Απαντώντας σε ερωτήσεις στο πλαίσιο της συνέντευξης σχετικά με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για μείωση των ωρών εργασίας ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος ανέφερε ότι ο τελικός στόχος είναι η βελτίωση της παραγωγικότητας και ότι αν υπάρχει κάποια μελέτη από την οποία προκύπτει ότι με την εφαρμογή αυτής της πρότασης θα βελτιωθεί η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο, τότε ο ΣΕΒ θα είναι σύμφωνος. Αναφορικά εξάλλου με το Ταμείο Ανάκαμψης τόνισε ότι η υλοποίησή του πήγε καλά, όπως και η απορρόφηση του δανειακού σκέλους για τις επιχειρήσεις, καθώς και ότι τα αποτελέσματα των επενδύσεων στην παραγωγικότητα δεν φαίνονται άμεσα αλλά σε βάθος χρόνου.

Η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα, παραμένει στα επίπεδα του 2000 παρά τη σημαντική ανάπτυξη των τελευταίων ετών, ενώ αντιστοιχεί μόλις στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, όπως αποτυπώθηκε στη μελέτη που εκπόνησε το ΙΟΒΕ για τον ΣΕΒ.

Η μελέτη, την οποία παρουσίασε ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, κ. Νίκος Βέττας, διαπιστώνει ότι η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας στηρίχθηκε κυρίως στην αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας και λιγότερο στη βελτίωση της παραγωγικότητας, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες διατηρήσιμης αύξησης εισοδημάτων και μακροχρόνιας σύγκλισης με την Ευρώπη.

Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία των επενδύσεων, της τεχνολογικής αναβάθμισης, της ενίσχυσης των δεξιοτήτων, της μεγέθυνσης των επιχειρήσεων, καθώς και θεσμικών και διαρθρωτικών παρεμβάσεων – όπως η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, η μείωση της γραφειοκρατίας και η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος – ως βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας

Οι κύριες διαπιστώσεις της έρευνας 

Εξέλιξη παραγωγικότητας

Η  ελληνική οικονομία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα διαρθρωτικό πρόβλημα παραγωγικότητας που περιορίζει τις δυνατότητες βιώσιμης ανάπτυξης και σύγκλισης με την Ευρώπη. Παρά την ανάκαμψη των τελευταίων ετών, η παραγωγικότητα της εργασίας το 2024 παραμένει περίπου στο επίπεδο του 2000, σε αποπληθωρισμένους όρους, ενώ η απόσταση από τον μέσο όρο της ΕΕ έχει διευρυνθεί.

Σήμερα η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 54% του μέσου όρου της ΕΕ, ενώ ανά ώρα εργασίας στο 43%.

Ανάπτυξη και απασχόληση

Την περίοδο 2000-2024, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 22% σε σταθερές τιμές. Η αύξηση δεν προήλθε από βελτίωση της παραγωγικότητας, αλλά κυρίως από την αύξηση της απασχόλησης: το ποσοστό των εργαζομένων στον πληθυσμό αυξήθηκε κατά 26%.

Αυτή η δυναμική τείνει να εξαντλήσει τα όριά της καθώς η ανεργία μειώνεται, η δεξαμενή νέων εργαζομένων περιορίζεται και οι δημογραφικές τάσεις είναι αρνητικές. Συνεπώς, η μελλοντική αύξηση του εισοδήματος και της οικονομικής δραστηριότητας δεν μπορεί να βασιστεί στην αύξηση της απασχόλησης, αλλά θα πρέπει να προέλθει από αύξηση της παραγωγικότητας.

Η ενίσχυση της παραγωγικότητας έχει θετική επίδραση στους μισθούς και η αύξηση της παραγωγικότητας αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για τη βιώσιμη αύξησή τους.

Η παραγωγικότητα διαφοροποιείται σημαντικά στους επιμέρους κλάδους της Ελληνικής οικονομίας

Η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά μεταξύ κλάδων κατ’ αναλογία και με τα παραγωγικά τους χαρακτηριστικά, την κεφαλαιακή ένταση και την τεχνολογική τους βάση. Σε όρους Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας ανά εργαζόμενο, ο Χρηματοπιστωτικός τομέας βρίσκεται στην κορυφή (€157.300 ανά εργαζόμενο) και ακολουθούν η Βιομηχανία με €62.900 και ο κλάδος των Τεχνολογιών Πληροφοριών & Επικοινωνιών με €59.700. Όμως, στις Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες απασχολείται το 1,6% του ενεργού πληθυσμού, στη Βιομηχανία το 9,5% και στις Τεχνολογίες Πληροφοριών & Επικοινωνιών το 2,4%.

Οι κλάδοι με την υψηλότερη απασχόληση επιδεικνύουν σχετικά χαμηλή παραγωγικότητα: Στο Εμπόριο (χονδρικό και λιανικό) απασχολείται το 17,1% και η παραγωγικότητα είναι στα €25.200, ενώ στα Καταλύματα και Εστίαση που απασχολείται το 14,2% η παραγωγικότητα είναι €20.400 ανά εργαζόμενο.

Το μέγεθος της επιχείρησης επηρεάζει την παραγωγικότητα

Υπάρχει σημαντική απόσταση παραγωγικότητας μεταξύ μεγάλων και μικρότερων επιχειρήσεων, ενώ όσο πιο μεγάλη η επιχείρηση, τόσο πιο κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο τείνει να είναι η παραγωγικότητά της. Οι μεγάλες επιχειρήσεις βρίσκονται εγγύτερα στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Στην Ελλάδα, οι Πολύ Μικρές Επιχειρήσεις δημιουργούν €14.000 ανά εργαζόμενο, οι Μικρές €19.000, αυτές με 20-49 εργαζόμενους δημιουργούν €25.000, οι Μεσαίες δημιουργούν €39.000 και οι Μεγάλες 72.000. Τα αντίστοιχα νούμερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι €42.000 για τις Πολύ Μικρές, €51.000 για τις Μικρές, €57.000 για τις επιχειρήσεις με 20-49 εργαζόμενους, €68.000 για τις Μεσαίες και €87.000 για τις Μεγάλες. Δηλαδή οι Πολύ Μικρές υπολείπονται κατά 67% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, οι μικρές κατά 63, οι με 20-49 εργαζόμενους κατά 55%, οι Μεσαίες κατά 43% και οι μεγάλες κατά 17%.

Η Ελλάδα έχει μικρότερο ποσοστό μεγάλων επιχειρήσεων (250+ εργαζόμενοι) σε σχέση με την ΕΕ, καθώς είναι το 0,1%, ενώ στην ΕΕ είναι 0,2%. Επίσης έχει σημαντικά λιγότερες Μεσαίες επιχειρήσεις καθώς αντιπροσωπεύουν το 0,5% έναντι 0,8% στην ΕΕ.

Κεντρικός παράγοντας που εξηγεί τη χαμηλή παραγωγικότητα είναι το χαμηλό επίπεδο επενδύσεων και κεφαλαίου ανά εργαζόμενο. Στους περισσότερους κλάδους, το κεφάλαιο ανά εργαζόμενο είναι πολλαπλάσιο στην ΕΕ σε σχέση με την Ελλάδα. Η έλλειψη επενδύσεων σε εξοπλισμό, τεχνολογία και παραγωγικές υποδομές δεν βοηθούν τις επιχειρήσεις να αυξήσουν την αποδοτικότητα της εργασίας.

Το επενδεδυμένο Κεφάλαιο ανά εργαζόμενο στην ΕΕ-27 είναι υψηλότερο έναντι της Ελλάδας από 1,3 έως 5,7 φορές ανάλογα με τον κλάδο

• Η χαμηλή κεφαλαιακή ένταση αποτελεί βασικό περιορισμό της παραγωγικότητας.
• Το κεφάλαιο ανά εργαζόμενο στην ΕΕ είναι 1,3 έως 5,7 φορές υψηλότερο από την Ελλάδα. Οι δείκτες έχουν επηρεαστεί σε σημαντικό βαθμό από την περίοδο της οικονομικής κρίσης.

Οι απαιτούμενες παρεμβάσεις από τις επιχειρήσεις και το κράτος 

Επιχειρήσεις: Επενδύσεις

•Αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων προς τα επίπεδα της EE.

•Τεχνολογικός εκσυγχρονισμός και ενίσχυση επενδύσεων σε Ε&Α.

•Σταδιακή αύξηση μέσου μεγέθους επιχειρήσεων (συνεργασίες,  συγχωνεύσεις).

Επιχειρήσεις & Κράτος: Ανθρώπινο κεφάλαιο & δεξιότητες

•Αναβάθμιση επαγγελματικής εκπαίδευσης και ψηφιακών δεξιοτήτων, με διασύνδεση προγραμμάτων σπουδών με τις ανάγκες των κλάδων.

•Ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, αναβάθμιση δεξιοτήτων εργαζομένων μέσης ηλικίας, προσέλκυση ατόμων υψηλής εξειδίκευσης από το εξωτερικό.

Κράτος: Θεσμικό περιβάλλον & Υποδομές

•Απλοποίηση αδειοδοτήσεων, σταθερό φορολογικό πλαίσιο, μείωση ρυθμιστικής επιβάρυνσης, βελτίωση πρόσβασης σε χρηματοδότηση.

•Επιτάχυνση δικαιοσύνης, ενίσχυση φορολογικής διοίκησης, σταθερό περιβάλλον με διαφανείς κανόνες για μείωση αβεβαιότητας και κόστους συναλλαγών.

•Επενδυτικά κίνητρα (υπεραποσβέσεις, επιταχυνόμενες αποσβέσεις).

•Στοχευμένες επενδύσεις σε υποδομές.

Επιχειρήσεις & Κράτος: Ψηφιακόςμετασχηματισμός & καινοτομία

•Επέκταση ψηφιακών υποδομών και αξιοποίηση τους από τις επιχειρήσεις (cloud, big data, αυτοματοποίηση, AI) σε συνδυασμό με αναδιοργάνωση διαδικασιών.

•Υποστήριξη συνεργατικών σχηματισμών και τεχνολογικών οικοσυστημάτων για διάχυση τεχνολογίας και καλών πρακτικών.

Σπ. Θεοδωρόπουλος: Για τη χαμηλή παραγωγικότητα δεν ευθύνονται οι εργαζόμενοι

Ο Πρόεδρος του ΔΣ του ΣΕΒ κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος, δήλωσε: «Η παραγωγικότητα δεν είναι τεχνικός δείκτης. Είναι εθνικός στόχος. Και δεν έχει καμία σχέση με την εντατικοποίηση της εργασίας. Είναι η δυνατότητα μιας οικονομίας να παράγει περισσότερη αξία με τους ίδιους πόρους.

Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα μεγάλωσε το ΑΕΠ της κυρίως επειδή αυξήθηκε η απασχόληση και μειώθηκε η ανεργία. Αυτό όμως δεν αρκεί πλέον. Με τη δημογραφική πίεση να εντείνεται και τα περιθώρια περαιτέρω αύξησης της απασχόλησης να περιορίζονται, η παραγωγικότητα γίνεται ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, καλύτερων μισθών και ουσιαστικής σύγκλισης με την Ευρώπη.

