Καλαμπόκι και σόγια σε μεικτή πορεία

Το καλαμπόκι υποχώρησε ελαφρά, ενώ η σόγια κατέγραψε οριακή άνοδο, καθώς οι επενδυτές αξιολογούν την πορεία της συγκομιδής στις ΗΠΑ και αναμένουν τις λεπτομέρειες της αγροτικής ενίσχυσης που θα ανακοινώσει η Ουάσιγκτον, ως απάντηση στη διακοπή των κινεζικών εισαγωγών αμερικανικής σόγιας.

Η Ρωσία επιταχύνει τις εξαγωγές σιταριού

Μετά την αρχική στήριξη που δέχθηκαν οι εξαγωγές των ΗΠΑ από τη χαμηλή ρωσική προσφορά, τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι η Ρωσία επιταχύνει τις αποστολές σιταριού, μετριάζοντας τη δυναμική της αμερικανικής εξαγωγικής αγοράς.

Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Sovecon, οι ρωσικές εξαγωγές σιταριού τον Σεπτέμβριο αυξήθηκαν κατά 0,3 εκατ. τόνους, φθάνοντας τα 4,6 εκατ. τόνους, ενώ για τον Οκτώβριο προβλέπονται 5 εκατ. τόνοι.
Την ίδια στιγμή, οι προοπτικές συγκομιδής σε Αργεντινή και Αυστραλία εμφανίζονται καλύτερες του αναμενομένου, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω την παγκόσμια προσφορά.

Ευνοϊκές καιρικές συνθήκες πιέζουν τις τιμές

Όπως επισημαίνει ο αναλυτής της Commonwealth Bank, Dennis Voznesenski, οι πρόσφατες βροχοπτώσεις σε ξηρές περιοχές της Μαύρης Θάλασσας και των Μεσοδυτικών Πολιτειών των ΗΠΑ βελτίωσαν τις προοπτικές για τη συγκομιδή της επόμενης χρονιάς, εντείνοντας τις πιέσεις στις διεθνείς τιμές.

Η πίεση σε όλες τις παγκόσμιες αγορές είναι ήδη εμφανής. Οι γαλλικές εξαγωγές κριθαριού προς την Κίνα έχουν καταρρεύσει και οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη πουλήσει ένα πλήρες φορτίο καλαμποκιού για τη νέα περίοδο. Οι αγρότες σιταριού στην Αυστραλία είναι πιθανό να είναι νευρικοί καθώς ετοιμάζονται να αρχίσουν τη συγκομιδή της νέας σοδειάς τους τις επόμενες εβδομάδες.

Τίποτα από αυτά δεν θα αλλάξει σύντομα, και ο συνδυασμός της γήρανσης του πληθυσμού και της επιβράδυνσης της οικονομίας είναι κακός οιωνός για το μέλλον. Οι traders και οι αγρότες θα πρέπει να αρχίσουν να προσαρμόζονται σε μια πολύ διαφορετική προοπτική ζήτησης. Ακόμα και αν οι ανησυχίες για την ασφάλεια των τροφίμων διατηρήσουν τις εισαγωγές ισχυρές για τα επόμενα χρόνια, η ανάπτυξη που παρατηρήθηκε τις τελευταίες δύο δεκαετίες είναι πιθανό να έχει τελειώσει.

Η επιβράδυνση της Κίνας και η ύφεση στην αγορά ακινήτων της χώρας έχουν πλήξει την καταναλωτική εμπιστοσύνη, ωθώντας τα νοικοκυριά να περιορίσουν το κρέας και να γυρίσουν την πλάτη στα εστιατόρια, μειώνοντας την ποσότητα των καλλιεργειών που απαιτούνται για τη διατροφή ενός τεράστιου κοπαδιού χοίρων ή για το τηγάνισμα τροφίμων.

Το Πεκίνο έχει ήδη λάβει μέτρα για να προσπαθήσει να προστατεύσει τους αγρότες, ζητώντας από τους εμπόρους να περιορίσουν τις υπερπόντιες αγορές καλαμποκιού, κριθαριού και σόργου – μια προσπάθεια να μειωθεί η υπερπροσφορά που επιδεινώθηκε από ένα όργιο αγορών νωρίτερα μέσα στο έτος, όταν οι traders αγόρασαν φθηνά φορτία από το εξωτερικό. Τα φορτία αυτά κατέληξαν τελικά στα κινεζικά λιμάνια, ακριβώς όταν η κατανάλωση εξασθένησε. Το έθνος έχει επίσης προχωρήσει στη μείωση της χρήσης του αλεύρου σόγιας στις ζωοτροφές, σύμφωνα με το Bloomberg.

