Στόχοι και αντικείμενο του διαγωνισμού για τον Τεχνικό Σύμβουλο στον νέο ΟΣΕ
Ο διαγωνισμός για Τεχνικό Σύμβουλο στον νέο ΟΣΕ επικεντρώνεται στην επιλογή εξειδικευμένου φορέα που θα αναλάβει τον μετασχηματισμό της Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. Βασικός στόχος αποτελεί η επίτευξη της επιχειρησιακής ενίσχυσης του οργανισμού, η ανάπτυξη σύγχρονων διαδικασιών και συστημάτων, καθώς και η μεταφορά τεχνογνωσίας προς τη διοίκηση και το προσωπικό. Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων ενδιαφέροντος στη Διεύθυνση Διαγωνισμών και Συμβάσεων Έργων, Μελετών, Προμηθειών και Υπηρεσιών ορίστηκε για τις 10 Φεβρουαρίου 2026.

Προδιαγραφές και κριτήρια επιλογής
Σύμφωνα με την προκήρυξη, ο Τεχνικός Σύμβουλος μπορεί να είναι υφιστάμενος Διαχειριστής Σιδηροδρομικής Υποδομής, κρατικός όμιλος που περιλαμβάνει Διαχειριστή Σιδηροδρομικής Υποδομής, ή εξειδικευμένη θυγατρική τέτοιου ομίλου. Η τελική επιλογή θα πραγματοποιηθεί μετά από συζήτηση με ομοφωνία των παριστάμενων μελών της επιτροπής αξιολόγησης. Ο διαγωνισμός αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026, ώστε να ξεκινήσει άμεσα η συνεργασία για τον εκσυγχρονισμό του νέου ΟΣΕ.

Ρόλος και αρμοδιότητες του Στρατηγικού Εταίρου
Ο επιλεγμένος ανάδοχος θα λειτουργήσει ως Στρατηγικός Εταίρος Μετασχηματισμού και Επιχειρησιακής Ενίσχυσης, γνωστός και ως Technical Manager. Θα υποστηρίξει τη διοίκηση της Σιδηρόδρομοι Ελλάδας στον σχεδιασμό, την οργάνωση και τη λειτουργία κρίσιμων επιχειρησιακών διαδικασιών σε επίπεδο Διαχειριστή Υποδομής. Παράλληλα, θα μεταφέρει τεχνογνωσία για την σύγχρονη λειτουργία του σιδηροδρόμου, εφαρμόζοντας μοντέρνες διαδικασίες που θα επιτρέψουν στον οργανισμό να ανταπεξέλθει στον νέο σύνθετο ρόλο του.

Βασικοί άξονες συνεισφοράς
Η τεχνογνωσία για την σύγχρονη λειτουργία του σιδηροδρόμου θα μεταφερθεί μέσω συγκεκριμένων δράσεων. Ο Technical Manager θα φέρει ενσωματωμένη εμπειρία και εξειδικευμένα στελέχη με γνώσεις στη λειτουργία, διακυβέρνηση και επιχειρησιακή ωρίμανση Διαχειριστών Υποδομής. Θα παρέχει καθοδήγηση για την πλήρη υιοθέτηση ευρωπαϊκών προτύπων και πρακτικών σε θέματα ασφάλειας, συντήρησης, λειτουργίας, διαχείρισης κινδύνων και διαλειτουργικότητας, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης Τροχαίου Υλικού.

Μεταφορά γνώσης και ανάπτυξη ικανοτήτων
Κεντρικό στοιχείο του έργου αποτελεί η μεταφορά γνώσης και η ανάπτυξη ικανοτήτων προς το ανθρώπινο δυναμικό της εταιρείας. Ο Τεχνικός Σύμβουλος θα συμβάλει στη διαμόρφωση διαδικασιών, εργαλείων και μηχανισμών παρακολούθησης για την επίτευξη επιχειρησιακής ωριμότητας. Μέσω της ανάπτυξης μικτής επιχειρησιακής ομάδας εργασίας με στελέχη της Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε., θα εξασφαλιστεί η συστηματική υποστήριξη όλων των κρίσιμων λειτουργιών κατά τη μεταβατική περίοδο ενίσχυσης και ωρίμανσης του νέου Διαχειριστή Υποδομής.

Η δέσμευση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για ασφαλή σιδηρόδρομο με σύγχρονα τρένα πριν το 2027, αποτέλεσε το σημείο εκκίνησης των διαπραγματεύσεων για την αναθεώρηση της σύμβασης με την ιταλική Ferrovie Dello Stato Italiane, μητρική της Hellenic Train.