Για τη χαμηλή παραγωγικότητα δεν ευθύνονται οι εργαζόμενοι. Ευθύνη έχουν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και η Πολιτεία. Οι επιχειρήσεις πρέπει να επενδύσουν περισσότερο, να καινοτομήσουν, να μεγαλώσουν και να αξιοποιήσουν νέες τεχνολογίες. Και η Πολιτεία πρέπει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα στηρίζει την παραγωγή, τις επενδύσεις, τις δεξιότητες, τη χρηματοδότηση, την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Μόνο έτσι μπορούμε να πετύχουμε διατηρήσιμη ανάπτυξη και καλύτερο επίπεδο ζωής για όλους».

Εξάλλου, απαντώντας σε ερωτήσεις στο πλαίσιο της συνέντευξης σχετικά με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για μείωση των ωρών εργασίας ο πρόεδρος του ΣΕΒ ανέφερε ότι ο τελικός στόχος είναι η βελτίωση της παραγωγικότητας και ότι αν υπάρχει κάποια μελέτη από την οποία προκύπτει ότι με την εφαρμογή αυτής της πρότασης θα βελτιωθεί η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο, τότε ο ΣΕΒ θα είναι σύμφωνος.

Αναφορικά εξάλλου με το Ταμείο Ανάκαμψης τόνισε ότι η υλοποίησή του πήγε καλά, όπως και η απορρόφηση του δανειακού σκέλους για τις επιχειρήσεις, καθώς και ότι τα αποτελέσματα των επενδύσεων στην παραγωγικότητα δεν φαίνονται άμεσα αλλά σε βάθος χρόνου.

Ν. Βέττας: Αύξηση της παραγωγικότητας για ανάπτυξη των εισοδημάτων με βιώσιμο τρόπο 

Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ καθηγητής Νίκος Βέττας σημείωσε: «Σε κάθε οικονομία, η ανάπτυξη των εισοδημάτων με βιώσιμο τρόπο έχει στη βάση της την αύξηση της παραγωγικότητας. Ειδικά για τη δική μας όπου, σε συνέχεια και της βαθιάς κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας, τα εισοδήματα των εργαζομένων είναι ακόμη σχετικά χαμηλά, είναι κρίσιμης σημασίας η δημιουργία συνθηκών για αύξηση της παραγωγικότητας εφεξής. Με αυτόν τον σκοπό, είναι αναγκαία βάση η συστηματική παρακολούθηση των σχετικών μεγεθών, στη διαχρονική τους εξέλιξη, συγκριτικά με άλλες οικονομίες, καθώς και το πώς συναρτώνται με χαρακτηριστικά κλάδων και επιχειρήσεων».

Οι συμμετέχοντες στη Σύνοδο υπογράμμισαν την ανάγκη το αυριανό άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να αποτελέσει αφετηρία άμεσων και ουσιαστικών διαβουλεύσεων σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, με στόχο την ταχεία υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.

Ο ΣΕΒ εκπροσωπήθηκε από τον Διευθυντή του Γραφείου του στις Βρυξέλλες και υπεύθυνο Ευρωπαϊκών Υποθέσεων κ. Κωνσταντίνο Διαμαντούρο και ο ΣΒΣΕ από τον Πρόεδρό του και μέλος Δ.Σ. του ΣΕΒ κ. Πάνο Λώλο.

Στη Διακήρυξη της Αμβέρσας, η ευρωπαϊκή βιομηχανία ζητά ένα πακέτο έκτακτων μέτρων με έμφαση σε τρεις άξονες:

• Μείωση του κόστους ενέργειας και εκπομπών CO2 που παραμένουν υπερβολικά υψηλά, τόσο λόγω των διεθνών τιμών όσο και λόγω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων. Το κόστος δικαιωμάτων εκπομπών στην ΕΕ είναι σήμερα το υψηλότερο διεθνώς, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τη βιομηχανική παραγωγή.

• Εμπορικές συμφωνίες που ανοίγουν νέες αγορές και εξαγωγικές ευκαιρίες, παρέχουν πρόσβαση σε πρώτες ύλες ζωτικής σημασίας, και διασφαλίζουν ίσους όρους ανταγωνισμού για τις Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας κατά της διαρροής άνθρακα.

• Στήριξη των προϊόντων «Made in Europe»: Μέτρα για τόνωση της ζήτησης για ευρωπαϊκά προϊόντα μέσω δημοσίων συμβάσεων προμηθειών. Ενδυνάμωση των καταναλωτών με περισσότερες επιλογές για net zero και κυκλικά προϊόντα με βάση διαφανή στοιχεία για το αποτύπωμα άνθρακα, ώστε να σταματήσει ο κίνδυνος περαιτέρω αποβιομηχανοποίησης στην Ευρώπη, δημιουργώντας παράλληλα περισσότερες ποιοτικές θέσεις εργασίας σε κλάδους όπου η Ευρώπη ήταν και θέλει να παραμείνει πρωτοπόρος.

Η φετινή Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας συγκέντρωσε περισσότερους από 600 ηγέτες επιχειρήσεων, 30 εκπροσώπους εργοδοτικών φορέων, αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων και κορυφαία στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος της Γαλλίας Emmanuel Macron, ο Καγκελάριος της Γερμανίας Friedrich Merz, ο Καγκελάριος της Αυστρίας Christian Stocker, καθώς και οι Πρωθυπουργοί της Ολλανδίας Dick Schoof και του Βελγίου Bart De Wever. Την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπροσώπησε η Πρόεδρος Ursula Von Der Leyen και συμμετείχαν οι Εκτελεστικοί Αντιπρόεδροι Teresa Ribera και Stéphane Séjourné, καθώς και ο Επίτροπος Wopke Hoekstra.

Η Διακήρυξη της Αμβέρσας, που εκπροσωπεί περισσότερες από 1.300 ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ενώσεις και συνδικαλιστικές οργανώσεις, είχε αρχικά διατυπωθεί το 2024 και έχει συνυπογραφεί από τον ΣΒΣΕ.

Η Πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΣΕΒ κα. Ράνια Αικατερινάρη τόνισε: «Η Διακήρυξη της Αμβέρσας έρχεται να επιβεβαιώσει αιτήματα αιχμής που ο ΣΕΒ έχει ήδη αναδείξει σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, μεταξύ άλλων και μέσω της πρόσφατης κοινής επιστολής του Προέδρου του ΣΕΒ και του Προέδρου της BusinessEurope προς τον Πρωθυπουργό. Στο ζήτημα του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας, απαιτούνται άμεσες λύσεις. Παράλληλα, το ETS χρήζει επαναξιολόγησης μέσα στο 2026, ενώ είναι κρίσιμο να υπάρξουν αξιόπιστες προβλέψεις και για την εφαρμογή του CBAM στις εξαγωγές για να αποφύγουμε τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα. Η ανταγωνιστικότητα δεν είναι επιλογή πολιτικής, είναι όρος βιωσιμότητας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία».

Ο κ. Πάνος Λώλος, Πρόεδρος Δ.Σ. του Συνδέσμου Βιομηχανιών Στερεάς Ελλάδας και μέλος Δ.Σ. του ΣΕΒ, υπογράμμισε: «Η ευρωπαϊκή βιομηχανία διατύπωσε σήμερα το επιτακτικό αίτημα για ανταγωνιστικές τιμές ενέργειας, ισχυροποίηση της εσωτερικής αγοράς και άρση των εμποδίων πρόσβασης σε διεθνείς αγορές, καθώς και την ανάγκη προτιμησιακής αντιμετώπισης προϊόντων ευρωπαϊκής καταγωγής (Made in Europe) ως βασικές προτεραιότητες για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Η Ελλάδα δεν μπορεί να απέχει από τη σύμπλευση με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, ειδικά μετά από μια μακρά περίοδο επενδυτικής αναιμίας. Η ώρα για τη λήψη άμεσων μέτρων έχει ήδη έρθει, καθώς το μέλλον της χώρας μας, όπως και της Ευρώπης, είναι το μέλλον της βιομηχανίας».

Αυτά προκύπτουν από την ετήσια έκδοση του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού για την ψηφιακή ωριμότητα της Ελλάδας που παρουσίασε χθες ο ΣΕΒ. Σύμφωνα με την έκθεση η χώρα μας εμφανίζει καλύτερες επιδόσεις σε τομείς όπως συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και η κάλυψη δικτύων 5G ενώ υστερεί σε δίκτυα οπτικών ινών, ψηφιακές δεξιότητες, υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης ΤΝ και τεχνολογιών αιχμής από τις επιχειρήσεις.

Ειδικότερα οι επιδόσεις σε επιμέρους τομείς έχουν ως εξής:
Ψηφιοποίηση Δημοσίου
Η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο στην ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών προς επιχειρήσεις και πολίτες (e-Gov benchmarks: 79% και 77% αντίστοιχα). Αντιθέτως, η ωριμότητα στα ανοικτά δεδομένα παραμένει χαμηλή (επίδοση 61%).
Ψηφιακές Υποδομές
Στις υποδομές δικτύων, το 5G καλύπτει σχεδόν το 100% της χώρας. Ωστόσο, καθυστερήσεις καταγράφονται στην ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών, τα οποία στο τέλος του 2024 κάλυπταν μόλις το 46% των νοικοκυριών.
Τεχνολογίες Αιχμής στις Επιχειρήσεις
Οι ιδιωτικές επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής παραμένουν χαμηλές, παρά τη σταδιακή αύξησή τους. Το 2025, η Ελλάδα καλύπτει το 12% του στόχου 2030 στην Τεχνητή Νοημοσύνη, 28% στο cloud και 42% στα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων.
Ψηφιακές Δεξιότητες & Ανθρώπινο Κεφάλαιο
Παρά την παραγωγή υψηλής ποιότητας ταλέντου σε Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική  και Μαθηματικά (STEM, 23,1 απόφοιτοι ανά 1.000 κατοίκους), καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις σε απασχολούμενους ειδικούς σε Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), με την Ελλάδα να καλύπτει μόλις το 25% του στόχου 2030. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται στην εξεύρεση προσωπικού με εξειδικευμένες τεχνολογικές και ψηφιακές δεξιότητες.
Κυβερνοασφάλεια
Οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν έχουν αναπτύξει ακόμη κουλτούρα κυβερνοασφάλειας: μόνο 7% επικαιροποιούν τη σχετική πολιτική τους, 34% εφαρμόζουν τουλάχιστον πέντε μεθόδους ασφάλειας και 31,5% καταρτίζουν το προσωπικό τους σε θέματα κυβερνοασφάλειας.
Τομέας ΤΠΕ & Οικονομία
Ο τομέας ΤΠΕ διατηρεί περιορισμένη συμμετοχή στην οικονομική δραστηριότητα (3,3% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας) και στην απασχόληση (1,9%), ενώ η εξωστρέφειά του παραμένει χαμηλή (προϊόντα υψηλής τεχνολογίας: 5,5% των εξαγωγών αγαθών).
Έρευνα & Ανάπτυξη
Στην Ελλάδα αναπτύσσεται αξιόλογη δραστηριότητα Έρευνας & Ανάπτυξης, με τις ιδιωτικές δαπάνες να υπερβαίνουν τα Euro2 δισ., αντιστοιχώντας στο 0,85% του ΑΕΠ.
Οικοσύστημα Καινοτομίας
Παράλληλα, ενισχύεται το εγχώριο οικοσύστημα καινοτομίας, με τις startups να ξεπερνούν πλέον τις 90 ανά 1 εκατ. κατοίκους.