Η οικονομική άνθηση της Κίνας στις αρχές του αιώνα μεταμόρφωσε το έθνος σε έναν ισχυρό καταναλωτή εμπορευμάτων, από σιτηρά μέχρι μέταλλα και πετρέλαιο, και οδήγησε τις πλούσιες σε πόρους χώρες να αυξήσουν την παραγωγή τους για να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση. Η ίδια η γεωργική βιομηχανία της Κίνας είναι τεράστια, αλλά η ανάγκη να θρέψει 1,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους σημαίνει ότι έχει γίνει ένας μεγαλοεισαγωγέας σόγιας με την πάροδο των ετών – και πιο πρόσφατα ένας σημαντικός αγοραστής σιταριού.

Για την περίοδο που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο, οι ΗΠΑ πούλησαν μόνο 13.400 μετρικούς τόνους καλαμποκιού για παράδοση στην Κίνα, σε σύγκριση με περισσότερους από 564.000 τόνους ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2023-24, οι εξαγωγές ήταν κατά 63% χαμηλότερες. Οι αποστολές από τη Βραζιλία μειώθηκαν επίσης.

Οι εξαγωγές γαλλικού κριθαριού -συμπεριλαμβανομένης της βύνης που χρησιμοποιείται για την παρασκευή μπύρας- είναι σχεδόν 50% χαμηλότερες από το βασικό λιμάνι της Ρουέν σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν.

Ταΐζοντας τους χοίρους

Ένα βασικό εμπόρευμα στο οποίο η Κίνα θα συνεχίσει να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές είναι η σόγια, με τη Βραζιλία και τις ΗΠΑ να είναι μεγάλοι κερδισμένοι από το εμπόριο. Η εγχώρια παραγωγή της απέχει πολύ από το να είναι ικανή να καλύψει τις ανάγκες της, ακόμη και αν η ζήτηση έχει επιβραδυνθεί.

Η Βραζιλία σημείωσε ρεκόρ εξαγωγών προς την Κίνα νωρίτερα φέτος χάρη στα φθηνότερα φασόλια, που χρησιμοποιούνται για μαγειρικό λάδι και ζωοτροφές για χοίρους. Οι ΗΠΑ έχουν μέχρι στιγμής πουλήσει λιγότερους από 5 εκατομμύρια τόνους για παράδοση την περίοδο 2024-25 – το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 16 ετών εκτός του εμπορικού πολέμου του 2018-19, και μειωμένο κατά 25% σε σχέση με ένα χρόνο πριν.

«Η κινεζική ζήτηση δεν είναι τόσο ισχυρή όσο ήταν στο παρελθόν», δήλωσε ο Paulo Sousa, πρόεδρος της Cargill Inc. στη Βραζιλία. «Δεν βλέπουμε σημαντική αύξηση όπως τα προηγούμενα χρόνια».

Και οι ντόπιοι αγρότες δεν είναι οι μόνοι που αισθάνονται πίεση, με τα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων εστίασης στο Πεκίνο να σημειώνουν πτώση 88% κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, καθώς οι καταναλωτές έγιναν πιο λιτοί.

Μεγαλύτερος έλεγχος

Οι προοπτικές για την κινεζική οικονομία παραμένουν δυσοίωνες, με τον αποπληθωρισμό να δείχνει σημάδια διόγκωσης και τον ετήσιο στόχο ανάπτυξης της χώρας για φέτος να φαίνεται όλο και πιο απρόσιτος. Ορισμένοι στη γεωργική βιομηχανία της Κίνας αρχίζουν να υπολογίζουν τους αριθμούς για το πώς μπορεί να μοιάζουν οι εισαγωγές το 2024-25.

Οι υπερπόντιες αποστολές καλαμποκιού θα μπορούσαν να μειωθούν περισσότερο από το μισό σε 9 έως 11 εκατομμύρια τόνους, ενώ οι εισαγωγές σιταριού μπορεί να μειωθούν σε περίπου 7 έως 9 εκατομμύρια τόνους – από 13 εκατομμύρια το 2023-24 – σύμφωνα με εμπόρους που εδρεύουν στην Κίνα.

Ενώ οι ξένοι αγρότες και traders θα δουν πιθανώς τα κέρδη να συρρικνώνονται, το θετικό για τους παγκόσμιους καταναλωτές είναι ότι τα φθηνότερα σιτηρά θα μπορούσαν να μειώσουν την πίεση στον πληθωρισμό των τροφίμων που αυξήθηκε μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Ο άλλος άγνωστος παράγοντας ενόψει του 2025 είναι το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, το οποίο θα μπορούσε να ανατρέψει τις εμπορικές ροές, εάν ο νικητής υιοθετήσει σκληρή στάση απέναντι στην Κίνα.

Ένα τελευταίο ερωτηματικό είναι ο καιρός, ο οποίος θα μπορούσε ακόμη να πλήξει τα σχέδια μείωσης των αγορών στο εξωτερικό. Η Κίνα αναγκάστηκε να ρίξει μεγάλο μέρος του σιταριού της στα ζώα πέρυσι μετά από ζημιές που προκάλεσε η βροχή, ενισχύοντας τις εισαγωγές.
Η Κίνα ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής αυστραλιανού σιταριού τα τελευταία δύο χρόνια. Τώρα είναι άλλος ένας παραγωγός όπου ορισμένοι αγρότες ήδη κοιτάζουν αλλού.

Ο αγρότης Άντριου Γουάιντμαν στέλνει συνήθως περίπου το ένα πέμπτο του σιταριού του στην Κίνα. Αναμένει ότι ο όγκος αυτός θα μειωθεί στο μισό. «Οτιδήποτε συμβεί στην Κίνα θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στις αγορές παντού αλλού», δήλωσε ο Γουάιντμαν , ο οποίος διαχειρίζεται ένα αγρόκτημα που εκτείνεται σε 4.000 εκτάρια στην κεντρική Βικτώρια, στα νοτιοανατολικά της Αυστραλίας.

Το κλίμα στις αγορές επιβαρύνθηκε περαιτέρω και από τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών ΕΚΤ και Fed. Στο επίκεντρο παραμένει το μήνυμα της διατήρησης των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο από το αναμενόμενο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα, σημαντική ενίσχυση κατέγραψαν οι ομολογιακές αποδόσεις της 10ετίας και της 2ετίας των ΗΠΑ, φτάνοντας το 4,61% και 5,14%, αντίστοιχα, όπως και το δολάριο. Εξέλιξη, που επηρεάζει αρνητικά, αξίες που αποτυπώνονται σε δολαριακούς όρους. Εξαίρεση αποτέλεσε η τιμή του πετρελαίου, η οποία ενισχύθηκε, καθώς τα αποθέματα στις ΗΠΑ υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο από την αρχή του χρόνου. Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία επιμήκυναν τη σφιχτή πετρελαϊκή παραγωγή μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.

Το ζοφερό κλίμα στις μετοχικές αγορές επηρέασε αρνητικά και τον δείκτη των αγροτικών προϊόντων, με τις σημαντικότερες επιβαρύνσεις να καταγράφονται στην τιμή του σιταριού, της σόγιας και του ρυζιού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΝΟΑΑ, οι συνθήκες του El-Ninio διατηρούνται και αναμένεται να ενισχυθούν με πιθανότητα μεγαλύτερη του 95%, κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2024.

Όμως ο αρνητικός αντίκτυπος στις καλλιέργειες αναμένεται να είναι ηπιότερος από το αντίστοιχο El-Ninio του 2015-2016. Για το σιτάρι, ο συνδυασμός των ρωσικών εξαγωγών και η απρόσκοπτη χρήση διόδων μεταφοράς, αναμένεται να επιβαρύνουν πτωτικά την τιμή του. Η βελτίωση των καιρικών συνθηκών, ευνοώντας τη βραζιλιάνικη παραγωγή ζάχαρης, πιθανά να μετριάσει την ανοδική πίεση στην τιμή της.

Για το καλαμπόκι, η μείωση των εισαγωγών από την Κίνα, ως ανάχωμα ευρύτερων γεωπολιτικών-εμπορικών θεμάτων και η ενίσχυση του δολαρίου, πιθανά να περιορίσουν τη ζήτησή του, θέτοντας σε πτωτική τροχιά την τιμή του.

Η περιορισμένη κινεζική ζήτηση για βαμβάκι και η πιθανότητα επιβράδυνσης της παγκόσμιας ανάπτυξης αναμένεται να έχουν αρνητική επίδραση στην τιμή του.

Παρά την πτωτική πίεση στην τιμή της σόγιας, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η χαμηλότερη παραγωγή δύναται να έχει θετική επίδραση στην τιμή της.

Για το ρύζι, οι βελτιούμενες καιρικές συνθήκες συγκομιδής και η χαλάρωση των ινδικών εξαγωγών ρυζιού αναμένεται να έχουν αρνητική επίδραση στην τιμή του.

Σε μηνιαίο επίπεδο, πτωτική πορεία συνέχισε να καταγράφει ο δείκτης των αγροτικών προϊόντων (-3,56%), λόγω της σημαντικής ενίσχυσης των τιμών στα αγροτικά προϊόντα το προηγούμενο έτος, με τους κινδύνους για την παγκόσμια ανάπτυξη να παραμένουν καθοδικοί (σημαντική επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας, πιθανή συνέχιση της σύσφιγξης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών). Αν και υπήρξε αντιστροφή στην τεχνική εικόνα του δείκτη από σχετικά αρνητική σε αρνητική, ωστόσο, είναι πιθανή η στήριξη του βραχυπρόθεσμα (κοντά στο επίπεδο του κινητού μέσου όρου των 200 εβδομάδων), καθώς αποτυπώνεται μια σημαντικά επιταχυνόμενη πτωτική πορεία στην τιμή του δείκτη (υπερπουλημένος).

Το Δελτίο Τιμών Αγροτικών Προϊόντων, το οποίο υλοποιείται, για τον Αγροτικό Τομέα της Τράπεζα Πειραιώς από τη Μονάδα Οικονομικής Ανάλυσης & Επενδυτικής Στρατηγικής, απευθύνεται σε εξαιρετικά ευρύ κοινό, που δραστηριοποιείται στον αγροδιατροφικό τομέα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στο Σικάγο έχουν υποχωρήσει κατά 11% περίπου τους τελευταίους τρεις μήνες και βρίσκονται σε τροχιά για τέταρτη τριμηνιαία πτώση. Αν και η Μόσχα αποχώρησε από τη συμφωνία ασφαλούς διέλευσης τον Ιούλιο, η οποία επέτρεπε στην Ουκρανία να εξάγει τα σιτηρά της, οι άφθονες προμήθειες διατήρησαν τις τιμές σε χαμηλά επίπεδα. Η Ρωσία ήταν μία από τις χώρες που κατέγραψαν μια εξαιρετική συγκομιδή.

«Αυτό που έδειξε η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία είναι ότι στην εποχή μας, ο κόσμος σε γενικές γραμμές έχει τον τρόπο να μεταφέρει τα σιτηρά στους ανθρώπους που τα χρειάζονται», δήλωσε ο Μάικλ Γουάιτχεντ επικεφαλής της διεύθυνσης Agribusiness Insights της ANZ Group Holdings. «Αυτό μπορεί να είναι το νέο, χαμηλό επίπεδο τιμών για το σιτάρι».

Όπως επισημαίνει το Bloomberg, μετά την «κατάρρευση» της συμφωνίας για τα σιτηρά, η Ουκρανία έχει στραφεί στη αξιοποίηση άλλων διαδρομών για τις εξαγωγές της , όπως ο Δούναβης, ο οποίος έχει επανειλημμένα στοχοποιηθεί από τη Ρωσία τους τελευταίους μήνες. Τα πλοία έχουν επίσης αρχίσει να επιστρέφουν στα λιμάνια του Κιέβου στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά είναι πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε αν οι προσπάθειες για την επαναλειτουργία ενός διαδρόμου θα δώσουν ώθηση στις αποστολές.

Ειδικότερα, η NASA χρησιμοποιεί ένα μοντέλο που ανιχνεύει τις αλλαγές υφής και χρώματος με βάση μια χρονοσειρά δορυφορικών εικόνων για να χαρτογραφήσει τα σημεία που θερίστηκαν ή αφέθηκαν ασυγκόμιστες οι καλλιέργειες.

Σχεδόν 6 εκατομμύρια τόνοι σιταριού συλλέχθηκαν από περιοχές που δεν βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Ουκρανίας, σύμφωνα με το πρόγραμμα NASA Harvest. Περίπου το 88% των χειμερινών καλλιεργειών που φυτεύτηκαν σε κατεχόμενες περιοχές συγκομίστηκαν, ενώ οι μη συγκομιδές ήταν κυρίως κατά μήκος της γραμμής του μετώπου.

Παρ όλα αυτά, η Ρωσία αρνήθηκε ότι έκλεψε σιτηρά, αλλά αξιωματούχοι της έχουν «διαφημίσει» δημόσια την επανέναρξη των αποστολών σιτηρών από τα κατεχόμενα ουκρανικά λιμάνια.

Οι εκτιμήσεις της NASA Harvest αφορούν το σιτάρι και μέχρι στιγμής αποκλείουν άλλες καλλιέργειες ή τρόφιμα που φυλάσσονταν σε αποθήκες. Τα ευρήματα δεν δείχνουν τι συνέβη με τις καλλιέργειες μετά τη συγκομιδή τους.

Έπειτα από ένα ρεκόρ το Μάρτιο εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία, ο δείκτης του FAO για τα τρόφιμα, που παρακολουθεί τη μηνιαία διακύμανση των διεθνών τιμών ενός καλαθιού βασικών ειδών διατροφής, μειώθηκε κατά 0,6%, κυρίως εξαιτίας μια πτώσης των τιμών των φυτικών ελαίων.

Έπειτα από 100 ημέρες μιας σύγκρουσης που έχει αποσταθεροποιήσει τις αγορές και τις αλυσίδες εφοδιασμού σε όλο τον κόσμο, αυτός ο δείκτης του FAO έφθασε τις 157,4 μονάδες, καταγράφοντας άνοδο κατά 22,8% σε ένα χρόνο από το Μάιο 2021, αναφέρει ο οργανισμός.

Το σιτάρι, ένα τρόφιμο στρατηγικής σημασίας, κατέγραψε αύξηση της τιμής του κατά 5,6% το Μάιο: πρόκειται για μια αύξηση που συνδέεεται «με την ανακοίνωση ενός εμπάργκο στις εξαγωγές από την Ινδία, με ανησυχίες σχετικά με τις συνθήκες των καλλιεργειών σε μείζονες εξαγωγικές χώρες» και με μια μείωση των προβλέψεων για την παραγωγή δημητριακών στην Ουκρανία.

Σε διάστημα ενός χρόνου, η τιμή του σιταριού, το 30% του παγκόσμιου εμπορίου του οποίου εξασφαλίζουν η Ρωσία και η Ουκρανία, αυξήθηκε κατά 56,2%.

Ο δείκτης FAO των φυτικών ελαίων οπισθοχωρεί ταυτόχρονα κατά 3,5% χάρη σε μια πτώση των τιμών του φοινικέλαιου, του ηλιέλαιου, του σογιέλαιου και του κραμβέλαιου, «εν μέρει εξαιτίας της άρσης της προσωρινής απαγόρευσης εξαγωγής φοινικέλαιου από την Ινδονησία».

«Οι περιορισμοί των εξαγωγών δημιουργούν αβεβαιότητα στην αγορά και μπορεί να επιφέρουν άνοδο των τιμών και αυξημένη αστάθεια», υπογραμμίζει ο επικεφαλής των οικονομολόγων του FAO Μάσιμο Τορέρο Κουγέν.

Ο οργανισμός προβλέπει επίσης μια «πιθανή μείωση» της παγκόσμιας παραγωγής δημητριακών στη διάρκεια του 2022 -η πρώτη σε διάστημα τεσσάρων ετών- που αναμένεται να μειωθεί στους 2,7 δισεκ. τόνους, 16 εκατομμύρια κάτω από την παραγωγή ρεκόρ που εκτιμάται για το 2021.

Αντ’ αυτού με την αιφνιδιαστική εξέλιξη του Νέου Δελχί ο πλανήτης βρίσκεται ακόμα πιο κοντά σε μια πρωτόγνωρη επισιτιστική κρίση. Μια κρίση που, όπως όλοι οι παρατηρητές τονίζουν, θα πλήξει πρώτα τις φτωχές χώρες και στη συνέχεια τους φτωχούς πολίτες των πλουσίων χωρών.

Ηδη το κόστος βασικών ειδών τροφίμων έχει εκτιναχθεί σε παγκόσμια κλίμακα τους τελευταίους μήνες μετά την πολεμική ανάφλεξη στον «σιτοβολώνα της Ευρώπης» και πολλών ακόμα κρατών, κυρίως της αφρικανικής ηπείρου. Αλευρα, ψωμί, ζυμαρικά και άλλα είδη βασικής διατροφής φέρνουν στα όριά τους τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς εκατοντάδων εκατομμυρίων νοικοκυριών.

Η ανάγκη της παγκόσμιας αγοράς για τα 10 εκατ. τόνους ινδικών σιτηρών είναι μεγάλη

Ανησυχία στο G7

Η κυβέρνηση της Ινδίας διευκρίνισε ότι οι εξαγωγές σιτηρών που έχουν ήδη συμφωνηθεί θα πραγματοποιηθούν, προσθέτοντας ότι η απαγόρευση δεν είναι διαρκής και η σχετική απόφαση μπορεί να αναθεωρηθεί. Ωστόσο, οι υπουργοί Γεωργίας του Ομίλου των 7 πλουσιότερων κρατών του πλανήτη (G7), που συναντήθηκαν  στη Γερμανία, επέκριναν σφόδρα την πολιτική του Νέου Δελχί. «Αν ο καθένας άρχιζε να εφαρμόζει περιορισμούς στις εξαγωγές και να κλείνει αγορές, η κρίση θα μπορούσε να επιδεινωθεί» δήλωσε ο γερμανός υπουργός Τροφίμων και Γεωργίας Τσεμ Οζντεμίρ.

Η Ινδία είναι η δεύτερη, μετά την Κίνα, χώρα παραγωγής σιτηρών στον κόσμο (τρίτη είναι η Ρωσία και όγδοη η Ουκρανία). Παράγει περίπου 107 εκατ. τόνους ετησίως, αλλά η συντριπτική πλειονότητα της παραγωγής της προορίζεται για την εσωτερική αγορά – πρόκειται εξάλλου για μια χώρα 1,4 δισ. κατοίκων. Μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό εξάγει στις διεθνείς αγορές. Και πριν από την αιφνιδιαστική απαγόρευση προγραμμάτιζε, λόγω των εξελίξεων, να αυξήσει εφέτος τις εξαγωγές της στα 10 εκατ. τόνους.

Ακρίβεια έως το 2024

Η ανάγκη της παγκόσμιας αγοράς για τα 10 εκατ. τόνους ινδικών σιτηρών είναι μεγάλη. Γίνεται αντιληπτό αυτό αν αναλογιστεί κανείς ότι θα μπορούσε η ποσότητα αυτή να αντικαταστήσει σχεδόν κατά το ήμισυ την ποσότητα των σιτηρών που εξάγει η Ουκρανία (περίπου 24 τον. τόνοι πέρυσι). Το BBC επισημαίνει επίσης ότι οι πολλές φυσικές καταστροφές (ξηρασίες και πλημμύρες) που έχουν πλήξει τις σοδειές μεγάλων παραγωγών σίτου και δημητριακών εν γένει, εκτινάσσουν τις τιμές σε δυσθεώρητα ύψη, υποδαυλίζουν τον κίνδυνο να ξεσπάσει παγκόσμια επισιτιστική κρίση και καθιστούν ταυτόχρονα ακόμα πιο ζωτικής σημασίας τις εξαγωγές από την Ινδία.

«Οι εξαγωγές ινδικών σιτηρών είναι ιδιαίτερα σημαντικές εφέτος λόγω της ρωσο-ουκρανικής κρίσης» δήλωσε στο CNN Business ο Οσκαρ Τζάκρα, επικεφαλής αναλυτής της Rabobank. «Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία μεγέθυνε το ιστορικό σοκ που βιώνουν οι αγορές εμπορευμάτων και συμβάλλει στη διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα έως τα τέλη του 2024» προειδοποίησε τον Απρίλιο η Παγκόσμια Τράπεζα. Ο διεθνής οργανισμός, που έχει ως καταστατική αποστολή την καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας, συνυπολογίζοντας τον καλπασμό των τιμών των καυσίμων, άρα του μεταφορικού κόστους και επίσης την αύξηση του κόστους δανεισμού, καθώς οι Κεντρικές Τράπεζες ανεβάζουν τα επιτόκια για να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, προβλέπει συνολική αύξηση των τιμών τροφίμων κατά 22,9% εφέτος. Ειδικότερα η τιμή των σιτηρών προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί κατά 40% υψηλότερα συγκριτικά με το 2021. Η Ρωσία και η Ουκρανία, ενώ παράγουν το 14% των σιτηρών παγκοσμίως, συμβάλλουν κατά 29% στις συνολικές εξαγωγές του εμπορεύματος.

«Κάποιες χώρες του πλανήτη ίσως βρεθούν αντιμέτωπες με μια μακροχρόνια επισιτιστική κρίση αν δεν αποκατασταθούν σύντομα στα προπολεμικά επίπεδα οι εξαγωγές σιτηρών από την Ουκρανία» προειδοποίησε την περασμένη Τετάρτη ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. Περίπου 20 εκατ. τόνοι από την περυσινή σοδειά βρίσκονται εγκλωβισμένοι στην Ουκρανία

Ενας στους επτά Βρετανούς παρακάμπτει ένα γεύμα

Είναι μεγάλη η σημασία της Ουκρανίας διεθνώς σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές σιτηρών. Η χώρα όμως είναι και ο κορυφαίος εξαγωγέας ηλιελαίου στον κόσμο. Πρόκειται για ένα προϊόν που χρησιμοποιείται ευρέως ως βασικό συστατικό της διατροφής των Ευρωπαίων στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, μαζί βεβαίως με τα ζωικά λίπη που είναι πολύ ακριβότερα – οι λαοί της Νότιας Ευρώπης και της Λεκάνης της Μεσογείου γενικότερα απολαμβάνουν την ευλογία της ελιάς.