Παρά τις αρχικές τους επιφυλάξεις, οι Ιταλοί συμφώνησαν να «βάλουν το χέρι στην τσέπη» και δεσμεύτηκαν να προχωρήσουν στην άμεση υλοποίηση επενδυτικού προγράμματος ύψους 360 εκατ. ευρώ. Ένα πρόγραμμα που μεταξύ άλλων προβλέπει την αγορά 23 νέων τρένων, εκ των οποίων 8 υπεραστικά ταχείας κυκλοφορίας και 15 προαστιακού τύπου. Σε ό,τι αφορά μάλιστα τον Προαστιακό, είναι η πρώτη φορά από την έναρξη λειτουργίας τού μέσου, δηλαδή λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, που γίνεται προμήθεια νέων συρμών.

Εξοπλισμένα τρένα με συστήματα ασφαλείας

Βάσει της συμφωνίας, τα νέα τρένα θα παραγγελθούν φέτος και θα αντικαταστήσουν τα μεταχειρισμένα «ασημένια βέλη», ηλικίας 30 ετών, που είχε φέρει η ιταλική εταιρεία στο πλαίσιο της αρχικής συμφωνίας εν έτει 2017 με το ελληνικό Δημόσιο. Η παλαιότητα άλλωστε των συρμών που χρησιμοποιούνται σήμερα, ευθύνεται εν πολλοίς για την κακή εικόνα στον ελληνικό σιδηρόδρομο με το αρνητικό ρεκόρ των 1,7 βλαβών την ημέρα. Αξίζει να σημειώσουμε ότι τα νέα τρένα θα είναι εξοπλισμένα με όλα τα επιτρόχια συστήματα ασφαλείας.

Το δεύτερο σκέλος της συμφωνίας της Ρώμης, προβλέπει τη δημιουργία σύγχρονων αμαξοστασίων για τη μακροχρόνια συντήρηση των τρένων. Μια επίσης σημαντική δέσμευση, που θα απαντήσει σε ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα, το οποίο αμαυρώνει την εικόνα του σιδηρόδρομου. Την πλημμελή συντήρηση των συρμών.

Κωνσταντίνος Κυρανάκης: Νέα τρένα, νέα υποδομή, νέα σελίδα για τη χώρα

«Οι Ιταλοί επενδύουν, εμείς δουλεύουμε σκληρά και μαζί χτίζουμε έναν σιδηρόδρομο που αξίζει στους πολίτες. Νέα τρένα, νέα υποδομή, νέα σελίδα για τη χώρα. Η συνεργασία αυτή έχει προοπτική και θέτουμε γερά θεμέλια για τα επόμενα χρόνια» δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης.

Τα επιχειρήματα που έπεισαν τους Ιταλούς

Κρίσιμη ωστόσο για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ ελληνικού και ιταλικού Δημοσίου ήταν η προ δεκαημέρου συνάντηση που είχε ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης με τον Ιταλό αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και αρμόδιο για τις μεταφορές Ματέο Σαλβίνι.

Η πρόσφατη υπογραφή των συμβάσεων, ύψους 450 εκατ. ευρώ, για την αποκατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου της Θεσσαλίας, με σφιχτό χρονοδιάγραμμα για τα δεδομένα των έργων του Δημοσίου και με ορίζοντα υλοποίησης 15 μόλις μηνών, συνέβαλε στην επίτευξη της συμφωνίας. Μια συμφωνία που επισφραγίστηκε λίγες μέρες αργότερα στη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με την Ιταλίδα ομόλογο του Τζόρτζια Μελόνι.

Απαραίτητο εχέγγυο αξιοπιστίας εκ μέρους της ελληνικής πλευράς, αποτέλεσε η δέσμευση για ουσιαστικά έργα αναβάθμισης του δικτύου, όπως η εγκατάσταση αυτόματου συστήματος πέδησης ETCS και τηλεδιοίκησης σε όλο το δίκτυο, το έργο υπογειοποίησης στα Σεπόλια, αλλά και οι νέες δικλείδες ασφαλείας που έχουν προβλεφθεί στο επικείμενο νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό του σιδηρόδρομου: Ενιαίο Κέντρο Εποπτείας, λειτουργία συστήματος ακριβούς γεωεντοπισμού τρένων, μέτρα αποτροπής των δολιοφθορών στο δίκτυο.