Ο ΣΕΒ «αποχαιρετά τον Νίκο Στασινόπουλο, μια εξέχουσα προσωπικότητα της ελληνικής επιχειρηματικής ζωής, που άφησε ισχυρό και διαρκές αποτύπωμα στην ελληνική βιομηχανία», αναφέρεται σε σχετική συλλυπητήρια ανακοίνωση του Συνδέσμου.

Ομιλία απηύθυνε ο Πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΣΕΒ κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος παρουσίασε τις θέσεις της επιχειρηματικής κοινότητας για τη βελτίωση της παραγωγικότητας με στόχο μια πιο ανταγωνιστική οικονομία και ευημερούσα κοινωνία.

Κεντρικός προσκεκλημένος της εκδήλωσης ήταν ο Πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Γερμανίας και Μέλος του Γενικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Dr Joachim Nagel, ο οποίος συζήτησε με τον δημοσιογράφο κ. Παύλο Τσίμα. Κατά την εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο Dr Nagel τόνισε: «Όσα πέτυχε η Ελλάδα την τελευταία δεκαετία δεν είναι μόνο μια εθνική ιστορία επιτυχίας, είναι πηγή έμπνευσης για ολόκληρη την Ευρώπη. Δείχνουν ότι οι μεταρρυθμίσεις, όσο δύσκολες κι αν είναι, αποδίδουν.»

Στην ομιλία του, ο Πρόεδρος του ΣΕΒ υπογράμμισε ότι το διεθνές περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αναταράξεις και πρωτοφανή αβεβαιότητα, με επιπτώσεις στο εμπόριο, την ενέργεια και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Ταυτόχρονα, όπως επεσήμανε, η Ευρώπη υστερεί σε ανάπτυξη, παραγωγικότητα και τεχνολογική πρόοδο έναντι χωρών όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία, ενώ ένα χρόνο μετά την έκθεση Ντράγκι, μόλις το 11% των προτάσεών της έχει προχωρήσει, γεγονός που δείχνει την αργή ευρωπαϊκή ανταπόκριση.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τόνισε ότι η Ελλάδα έχει πετύχει σημαντικά βήματα προόδου και σταδιακής σύγκλισης: σταθερή ανάπτυξη με μεγαλύτερους ρυθμούς από την ΕΕ, κατάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας, μείωση της φοροδιαφυγής, δραστική μείωση της ανεργίας, αύξηση μισθών και μείωση φορολογικών συντελεστών για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Όπως σημείωσε «η Ελλάδα πέτυχε να λειτουργεί ως μια κανονική χώρα, μια χώρα που ζει σύμφωνα με τις δυνατότητές της και δεν επιβαρύνει τις επόμενες γενιές».

Ο Πρόεδρος του ΣΕΒ στάθηκε ιδιαίτερα στη συνεισφορά των επιχειρήσεων, με αιχμή τη βιομηχανία, στην καλή πορεία της ελληνικής οικονομίας. Όπως ανέφερε, οι συνολικές εξαγωγές αγαθών ανήλθαν σε 50 δισ. ευρώ το 2024, ισοφαρίζοντας για ακόμη μια χρονιά τα έσοδα από τον τουρισμό και τις λοιπές εξαγόμενες υπηρεσίες. Η βιομηχανία, δεύτερος μεγαλύτερος εργοδότης στη χώρα μετά το εμπόριο, προσφέρει μισθούς κατά 35% υψηλότερους από τον μέσο όρο της οικονομίας, ενώ κλάδοι όπως τα τρόφιμα, τα φάρμακα, τα μέταλλα, τα χημικά και ο ναυτιλιακός εξοπλισμός διευρύνουν συνεχώς την παρουσία τους στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, εξήρε τη συμβολή και άλλων κλάδων στο ΑΕΠ της χώρας, ενώ τόνισε ότι το οικοσύστημα καινοτομίας επιτυγχάνει σημαντική ανάπτυξη, με 3.000 startups και συνολική αποτίμηση που εκτιμάται μεταξύ 8-12 δισ. δολαρίων για το 2024.

Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι παραμένουν κρίσιμες υστερήσεις έναντι της Ευρώπης όπως το έλλειμμα στο ισοζύγιο αγαθών, το υψηλό ενεργειακό κόστος και η μεταβλητότητά του, η πολυνομία, η γραφειοκρατία και η αργή απονομή δικαιοσύνης.

Κεντρικός άξονας της ομιλίας του Προέδρου του ΣΕΒ ήταν το ζήτημα της χαμηλής παραγωγικότητας. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα βρίσκεται στο 54% του μέσου όρου της ΕΕ (με τη βιομηχανία στο 75%), και έχει παραμείνει σχεδόν στάσιμη τα τελευταία 30 χρόνια. Ιδιαίτερα στάθηκε στη «μεγάλη παρεξήγηση που», όπως είπε, «έχει επικρατήσει σε μερίδα της κοινωνίας πως όταν μιλάμε για αύξηση παραγωγικότητας, εννοούμε αύξηση των ωρών εργασίας ή εντατικοποίησή της». Ενώ η παραγωγικότητα, όπως διευκρίνισε, «είναι η δημιουργία προστιθέμενης αξίας και είναι ζήτημα οργάνωσης, τεχνολογίας, επενδύσεων, θεσμικής απλοποίησης, ταχύτητας απονομής δικαιοσύνης, ποιότητας εκπαίδευσης και κατάρτισης σε κάθε επίπεδο, λειτουργικότητας των υποδομών και σταθερότητας των κανόνων».

Σημείωσε ότι κύριοι υπεύθυνοι για την αύξηση της παραγωγικότητας δεν είναι οι εργαζόμενοι, αλλά η πολιτεία και οι επιχειρήσεις και απηύθυνε κάλεσμα σε όλους «να θέσουμε ως κοινό στόχο τη ραγδαία αύξηση της παραγωγικότητας, σε κάθε πτυχή και σε κάθε δραστηριότητα του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, με ετήσια ορόσημα, μετρήσιμους δείκτες και τακτική λογοδοσία».

Ο κ. Θεοδωρόπουλος προέτρεψε πολιτεία και επιχειρήσεις σε άλμα παραγωγικών επενδύσεων, το οποίο όπως είπε θα σημάνει αντίστοιχα άλμα εξωστρέφειας, τεχνολογίας και παραγωγικής ανασύνταξης και επαναδιατύπωσε την πρότασή του για θεσμοθέτηση των υπεραποσβέσεων ως οριζόντιου, επενδυτικού κινήτρου.

Παράλληλα, έθεσε ως κρίσιμη προτεραιότητα το ανθρώπινο δυναμικό, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μαζική επένδυση στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, στην κατάρτιση και επανακατάρτιση, στην υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις και στην ενίσχυση της συμπερίληψης στην αγορά εργασίας.

Για το θέμα του ενεργειακού κόστους, ο Πρόεδρος του ΣΕΒ επανέλαβε ότι παραμένει καθοριστικός παράγων για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Τόνισε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με το υψηλότερο κόστος ενέργειας στην ΕΕ, γεγονός που διαβρώνει οριζόντια την ανταγωνιστικότητα όλων των κλάδων και επηρεάζει αρνητικά τον πληθωρισμό. Όπως σημείωσε, για τη βιομηχανία -και ιδιαίτερα για την ενεργοβόρο- η πρόσβαση σε ανταγωνιστική και προβλέψιμη ενέργεια αποτελεί όρο επιβίωσης. Τέλος, εξέφρασε την προσδοκία ο διάλογος που έχει ήδη ξεκινήσει μεταξύ Πολιτείας και ΣΕΒ να οδηγήσει σύντομα σε θετικά αποτελέσματα για τη στήριξη της εγχώριας παραγωγής.

Κλείνοντας, απηύθυνε κάλεσμα συνεργασίας ώστε «να προχωρήσουμε από την ατομική προσπάθεια, στη συλλογική» και «να πετύχουμε τη μετάβαση της Ελλάδας από μια χώρα "κανονική” σε μια χώρα παραγωγική».

Συγκεκριμένα, κάλεσε την Πολιτεία «να καταστήσει την παραγωγικότητα βασικό κριτήριο όλων των πολιτικών» και τις επιχειρήσεις «να εντείνουν την επενδυτική προσπάθεια, την ψηφιοποίησή τους, την εξωστρέφεια και την επένδυση στους ανθρώπους». Τέλος, διαβεβαίωσε την κοινωνία ότι η βελτίωση της παραγωγικότητας είναι «ο δρόμος για καλύτερες δουλειές, υψηλότερους μισθούς, καλύτερες κοινωνικές παροχές και όχι ένας δούρειος ίππος για την εντατικοποίηση της εργασίας».

Ο Πρωθυπουργός ξεκίνησε την ομιλία του σημειώνοντας ότι η Ελλάδα κατόρθωσε να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της στα μάτια της διεθνούς κοινότητας. Ο πρωθυπουργός μίλησε για τις κυβερνητικές κρίσεις στην Ευρώπη αλλά και το γεγονός ότι ξαναφουντώνει ο λαϊκισμός  που όπως είπε έχει  τη δύναμη να μετατρέπει κάθε συστημική δυσκολία σε συστημική αμφιβολία. «Τα λέω αυτά για να αντιληφθούμε πόσο πολύτιμο είναι το προτέρημα της πολιτικής σταθερότητας. Δεν υπάρχει οικονομική προοπτική χωρίς πολιτική σταθερότητα, επενδύσεις δίχως σταθερό περιβάλλον».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε ότι είναι δυσάρεστο να έρχονται σημαίνοντες άνθρωποι από το εξωτερικό να μας θυμίζουν τα προφανή που εμείς πολλές φορές δυσκολευόμαστε μέσα στην τοξικότητα της πολιτικής σύγκρουσης να αναγνωρίσουμε. «Να είμαστε και εμείς λίγο πιο υπερήφανοι κ. Νάγκελ γιατί δεν είναι καθόλου λίγα» είπε απευθυνόμενος στον Πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Γερμανίας και Μέλος του Γενικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο οποίος συνομίλησε με τον δημοσιογράφο Παύλο Τσίμα στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ.

Ο Πρωθυπουργός μίλησε για σειρά θεμάτων με κεντρικό άξονα την εθνική παραγωγή, την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη, καθώς και για το μείζον ζήτημα του υψηλού ενεργειακού κόστους που επιδρά στις επιχειρήσεις και κυρίως στην εγχώρια βιομηχανία.

«Η λύση πρέπει να ενισχύει την ανταγωνιστικότητα, εντός δημοσιονομικών πλαισίων, να στηρίζει την ενεργοβόρα βιομηχανία, αλλά να έχει και ένα ευρύτερο δίκτυο ωφελουμένων», επισήμανε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Έχουμε εθνικό χρέος να μην ζήσουμε ποτέ ξανά περιπέτειες από ψέματα και αυταπάτες», τόνισε ο Πρωθυπουργός.

Την εκδήλωση τιμά με την παρουσία του η Α.Ε. o Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνος Αν. Τασούλας.

