Η Σερβία ανακοίνωσε ότι οι ρωσικές Gazprom Neft και Gazprom, που ελέγχουν συνολικά το 56% του μοναδικού διυλιστηρίου πετρελαίου της χώρας, υπέβαλαν αίτημα στην αμερικανική υπηρεσία OFAC, δηλώνοντας ότι είναι έτοιμες να εκχωρήσουν τον έλεγχο της εταιρίας σε τρίτο μέρος.

Οι κυρώσεις των ΗΠΑ στον ρωσικό πετρελαϊκό τομέα, περιλαμβανομένης της Gazprom, επιβλήθηκαν τον Ιανουάριο, όμως για την NIS η εφαρμογή τους είχε αναβληθεί αρκετές φορές μέχρι που τέθηκαν σε ισχύ στις 8 Οκτωβρίου.

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ενέκρινε τρίμηνη άδεια, ώστε οι ιδιοκτήτες της εταιρίας να έχουν χρόνο να αναζητήσουν αγοραστή, δήλωσε η υπουργός σε απευθείας τηλεοπτική σύνδεση. Κατά τη διάρκεια αυτού του διαστήματος δεν θα επιτρέπεται η λειτουργία της εταιρίας και του διυλιστηρίου.

«Έχει παραληφθεί έγκριση για διαπραγματεύσεις της ιδιοκτησίας... μέχρι τις 13 Φεβρουαρίου», ανέφερε.

Τράπεζες έχουν σταματήσει να διεκπεραιώνουν πληρωμές της NIS, ενώ ο κροατικός αγωγός JANAF διέκοψε τις παραδόσεις αργού πετρελαίου. Αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το διυλιστήριο μπορεί να λειτουργήσει μόνο μέχρι τις 25 Νοεμβρίου χωρίς νέο εφοδιασμό.

Οι ΗΠΑ ζητούν επίσης πλήρη αποχώρηση των Ρώσων ιδιοκτητών από την εταιρία. Το Βελιγράδι θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να επιδιώξει να αναλάβει τον έλεγχο της NIS, δήλωσε η υπουργός.

«Πρέπει να λάβουμε σκληρές αποφάσεις για το αν θα αναλάβουμε τον έλεγχο της εταιρίας και θα αποζημιώσουμε τους Ρώσους ιδιοκτήτες για ζημίες. Γνωρίζω ότι ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς είναι αντίθετος», είπε, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση θα εξετάσει το θέμα σε συνεδρίαση την Κυριακή.

Η Gazprom Neft κατέχει το 44,9% της NIS, η Gazprom το 11,3%, η σερβική κυβέρνηση το 29,9%, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό ανήκει σε μικρομετόχους και εργαζομένους.

Στη λίστα συμπεριλαμβάνονται όλα τα προϊόντα διατροφής (ψωμί και αρτοσκευάσματα, κρέας, γάλα και τα παράγωγα του, λαχανικά, όσπρια, κ.α.), όπως επίσης και τα οικιακά χημικά, το χαρτί, τα αξεσουάρ κουζίνας, τα είδη προσωπικής υγιεινής, τα καλλυντικά, οι παιδικές τροφές και οι πάνες. Η απόφαση αφορά εμπορικές αλυσίδες οι οποίες το 2024 είχαν τζίρο μεγαλύτερο από 38 εκατομμύρια ευρώ.

Ο υπουργός Οικονομικών Σίνισα Μάλι δήλωσε ότι κατά τους ελέγχους που διενεργήθηκαν διαπιστώθηκε ότι οι τιμές σήμερα το πρωί ήταν μειωμένες κατά μέσο όρο 15%. Ανέφερε μάλιστα ότι και ο ίδιος βγήκε για ψώνια και διαπίστωσε ότι εφαρμόζεται η απόφαση.

«Αγόρασα 25 προϊόντα από 23 κατηγορίες που υπόκεινται στους περιορισμούς περιθωρίου κέρδους. Πριν από τρεις ημέρες κόστιζαν 4.992 δηνάρια (42,6 ευρώ) και σήμερα πλήρωσα 4.247 δηνάρια (36,2 ευρώ) για τα ίδια προϊόντα, δηλαδή μια διαφορά 744,8 δηναρίων (6,4 ευρώ)», δήλωσε ο Σίνισα Μάλι.

Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης δεν θα έχουν κανένα αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα διότι δεν υπάρχει η πολιτική βούληση και ο κατάλληλος μηχανισμός ελέγχου της αγοράς. Ο καθηγητής Οικονομικών Λιούμποντραγκ Σάβιτς επισημαίνει σε συνέντευξή του στην σερβική δημόσια τηλεόραση RTS ότι οι μεγάλες εμπορικές αλυσίδες θα βρουν τρόπο να παρακάμψουν την κυβερνητική απόφαση. «Το κράτος δεν κάνει καλά τη δουλειά του, ούτε οι ενώσεις καταναλωτών, οι οποίες έχουν λίγο-πολύ τυπική υπόσταση. Οι μεγάλες εμπορικές αλυσίδες είναι καλά οργανωμένες, τις έφερε στη σερβική αγορά η κυβέρνηση και δεν θα παραιτηθούν εύκολα από το υψηλό κέρδος που είχαν μέχρι σήμερα», εκτιμά ο Σάβιτς.

Ιδιαίτερα ικανοποιημένος δήλωσε ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς. «Κάνουμε πρόοδο σε όλους τους τομείς στους οποίους συνεργαζόμαστε. Η Πρωτοβουλία 'Ενας δρόμος μία ζώνη' έχει φέρει πολλά καλά στη χώρα μας. Είμαι υπερήφανος για τη φιλία μας και τα αποτελέσματα που πετύχαμε. Η συμφωνία για το ελεύθερο εμπόριο, την οποία υπογράψαμε σήμερα, ανοίγει νέες προοπτικές στις σχέσεις μεταξύ των χωρών μας. Σας ευχαριστώ, πρόεδρε Σι, για την προσωπική σας συμβολή στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των χωρών και των λαών μας» αναφέρει σε ανάρτηση του στο διαδίκτυο ο πρόεδρος της Σερβίας.

Στο Πεκίνο υπεγράφησαν επίσης σημαντικές συμφωνίας για την κατασκευή έργων υποδομής με την χρηματοδότηση κινεζικών τραπεζών. Όπως δήλωσε ο υπουργός Κατασκευών Γκόραν Βέτσιτς, τα έργα αφορούν την ολοκλήρωση του σιδηροδρομικού δικτύου από το Βελιγράδι προς την Ουγγαρία, την αγορά πέντε ηλεκτρομηχανών σταθερής τροχιάς υψηλών ταχυτήτων, την κατασκευή δύο αυτοκινητόδρομων συνολικού μήκους 300 χιλιομέτρων στην Βοϊβοντίνα και την τεχνολογική αναβάθμιση ολόκληρου του δικτύου σταθερής τηλεφωνίας. Το συνολικό κόστος των συμφωνιών που υπεγράφησαν ανέρχεται σε περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ, ανέφερε ο σέρβος υπουργός Κατασκευών.

Στο τομέα της στρατιωτικής συνεργασίας συμφωνήθηκε η προμήθεια κινέζικων αντιαεροπορικών συστημάτων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Σε συνεδρίαση του κυβερνητικού Συμβουλίου εκτιμήθηκε ότι η ανατίμηση αγαθών και υπηρεσιών, που παρατηρείται τελευταία, οφείλεται στη ραγδαία αύξηση των τιμών στα ορυκτά καύσιμα.

Έτσι, τέθηκε πλαφόν στην τιμή πώλησης των καυσίμων. Συγκεκριμένα, η ανώτατη τιμή πώλησης της αμόλυβδης βενζίνης ορίζεται στα 171 δηνάρια (1,4 ευρώ) ενώ η τιμή του ντίζελ κίνησης στα 179 δηνάρια (1,5 ευρώ).

Η απόφαση αυτή ερμηνεύεται ως μία προσπάθεια να κατευνάσει η κυβέρνηση, ενόψει των εκλογών τα 3ης Απριλίου, τις κοινωνικές αντιδράσεις που προκαλούνται εξαιτίας των ανατιμήσεων.

Αντιδράσεις από τις ανατιμήσεις

Οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και των λιπασμάτων άρχισαν ήδη να προκαλούν αντιδράσεις. Χθες οι αγρότες απέκλεισαν με τρακτέρ και γεωργικά μηχανήματα οδικές αρτηρίες σε ολόκληρη την Σερβία ζητώντας να ληφθούν άμεσα μέτρα στήριξης από το κράτος για να καλυφθεί μέρος της ζημίας που υπέστησαν εξαιτίας των ανατιμήσεων στα καύσιμα και τα λιπάσματα.

To 2021 στην Σερβία καταγράφηκε πληθωρισμός 7,9% με τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις να σημειώνονται στα καύσιμα (22,6%) και τα είδη διατροφής (12,7%).

Σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες στην Σερβία δεν έγιναν αυξήσεις στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος με δεδομένο ότι η παραγωγή του βασίζεται στη χρήση του λιγνίτη.

Ο κ. Ντάτσιτς σε συνέντευξή του σήμερα το πρωί στη δημόσια τηλεόραση της Σερβίας δήλωσε ότι η απόφαση της Ελλάδας λήφθηκε εξαιτίας της επιδημιολογικής κατάστασης στη Σερβία και διότι βρέθηκαν θετικοί στον κορωνοϊό κάποιοι Σέρβοι τουρίστες, που πέρασαν τα σύνορα τις προηγούμενες ημέρες. Εκτίμησε ότι, όταν η ελληνική κυβέρνηση θα κάνει τη νέα αξιολόγηση των δεδομένων για την επιδημία, θα ανοίξουν και πάλι τα σύνορα της Ελλάδας για τους τουρίστες από τη Σερβία. Ο ΥΠΕΞ της Σερβίας χαρακτήρισε «δυσάρεστη και κακή την απόφαση» υπογραμμίζοντας ότι «κυρίως βλάπτει τα συμφέροντα της ίδιας της Ελλάδας».