Οι δεσμεύσεις του ιταλικού κολοσσού, Ferrovie dello Stato, θα αποτυπωθούν ξεκάθαρα στη νέα αναθεωρημένη σύμβαση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών με την Hellenic Train με ρήτρες για τα χρονοδιαγράμματα. Το ίδιο θα συμβεί και με τις υποχρεώσεις του ΟΣΕ για τα έργα που οφείλει να εκτελέσει με ταχείς ρυθμούς.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών « η Κυβέρνηση εργάζεται εντατικά, μεθοδικά και με σχέδιο για την ανάταξη, την αναβάθμιση και την ενίσχυση του επιπέδου ασφάλειας του ελληνικού σιδηρόδρομου» και οι ενέργειες που έχουν γίνει προς την κατεύθυνση αυτή είναι :

1ον. Ολοκληρώθηκε, τον Σεπτέμβριο του 2023, η Σύμβαση 717 για την Ανάταξη Σηματοδότησης - Τηλεδιοίκησης στον άξονα ΠΑΘΕ/Π.

Συγκεκριμένα, ολοκληρώθηκε εντός του χρονοδιαγράμματος που είχε θέσει η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το τμήμα που υπολειπόταν από Οινόη μέχρι Τιθορέα, το αναβαθμισμένο Κέντρο Ελέγχου Κυκλοφορίας του τμήματος ΣΚΑ - Τιθορέα και το νέο Κέντρο Ελέγχου Κυκλοφορίας στη Λάρισα.

Το τμήμα από τον Δομοκό μέχρι τη Λάρισα, επί του οποίου τα συστήματα είχαν εγκατασταθεί και λειτουργούσαν, καταστράφηκε από τις φυσικές καταστροφές (κακοκαιρία Daniel), τον Σεπτέμβριο του 2023.

2ον. Ολοκληρώθηκε, τον Δεκέμβριο του 2023, η Σύμβαση για την εγκατάσταση συστήματος αυτόματης προστασίας συρμών (ETCS - Level 1), επί της γραμμής.

Συγκεκριμένα, υλοποιήθηκε η εγκατάσταση εντός του χρονοδιαγράμματος που είχε θέσει η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, στα τμήματα ΣΚΑ - Τιθορέα, Δομοκός - Θεσσαλονίκη - Προμαχώνας και Οινόη - Χαλκίδα.

3ον. Ολοκληρώθηκαν, εντός του δευτέρου εξαμήνου του 2023, σημαντικά έργα.

Η κατασκευή Σιδηροδρομικών Γεφυρών στο Γαλλικό Ποταμό.

Η εγκατάσταση του συστήματος «ΟΣΜΟΣ», δηλαδή της ενόργανης παρακολούθησης σε 14 μεγάλες σιδηροδρομικές γέφυρες του τμήματος Τιθορέα - Δομοκός, με επεξεργασία δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.

Η λειτουργία του νέου υποσταθμού έλξης στο Περιβόλι Δομοκού.

Η εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης επί της νέας παραλλαγής γραμμής στο τμήμα Πολύκαστρο - Ειδομένη.

Η περάτωση έργων αντιπλημμυρικής προστασίας κατά μήκος των σιδηροδρομικών έργων σε Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα.

4ον. Ελήφθησαν μέτρα αποκατάστασης εξοπλισμού στο δίκτυο του ΟΣΕ και υλοποιήθηκαν ενέργειες ωρίμανσης για την ανάθεση νέων έργων.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται:

Η αποκατάσταση φωτισμού, ελέγχου πυρόσβεσης και ελέγχου πεδιομέτρησης του σήματος GSM-R σε όλες τις σήραγγες του σιδηροδρομικού άξονα Κόρινθος - Αθήνα - Θεσσαλονίκη - Στρυμόνας - Προμαχώνας.

Ο έλεγχος λειτουργίας των συστημάτων συναγερμού και κλειστού κυκλώματος καμερών (CCTV) των σηράγγων Πλαταμώνα και Τεμπών, καθώς και η αποκατάσταση της ραδιοεπικοινωνίας VHF.

Η δημιουργία και λειτουργία των Κέντρων Ελέγχου Λειτουργίας (ΚΕΛ) του σιδηροδρομικού δικτύου στην Κόρινθο, το ΣΚΑ, το Λιανοκλάδι, ενώ τελεί υπό ολοκλήρωση αυτό της Λάρισας.

