Οι τράπεζες εκταμίευσαν 13.756 δάνεια στεγαστικής πίστης το πρώτο τρίμηνο του 2026

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Ενωσης Τραπεζών, το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι τράπεζες εκταμίευσαν 13.756 δάνεια στεγαστικής πίστης, συνολικού ύψους 672,8 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, η πλειονότητα των δανείων αυτών δεν προερχόταν από το κρατικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», καθώς ο κύριος όγκος των στεγαστικών, ύψους 438 εκατ. ευρώ, που χορηγήθηκαν σε 4.860 νοικοκυριά αφορά αμιγώς τραπεζική χρηματοδότηση, χωρίς την αξιοποίηση προγραμμάτων.

"Σπίτι μου ΙΙ": 1.791 νέα στεγαστικά δάνεια μέσω του προγράμματος

Επιπλέον, μέσω του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ» εκταμιεύθηκαν 1.791 νέα στεγαστικά δάνεια, ύψους 191 εκατ. ευρώ, ενώ μέσω άλλων επιδοτούμενων προγραμμάτων εκταμιεύθηκαν περισσότερα από 7.100 δάνεια, συνολικής αξίας σχεδόν 43 εκατ. ευρώ.

Η πορεία των εκταμιεύσεων του α' τριμήνου στηρίζει την εκτίμηση των τραπεζιτών για νέες χορηγήσεις στεγαστικών δανείων, της τάξεως των 2,5 δισ. ευρώ φέτος. Τη ζήτηση για στεγαστικά αναμένεται να υποστηρίξουν τα χαμηλά επιτόκια, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των φθηνότερων ευρωπαϊκών χωρών για λήψη στεγαστικού δανείου.

Οπως προκύπτει από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων σταθερής διάρκειας έως πέντε χρόνια υποχώρησε τον Φεβρουάριο του 2026 στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα ετών στην Ελλάδα (2,95%), καθιστώντας την την πέμπτη φθηνότερη χώρα στην ευρωζώνη (μέσο επιτόκιο 3,37%). Σημειώνεται ότι οι ελληνικές τράπεζες κάλυψαν σημαντικά τη διαφορά επιτοκίων στα στεγαστικά δάνεια που είχαν με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές τράπεζες εντός του 2025, καθώς η Ελλάδα είχε ξεκινήσει στην ένατη θέση των φθηνότερων χωρών της ευρωζώνης, με μέσο επιτόκιο 3,44% (3,49% στην ευρωζώνη), και έφτασε στην πέμπτη. Τα στεγαστικά δάνεια, που αποτελούν την τρέχουσα περίοδο μία από τις πλέον δημοφιλείς επιλογές των δανειοληπτών, είναι αυτά με σταθερό επιτόκιο έως πέντε χρόνια.

Εκτίναξη των ενοικίων

Η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια ακολουθεί τις τιμές των ενοικίων. Παρά την άνοδο των τιμών των ακινήτων, η εκτίναξη των ενοικίων κάνει πολλούς από τους πολίτες που αναζητούν στέγη να στρέφονται στον τραπεζικό δανεισμό, επιλέγοντας να πληρώνουν δόση δανείου για ένα ακίνητο που θα μείνει δικό τους παρά ένα υψηλό μηνιαίο ενοίκιο.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, το 2025 ο πληθωρισμός της στέγασης στην Ελλάδα ανέκαμψε σημαντικά, με τον ετήσιο μέσο ρυθμό να διαμορφώνεται σε 5,5%, ενώ στην ευρωζώνη κινήθηκε σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα (2,1%). Στο αποτέλεσμα αυτό μεγάλη ήταν η συμβολή του πληθωρισμού των ενοικίων (συμμετείχε στη διαμόρφωση του πληθωρισμού της στέγασης στην Ελλάδα κατά 77,8%), καθώς ο ρυθμός του ήταν υπερτριπλάσιος αυτού της ευρωζώνης (10%, έναντι 2,9%).

Στην Ελλάδα ο πληθωρισμός των ενοικίων αυξανόταν τη δεκαετία 2001-2010 με μέσο ετήσιο ρυθμό 4,3%, ενώ τη δεκαετία 2011-2020 σημείωνε αρνητικό μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής (-2,8%).