Ο σχεδόν διπλασιασμός της τιμής του ηλιελαίου από την αρχή του έτους, που έφθασε από τα 1.362 στα 2.361 δολάρια ο μετρικός τόνος τον Μάρτιο (αλλά υποχώρησε στα 2.276 δολ. τον Απρίλιο), έχει συμβάλει κατά πολύ στην ακρίβεια που έχει εκτινάξει το κόστος ζωής των νοικοκυριών της Δύσης στα ύψη. Σύμφωνα με την επίσημη βρετανική στατιστική υπηρεσία, ο προϋπολογισμός του μέσου Βρετανού για τη διατροφή του θα επιβαρυνθεί με 271 στερλίνες (320 ευρώ) την εφετινή χρονιά.

Αίσθηση προκάλεσαν πρόσφατες έρευνες της εταιρείας YouGov και του φιλανθρωπικού ομίλου Food Foundation, που αποκάλυψαν ότι πολύ μεγάλος αριθμός βρετανών πολιτών αντιμετωπίζει την ακρίβεια στα τρόφιμα παρακάμπτοντας ένα γεύμα! Δεν πρόκειται βέβαια για κάποια διαλειμματική δίαιτα που εφαρμόζουν ως τρόπο διατροφής ή για να χάσουν κιλά – φευ, όσοι τα βγάζουν δύσκολα πέρα είναι εκείνοι που έχουν και παραπανίσια κιλά, διότι απλούστατα τρέφονται άθλια. «Κόβουν το μεσημεριανό φαγητό οι φτωχοί Βρετανοί. Μειώνουν την ποσότητα του φαγητού που βάζουν στο πιάτο τους ή πέφτουν για ύπνο νηστικοί» σημειώνει η ρεπόρτερ του BBC News Μπεθ Τίμινς.

Και είναι πολλοί εκείνοι που καταφεύγουν στη δραστική αυτή μέθοδο αντιμετώπισης της ακρίβειας: ένας στους επτά ενήλικους Βρετανούς (το 14% ακριβέστερα στα τέλη Απριλίου που διεξήχθη η έρευνα) ζει σε νοικοκυριό όπου τουλάχιστον ένα μέλος του πράττει αναλόγως. Η YouGov διευκρίνισε ότι το ποσοστό αυτό τον Ιανουάριο ήταν 8,8%. Οσοι περικόπτουν γεύματα ή μερίδες αυξήθηκαν δηλαδή κατά 57%. Και σύμφωνα με το Food Foundation, πολλοί είναι κι αυτοί που προτιμούν να τρώνε κρύο φαγητό για να αποφύγουν τις διόλου ευκαταφρόνητες δαπάνες του μαγειρέματος.

Ο ίδιος προσθέτει και τα ακόλουθα:

«Η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη και πρωτόγνωρη. Ζήσαμε την κρίση του 2008 με την εκτίναξη της τιμής των δημητριακών. Περάσαμε τόσα χρόνια οικονομικής κρίσης, βιώσαμε δύο χρόνια πανδημίας, αλλά αυτό που ζούμε τώρα δεν το έχουμε ξαναδεί στα μάτια μας!».

Τα στοιχεία της Ομοσπονδίας, δείχνουν ότι αυτή τη στιγμή η μέση τιμή του κιλού στο ψωμί διαμορφώνεται στα 2,50 ευρώ, ενώ υπάρχουν περιοχές όπου έφτασε και στα 2,60 ευρώ το κιλό.

«Η ενημέρωση που έχουμε από τους κυλινδρόμυλους είναι ότι θα εξακολουθήσουμε να αγοράζουμε άλευρα στις ίδιες τιμές», δηλώνει, τονίζοντας παράλληλα ότι οι εισαγωγές μετά την έναρξη του πολέμου γίνονται και από Γερμανία, Γαλλία, Βουλγαρία, Ρουμανία και Καναδά.

