος, δήλωσε στο MEGA την Παρασκευή ότι «είναι αυξημένος κατά 20% αυτός με κακάο ή ξηρούς καρπούς».

«Φέτος δεν θα έχει ούτε Καλάθι της Σαρακοστής όπως το 2023 – 2024. Δεν υπάρχει αποκλιμάκωση στις τιμές», πρόσθεσε ο ίδιος χαρακτηριστικά.

Λαγάνα: Εκτιμώμενες τιμές από αρτοποιούς

Λαγάνα 750 γραμμαρίων: 3,30 – 3,80 ευρώ
Λαγάν μικρή (κάτω από 500 γραμμάρια): 1,90 – 2,20 ευρώ

Η λαγάνα με πιο ειδικές γεύσεις, όπως ελιά, λιαστή τομάτα και μανιτάρι, θα ξεπερνάει τα 4 ευρώ και μπορεί να φτάνει τα 6 ευρώ

Πού θα κυμανθεί ο χαλβάς

Η τιμή του χαλβά που πωλείται σε ζαχαροπλαστεία ενόψει της Καθαράς Δευτέρας, αναμένεται να κυμανθεί ως εξής:

• Βανίλια: 10 – 10,80 ευρώ το κιλό
• Με αμύγδαλο: 11 ευρώ το κιλό
• Με κακάο: έως 12 ευρώ το κιλό
• Με κουβερτούρα – κράνμπερι: έως 12,80 ευρώ το κιλό

Σε σούπερ μάρκετ, οι τιμές για τον απλό χαλβά πέφτουν ακόμα και στα 4 – 5 ευρώ.

Σούπερ μάρκετ: Πόσο θα μας κοστίσουν τα Σαρακοστιανά

Γλώσσα φιλέτο κατεψ. 595 γραμμαρίων κοστίζει φέτος 11,75 ευρώ (9,52 ευρώ πέρυσι – αύξηση 23,42%)

Χταπόδι κατεψυγένο 1 κιλού κοστίζει φέτος 18,36 ευρώ (16,30 ευρώ πέρυσι – αύξηση 12,64%)

Θράψαλο ροδέλα 425 γραμμαρίων κοστίζει φέτος 6,75 ευρώ (4,84 ευρώ πέρυσι – αύξηση 39,76%)

Λακέρδα σκουμπρί 150 γραμμαρίων κοστίζει φέτος 2,78 ευρώ (2,46 ευρώ πέρυσι – αύξηση 13,01%)

Καλαμάρια καθαρισμένα κατεψ. 510 γραμμαρίων κοστίζουν φέτος 6,49 ευρώ (5,20 ευρώ πέρυσι – αύξηση 24,81%)

Καβούρια ολόκληρα κατεψ. κοστίζουν φέτος 17,79 ευρώ (13,98 ευρώ πέρυσι – αύξηση 27,25%)

Θαλασσινό κοκτέιλ 500 γραμμαρίων κοστίζει φέτος 5,99 ευρώ (5,08 ευρώ πέρυσι – αύξηση 17,91%)

Σκεύασμα ταραμά κόκκινου, 1 κιλό, κοστίζει φέτος 8,95 ευρώ (7,49 ευρώ πέρυσι – αύξηση 19,49%)

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Ανάπτυξης, σε ό,τι αφορά στις τιμές των κατεψυγμένων προϊόντων με υψηλή ζήτηση κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, που αφορούν πρωτίστως τα ευάλωτα οικονομικά νοικοκυριά, αυτές κινούνται σε επίπεδα αντίστοιχα ή χαμηλότερα από τα περυσινά.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Eurostat, που επικαλείται το υπουργείο:

• Κατεψυγμένα ψάρια (π.χ. βακαλάος): -3,1%
• Κατεψυγμένα θαλασσινά (π.χ. γαρίδες, μύδια, καλαμάρια): -9,5%
• Ψωμί (π.χ. λαγάνες): +0,2%
• Άλλα προϊόντα τροφίμων (π.χ. χαλβάς, αλοιφές, κ.ο.κ.): 0,0%