Δείτε ολόκληρη την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη:

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο κ. Στουρνάρας, αναφερόμενος στο διεθνές μέτωπο, επισήμανε τη στροφή των ΗΠΑ σε οικονομικό εθνικισμό και δασμούς, που τροφοδοτούν αβεβαιότητα στις αγορές και αυξάνουν το ασφάλιστρο κινδύνου στα ομόλογα. Ο «δύσκολος αλλά αναγκαίος» συμβιβασμός ΗΠΑ–ΕΕ για ανώτατο δασμολογικό συντελεστή 15% μειώνει τον βραχυπρόθεσμο θόρυβο, χωρίς να αναιρεί τις προκλήσεις. Παράλληλα, η ευρωζώνη εμφανίζει ανθεκτικότητα (ανάπτυξη 1,2% το 2025, αποκλιμάκωση πληθωρισμού), ενώ η Ευρώπη μπορεί να εξελιχθεί σε ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο, υπό την προϋπόθεση επιτάχυνσης της ενοποίησης (Τραπεζική Ένωση, Ένωση Κεφαλαιαγορών) και κάλυψης του επενδυτικού κενού με πρόσθετες ετήσιες επενδύσεις.

Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι διττό σημείωσε: η οικονομία «τρέχει» πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο με ανάπτυξη γύρω στο 2% και πληθωρισμό περί το 3% που βαίνει προς αποκλιμάκωση, ενώ η αναβάθμιση στην επενδυτική βαθμίδα, το φθηνότερο χρήμα και οι ισχυρότερες τράπεζες (θετικά stress tests) δημιουργούν έδαφος για περισσότερη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας. Κρίσιμοι μοχλοί είναι η ιδιωτική κατανάλωση, επενδύσεις, εξαγωγές υπηρεσιών. Στους στρατηγικούς τομείς, ξεχωρίζουν τεχνολογία–καινοτομία, ΑΠΕ, υποδομές/μεταφορές και τουρισμός.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στη Βόρεια Ελλάδα, που συνεισφέρει πάνω από το 1/5 του ΑΕΠ καθώς διαθέτει εξαγωγική δυναμική, «ζωντανό» οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη και ισχυρή γεωγραφική θέση ως κόμβος logistics. Η ένταξη της Βουλγαρίας στο ευρώ την 1/1/2026 υπόσχεται περισσότερη σταθερότητα και λιγότερο συναλλαγματικό ρίσκο για τις διασυνοριακές ροές. Ωστόσο, τα «αγκάθια» παραμένουν: χαμηλή περιφερειακή ανταγωνιστικότητα, επίμονα υψηλή ανεργία, υπερβολική αυτοαπασχόληση, δημογραφική συρρίκνωση, ελλείψεις δεξιοτήτων και ακριβή/δύσκολη χρηματοδότηση για ΜμΕ.

Η συνταγή πολιτικής που προτείνεται είναι συγκεκριμένη και δίνει ώθηση στην εξωστρέφεια και την ένταξη σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, επιτάχυνση κρίσιμων έργων (Flyover, μετρό, πάρκο logistics, ThessINTEC), μείωση ενεργειακού κόστους και πράσινη μετάβαση, εναλλακτικά χρηματοδοτικά εργαλεία και φορολογικά κίνητρα για R&D/ταχείες αποσβέσεις. Παράλληλα, «χειρουργείο» σε γραφειοκρατία, καθυστερήσεις δικαιοσύνης και ολιγοπωλιακές πρακτικές. Στόχος: διατηρήσιμη σύγκλιση με την Ευρώπη, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης.

Ολόκληρη η ομιλία του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα στον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Ελλάδος:

«Κυρίες και κύριοι,

Σας ευχαριστώ θερμά για την τιμητική πρόσκληση να συμμετάσχω στη σημερινή εκδήλωση.

Είναι χαρά μου που βρίσκομαι σήμερα μαζί σας, στο πλευρό ενός θεσμικού φορέα που επί δεκαετίες στηρίζει τη βιομηχανία, την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη στη Βόρεια Ελλάδα, αποτελώντας μοχλό προόδου και καινοτομίας και πυλώνα περιφερειακής ανάπτυξης.

Η σημερινή μας συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο που οι γεωοικονομικές εξελίξεις διαμορφώνουν ένα σύνθετο και ρευστό περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούμαστε να δράσουμε. Παρά τις προκλήσεις, διανοίγονται σημαντικές ευκαιρίες για να αναδιαρθρώσουμε την οικονομία μας, ενισχύοντας έτσι την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά της. Η αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών, η δυναμική προσέλκυση επενδύσεων και η μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο και πιο παραγωγικό μοντέλο ανάπτυξης είναι προϋποθέσεις για την ισχυροποίηση της χώρας και ειδικότερα της Βόρειας Ελλάδας στον ευρωπαϊκό και διεθνή χάρτη τα επόμενα χρόνια.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, απαιτείται πρώτα να εξετάσουμε τις εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον, οι οποίες επηρεάζουν τα όρια και τις δυνατότητες της εγχώριας οικονομικής πολιτικής.

1. Διεθνές περιβάλλον

Η διεθνής οικονομία διανύει μια μεταβατική περίοδο, όπου αμφισβητούνται θεμελιώδεις αρχές που χαρακτήριζαν τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης. Από την αρχή του έτους παρατηρούμε μια πολύ σημαντική στροφή τακτικής εκ μέρους της αμερικανικής ηγεσίας τόσο σε επίπεδο ρητορικής όσο και στην πράξη. Η υιοθέτηση πολιτικών οικονομικού εθνικισμού και προστατευτισμού από τις ΗΠΑ – όπως η επιβολή ιστορικά υψηλών δασμών σε στρατηγικούς εμπορικούς εταίρους, μεταξύ αυτών η Κίνα, το Μεξικό, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση – ανατρέπει το πρότυπο των ελεύθερων αγορών, εισάγει στρεβλώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο, περιορίζει τη ζήτηση και αποσταθεροποιεί τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Παράλληλα, παρατηρούμε μια πρωτοφανή αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας κομβικών θεσμών, όπως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, καθώς και των διαχρονικών αξιών και των κανόνων που διέπουν τους πολυμερείς διεθνείς οργανισμούς. Η παγκόσμια οικονομία έχει επομένως εισέλθει σε μια περίοδο μεγαλύτερης αστάθειας, αλλά και πιθανών ανακατατάξεων.

Η αυξημένη αβεβαιότητα και οι γεωοικονομικές εντάσεις επηρεάζουν αρνητικά το επενδυτικό κλίμα. Η εμπιστοσύνη των επενδυτών παραμένει εύθραυστη, ενώ έχει αποδειχθεί επανειλημμένως ότι η αντίδραση των αγορών ομολόγων είναι έντονη σε κάθε παρέμβαση που δεν προάγει την αποτελεσματικότητα στην άσκηση οικονομικής πολιτικής.

Αυτό έχει φανεί ήδη στην περίπτωση των μακροπρόθεσμων ομοσπονδιακών ομολόγων των ΗΠΑ, τα οποία ενσωματώνουν ένα σημαντικό ασφάλιστρο κινδύνου εξαιτίας αυτών των αβεβαιοτήτων.

Η εμπορική συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ τον Ιούλιο και αφορά την επιβολή ανώτατου δασμολογικού συντελεστή 15% σε εξαγωγές αγαθών της ΕΕ προς τις ΗΠΑ αποτελεί ένα δύσκολο αλλά αναγκαίο συμβιβασμό – μια περίπτωση «το μη χείρον βέλτιστον».

Από τη μία πλευρά, είναι μια δυσμενής εξέλιξη, διότι «φορολογεί» ευρωπαϊκά προϊόντα με σχετικά υψηλό συντελεστή, μειώνοντας έτσι τη διεθνή ζήτησή τους, ενώ δεσμεύει την ΕΕ να αγοράζει ενεργειακά προϊόντα από τις ΗΠΑ σε τιμές που δεν είναι γνωστές και να πραγματοποιεί μεγάλες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς της αμερικανικής οικονομίας. Από την άλλη πλευρά, αναμένεται να περιορίσει την αβεβαιότητα των τελευταίων μηνών, διασφαλίζοντας μεταξύ άλλων τη συνέχεια των διατλαντικών οικονομικών συνεργασιών.

Σε αυτό το ευμετάβλητο διεθνές περιβάλλον, η οικονομία της ευρωζώνης έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της ΕΚΤ, ο ρυθμός ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ για το 2025 αναθεωρήθηκε προς τα πάνω στο 1,2% (από 0,9% προηγουμένως), με κύριους προωθητικούς παράγοντες την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις.

O πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθεί περαιτέρω από 2,4% το 2024 σε 2,1% το 2025, υποβοηθούμενος από την υποχώρηση του πληθωρισμού της ενέργειας και την ανατίμηση του ευρώ. Επίσης, η χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής έχει συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών.

Παρ’ όλα αυτά, οι προοπτικές ανάπτυξης της ευρωζώνης υπόκεινται σε πολλαπλούς καθοδικούς κινδύνους. Μεταξύ αυτών είναι η αβεβαιότητα σχετικά με την εμπορική πολιτική και οι παρατεταμένες γεωπολιτικές εντάσεις διεθνώς, καθώς και οι μακροχρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα, η μειωμένη ανταγωνιστικότητα και οι δημογραφικές προκλήσεις.

Στις διεθνείς αγορές κεφαλαίων, η περίοδος της έντονης μεταβλητότητας έχει δώσει τη θέση της σε μια στάση αναμονής των επενδυτών, αλλά με αυξημένα επίπεδα αποστροφής κινδύνου. Η αβεβαιότητα για την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ1 και η μειωμένη εμπιστοσύνη στις προοπτικές της αμερικανικής οικονομίας έχουν οδηγήσει αφενός στην αποσύνδεση των αποδόσεων των μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων από την πτωτική προοπτική των βασικών επιτοκίων στις ΗΠΑ, και αφετέρου στη μείωση των τοποθετήσεων των επενδυτών σε ομοσπονδιακά ομόλογα των ΗΠΑ, εν μέσω μάλιστα πρόσφατης αναταραχής στις διεθνείς αγορές. Αποτέλεσμα είναι να διαβρώνεται η θέση των αμερικανικών ομολόγων ως ομολόγων αναφοράς χωρίς κίνδυνο, δηλ. ως βάσης για την αποτίμηση μετοχών και ομολόγων στις διεθνείς αγορές.

Ταυτόχρονα, διαφαίνεται μια ευκαιρία για την ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς οι επενδυτές αυξάνουν τις τοποθετήσεις τους σε ευρωπαϊκά αξιόγραφα, κυρίως σε κρατικά ομόλογα και εταιρικά ομόλογα υψηλής διαβάθμισης. Η Ευρώπη δύναται επομένως να αναδειχθεί σε ένα σταθερό και ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο, με ενίσχυση του ρόλου του ευρώ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος. Η αυξημένη ζήτηση ευρωπαϊκών αξιογράφων μπορεί να ενισχύσει τη ρευστότητα και τις δυνατότητες χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας, στηρίζοντας τις παραγωγικές επενδύσεις και τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα.