Η σύνταξη τευχών δημοπράτησης του έργου της ραδιοκάλυψης GSM-R και στα υπολειπόμενα τμήματα του βασικού σιδηροδρομικού άξονα ΠΑΘΕ/Π, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους για τη διασύνδεση του νέου συστήματος με αυτό που έχει ήδη εγκατασταθεί σε τμήματα του ίδιου άξονα.

5ον. Βρίσκονται σε φάση υλοποίησης ή ανάθεσης σειρά εργολαβιών για τη συντήρηση υποδομών.

Αυτές αφορούν την επιδομή, τα συστήματα, καθώς και τη φύλαξη των εγκαταστάσεων (ιδίως με τη χρήση «Drones»).

6ον. Ολοκληρώθηκε, τον Δεκέμβριο του 2023, η τοποθέτηση 300 καμερών συνεχούς παρακολούθησης των συρμών.

Η τοποθέτηση έγινε στις σήραγγες του Πλαταμώνα, των Τεμπών, της Όθρυος και του Καλλίδρομου, καθώς και στις δίδυμες σήραγγες των Αγίων Αναργύρων. Οι εικόνες καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο στα Κέντρα Ελέγχου Σηράγγων. Επίσης, εγκαταστάθηκαν κάμερες υπέρυθρης ανίχνευσης εστιών θερμότητας εντός των σηράγγων, αλλά και των συρμών που διατρέχουν τις σήραγγες.

7ον. Ενισχύθηκε, οικονομικά, ο ΟΣΕ.

Η βασική ετήσια χρηματοδότηση του Οργανισμού, από τον τακτικό προϋπολογισμό, αυξήθηκε από τα 45 εκατ. ευρώ στα 75 εκατ. ευρώ, με σκοπό την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών και των έργων συντήρησης.

Ο ΟΣΕ, από τον Ιούλιο του 2023, έχει υπογράψει για πρώτη φορά στην ιστορία του Σύμβαση με το Ελληνικό Δημόσιο. Η σύμβαση καθορίζει τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των δύο μερών, ενώ συνοδεύεται από πενταετές Επιχειρησιακό Σχέδιο, το οποίο καθορίζει επακριβώς τους όρους της χρηματοδότησης του Οργανισμού.

8ον. Προχωρά η μεταρρύθμιση και ο εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού τομέα, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Προβλέπεται η δημιουργία ενός νέου, ενιαίου και σύγχρονου δημόσιου φορέα, με την επωνυμία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΑΕ» και πυρήνα τον ΟΣΕ.

Στη νέα αυτή ανώνυμη εταιρεία, της οποίας 100% μέτοχος θα είναι το Ελληνικό Δημόσιο, εντάσσονται επιπλέον η ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε. και η ΓΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. κατά το μέρος που αφορά στο επιχειρησιακά κρίσιμο για τον σιδηρόδρομο τμήμα της δραστηριότητάς της (τροχαίο υλικό, ενεργές σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις).

Οι «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΑΕ» θα αναλάβουν πλήρως τον ρόλο και τις ευθύνες του Διαχειριστή της Σιδηροδρομικής Υποδομής, καθώς και της υλοποίησης των έργων επί του σιδηροδρομικού δικτύου.

Με αυτόν τον τρόπο θα αντιμετωπιστούν οι δυσλειτουργίες που παράγει το σημερινό μοντέλο των τριών εταιρειών, με πολλαπλές κοινές ή επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, οι οποίες δυσχεραίνουν την ανάπτυξη ενιαίου στρατηγικού σχεδιασμού, συντονισμού, ανάπτυξης, συντήρησης, διαχείρισης και πλήρους ελέγχου του σιδηροδρομικού δικτύου.

Παράλληλα, σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων (ERA), αξιολογείται το σύνολο της νομοθεσίας και των κανονισμών που διέπουν τον ελληνικό σιδηρόδρομο, με στόχο την πλήρη εναρμόνισή τους με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα.

Στόχος μας είναι ο νέος Οργανισμός να λειτουργήσει σε ένα υγιές περιβάλλον με σαφείς αρμοδιότητες και υποχρεώσεις για όλες τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις.

9ον. Προχωρά η οριστική αποκατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου από τις εκτεταμένες ζημιές που προέκυψαν από τον «Daniel», με προδιαγραφές σημαντικής επαύξησης της ανθεκτικότητας αυτού.