Στο πλαίσιο αυτό, η Γενική Γραμματεία Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης προτρέπει τους καταναλωτές, και ιδιαίτερα στους πιο ευάλωτους οικονομικά, να
κάνουν προσεκτική έρευνα αγοράς ώστε να αποφύγουν την αγορά προϊόντων που προσφέρονται σε αδικαιολόγητα υψηλές τιμές και να προστατεύσουν την
αγοραστική τους δύναμη. Παράλληλα, οι ελεγκτικές υπηρεσίες του Υπουργείου Ανάπτυξης θα συνεχίσουν να διενεργούν ενδελεχείς ελέγχους στην αγορά και να
επιβάλλουν υψηλά πρόστιμα όπου παρατηρούνται παραβάσεις της αγορανομικής ή της καταναλωτικής νομοθεσίας, αναφέρει το υπουργείο.

Οι αρμόδιοι από τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Κοινωνικής Μέριμνας στο Ρέθυμνο, με γνώμονα την πληρέστερη ενημέρωση και προστασία του καταναλωτικού κοινού, ενημερώνει τους πολίτες – καταναλωτές με χρήσιμες συμβουλές και βασικές οδηγίες για κάθε προμήθεια θαλασσινών, τονίζοντας ότι “επιστρατεύουμε όλη την προσοχή μας. Τα θαλασσινά, γενικά, είναι εξαιρετικά ευαίσθητα. Η οσμή και η εξωτερική όψη τους, είναι τα πιο σταθερά χαρακτηριστικά, για να κρίνουμε την καταλληλότητα τους. Πρέπει να ελέγχουμε, πάντα, το βάρος των προϊόντων, όταν τα αγοράζουμε, να τα ζυγίζουμε και αλλού. Επειδή διάφορα είδη θαλασσινών, διαφέρουν ελάχιστα μεταξύ τους πχ Χταπόδια – μοσχιοί, μπαρμπούνια- κουτσομούρες, πρέπει να προσέχουμε καλά, τις επιγραφές και σημάνσεις, που αναγράφουν τις πληροφορίες του είδους, ώστε να μην υπάρχει πιθανότητα παραπλάνησης”.

Σχετικά με τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές οι αρμόδιοι επισημαίνουν: “Αγοράζουμε τρόφιμα από επίσημα και ελεγχόμενα σημεία της τοπικής αγοράς. Προϊόντα που είναι τοποθετημένα μέσα σε ψυγεία ή ψυχόμενες προθήκες και όχι εκτός ψυγείου ή εκτεθειμένα σε σκόνη και μικρόβια. Ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες υγιεινής του προσωπικού και στην καθαριότητα του εξοπλισμού και του χώρου από τον οποίο προμηθευόμαστε τρόφιμα.

Τα κατεψυγμένα πρέπει να φέρουν, στη συσκευασία τους όλες τις προβλεπόμενες ενδείξεις.

Πάντως, όπως προκύπτει από τις τιμοληψίες που έχουν πραγματοποιηθεί, από την πρώτη μέρα εφαρμογής του «Καλαθιού της Σαρακοστής» οι τιμές στην πλειονότητα των βασικών προϊόντων που γεμίζουν το σαρακοστιανό τραπέζι είναι χαμηλότερες ή ίσες με πέρυσι.

Όπως δήλωσε ο υπουργός Ανάπτυξης Κώστας Σκρέκας: «…Στόχος μας είναι να υπάρχουν προσιτές τιμές για όλους. Παρατηρείται μια μεσοσταθμική μείωση των τιμών σε σχέση με πέρυσι. Η προσπάθεια της κυβέρνησης να αποκλιμακωθεί ο πληθωρισμός, να πέσουν οι τιμές και να βοηθήσουμε τα νοικοκυριά συνεχίζεται. Δεν θα σταματήσουμε τους ελέγχους για την αθέμιτη κερδοφορία, ενώ τα διαρθρωτικά μέτρα που έχουμε λάβει έχουν ήδη αρχίσει να αποδίδουν καρπούς».

Υπενθυμίζονται ότι λαϊκές αγορές, φούρνοι και μίνι μάρκετ θα λειτουργούν την Καθαρά Δευτέρα ενώ, φέτος, μέχρι τις 2 το μεσημέρι θα λειτουργήσουν και κάποιες μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ.