Για τη στρατηγική αξιοποίηση αυτής της ευκαιρίας, απαιτείται η επιτάχυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης και η βάθυνση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης. Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, η δημιουργία μιας πλήρως λειτουργικής Ένωσης Κεφαλαιαγορών στο πλαίσιο της στρατηγικής για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η άρση όλων των σημαντικών εμποδίων που απομένουν στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και η αύξηση των επενδύσεων σε τεχνολογία, άμυνα και πράσινη ανάπτυξη αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ευρώπη αποταμιεύει περίπου 2,5% του ΑΕΠ περισσότερο από ό,τι επενδύει. Αυτοί οι διαθέσιμοι πόροι δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας, ιδίως σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας. Σύμφωνα με την έκθεση Draghi, απαιτείται απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις ύψους 800 δισεκ. ευρώ ετησίως για να μειωθεί το επενδυτικό χάσμα έναντι των ΗΠΑ και να ενισχυθεί η συνολική παραγωγικότητα.

2. Ελληνική οικονομία

Σε αυτό το ρευστό διεθνές περιβάλλον, η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να καταγράφει θετικές επιδόσεις. Ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 2,0% το πρώτο εξάμηνο του 2025 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, σημαντικά υψηλότερος από το μέσο ρυθμό ανάπτυξης της ζώνης του ευρώ. Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλαν κυρίως η ιδιωτική κατανάλωση, οι επενδύσεις και οι εξαγωγές υπηρεσιών. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ την περίοδο 2025-27 αναμένεται να διαμορφωθεί γύρω στο 2%. Αυτοί οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι υψηλότεροι από το μέσο όρο της ευρωζώνης, συμβάλλοντας στη σταδιακή σύγκλιση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδος προς το μέσο επίπεδο της ΕΕ.

Οι επενδύσεις αυξάνονται σταθερά και στηρίζουν την οικονομική ανάκαμψη. Η συμβολή τους στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης φθάνει μεταπανδημικά κατά μέσο όρο τις 1,6 ποσοστιαίες μονάδες (ποσ. μον.), έναντι μόλις 0,3 ποσ. μον. στην ευρωζώνη. Παραμένει όμως σημαντικό το επενδυτικό κενό στην Ελλάδα σε σχέση με την ευρωζώνη, αφού, παρά την έντονη αύξησή τους, οι επενδύσεις στην Ελλάδα το 2025 αναμένεται να διαμορφωθούν κοντά στο 16% του ΑΕΠ έναντι περίπου 21% στην ευρωζώνη.

Η αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας, η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και η συνακόλουθη ενίσχυση της εμπιστοσύνης συνέβαλαν καθοριστικά στην άνοδο των επενδύσεων την τελευταία πενταετία. Ιδιαίτερα θετικά στη βελτίωση του επενδυτικού κλίματος επέδρασε η ανάκτηση πιστοληπτικής αξιολόγησης στην επενδυτική κατηγορία για τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου το 2023.

Παράλληλα, η αποτελεσματική εποπτεία του τραπεζικού συστήματος, η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η ενίσχυση της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών επέτρεψαν στα πιστωτικά ιδρύματα να χρηματοδοτούν πιο ενεργά την οικονομία, εδραιώνοντας τη θετική πορεία των επενδύσεων. Πράγματι, το 2024 και στη διάρκεια του 2025 η τραπεζική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων ενισχύθηκε και το κόστος δανεισμού υποχώρησε.

Στο πεδίο των τιμών, ο γενικός πληθωρισμός, παρότι παρουσίασε στοιχεία επιμονής από το Μάιο έως και τον Ιούλιο του 2025, κυρίως λόγω του υψηλού πληθωρισμού των υπηρεσιών αλλά και της αύξησης των τιμών στα είδη διατροφής, τον Αύγουστο υποχώρησε στο 3,1%, μειώνοντας τη θετική διαφορά σε σχέση με τον πληθωρισμό της ευρωζώνης. Για το 2025 εκτιμάται ότι θα παραμείνει σχετικά υψηλός, γύρω στο 3%, αντανακλώντας κυρίως το θετικό παραγωγικό κενό της ελληνικής οικονομίας, προτού αποκλιμακωθεί σταδιακά το επόμενο έτος, ενισχύοντας τα πραγματικά εισοδήματα.

Η αγορά εργασίας παρουσιάζει σταθερή βελτίωση, με πτώση της ανεργίας και αύξηση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό. Ιδιαίτερα κρίσιμη για τις επενδύσεις είναι η παρατηρούμενη επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης του μοναδιαίου κόστους εργασίας το πρώτο εξάμηνο του 2025 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024, γεγονός που σηματοδοτεί βελτίωση της ανταγωνιστικότητας κόστους για την ελληνική οικονομία. Οι εξελίξεις στο κόστος εργασίας δύνανται να στηρίξουν σε κάποιο βαθμό τις ελληνικές εξαγωγές εν μέσω της τρέχουσας συγκυρίας υψηλής αβεβαιότητας αλλά και ανατίμησης του ευρώ.

Η δημοσιονομική πολιτική παραμένει συνετή και αποτελεσματική, με εντυπωσιακές επιδόσεις. Τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται με μόνιμο τρόπο, καθώς οι εντατικές προσπάθειες καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και της αδήλωτης εργασίας αποδίδουν πλέον απτά και μετρήσιμα αποτελέσματα. Επιτυγχάνονται επομένως σταθερά υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, δημιουργώντας τον απαραίτητο δημοσιονομικό χώρο τόσο για ουσιαστικές φοροελαφρύνσεις όσο και για τη χρηματοδότηση πρόσθετων δημόσιων δαπανών για επενδύσεις και για στήριξη των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Οι παρεμβάσεις αυτές, αν και μόνιμου χαρακτήρα, δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική ισορροπία και είναι απολύτως σύμφωνες με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος μειώνεται με ταχύ ρυθμό, ενισχύοντας την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής και ελαφρύνοντας τα βάρη των επόμενων γενεών.

Οι ισχυρές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας αποτυπώνονται στις συνεχείς αναβαθμίσεις από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης. Στη διάρκεια του 2024 και του 2025 καταγράφηκαν νέες αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας του Ελληνικού Δημοσίου από μεγάλους οίκους, όπως οι Moody’s και Standard & Poor’s, οι οποίες μεταδόθηκαν και στις αξιολογήσεις των ελληνικών τραπεζών, ενδυναμώνοντας περαιτέρω το κλίμα εμπιστοσύνης προς τον εγχώριο χρηματοπιστωτικό τομέα. Αυτό συνέβαλε σε σημαντικές εισροές επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικές μετοχές και ομόλογα.

Όσον αφορά τα τραπεζικά ιδρύματα, τα θεμελιώδη μεγέθη τους εξακολουθούν να βελτιώνονται. Το α΄ εξάμηνο του 2025 συνεχίστηκε η ενίσχυση της κερδοφορίας και της κεφαλαιακής επάρκειας των τραπεζών, ενώ οι δείκτες ρευστότητας διατηρήθηκαν σε υψηλά επίπεδα. Τα αποτελέσματα του πανευρωπαϊκού stress test του 2025 επιβεβαιώνουν την ανθεκτικότητα των ελληνικών τραπεζών, οι οποίες, ακόμη και σε δυσμενή σενάρια, διατηρούν επίπεδα ιδίων κεφαλαίων πάνω από τις κανονιστικές απαιτήσεις και υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι επιδόσεις αυτές δημιουργούν ένα σταθερό υπόβαθρο που επιτρέπει στις τράπεζες να χρηματοδοτούν επενδύσεις και να στηρίζουν πιο αποτελεσματικά την πραγματική οικονομία.

Συνολικά, στο τρέχον περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η ελληνική οικονομία ξεχωρίζει θετικά και αποτελεί πόλο επενδυτικών ευκαιριών σε στρατηγικούς τομείς. Για παράδειγμα, ο κλάδος της τεχνολογίας και της καινοτομίας γνωρίζει ραγδαία ανάπτυξη, με ένα δυναμικό οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων (startups) και επενδύσεις σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιακή οικονομία. Παράλληλα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ιδίως η ηλιακή και η αιολική, προσφέρουν μεγάλες επενδυτικές προοπτικές, καθώς η χώρα επιδιώκει τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία. Η στρατηγική γεωγραφική θέση της Ελλάδας ευνοεί επίσης τις επενδύσεις σε υποδομές και μεταφορές, καθιστώντας τη χώρα σημαντικό διαμετακομιστικό κόμβο. Τέλος, ο κλάδος του τουρισμού συνεχίζει να αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης, με σημαντική επενδυτική δραστηριότητα και ουσιαστική συμβολή στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Με αυτά τα δεδομένα, έχει ιδιαίτερη σημασία να εξετάσουμε το ρόλο που διαδραματίζει η Βόρεια Ελλάδα στην εθνική αναπτυξιακή προσπάθεια.

3. Η συνεισφορά της Βορείου Ελλάδος στην ανάκαμψη της εθνικής οικονομίας

Η Βόρεια Ελλάδα αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της εθνικής οικονομίας, συνεισφέροντας πάνω από το 1/5 του ΑΕΠ της χώρας. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το 2023, οι περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας παρήγαγαν το 21% του ελληνικού ΑΕΠ. Ξεχωρίζει η Κεντρική Μακεδονία, η οποία συνεισέφερε το 14% του ΑΕΠ και είναι η περιφέρεια με το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μετά την Αττική. Αν και ο ρυθμός αύξησης της προστιθέμενης αξίας στη Βόρεια Ελλάδα συνολικά (1,9%) ήταν οριακά χαμηλότερος από τον εθνικό μέσο όρο (2,2%), κάποιες περιφέρειες, όπως η Δυτική Μακεδονία και η Ήπειρος, ξεπέρασαν το 3%.

Η Βόρεια Ελλάδα παρουσιάζει σημαντική επιχειρηματική κινητικότητα, με υψηλή συγκέντρωση νέων επιχειρήσεων. Την περίοδο 2021-24, το 25% των νέων επιχειρήσεων που ιδρύθηκαν στη χώρα εδρεύει στη Βόρεια Ελλάδα – το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μετά την Αττική (39%). Στον τομέα της μεταποίησης, η περιοχή συγκεντρώνει το 26% των νέων επιχειρήσεων (έναντι 40% στην Αττική), στοιχείο που αναδεικνύει την παραγωγική δυναμική της.

Οι εξαγωγές των περιφερειών της Βόρειας Ελλάδας ενισχύθηκαν σημαντικά και συμβάλλουν καθοριστικά στην εξωστρέφεια της οικονομίας. Σύμφωνα με μελέτη του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος (ΣΕΒΕ),2 την περίοδο 2017-21 καταγράφηκε έντονη αύξηση των εξαγωγών σε όλες σχεδόν τις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας. Μεγάλο μέρος των εξαγωγών κατευθύνεται στη Δυτική Ευρώπη και σε γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία, η Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, η Τουρκία και η Αλβανία. Ξεχωρίζει η Κεντρική Μακεδονία, η οποία κατέχει τη δεύτερη θέση μεταξύ των ελληνικών περιφερειών ως προς το μερίδιο εξαγωγών (16% του συνόλου της χώρας), με τις εξαγωγές της να αντιστοιχούν στο 25% του περιφερειακού ΑΕΠ. Οι εξαγωγές της Βόρειας Ελλάδας αφορούν κυρίως τρόφιμα, πετρελαιοειδή, χημικά και πλαστικά, μηχανήματα, προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας, μέταλλα και μη μεταλλικά ορυκτά. Η σύνθεση αυτή καταδεικνύει το στρατηγικό ρόλο της περιοχής στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις διεθνείς αγορές.