Τι λένε οι Σερβοι τουριστικοί πράκτορες
Έντονη δυσφορία εκφράζεται από τους τουριστικούς πράκτορες. Η Ένωση Τουριστικών Πρακτορείων Σερβίας (YUTA) χαρακτήρισε άδικη την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης και κάλεσε τους τουριστικούς φορείς στην Ελλάδα να αντιδράσουν.

Χθες στη Σερβία επιβεβαιώθηκαν 302 νέα κρούσματα κορωνοϊού ενώ κατέληξαν πέντε ασθενείς. Έτσι οι θάνατοι από τον κορωνοϊό έφτασαν τους 311 και συνολικά από την εκδήλωση της πανδημίας έχουν νοσήσει 16.131 άτομα. Το Βελιγράδι αποτελεί την μεγαλύτερη εστία έξαρσης του νέου ιού. Εκτός από τα πέντε νοσοκομειακά συγκροτήματα στην πρωτεύουσα που έχουν ενταχθεί στο σύστημα των «Covid-19 νοσοκομείων» δημιουργείται και προσωρινή νοσοκομειακή δομή χωρητικότητας 500 κλινών στο κλειστό στάδιο μπάσκετ «Arena».

Στη Σερβία συνολικά σε έντεκα πόλεις επιβλήθηκε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και εφαρμόζονται περιοριστικά μέτρα για να αποφευχθεί η διασπορά του ιού. Στο Κόσοβο επίσης υπάρχει έξαρση του κορωνοϊού και χθες το απόγευμα η κυβέρνηση αποφάσισε να απαγορεύσει την κυκλοφορία από τις 9:00 η ώρα το βράδυ μέχρι τις 6:00 η ώρα το πρωί σε τέσσερις πόλεις μεταξύ των οποίων και η πρωτεύουσα Πρίστινα. Χθες στο Κόσοβο κατέληξαν 9 ασθενείς (75 συνολικά από την εκδήλωση της πανδημίας) ενώ επιβεβαιώθηκαν 178 νέα κρούσματα.

Η σχετική ενημέρωση αναφέρει πως «η κυβέρνηση, σε συνεργασία με τους ειδικούς, παρακολουθεί στενά και θα συνεχίσει καθημερινά να το πράττει, την εξέλιξη των επιδημιολογικών κύκλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις υπόλοιπες χώρες του κόσμου.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα, σε συνεργασία με τους εταίρους της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διατηρεί το δικαίωμα να αναθεωρεί την πολιτική της.

Με βάση την ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων αποφασίστηκε η αναστολή, από τη Δευτέρα, 06/07/2020, ώρα 06:00 π.μ. και μέχρι τις 15/07, της πρόσβασης υπηκόων της Σερβίας στην Ελλάδα, από όλα ανεξαιρέτως τα σημεία εισόδου. Μόνη εξαίρεση οι ουσιώδεις λόγοι διέλευσης.

Η κυβέρνηση, σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες, αναλύει και αξιολογεί συνεχώς τα δεδομένα, ώστε το άνοιγμα στους ξένους επισκέπτες να γίνει χωρίς εκπτώσεις στη δημόσια υγεία».

Επιβεβαιώνουν οι Σέρβοι

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σερβίας Ίβιτσα Ντάτσιτς δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Τανγιούγκ ότι από αύριο στις έξι η ώρα το πρωί η Ελλάδα κλείνει τα σύνορα για τους πολίτες της Σερβίας.

«Το γραφείο του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ενημέρωσε την πρεσβεία της Σερβίας στην Αθήνα ότι η Ελλάδα θα κλείσει από αύριο τα σύνορα της για τους πολίτες της Σερβίας εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις που θα υπάρχει ειδική άδεια» ανέφερε στο σερβικό πρακτορείο ειδήσεων ο Ίβιτσα Ντάτσιτς.

Ο ΥΠΕΞ της Σερβίας κάλεσε τους πολίτες που προγραμμάτιζαν να ταξιδέψουν για την Ελλάδα να μην το πράξουν για να μην ταλαιπωρηθούν.

Ο υπουργός Εμπορίου και Τουρισμού Ράσιμ Λιάγιτς δήλωσε στο ιδιωτικό τηλεοπτικό δίκτυο Ν1 ότι «η Ελλάδα κλείνει τα σύνορα εξαιτίας της επιδημιολογικής κατάστασης στην Σερβία και με δεδομένο ότι βρέθηκαν θετικοί στον κορωνοϊό πολλοί Σέρβοι τουρίστες».