Κατά τα έτη 2020-2022 ο πληθωρισμός των ενοικίων επανήλθε σε ισχυρούς ρυθμούς αύξησης, οι οποίοι συνεχίστηκαν το 2023 (4,8%), το 2024 (5,1%) και το 2025 (10%).

Σύμφωνα με τη Freddie Mac, το επιτόκιο για τα 30ετή σταθερά στεγαστικά δάνεια διαμορφώθηκε στο 6,38%, από 6,22% μία εβδομάδα νωρίτερα, ενώ πριν από έναν χρόνο βρισκόταν στο 6,65%.

Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν είχε αγγίξει το 6,5%.

Η άνοδος αυτή μεταφράζεται σε σημαντική επιβάρυνση για τους υποψήφιους αγοραστές, καθώς μπορεί να αυξήσει το μηνιαίο κόστος εξυπηρέτησης κατά εκατοντάδες δολάρια, περιορίζοντας την αγοραστική τους δυνατότητα.

Μόλις πριν από τέσσερις εβδομάδες, το μέσο επιτόκιο είχε υποχωρήσει κάτω από το 6% για πρώτη φορά από τα τέλη του 2022. Ωστόσο, η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν ενίσχυσε τις ανησυχίες για αναζωπύρωση του πληθωρισμού, οδηγώντας σε νέα ανοδική πορεία τα επιτόκια.

Παράλληλα, τα επιτόκια για τα 15ετή στεγαστικά δάνεια – που χρησιμοποιούνται συχνά για αναχρηματοδότηση – αυξήθηκαν στο 5,75% από 5,54% την προηγούμενη εβδομάδα, παραμένοντας χαμηλότερα από το 5,89% που καταγραφόταν έναν χρόνο πριν.

Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων επηρεάζονται από πολλαπλούς παράγοντες, από τις αποφάσεις της Federal Reserve έως τις προσδοκίες των επενδυτών για την οικονομία και τον πληθωρισμό. Συνήθως ακολουθούν την πορεία της απόδοσης του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου, η οποία διαμορφώθηκε στο 4,39% την Πέμπτη, έναντι περίπου 4,26% μία εβδομάδα νωρίτερα.

Η άνοδος των αποδόσεων συνδέεται με τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, που ενισχύουν τις πληθωριστικές προσδοκίες. Σε αυτό το περιβάλλον, αυξάνονται οι πιθανότητες η Fed να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια για μεγαλύτερο διάστημα, καθώς η αβεβαιότητα για την οικονομία και τον πληθωρισμό παραμένει έντονη.

Η αμερικανική αγορά κατοικίας εξακολουθεί να βρίσκεται υπό πίεση από το 2022, όταν τα επιτόκια άρχισαν να ανεβαίνουν από τα χαμηλά της πανδημίας. Οι πωλήσεις κατοικιών παρέμειναν πέρυσι κοντά σε χαμηλά 30ετίας, ενώ και στις αρχές του 2026 συνεχίζουν να κινούνται υποτονικά. Παρά τη σχετική επιβράδυνση των τιμών σε αρκετές περιοχές, η προσιτότητα παραμένει πρόβλημα, καθώς οι μισθοί δεν συμβαδίζουν με το κόστος αγοράς.

Η πρόσφατη άνοδος των επιτοκίων φαίνεται ήδη να επηρεάζει τη ζήτηση, με τις αιτήσεις για στεγαστικά δάνεια να υποχωρούν κατά 10,5% την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με την Mortgage Bankers Association. Η αύξηση του κόστους δανεισμού, σε συνδυασμό με την οικονομική αβεβαιότητα, ωθεί πολλούς υποψήφιους αγοραστές να αναβάλουν τις αποφάσεις τους, την ώρα που η εαρινή περίοδος αγορών ξεκινά.

Ειδικότερα, με βάση τα στοιχεία, οι εκταμιεύσεις νέων στεγαστικών δανείων σημείωσαν αλματώδη αύξηση 46,3% σε ετήσια βάση, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός νέου ανοδικού κύκλου μετά από 15 χρόνια συρρίκνωσης.

Άλμα στα στεγαστικά δάνεια

Το περασμένο έτος 45.000 νοικοκυριά έλαβαν νέο στεγαστικό δάνειο με τις συνολικές εκταμιεύσεις να διαμορφώνονται σε 2,649 δισ. ευρώ. Μέσω του προγράμματος ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙ εκταμιεύθηκαν 7.657 νέα στεγαστικά δάνεια, συνολικού ύψους 831 εκατ. ευρώ. Το 2024 είχαν εκταμιευθεί 26.832 στεγαστικά δάνεια συνολικού ύψους 1,810 δισ. ευρώ.