Το συνολικό κόστος της μόνιμης αποκατάστασης εκτιμάται περίπου στα 450 εκατ. ευρώ και αφορά στο τμήμα Δομοκός - Λάρισα, του κύριου άξονα Αθήνα - Θεσσαλονίκη, καθώς και στους κάθετους άξονες Λάρισα - Βόλος και Παλαιοφάρσαλο - Καλαμπάκα.

10ον. Συνεχίζονται οι ενέργειες για την εξασφάλιση συγχρηματοδότησης των έργων από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

α. Εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Αύγουστο του 2023, η χρηματοδότηση για το έργο «Ολοκλήρωση της νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Ροδοδάφνη - Ρίο», συνολικού προϋπολογισμού 146,5 εκατ. ευρώ.

β. Ολοκληρώθηκε, εντός του 2023, η αποπληρωμή προς τη χώρα της κοινοτικής συνδρομής, ποσού 68 εκατ. ευρώ, από το πρόγραμμα «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF 2014 - 2020) για τα έργα:

Ολοκλήρωση της νέας ηλεκτροκινούμενης διπλής σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Τιθορέα - Δομοκός.

Κατασκευή της υποδομής της νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Ροδοδάφνη - Ψαθόπυργος.

11ον. Υπεβλήθη, τον Ιανουάριο του 2024, αίτημα χρηματοδότησης από το πρόγραμμα "Συνδέοντας την Ευρώπη - 2" (CEF 2, 2021 - 2027).

Το αίτημα αφορά τα εξής έργα:

Αναβάθμιση υφιστάμενης μονής με δυνατότητα διπλασιασμού και εγκατάσταση σηματοδότησης - Τηλεδιοίκησης - ETCS & ηλεκτροκίνησης της Σιδηροδρομικής Γραμμής στο τμήμα Αλεξανδρούπολη - Ορμένιο.

Εγκατάσταση νέου συστήματος σηματοδότησης και ETCS του τμήματος 'Ανω Λιόσια - Κιάτο (που έχουν καταστραφεί από βανδαλισμούς).

Ανακαίνιση και αναβάθμιση του τμήματος Αχαρνές - Οινόη του κεντρικού σιδηροδρομικού άξονα.

Αναβάθμιση της υποδομής και της επιδομής της γραμμής Θεσσαλονίκη - Προμαχώνας.

Ολοκλήρωση της νέας διπλής Σιδηροδρομικής Γραμμής Κιάτο - Πάτρα στο τμήμα Ρίο - Νέος Λιμένας Πατρών.

12ον. Συγκροτήθηκε, στις 18 Σεπτεμβρίου 2023, ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Ασφάλειας Μεταφορών (Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ.).

Πρώτο και επιτακτικό μέλημα, η διερεύνηση - αρμοδίως - του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών.

Πραγματοποιήθηκε από τον Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ. σειρά ενεργειών για τη συλλογή των αναγκαίων στοιχείων από τη Δικαιοσύνη και το σύνολο των εμπλεκόμενων σιδηροδρομικών φορέων, μεταξύ των οποίων και η ΡΑΣ.

Αναπτύχθηκε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων (ERA), μετά από σχετικό αίτημα συνδρομής, στις 30 Σεπτεμβρίου 2023, με σκοπό τη συνδρομή ειδικών εμπειρογνωμόνων στη διερεύνηση του δυστυχήματος.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και την ελληνική νομοθεσία, η έρευνα που διεξάγεται από τον Ε.Ο.Δ.Α.Σ.Α.Α.Μ είναι παντελώς ανεξάρτητη από τη δικαστική έρευνα. Αποσκοπεί στην ανάδειξη των συστημικών προβλημάτων ασφαλείας που οδήγησαν στο δυστύχημα, με σκοπό να βελτιωθεί το επίπεδο ασφαλείας του σιδηροδρόμου και να αποφευχθούν δυστυχήματα στο μέλλον.

13ον. Απεστάλησαν επιστολές προς τη ΡΑΣ, τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, τον ΟΣΕ και την Hellenic Train.

Το αντικείμενό τους είναι η επίσπευση των διαδικασιών διερεύνησης συμβάντων που έχουν κοινοποιηθεί στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου, η αξιολόγηση της κατάστασης του τροχαίου υλικού και η ασφαλής κυκλοφορία στις ισόπεδες διαβάσεις.

«Η Κυβέρνηση εργάζεται εντατικά, μεθοδικά και με σχέδιο για την ανάταξη, την αναβάθμιση και την ενίσχυση του επιπέδου ασφάλειας του ελληνικού σιδηρόδρομου» επισημαίνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου.