Ωστόσο, ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς έχει διαφορετική άποψη, τονίζοντας ότι η επιθετικές αυξήσεις θα επιβαρύνουν τον πληθωρισμό.

«Η πραγματική ανησυχία στο μυαλό μου είναι, θα αυξήσουν τα επιτόκια πολύ ψηλά, πολύ γρήγορα, πολύ μακριά;» διερωτήθη ο Στίγκλιτς σε συνέντευξή του στο CNBC την Παρασκευή στο περιθώριο του Ambrosetti Forum στην Ιταλία.

Οι τρεις λόγοι

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Columbia, συγγραφέας των «The Price of Inequality» και «Globalization and Its Discontents», είπε ότι ενώ χρειαζόταν να γίνει μια προσαρμογή από την πολιτική μηδενικών ή σχεδόν μηδενικών επιτοκίων που επικρατούσε από το 2008, υπάρχουν τρεις λόγοι για τους οποίους μια επιθετική πορεία της Fed θα μπορούσε να πυροδοτήσει τον πληθωρισμό.

Ο πρώτος λόγος είναι ότι η βασική πηγή του πληθωρισμού, σύμφωνα με την ανάλυση του Στίγκλιτς, είναι οι διαταραχές από την πλευρά της προσφοράς που οδηγούν σε υψηλότερες τιμές στο λάδι και τα τρόφιμα, προκαλώντας ακόμη και έλλειψη γάλακτος για μωρά .

«Η αύξηση των επιτοκίων θα οδηγήσει σε περισσότερο πετρέλαιο, χαμηλότερες τιμές πετρελαίου, περισσότερα τρόφιμα, χαμηλότερες τιμές των τροφίμων; Η απάντηση σαφώς είναι όχι. Στην πραγματικότητα, ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι θα τα κάνει χειρότερα», είπε στο CNBC.

Επενδύσεις

«Γιατί; Διότι αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να κάνουμε επενδύσεις για να ανακουφίσουμε ορισμένα από αυτά τα σημεία συμφόρησης από την πλευρά της προσφοράς που προκαλούν τέτοιο όλεθρο στην οικονομία μας».

Ο δεύτερος λόγος, είπε ο Στίγκλιτς, προκύπτει από το γεγονός ότι τα περιθώρια κέρδους για τις μεγάλες εταιρείες αυξάνονται μαζί με το κόστος εισροών τους.

«Όχι μόνο επιβαρύνουν το κόστος, αλλά το μετακυλύουν ακόμη περισσότερο. Υπάρχει μια θεωρία που επισημαίνει ότι όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν, οι εταιρείες … επωφελούνται περισσότερο από την αύξηση των τιμών σήμερα».

«Έτσι, η αύξηση των επιτοκίων σε μη ανταγωνιστικές αγορές μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερο πληθωρισμό», είπε.

Τέλος, συνέχισε, υπάρχει η δυνατότητα αύξησης του κόστους σε μια σημαντική συνιστώσα του πληθωρισμού: τη στέγαση.

«Η αύξηση των επιτοκίων αντανακλάται στα ενοίκια και υπάρχει μια μελέτη της Federal Reserve που το δείχνει αυτό», τόνισε.

Η Federal Reserve αύξησε το βασικό της επιτόκιο κατά 0,75 ποσοστιαίες μονάδες τόσο τον Ιούνιο όσο και τον Ιούλιο.

Σε ομιλία του στις 26 Αυγούστου, ο πρόεδρος της Fed Τζερόμ Πάουελ είπε ότι ενώ τα υψηλότερα επιτόκια, η βραδύτερη ανάπτυξη και οι πιο ήπιες συνθήκες στην αγορά εργασίας θα μείωναν τον πληθωρισμό, αυτό θα σήμαινε επίσης «κάποιο πόνο» για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Οι ανησυχίες

Ο Στίγκλιτς ωστόσο, έχει περαιτέρω ανησυχίες σχετικά με τον αντίκτυπο της οικονομίας των ΗΠΑ στους πολίτες.

Η μία είναι ότι τα επιτόκια θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι πέφτουν οι τιμές των κατοικιών — «οι τιμές παραμένουν υψηλές, δεν πρόκειται να πέφτουν τόσο γρήγορα όσο ανεβαίνουν τα επιτόκια και αυτό θα αυξήσει το χάσμα μεταξύ των γενεών στην κοινωνία μας» υπογράμμισε..

Η άλλη ανησυχία είναι ότι τα πρόσφατα στοιχεία για την αγορά εργασίας των ΗΠΑ, τα οποία την Παρασκευή έδειξαν ότι οι προσλήψεις αυξήθηκαν κατά 315.000 τον Αύγουστο παρά την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης , δεν υποδεικνύουν τόση ισχύ όπως προτείνουν ορισμένοι.

«Ένας δείκτης ότι δεν καταλαβαίνουν πραγματικά, είναι αυτό που συμβαίνει με τους πραγματικούς μισθούς, οι οποίοι συνήθως ανεβαίνουν όταν οι αγορές εργασίας είναι στενές», είπε.

Οι πραγματικοί μισθοί αναφέρονται σε μισθούς προσαρμοσμένους για τον πληθωρισμό.

«Οι αγορές εργασίας είναι πολύ σφιχτές, οι τιμές των αγαθών ανεβαίνουν, αυτό σημαίνει ότι αποζημιώνεις τους εργαζόμενους ακόμη περισσότερο, αλλά αυτό δεν συμβαίνει», σημείωσε ο Στίγκλιτς.

Ο πρώην ανώτερος αντιπρόεδρος και επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας δήλωσε ότι η πανδημία του κορονοϊού ανέδειξε πώς το οικονομικό σύστημα δεν λειτουργεί, επισημαίνοντας την ανισότητα, την κλιματική κρίση και την έλλειψη ανθεκτικότητας της οικονομίας της αγοράς.

Ο κ. Στίγκλιτς δήλωσε ωστόσο, στο CNBC, αισιόδοξος ότι πολλά υπάρχοντα προβλήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα, καθώς σχετίζονται.

«Μπορείτε να πάρετε δύο σε ένα», είπε χαρακτηριστικά σε εκπρόσωπο του CNBC, στο ετήσιο φόρουμ Ambrosetti, στη λίμνη Κόμο της Ιταλίας.

Έμφαση σε πράσινες επενδύσεις

Οι ΗΠΑ θα πρέπει, για παράδειγμα, να επενδύσουν στην οικοδόμηση «πράσινων» υποδομών που δημιουργεί θέσεις εργασίας και συμβάλλει στη μείωση της ανισότητας, υποστήριξε.

«Αν το σκεφτείτε, συνειδητοποιείτε ότι μπορούμε να λύσουμε δύο ή τρία από αυτά τα προβλήματα ταυτόχρονα», δήλωσε ο 78χρονος οικονομολόγος, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν το εργατικό δυναμικό και το κεφάλαιο για να το πράξουν.

Ο Στίγκλιτς είπε ότι θα ήταν «υγιές» για την αμερικανική οικονομία να αυξήσει «λίγο» τους φόρους για να χρηματοδοτήσει «μερικά από τα πράγματα που χρειαζόμαστε για το κοινό καλό».

Τον Ιούλιο, 130 χώρες υποστήριξαν τη θέσπιση παγκόσμιου φορολογικού συντελεστή 15%, και ο Στίγκλιτς είπε ότι αυτή η κίνηση έχει τερματίσει τον αγώνα για τους φόρους, υπογραμμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ εξετάζουν ένα ποσοστό 25%.

Η επιτυχία δεν εξασφαλίζεται μόνο από τους φορολογικούς συντελεστές

Η επιτυχημένη οικονομία δεν καθορίζεται μόνο από τους φορολογικούς συντελεστές αλλά και από άλλους παράγοντες όπως οι υποδομές και οι προσπάθειες έρευνας και ανάπτυξης, είπε ο Στίγκλιτς.

Είπε ότι υπάρχει μια αυξανόμενη συναίνεση ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αλλάξουν παρωχημένους νόμους που ίσχυαν εδώ και 125 χρόνια και να αντιμετωπίσουν την υπερβολική ισχύ στην αγορά σε ολόκληρη την Αμερική.

«Η συγκέντρωση της ισχύος στην αγορά έχει αυξηθεί πάρα πολύ τα τελευταία 35 χρόνια», είπε.

Η υπερρύθμιση και η υπερφορολόγηση δεν θα έχει ως επίπτωση η Δύση να χάσει το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα από τις αναδυόμενες δυνάμεις και την Κίνα, σύμφωνα με τον Στίγκλιτς.

«Είμαι πραγματικά σίγουρος ότι αυτή η νέα ατζέντα θα μας ενισχύσει», πρόσθεσε και κατέληξε: «Ο ανταγωνισμός κάνει τις οικονομίες της αγοράς πιο καινοτόμες, ενώ τα μονοπώλια μειώνουν την καινοτομία (..) είδαμε πώς οι μεγάλοι γίγαντες συνθλίβουν πραγματικά την καινοτομία».

Σε μια ευθεία επίθεση στον Ντόναλντ Τραμπ, ο Τζόζεφ Στίγκλιτς ανέφερε πως εκατομμύρια πολίτες έχουν στραφεί στις τράπεζες τροφίμων, αναγκάζονται να πάνε άρρωστοι στη δουλειά τους εξαιτίας της απουσίας πληρωμένης αναρρωτικής άδειας ή πεθαίνουν λόγω των ανισοτήτων στην πρόσβαση στην υγεία.

Ανεπαρκές δίχτυ ασφαλείας

Συγκεκριμένα, ο νομπελίστας οικονομολόγος δήλωσε: “Ο αριθμός των ανθρώπων που στρέφεται σε τράπεζες τροφίμων είναι τεράστιος και υπερβαίνει τα απόθεματά τους. Οι ΗΠΑ μοιάζουν με χώρα του τρίτου κόσμου. Το δίχτυ ασφαλείας της κοινωνίας δεν λειτουργεί”.

Ο Στίγκλιτς, ο οποίος ήταν ανέκαθεν επικριτικός προς τις πολιτικές του Τραμπ, εξήγησε ότι το 14% του αμερικανικού πληθυσμού εξαρτάται από κουπόνια τροφίμων και προέβλεψε ότι οι κοινωνικές υποδομές δεν θα μπορέσουν να ανταπεξέλθουν σε μια ανεργία που ενδέχεται να αγγίξει ακόμη και το 30% τους ερχόμενους μήνες.

“Έχουμε ένα ανεπαρκές δίχτυ ασφαλείας. Η ανισότητα στις ΗΠΑ είναι τεράστια. Αυτή η ασθένεια στρέφεται εναντίον των ατόμων με προβλήματα υγείας. Στον ανεπτυγμένο κόσμο, ο πληθυσμός των ΗΠΑ ανήκει στους λιγότερο υγιείς, ενώ παράλληλα το σύστημα υγείας τους χαρακτηρίζεται από τη μεγαλύτερη ανισότητα”.

Τεράστια ανισότητα πρόσβασης στην Υγεία

Ο Στίγκλιτς υπενθυμίζει ότι οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν αντιτεθεί σε προτάσεις για δεκαήμερη πληρωμένη αναρρωτική άδεια στα επιβεβαιωμένα κρούσματα κοροναϊού, πράγμα που σημαίνει ότι πολλοί εργαζόμενοι εξακολουθούν να πηγαίνουν για δουλειά ακόμη και αν έχουν μολυνθεί από τον ιό. “Οι Ρεπουμπλικάνοι αρνήθηκαν γιατί θεώρησαν ότι θα δημιουργήσουν κακό προηγούμενο. Είναι κυριολεκτικά απίστευτο”.

Επιπλέον, πρόσθεσε: “Το δίχτυ ασφαλείας είναι ανεπαρκές και διευκολύνει την εξάπλωση της ασθένειας. Οι παροχές για τους άνεργους είναι ελάχιστες και οι πολίτες δεν αισθάνονται ότι μπορούν να στηριχτούν σε αυτές”.

Αναμένει δεύτερη Μεγάλη Ύφεση

Κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στον Guardian, ο Στίγκλιτς ρωτήθηκε αν θεωρεί πως οι ΗΠΑ κατευθύνονται προς μια δεύτερη Μεγάλη Ύφεση, ανάλογη με αυτή που ακολούθησε το Κραχ του 1929.

“Η σύντομη απάντηση είναι πως ναι”, απάντησε. “Αν αφήσουμε το ζήτημα στα χέρια του Ντόναλντ Τραμπ θα οδηγηθούμε σε μια δεύτερη Μεγάλη Ύφεση. Αν διαθέταμε τις κατάλληλες θεσμικές δομές, θα μπορούσαμε να την αποφύγουμε με ευξολία”.

Επιπλέον, ο Στίγκλιτς θεωρεί ότι ως αποτέλεσμα της κακής διαχείρισης του Τραμπ, το τμήμα του Λευκού Οίκου που είναι υπεύθυνο για τις πανδημίες έχει σταματήσει να λειτουργεί, η χρηματοδότηση προς το CDC έχει διακοπεί, ενώ οι ΗΠΑ μπήκαν στην κρίση χωρίς αρκετά τεστ, μάσκες και προστατευτικό εξοπλισμό. Με την ενθάρρυνση του Τραμπ, κάποιες περιοχές των ΗΠΑ αναμένεται να επιστρέψουν στην κανονική καθημερινότητα, με ένα τρόπο που θα διευκολύνει τη μετάδοση της ασθένειας και θα οδηγήσει σε ένα δεύτερο κύμα, πρόσθεσε.

“Υπό αυτές τις συνθήκες, το lockdown δεν θα επιβληθεί από το κράτος, αλλά από τον ίδιο τον φόβο. Η πραγματική ανησυχία είναι ότι οι άνθρωποι δεν θα ξοδεύουν χρήματα σε τίποτα άλλο εκτός από το φαγητό τους και αυτός είναι ο ορισμός μιας Μεγάλης Ύφεσης.”

“Ήμασταν απροετοίμαστοι, αλλά ακόμη και έτσι η απόφαση του Τραμπ να στρέψει την προσοχή στην πολιτική αντί για την επιστήμη, είχε ως αποτέλεσμα μια ακόμη πιο ανεπαρκή αντίδραση”.

Σύμφωνα με τον Στίγκλιτς, αν ο Τραμπ έχανε στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές και οι Δημοκρατικοί έπαιρναν τον έλεγχο του Κογκρέσου, θα υπήρχε ελπίδα οι ΗΠΑ να κινηθούν πρρος μια πιο προοδευτική κατεύθυνση, όμως αναμένει οι Ρεπουμπλικάνοι να παλέψουν βρώμικα για την παραμονή τους στην εξουσία.

Μάταιες οι προσπάθειες για αυτάρκεια

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η κρίση της πανδημίας θα μπορούσε να εξαναγκάσει τις χώρες να γίνουν λιγότερο ευάλωτες, μέσω της επίτευξης αυτάρκειας σε τρόφιμα και ενέργεια. Όμως αυτό θα οδηγούσε σε μικρότερες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Επιπλέον, συμπλήρωσε ότι η πολυπλοκότητα των σύγχρονων μεθόδων παραγωγής συνεπάγεται ότι η αυτάρκεια δεν είναι βιώσιμη, ενώ: “η μάχη απέναντι στις πανδημίες και την κλιματική αλλαγή απαιτεί παγκόσμια συνεργασία. Το μόνο πρόβλημα είναι ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ αδυνατεί να το καταλάβει”.

“Ελπίζω πως θα βγούμε από αυτή τη συνθήκη με την επίγνωση ότι η πολυμέρεια είναι ακόμη σημαντικότερη από ό,τι πιστεύαμε. Η παγκοσμιοποίηση δεν μπορεί να κατευθύνεται μόνο από τις επιχειρήσεις. Πρέπει να αποκτήσει περισσότερη ανθεκτικότητα”.

Πηγή: www.theguardian.com