Παράλληλα, η επιχειρηματικότητα ενισχύεται με γοργούς ρυθμούς στην περιοχή. Η Θεσσαλονίκη έχει εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα και πιο δυναμικά οικοσυστήματα νεοφυών επιχειρήσεων στη χώρα, καταγράφοντας άνοδο 31 θέσεων στις πιο πρόσφατες κατατάξεις του παγκόσμιου Δείκτη Οικοσυστήματος StartupBlink,3 και είναι η δεύτερη πόλη μετά την Αθήνα ως προς τη συγκέντρωση νεοφυών επιχειρήσεων σε σχέση με τον πληθυσμό της.

Η γεωγραφική θέση της Βόρειας Ελλάδας αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα για εμπορική διασύνδεση με τα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή. Η εγγύτητα με τις ανατολικές αγορές, οι εμπορικές ροές προς τα Δυτικά Βαλκάνια και οι υφιστάμενες υποδομές καθιστούν τη Βόρεια Ελλάδα πύλη εισόδου και διαμετακόμισης, με δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης σε logistics, ενέργεια και μεταποίηση.

Η επικείμενη ένταξη της Βουλγαρίας στη ζώνη του ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2026 δημιουργεί νέες αναπτυξιακές δυνατότητες για τη Βόρεια Ελλάδα. Αναμένεται να ενισχύσει τη σταθερότητα, να περιορίσει τον συναλλαγματικό κίνδυνο, να διευκολύνει τις διασυνοριακές συναλλαγές μεταξύ των δύο χωρών και να καταστήσει πιο προβλέψιμο και ευνοϊκό το επενδυτικό περιβάλλον για τις ελληνικές επιχειρήσεις, διανοίγοντας ευκαιρίες σε τομείς όπως η βιομηχανία, οι υπηρεσίες και η αγροδιατροφή.

Οι ελληνικές μεταποιητικές επιχειρήσεις μπορούν να οργανώνουν πιο αποτελεσματικά τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες και να αξιοποιούν συνεργασίες χωρίς νομισματικά εμπόδια. Παράλληλα, η αυξημένη κινητικότητα εργατικού δυναμικού, φοιτητών και τουριστών θα ενισχύσει τη δυναμική των τοπικών αγορών. Συνολικά, η ένταξη της Βουλγαρίας στο ευρώ ενδυναμώνει την περιφερειακή ενοποίηση και δίνει στη Βόρεια Ελλάδα τη δυνατότητα να αναδειχθεί σε ισχυρό κόμβο βιομηχανίας, εμπορίου και τουρισμού στα Βαλκάνια.

Ωστόσο, πέρα από αυτές τις θετικές εξελίξεις, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τις διαρθρωτικές αδυναμίες και τα εμπόδια που εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυναμική των επενδύσεων στην περιοχή.

4. Προκλήσεις – Αδυναμίες και εμπόδια στην αύξηση των επενδύσεων

Η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζει η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών περιφερειών σχετίζεται με τη χαμηλή ανταγωνιστικότητά τους,4 η οποία περιορίζει τη δυναμική των επενδύσεων και εμποδίζει την περιφερειακή σύγκλιση. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας (2022), μόνο η Αττική κατατάσσεται σε σχετικά υψηλές θέσεις, ενώ οι υπόλοιπες περιφέρειες εμφανίζουν χαμηλές επιδόσεις. Ως αποτέλεσμα, η Περιφέρεια Αττικής έχει και τα υψηλότερα μερίδια στο ΑΕΠ της χώρας (σχεδόν 50%), στις συνολικές εγχώριες επενδύσεις (πάνω από το 1/3), στις συνολικές εξαγωγές ( πάνω από το 50%) και στην απασχόληση (4 στους 10 απασχολούμενους).5 Ακολουθεί με μεγάλη διαφορά η περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, αν και είναι η δεύτερη σε πληθυσμό περιφέρεια της χώρας. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις θετικής δυναμικής: από το 2019 έως το 2022, 9 από τις 13 περιφέρειες της χώρας – κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα – παρουσίασαν βελτίωση στο δείκτη ανταγωνιστικότητας, γεγονός που δείχνει ότι, υπό κατάλληλες συνθήκες, μπορούν να επιταχύνουν τη σύγκλιση και να ενισχύσουν την επενδυτική τους ελκυστικότητα.

Παρά την αξιόλογη υποχώρηση της ανεργίας σε εθνικό επίπεδο, οι περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας εξακολουθούν να καταγράφουν υψηλά ποσοστά ανεργίας. Το 2024, και οι τέσσερις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας συγκαταλέγονταν στην πρώτη πεντάδα με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας πανελλαδικά, υπερβαίνοντας τον εθνικό μέσο όρο. Αντίστοιχα, οι δείκτες απασχόλησης παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για ενίσχυση της τοπικής αγοράς εργασίας και προσέλκυση βιώσιμων επενδύσεων.

Μια διαρθρωτική αδυναμία που επιβαρύνει τη λειτουργία της αγοράς εργασίας είναι το υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας. Αυτό είναι σταθερά υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο (28% το 2023), με τη Δυτική Μακεδονία να καταγράφει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στη χώρα (38%). Η υπερβολική συγκέντρωση σε ατομικές ή πολύ μικρές επιχειρηματικές μονάδες περιορίζει τη δυνατότητα δημιουργίας σταθερών θέσεων εργασίας, αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και επιτείνει τις δυσκολίες προσέλκυσης και συγκράτησης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Αυτό με τη σειρά του δυσχεραίνει τη βιώσιμη αξιοποίηση της τοπικής παραγωγικής βάσης και την ενίσχυση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας.

Η πληθυσμιακή συρρίκνωση επηρεάζει όλες τις περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας, με τη Δυτική Μακεδονία να πλήττεται ιδιαίτερα έντονα, καθώς παρουσιάζει όχι μόνο αρνητικό πληθυσμιακό ισοζύγιο (δηλαδή περισσότερους θανάτους από γεννήσεις), αλλά και αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο, λόγω εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης. Η συνδυαστική αυτή επίδραση εντείνει τα προβλήματα κοινωνικής συνοχής, μειώνει τη διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού και περιορίζει τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές της περιοχής.

Η έλλειψη τεχνικών δεξιοτήτων και η περιορισμένη ενσωμάτωση των επιχειρήσεων σε διεθνείς αλυσίδες αξίας εξακολουθούν να συνιστούν κρίσιμους περιορισμούς για την ανάπτυξη της Βόρειας Ελλάδας. Η μετάβαση προς ένα υπόδειγμα υψηλής έντασης γνώσης και τεχνολογίας παραμένει ατελής, ιδιαίτερα σε περιφέρειες όπως η Δυτική Μακεδονία, όπου καταγράφονται χαμηλές επιδόσεις στους δείκτες τεχνολογικής απασχόλησης. Αντιθέτως, στην Κεντρική Μακεδονία η απασχόληση σε τομείς υψηλής τεχνολογίας ανήλθε σε 2,6% το 2024 – το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στη χώρα μετά την Αττική (5,8%). Αξιοσημείωτη είναι και η σχετική πρόοδος στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, όπου το αντίστοιχο ποσοστό αυξήθηκε σε 1,6% από 0,9% το 2023.6 Ωστόσο, η συνολική εικόνα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ η αποσπασματική συμμετοχή σε διεθνείς συστάδες αλυσίδων αξίας (value chain clusters) και οι υστερήσεις σε κρίσιμες υποδομές περιορίζουν την προσέλκυση επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η περιορισμένη πρόσβαση σε εξωτερική χρηματοδότηση αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για την επιτάχυνση των επενδύσεων, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών συνθηκών, οι ελληνικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος χρηματοδότησης και δυσκολίες στην πρόσβαση σε τραπεζική πίστη.

Το ποσοστό των ελληνικών επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην εξωτερική χρηματοδότησή τους παραμένει σημαντικά υψηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ.7 Ως αποτέλεσμα, το 75% των επενδύσεων χρηματοδοτείται με ίδια κεφάλαια – ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος, μόνο το 1,3% των επενδυτικών κεφαλαίων των επιχειρήσεων την τελευταία διετία προήλθε από φορολογικά κίνητρα και μόλις το 11,5% από τραπεζικό δανεισμό,8 ενώ οι μισές δεν αξιοποίησαν κανένα κρατικό πρόγραμμα. Επιπλέον, μόλις 3 στις 10 επιχειρήσεις αξιοποίησαν τον Αναπτυξιακό Νόμο, με το 74% αυτών να αναφέρει γραφειοκρατία και καθυστερήσεις. Αυτή η εξάρτηση από ίδιους πόρους επιβαρύνει την επενδυτική δυναμική, περιορίζει την κλίμακα των έργων και αναδεικνύει την ανάγκη για ενίσχυση εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης, ιδίως μέσω κεφαλαιαγορών και στοχευμένων χρηματοδοτικών εργαλείων.

Ταυτόχρονα, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Ελλάδα συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες, που παρεμποδίζουν την ενίσχυση των επενδύσεων και της παραγωγικότητας. Το πολύπλοκο και ευμετάβλητο κανονιστικό και διοικητικό πλαίσιο και οι καθυστερήσεις των διαδικασιών αυξάνουν το διοικητικό βάρος για τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα, λόγω των γνωστών καθυστερήσεων στην απονομή της δικαιοσύνης δεν παρέχεται επαρκής προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Τα προβλήματα του φορολογικού συστήματος συγκαταλέγονται επίσης στους πλέον ανασταλτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας.

Οι αδυναμίες του επιχειρηματικού περιβάλλοντος επιβεβαιώνονται και από πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ),10 σύμφωνα με την οποία οι ελληνικές επιχειρήσεις εκφράζουν έντονες ανησυχίες για το υψηλό ενεργειακό κόστος, τη διαθεσιμότητα εργαζομένων με υψηλές δεξιότητες, το ρυθμιστικό και θεσμικό πλαίσιο, καθώς και για τη γενικότερη αβεβαιότητα.

Τέλος, παρά τις προσπάθειές τους να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της ψηφιακής μετάβασης, οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να υστερούν σε σχέση με το μέσο όρο της ΕΕ σε αρκετούς τομείς. Ενδεικτικά, μόνο το 1/3 των ελληνικών επιχειρήσεων δηλώνει ότι επενδύει στην ενεργειακή απόδοση (έναντι 50% στην ΕΕ), γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης του επενδυτικού προσανατολισμού προς τη βιωσιμότητα.

Παράλληλα, η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών παραμένει περιορισμένη,11 με αξιοσημείωτη υστέρηση σε κρίσιμους τομείς όπως το διαδίκτυο των πραγμάτων (Internet of Things, IoT), τα μεγάλα δεδομένα (big data) και η τεχνητή νοημοσύνη. Επιπλέον, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος, από τις επιχειρήσεις που πραγματοποίησαν επενδύσεις την περασμένη διετία, μόνο οι μεγαλύτερες στράφηκαν στην καινοτομία και τις εξαγωγές.12 Αντίθετα, οι μικρότερες επιχειρήσεις δίνουν προτεραιότητα σε πιο άμεσες ανάγκες και στη μείωση του λειτουργικού κόστους.

Οι αδυναμίες αυτές αναδεικνύουν την ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων, ώστε να αρθούν τα εμπόδια και να αξιοποιηθεί πλήρως το αναπτυξιακό δυναμικό της Βόρειας Ελλάδας.