Η αδυναμία εξαγωγών από Ουκρανία και το εμπάργκο της Ινδίας

Από τις αρχές του χρόνου, σύμφωνα με το ινστιτούτο Kayrros, οι τιμές σιταριού έχουν αυξηθεί κατά 60% εξαιτίας της αδυναμίας της Ουκρανίας να κάνει εξαγωγές. Υπενθυμίζεται ότι η Ουκρανία είναι η έκτη μεγαλύτερη παραγωγός σιτηρών στον κόσμο και λόγω των συγκρούσεων υπολογίζεται ότι η παραγωγή της θα μειωθεί φέτος τουλάχιστον κατά ένα τρίτο.

Την ίδια ώρα, στην Ινδία, τη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό σιταριού στον κόσμο τα πράγματα είναι πιο δύσκολα αφού έπειτα από κύμα καύσωνα μέσα στον Απρίλιο που επηρέασε την παραγωγή της, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι για να μπορέσει να ελέγξει την εγχώρια αύξηση της τιμής του σιταριού, απαγορεύει τις εξαγωγές του.

Η Ρωσία δεν μπορεί να εξάγει Ουκρανικά σιτηρά στην Ευρώπη από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας κάτι που έχει εκτινάξει τις τιμές των σιτηρών, όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Αλεξάντερ Πάνκιν.

Ωστόσο, ο πόλεμος στην Ουκρανία δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα, με μόνο μερικές χώρες να είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν ελλείψεις σε σιτηρά.

Όπως αναφέρει η WSJ, για τα βασικά δημητριακά, όπως το σιτάρι και το καλαμπόκι, η παγκόσμια αναλογία αποθεμάτων προς χρήση – ένα μέτρο των αποθεμάτων ως ποσοστό της ετήσιας ζήτησης – θα βρίσκεται στο 29% στο τέλος του χρόνου, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ. Το ποσοστό είναι χαμηλότερο από ό,τι πριν από την πανδημία, αν και δεν είναι ανησυχητικό.

Μετά από πέντε συνεχόμενες σοδειές-ρεκόρ, η Ινδία έχει σχεδόν το 1/10 των παγκόσμιων αποθεμάτων σιταριού. Οι ΗΠΑ κατέχουν το 6% και το 12% των παγκόσμιων αποθεμάτων σιταριού και καλαμποκιού, αντίστοιχα.

Η κατάσταση στις χώρες της Αφρικής

Το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των τροφίμων του πλανήτη βρίσκονται μόνο σε λίγες χώρες φανερώνει και ότι όλες μαζί οι χώρες της Βόρειας Αφρικής, οι οποίες είναι εξαρτημένες από την εισαγωγή σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα, διαθέτουν μόνο το 5% των παγκόσμιων αποθεμάτων σιταριού.

Με την πανδημία, η Κίνα αύξησε ακόμη περισσότερο τις εισαγωγές τροφίμων. Το 2020, αγόρασε 26% παραπάνω σιτηρά και σπόρους ελαίων σε σχέση με το 2019. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 11% ακόμη το 2021 και συνεχίζουν να ανεβαίνουν τους πρώτους μήνες του 2022.

Οι χώρες που έχουν υψηλά αποθέματα μπορούν να αποφύγουν τις αυξήσεις τιμών που έχει φέρει η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Έτσι, οι πολίτες θα προφυλαχτούν από τον πληθωρισμό και τις ανατιμήσεις στα τρόφιμα.

Οι διαφορές, όμως, μεταξύ των χωρών είναι τεράστιες. Η Κίνα ανακοίνωσε στα τέλη του 2021 ότι έχει επάρκεια σιταριού για άλλους 18 μήνες. Μάλιστα, οι τιμές στο σούπερ μάρκετ έχουν πέσει κατά 3,9% τον φετινό Φεβρουάριο σε σχέση με πέρσι.

Αντίθετα, η Αίγυπτος έχει αποθέματα για μόλις 4,5 μήνες και χώρες, όπως η Σομαλία και το Μπενίν, βλέπουν τις προμήθειες τροφίμων τους να εξαντλούνται. Στη συντριπτική πλειονότητα των χωρών παγκοσμίως, τα αγαθά στο σούπερ μάρκετ έχουν ακριβύνει.

Στον μύθο του Αισώπου, το τζιτζίκι τραγουδούσε το καλοκαίρι και τον χειμώνα πέθανε από την πείνα, ενώ το εργατικό μυρμήγκι είχε επάρκεια τροφίμων. Μετά από τα συνεχόμενα σοκ της πανδημίας και του πολέμου, πολλές χώρες ίσως επιλέξουν να ακολουθήσουν το παράδειγμα του μυρμηγκιού.