Επίσης, συνεχώς, ανοικτά θα είναι από την Κυριακή μέχρι και το απόγευμα της Καθαράς Δευτέρας τα καταστήματα τόσο της Βαρβάκειου Αγοράς όσο και της Αγοράς του Καταναλωτή στην αγορά του Ρέντη.

Συγκρίσεις καλαθιών της Σαρακοστής

Υπενθυμίζεται ότι από συγκρίσεις καλαθιών της Σαρακοστής σε δύο μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ προκύπτουν τα παρακάτω στοιχεία:

Σούπερ μάρκετ 1

Κατεψυγμένες γαρίδες αποφλοιωμένες -6%

Με το δεδομένο πως σχεδόν 1 στους 2 Έλληνες νηστεύουν την Μεγάλη Εβδομάδα, το αποτύπωμα της νηστείας παρά το γεγονός ότι μετατοπίζεται σε συγκεκριμένες ημέρες, αγγίζει ακόμη και το 3% των πωλήσεων του λιανεμπορίου τροφίμων.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από 2 έως 8 Μαρτίου 2024 με δείγμα 800 καταναλωτές από όλη την Ελλάδα.

Με βάση τα συνδυαστικά στοιχεία ερευνών του ΙΕΛΚΑ εκτιμάται ότι το 3% των πωλήσεων του λιανεμπορίου τροφίμων, δηλαδή περίπου 550 εκατ. ευρώ, σχετίζονται ή επηρεάζονται από τις διατροφικές και καταναλωτικές τάσεις της περιόδου της νηστείας. 

Όπως φαίνεται στο σχήμα 1:

• η πλειοψηφία των ερωτηθέντων σε ποσοστό 47% δηλώνουν ότι νηστεύουν την Μεγάλη Εβδομάδα (ποσοστό που ενδεχομένως να είναι μεγαλύτερο αν συμπεριλάβουμε και το 22% που αναφέρει ότι νηστεύει μόνο μερικές φορές).
• Το ποσοστό αυτό είναι μειωμένο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Το 2018 σε αντίστοιχη έρευνα του ΙΕΛΚΑ το 69% του κοινού δήλωνε ότι νηστεύει πάντα τη Μεγάλη Εβδομάδα και το 20% μερικές φορές, σύνολο 89%.
• Συνολικά όλη τη Μεγάλη Σαρακοστή δηλώνει ότι νηστεύει το 12%, ενώ συνολικά σε όλες τις νηστείες καθ’ όλο το έτος δηλώνει ότι νηστεύει το 12% των ερωτηθέντων. 

Παράλληλα στο πλαίσιο της μελέτης καταγράφονται μια σειρά από θέματα που αφορούν καταναλωτικές συνήθειες και θέματα υγείας/ευεξία και σχετίζονται με τη διατροφή την περίοδο της νηστείας. Συγκεκριμένα:

• Το 33% δηλώνει ότι του αρέσει να νηστεύει.
• Το 55% θεωρεί ότι η νηστεία κάνει καλό στην υγεία, αν και το 18% θεωρεί ότι
συνεισφέρει στη αύξηση του σωματικού βάρους, ενώ το 14% στη μείωση βάρους.
• Το 34% του κοινού θεωρεί ότι η διατροφή του την συγκεκριμένη περίοδο της νηστείας
κοστίζει περισσότερο ξοδεύοντας περισσότερα χρήματα απ’ ότι συνήθως.
• Το 27% δυσκολεύεται να βρει τι θα φάει, το 14% στα συμπληρωματικά γεύματα, ενώ
το 22% αγχώνεται σε σχέση με τη διατροφή του.
• Το 20% υιοθέτει φυτικά υποκατάστατα τροφών, ενώ το 14% επιλέγει περισσότερες
έτοιμες λύσεις και κονσέρβες, με τέλος ένα 7% να αυξάνει το φαγητό από delivery. 

Σε σχέση συγκεκριμένα με τις τροφές τις οποίες είθισται να νηστεύει το καταναλωτικό κοινό, όπως φαίνεται στο σχήμα 3, τη μεγαλύτερη δυσκολία φαίνεται ότι αντιμετωπίζει στο λάδι σε ποσοστό 76%, στα γαλακτοκομικά σε ποσοστό 62% και στα γλυκά σε ποσοστό 52%.

Αντίθετα στη νηστεία ψαριού και κρέατος αντιμετωπίζουν μικρότερες δυσκολίες σε ποσοστά 34% και 45% αντίστοιχα με μόλις 10% και 16% αντίστοιχα να δηλώνουν μεγάλη δυσκολία.

Παράλληλα όπως φαίνεται στο σχήμα 4, οι τροφές με τη μεγαλύτερη συχνότητα κατανάλωσης την περίοδο της νηστείας είναι τα φρούτα και τα λαχανικά, οι σαλάτες με σχεδόν καθημερινή κατανάλωση και ακολουθούν, ξηροί καρποί, ζυμαρικά και λαδερά περίπου 2 φορές την εβδομάδα 

Όσον αφορά την αξιολόγηση συγκεκριμένων σημείων πώλησης (σχήμα 5), τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνει το κανάλι του Σουπερμάρκετ στην ποικιλία νηστίσιμων ειδών με 75% και στην εξοικονόμηση χρημάτων με 58% και ακολουθούν η Λαϊκή αγορά με 15% και 29% αντίστοιχα και ο Φούρνος-Αρτοπωλείο με 8% και 11% αντίστοιχα.

Όσον αφορά το σημείο πώλησης το οποίο ο καταναλωτής ταυτίζει περισσότερο με τη διατροφή του την περίοδο της νηστείας, το Σουπερμάρκετ επιλέγεται από το 62% του κοινού, η Λαϊκή από το 15% και ο Φούρνος από το 7%. Το σουπερμάρκετ καταγράφεται και ως το πιο γρήγορο και εύκολο μέσο από το 76% και 66% του κοινού αντίστοιχα και ακολουθεί η λαϊκή αγορά με 15% και 19% αντίστοιχα.

Οι καταναλωτές βλέπουν τούτες τις μέρες με το κιάλι τα θαλασσινά, καθώς οι τιμές στο ιχθυοπωλείο τους προκαλούν ζαλάδα. Χαρακτηριστικό της κατάστασης που επικρατεί στην αγορά είναι ότι το καλαμάρι πωλείται μέχρι και 10 ευρώ το κιλό, ενώ το χταπόδι ακόμη και 22 ευρώ το κιλό.

«Χρυσά» τα εδέσματα της Σαρακοστής

Συγκεκριμένα, τα εδέσματα του σαρακοστιανού τραπεζιού κοστίζουν:

• Καλαμάρι: 10€/kg
• Χταπόδι: 16-22€/kg
• Ανάμεικτα θαλασσινά: 9-11,70€/kg
• Σουπιά: 10,80-20€/kg
• Μπακαλιάρος: 14- 17,80€/kg

Θα σκαρφαλώσουν κι άλλο οι τιμές!

Σύμφωνα, δε, με σχετικό ρεπορτάζ του MEGA, oι ιχθυοπώλες δεν κρύβουν ότι όσο πλησιάζει το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας οι τιμές θα ανέβουν κι άλλο.

Στις ψαραγορές της χώρας υπάρχει η ελπίδα ότι, έστω και με μικρότερες αγορές, οι καταναλωτές θα γιορτάσουν τα κούλουμα, ώστε να ζεσταθούν τα ταμεία. Στα σούπερ μάρκετ από την ερχόμενη Τετάρτη θα υπάρχει το «καλάθι της Σαρακοστής» με τουλάχιστον δύο είδη κατεψυγμένων θαλασσινών.

Ζητούν «καλάθι της Ψαραγοράς»

Την ίδια ώρα, οι ιχθυοπώλες της Βαρβακείου αγοράς ζητούν συνάντηση με τον υπουργό Ανάπτυξης, προκειμένου να φτιάξουν και το δικό τους «καλάθι της Ψαραγοράς», στα πρότυπα της περσινής τους πρωτοβουλίας.