5. Προτάσεις πολιτικής

Η ενίσχυση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων της Βόρειας Ελλάδας αποτελεί κρίσιμο μοχλό για την τόνωση της επενδυτικής και αναπτυξιακής δυναμικής της περιοχής. Η γεωγραφική εγγύτητα με τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων και την ένταξή τους σε διεθνείς αλυσίδες αξίας. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί σε κλάδους με υψηλή προστιθέμενη αξία και εξαγωγικό προσανατολισμό – όπως ο αγροδιατροφικός τομέας, τα δομικά υλικά, η υγεία, οι ψηφιακές και πράσινες τεχνολογίες – μέσω στοχευμένων κινήτρων, στρατηγικών συνεργασιών και προσέλκυσης ξένων άμεσων επενδύσεων, οι οποίες θα προσθέσουν τεχνογνωσία και θα προσφέρουν τη δυνατότητα εισόδου σε νέες αγορές. Επιπλέον, φορολογικά κίνητρα προς τις επιχειρήσεις μπορούν να διευκολύνουν την ένταξή τους σε συστάδες αλυσίδων προστιθέμενης αξίας, ενισχύοντας τη δικτύωση και τη συνεργασία με άλλους παραγωγικούς φορείς.

Η αναβάθμιση των υποδομών και των τεχνολογικών δυνατοτήτων είναι απαραίτητη για τη βελτίωση της περιφερειακής ανταγωνιστικότητας και εξωστρέφειας. Αυτή την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικά έργα υποδομής στην Κεντρική Μακεδονία και ειδικά στη Θεσσαλονίκη, όπως για παράδειγμα το Flyover, η επέκταση του μετρό, το πάρκο logistics, τα έργα στο Σιδηροδρομικό Σταθμό της ΓΑΙΑΟΣΕ και ο εθνικός κόμβος καινοτομίας, τεχνολογίας και έρευνας του ThessINTEC.

Οι παρεμβάσεις αυτές θα βελτιώσουν την καθημερινότητα των πολιτών και θα προωθήσουν την καινοτομία και την εξωστρέφεια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ΕΥ-Parthenon, τα εν λόγω έργα θα ενισχύσουν σημαντικά το ΑΕΠ, τα δημόσια έσοδα και την απασχόληση.13 Ωστόσο, συνολικά η Βόρεια Ελλάδα χρειάζεται πρόσθετες επενδύσεις σε δίκτυα τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής, σε υλικές υποδομές (π.χ. στους οδικούς άξονες, στο σιδηρόδρομο, στα λιμάνια Ηπείρου και Αλεξανδρούπολης και σε logistics), ώστε να καταστεί κόμβος εξωστρέφειας και καινοτομίας.

Ο περιορισμός του ενεργειακού κόστους και η μετάβαση στην πράσινη οικονομία είναι καθοριστικοί παράγοντες για την ανταγωνιστικότητα, ιδίως σε ενεργοβόρους κλάδους. Απαιτούνται παρεμβάσεις όπως η ενίσχυση των ενεργειακών διασυνδέσεων με γειτονικές χώρες, η αύξηση της χωρητικότητας των δικτύων ενέργειας και η αναθεώρηση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων και της υψηλής φορολογίας. Παράλληλα, η αξιοποίηση επιδοτήσεων για πράσινες επενδύσεις και η εφαρμογή μοντέλων κυκλικής οικονομίας δημιουργούν νέες ευκαιρίες για καινοτόμα και περιβαλλοντικά βιώσιμα προϊόντα.

Η ενίσχυση της χρηματοδότησης, κυρίως για μικρομεσαίες και νεοφυείς επιχειρήσεις, είναι κρίσιμη για την επιτάχυνση της επενδυτικής δυναμικής στη Βόρεια Ελλάδα. Η αξιοποίηση των κεφαλαιαγορών, καθώς και η προώθηση του Ταμείου Μικροπιστώσεων και άλλων εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης και νέων χρηματοδοτικών εργαλείων μπορούν να διευρύνουν τις επιλογές και τις επενδύσεις σε άυλα περιουσιακά στοιχεία όπως λογισμικό και βάσεις δεδομένων (τα οποία δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενέχυρο για τραπεζικό δανεισμό)14 και να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα και την απόδοση των επενδυτικών σχεδίων.

Η μετάβαση της ελληνικής οικονομίας σε ένα υπόδειγμα μέσης και υψηλής τεχνολογικής έντασης είναι απαραίτητη για τη διατηρήσιμη αύξηση των εξαγωγών, την υποκατάσταση εισαγωγών και τη μείωση του διαχρονικά υψηλού ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Παρά την άνοδο των εξαγωγών υψηλής τεχνολογίας στο 5% του συνόλου το 2022, το ποσοστό αυτό υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου (17%), ενώ η σχετική ένταση γνώσης του ελληνικού εμπορίου παραμένει η χαμηλότερη στην ΕΕ.15 Η επιτάχυνση του ψηφιακού εκσυγχρονισμού των επιχειρήσεων απαιτεί συνδυασμένες παρεμβάσεις: (1) επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου, (2) νέες πρακτικές λειτουργίας των επιχειρήσεων, (3) φορολογικά κίνητρα για έρευνα και ανάπτυξη, (4) ενίσχυση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και (5) ριζική αναμόρφωση του εκπαιδευτικού συστήματος με έμφαση στην τεχνική κατάρτιση και τη διά βίου μάθηση, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Πάνω απ’ όλα, η προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων προϋποθέτει τη δημιουργία ενός σταθερού και φιλικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Κρίσιμες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν τη μείωση της γραφειοκρατίας μέσω της ψηφιοποίησης των δημόσιων υπηρεσιών, την απλοποίηση διαδικασιών με υψηλό διοικητικό κόστος και την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης.17 Παράλληλα, η αντιμετώπιση της πολυνομίας και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των θεσμών θα διασφαλίσουν την προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και την εκτέλεση συμβάσεων.

Η σταθερότητα του φορολογικού συστήματος, η καθιέρωση επιταχυνόμενων αποσβέσεων για πάγιο εξοπλισμό και οι μεγαλύτερες εκπτώσεις φόρου για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη μπορούν να καταστήσουν τη χώρα πιο ελκυστική για την υλοποίηση επενδύσεων στη βιομηχανία και την καινοτομία. Τέλος, απαιτείται επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών, με στόχο τη μείωση φραγμών εισόδου και την αντιμετώπιση ολιγοπωλιακών πρακτικών.

6. Καταληκτικές παρατηρήσεις

H αξιοποίηση των περιφερειακών δυνατοτήτων αποτελεί αναγκαία συνθήκη για μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς αναπτυξιακή πορεία. Οι επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας, επωφελούμενες από τη στρατηγική τους θέση ως πύλης της ΕΕ προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην οικονομική ανάκαμψη, στην απασχόληση και στην ενίσχυση της περιφερειακής παραγωγικής βάσης. Ωστόσο, οι υφιστάμενες ανισότητες και διαπεριφερειακές αποκλίσεις επιμένουν, εντείνοντας τον κίνδυνο μετακίνησης ανθρώπινου δυναμικού λόγω έλλειψης ευκαιριών.

Η συγκυρία για την Ελλάδα ενέχει σημαντικές προκλήσεις, αλλά και σημαντικές ευκαιρίες, και απαιτεί σταθερή προσήλωση στις μεταρρυθμίσεις και στο νέο παραγωγικό πρότυπο. Η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και η έμπρακτη στήριξη της καινοτόμου επιχειρηματικότητας μπορούν να μετατρέψουν τη δυναμική ανάκαμψη σε μακροχρόνια πρόοδο με ουσιαστικά οφέλη για τις επόμενες γενιές.»

Στο πλαίσιο αυτό ο= ΣΕΒ υπογραμμίζει την ανάγκη για ένα σοκ που θα φέρει δραστική μείωση της γραφειοκρατίας. Η εκτεταμένη γραφειοκρατία και η πολυνομία δεν αποτελούν μόνο εθνικό πρόβλημα, αλλά ξεκινούν από τον τρόπο που νομοθετεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της BusinessEurope, το πολύπλοκο ρυθμιστικό πλαίσιο στην ΕΕ επιβαρύνει τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες (ΜμΕ), δυσχεραίνοντας την προσέλκυση επενδύσεων και μειώνοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητα.

Σύμφωνα με το ΣΕΒ τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: Τα διοικητικά βάρη αποτελούν το 4% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, ενώ απαιτούνται 1 έως 6 χρόνια για την ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Επιπλέον, την περίοδο 2017-2022, προστέθηκαν 850 νέες ρυθμιστικές υποχρεώσεις σε 5.400 σελίδες νομοθεσίας για επιχειρήσεις, με το 51% της νομοθεσίας να μην αξιολογείται ως προς τις επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

Ακόμη, ο ΣΕΒ επισημαίνει την ανάγκη μείωσης της γραφειοκρατία καθ' όλο τον κύκλο ζωής των επιχειρήσεων, με έμφαση σε τομείς όπως, η φορολογία, η εποπτεία αγοράς, η επίλυση εμπορικών διαφορών και οι τελωνειακές διαδικασίες. Επιπλέον, προτείνει την απλοποίηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και την εφαρμογή του κανόνα «1 in 1 out» για κάθε νέα νομοθεσία, ώστε να μην ψηφίζεται καμία νομοθεσία που αυξάνει τη γραφειοκρατία περισσότερο από όσο τη μειώνει.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αλλάξει πορεία. Παρόλο που η ΕΕ αποτελεί υπόδειγμα κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης για πολλές δεκαετίες, το αυξανόμενο έλλειμμα ανταγωνιστικότητας απαιτεί σήμερα επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής μηχανής. Πρωτοβουλίες όπως τα Green Deal Industrial Plan, Net Zero Industry Act και Critical Raw Materials Act είναι θετικά βήματα, αλλά απαιτούνται πειστικές απαντήσεις και λειτουργικές λύσεις για βιώσιμη ανάπτυξη, ανθεκτικότητα, καινοτομία και κοινωνική ευημερία. Η αναπτυξιακή δυναμική της ΕΕ επηρεάζεται, εκτός όλων των άλλων, από την υπερ-ρύθμιση, την έλλειψη συνεκτικής βιομηχανικής πολιτικής και τη φθίνουσα προστιθέμενη αξία σε τεχνολογίες αιχμής.

Η αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας και η βελτίωση της νομοθεσίας, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, θα προσελκύσουν περισσότερες επενδύσεις και θα ενισχύσουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες των επιχειρήσεων και της οικονομίας συνολικά. Με αυτές τις προτάσεις, ο ΣΕΒ επιδιώκει τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου και ανταγωνιστικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, που θα συμβάλει στη διατηρήσιμη οικονομική ανάκαμψη της χώρας.

Περισσότερα ζητήματα που αφορούν την ΕΕ θα συζητηθούν στις 23 Μαΐου, από τους Δημήτρη Παπαλεξόπουλο και Ευάγγελο Μυτιληναίο. Αυτή η συζήτηση αναμένεται να έχει έντονη ευρωπαϊκή χροιά, καθώς και οι δύο θα συμμετέχουν υπό τις ιδιότητες που κατέχουν σε σημαντικούς πανευρωπαϊκούς οργανισμούς. Συγκεκριμένα, ο κ. Ευάγγελος Μυτιληναίος θα μετέχει ως Πρόεδρος της πανευρωπαϊκής ένωσης Eurometaux, ενώ ο κ. Δημήτρης Παπαλεξόπουλος θα μετέχει ως Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Στρογγυλής Τράπεζας για τη Βιομηχανία (European Round Table for Industry – ERT).

Στις Ευρωεκλογές αναδεικνύεται η ανάγκη για ένα σαφές μήνυμα αλλαγής πλεύσης για:

• Μια ΕΕ που εξελίσσεται, αναπτύσσεται και ευημερεί με σύγχρονους και ανοικτούς ορίζοντες, σε ένα  κόσμο που αλλάζει διαρκώς
• Μια ΕΕ της συνοχής και της συνεκτικότητας, που οικοδομεί μια οικονομία ανθεκτική, ανταγωνιστική και βιώσιμη ως προϋπόθεση ασφάλειας και προοπτικής
• Μια ΕΕ με τις επιχειρήσεις να πρωταγωνιστούν στο διεθνές εμπόριο, στην ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, στην καινοτομία, δημιουργώντας διαρκώς αξία σήμερα αλλά και για τις επόμενες γενιές.
• Μια ΕΕ που αποτελεί σημείο αναφοράς σε όρους ποιότητας ζωής και προσέλκυσης ταλέντου.   

Η κατεύθυνση προς το 2030

Όπως επισημαίνεται στην έκδοση σε μια περίοδο, με έντονες γεωπολιτικές προκλήσεις, η επιτυχία της κοινής ευρωπαϊκής προσπάθειας εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το πώς θα ενισχύσουμε πέντε κύριους πυλώνες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, και ειδικότερα:

• Μια καλύτερη και αποτελεσματικότερη Ενιαία Αγορά, χωρίς υπερ-ρυθμίσεις, με υποδομές που μας διασυνδέουν και με περιφέρειες που αναπτύσσονται ισόρροπα.
• Ένα σοκ ρυθμιστικής απλοποίησης και δομικά λιγότερης γραφειοκρατίας, ώστε οι επιχειρήσεις (ειδικά οι ΜμΕ) να μπορούν να λειτουργούν και να επενδύουν σε ένα φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον
• Ενίσχυση της επανα-βιομηχάνισης, για περισσότερη ανθεκτικότητα, θέσεις εργασίας σε κέντρα και περιφέρειες, παραγωγή καινοτόμων προϊόντων και διεθνές εμπόριο.
• Ενδυνάμωση της αγοράς εργασίας με σύγχρονες γνώσεις και ευελιξία στο εργασιακό περιβάλλον, ώστε άνθρωποι και επιχειρήσεις να προσαρμοστούν στις αλλαγές στην εργασία και τα επαγγέλματα.
• Επιταχυνόμενη και επιτυχημένη μετάβαση στη βιώσιμη επιχειρηματικότητα, ως αναπόσπαστο στοιχείο της παρακαταθήκης για τις επόμενες γενιές.

Ο ΓΔ του ΣΕΒ Δρ. Γιώργος Ξηρογιάννης επισήμανε σχετικά: «Η ανθεκτικότητα της εγχώριας βιομηχανίας στις κρίσεις, οι μεταρρυθμίσεις της Πολιτείας και η εμπιστοσύνη των επενδυτών αποτελούν πηγές αισιοδοξίας για την Ελλάδα. Όμως, σε ένα κόσμο που αλλάζει ταχύτατα, καμία χώρα της ΕΕ δεν έχει το μέγεθος να προχωρήσει μόνη, πόσο μάλλον μία μικρότερη. Στην ευρωεκλογές αποφασίζουμε αν και πως θα συμμετέχουμε στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή επανεκκίνηση μιας και η πρόοδος της Ελλάδας βασίζεται σε επιλογές μας που διαμορφώνουν μια ΕΕ της εξέλιξης, της συνοχής και του ταλέντου».

Εξάλλου, την Πέμπτη 23 Μαΐου 2024, στις 17:30, ο ΣΕΒ διοργανώνει εκδήλωση με θέμα: «Ευρωεκλογές 2024: Ο κόσμος αλλάζει. Η Ευρώπη μπορεί;». Στην εκδήλωση, που θα συντονίσει  ο κ. Αλέξης Παπαχελάς, Διευθυντής της εφημερίδας ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, οι κκ. Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, Πρόεδρος ΔΣ ΣΕΒ, Αντιπρόεδρος ERT και Ευάγγελος Μυτιληναίος, Αντιπρόεδρος ΔΣ ΣΕΒ, Πρόεδρος Eurometaux,  θα συζητήσουν για την κατεύθυνση και τις προτεραιότητες που θέτουν οι επιχειρήσεις και το πως μπορεί η ΕΕ να ανταποκριθεί με πειστικές απαντήσεις.

Διαβάστε εδώ την ειδική έκδοση του ΣΕΒ

Ο κ. Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, Πρόεδρος του ΣΕΒ, αναφέρθηκε στα θέματα που κυριαρχούν – Ουκρανία, δημοκρατία, πληθωρισμός, μετανάστευση και άλλα σημαντικά θέματα – όμως από τη συζήτηση εν όψει των ευρωεκλογών λείπει, όπως εξήγησε, το θέμα της ανταγωνιστικότητας και κάποια στρατηγική ανάπτυξη.

Ο κ. Παπαλεξόπουλος τόνισε ότι η Ευρώπη γίνεται όλο και λιγότερη ανταγωνιστική έναντι της αναδυόμενης Ασίας και των ΗΠΑ τα τελευταία 25 χρόνια – καθώς μεταξύ άλλων δεν διαθέτει μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, ούτε κάνει πρόοδο σε τεχνολογικούς τομείς. Στην παρέμβασή του, υπογράμμισε τους κινδύνους από την ταχεία μετάβαση στην πράσινη ανάπτυξη, η οποία θέτει σε κίνδυνο κάποιους τομείς της βιομηχανίας. Όπως είπε, η πράσινη μετάβαση είναι η σωστή επιλογή, όμως πρέπει να γίνει με στρατηγική. «Η πράσινη μετάβαση είναι η σωστή πολιτική, αλλά είναι ακριβή», το δημογραφικό της Ευρώπης δεν είναι καθόλου καλό, ενώ, όπως είπε, αν λάβουμε υπόψιν τις προκλήσεις με την Τεχνητή Νοημοσύνη, η Ευρώπη είναι και πάλι πίσω από τις εξελίξεις.

Όπως τόνισε ο Πρόεδρος του ΣΕΒ «χρειαζόμαστε περισσότερη και καλύτερη Ευρώπη – γι΄ αυτό πρέπει να δούμε το θέμα της ανταγωνιστικότητας ώστε να έχουν τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουμε τους φιλόδοξους στόχους μας σε όλους τους τομείς». Όσον αφορά την Ελλάδα, είπε ότι οι μακροπρόθεσμες προοπτικές είναι πολύ θετικές, υπάρχουν πολλά θετικά, η δομή της οικονομίας μας είναι ανθεκτική, πολλοί τομείς της οικονομίας πάνε πολύ καλά, η εμπιστοσύνη έχει επανέλθει, όμως πρέπει να κινηθούμε γρήγορα.

Τη σημασία της επιχειρηματικότητας τόνισε και ο Αντώνης Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, ο οποίος ξεκίνησε την παρέμβασή του λέγοντας ότι πολύς κόσμος μας επαινεί για το κοινωνικό μας έργο, όμως τα χρήματα αυτά προέρχονται από τις επιχειρήσεις που είχε στήσει ο Ωνάσης – από τα κέρδη της ναυτιλίας χρηματοδοτούμε τις υποτροφίες και όλο το έργο μας. Ο κ. Παπαδημητρίου ανέδειξε τις προκλήσεις της ναυτιλίας εν όψει της πράσινης μετάβασης – για παράδειγμα αν παραγγείλει μία εταιρεία ένα πλοίο τώρα, θα πρέπει να πληρεί όλες τις προϋποθέσεις της πράσινης πολιτικής. Αλλά και τις προκλήσεις από την κατανάλωση καυσίμων και ενέργειας δισεκατομμυρίων ανθρώπων στον πλανήτη – δίνοντας το παράδειγμα της τεράστιας κατανάλωσης ενέργειας των data center και άλλα.

Ο κ. Nikolaus Lang, Γενικός Διευθυντής και Ανώτατο Στέλεχος της εταιρείας συμβούλων, Boston Consulting Group στην Γερμανία, αναφέρθηκε στους παράγοντες που επηρεάζουν την επιχειρηματικότητα όπως οι πόλεμοι, οι εκλογές, τονίζοντας ότι οι πόλεμοι πάντα δημιουργούν σοκ στην εφοδιαστική αλυσίδα και στη συνέχεια αυξάνεται ο πληθωρισμός. Όπως εξήγησε ο πόλεμος στην Ουκρανία ασφαλώς και δημιούργησε σοκ λόγω των προϊόντων που εξάγουν οι χώρες που εμπλέκονται σε αυτό – π.χ. ενέργεια, σιτηρά κ.ά. - και εκτίμησε ότι και ο πόλεμος στη Γάζα θα μπορούσε να εξελιχθεί έτσι εξαιτίας της κρίσης στην Ερυθρά Θάλασσα, ειδικά σε περίπτωση που εμπλακεί και το Ιράν. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στις επερχόμενες εκλογές του 2024, καθώς 73 χώρες που ελέγχουν το 67% του παγκόσμιου ΑΕΠ πάνε φέτος σε εκλογές, μεταξύ τους η ΕΕ, η Ινδία και οι ΗΠΑ. Όπως είπε, όμως, οι φετινές εκλογές ίσως έχουν αντίκτυπο στην ασφάλεια και σε άλλους τομείς, δεν θα έχουν όμως μακροπρόθεσμες συνέπειες. Τέλος, αναφέρθηκε στην ανάγκη να υπάρξουν παγκόσμιοι κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς υπάρχουν κίνδυνοι από τη χρήση της.

Η κα. Gwenaelle Avice Huet, Εκτελεστική Αντιπρόεδρος των ευρωπαϊκών λειτουργιών της Schneider Electric στη Γαλλία, ξεκίνησε την τοποθέτησή της τονίζοντας το θέμα της ενέργειας στην Ευρώπη, που ξοδεύει ένα δισεκατομμύριο ευρώ την ημέρα για εισαγωγή ενέργειας – «αν ήμασταν πιο αυτάρκεις, θα ξοδεύαμε αυτά τα χρήματα στην πράσινη μετάβαση», είπε.

Σε αντίθεση με αυτό που πιστεύουν πολλοί, η Gwenaelle Avice Huet εκτίμησε ότι μπορούν να υπάρχουν επιτυχημένες τεχνολογικές εταιρείες στην Ευρώπη και τόνισε ότι «στην Ευρώπη είμαστε καλοί στο να θέτουμε στόχους, αλλά όχι τόσο καλοί στο να τους επιτυγχάνουμε». Στη συνέχεια, έκκληση για δράση – όχι μόνο στόχοι, αλλά εφαρμογή τους – και κατέληξε ότι «χρειαζόμαστε περισσότερη ψηφιοποίηση» για να βελτιώσουμε τις προοπτικές της ευρωπαϊκής οικονομίας.