Τραπεζικά στελέχη επισημαίνουν επίσης ότι, το σύστημα των ραντεβού και της εξυπηρέτησης της πελατείας λειτουργεί αποτελεσματικά και σε συνδυασμό με τη σημαντική βελτίωση του χρόνου εκταμίευσης των νέων στεγαστικών δανείων αποτελεί θετική εξέλιξη. Και αυτό παρά τον αυξημένο φόρτο εργασίας και τα πολλά ζητήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν, κυρίως σε ό,τι αφορά τους τίτλους και τις τακτοποιήσεις στα ακίνητα, με την εικόνα να έχει βελτιωθεί αισθητά τον τελευταίο χρόνο.

Ιδιαίτερα ανοδικά κινήθηκαν και οι χρηματοδοτήσεις προς μικρές επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών έως 2,5 εκατ. ευρώ και ύψος δανείου έως 1 εκατ. ευρώ. Τα στοιχεία δείχνουν αύξηση 10,5% στις πραγματικές εκταμιεύσεις σε ετήσια βάση, φτάνοντας το 2025 στα 2,509 δισ. ευρώ τα οποία χορηγήθηκαν σε 38.912 μικρές επιχειρήσεις. Το 2024, οι πραγματικές εκταμιεύσεις είχαν διαμορφωθεί σε 2,270 δισ. ευρώ και αντιστοιχούσαν σε 36.392 δάνεια σε μικρές επιχειρήσεις.

Διψήφια άνοδος στην καταναλωτική πίστη το 2025

Διψήφιο ποσοστό αύξησης 15,1% κατέγραψε και η καταναλωτική πίστη το 2025 με τις συνολικές εκταμιεύσεις να ανέρχονται σε 1,584 δισ. ευρώ. Στη διάρκεια του περασμένου έτους εκταμιεύθηκαν 432.474 νέα καταναλωτικά δάνεια. Αντίστοιχα το 2024, είχαν εκταμιευθεί 412.604 καταναλωτικά δάνεια, συνολικού ύψους 1,376 δισ. ευρώ.

Στον τομέα των καταναλωτικών δανείων σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα ο μεγαλύτερος αριθμός δανείων στην καταναλωτική πίστη πραγματοποιείται πλέον ψηφιακά είτε μέσω του internet είτε μέσω του mobile banking.

Αναλυτικότερα, τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (EKT) αναφορικά με το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων (σταθερό έως 5 χρόνια), κατατάσσουν την Ελλάδα στην πέμπτη θέση των φθηνότερων χωρών της ευρωζώνης με επίδοση 3,04% έναντι 3,35% στην ευρωζώνη.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΚΤ από τις αρχές του 2025, η Ελλάδα έχει καλύψει σημαντικό έδαφος στη μείωση του κόστους δανεισμού στα στεγαστικά, δεδομένου ότι είχε ξεκινήσει στην ένατη θέση των φθηνότερων χωρών της ευρωζώνης με μέσο επιτόκιο 3,44% (3,49% στην ευρωζώνη) και έφτασε στην 5η.

Από τον Οκτώβριο 2023 (4,04%), αμέσως μετά την τελευταία αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ,  η μείωση του μέσου επιτοκίου στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα διαμορφώνεται σε μια ποσοστιαία μονάδα.

Τον Νοέμβριο η Ελλάδα επέστρεψε σε θετική πιστωτική επέκταση στα στεγαστικά δάνεια για πρώτη φορά μετά από 15 χρόνια, κλείνοντας έτσι σταδιακά μια ακόμα αρνητική επίπτωση της βαθιάς δημοσιονομικής κρίσης.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), η δωδεκάμηνη μεταβολή των στεγαστικών δανείων ανήλθε στο 0,4% τον Νοέμβριο 2025. Είναι η πρώτη φορά που σημειώνεται θετική πιστωτική επέκταση στα στεγαστικά, από τον Οκτώβριο του 2010.

Την πεντάδα των χωρών με τα φθηνότερα στεγαστικά δάνεια τον Νοέμβριο, απαρτίζουν σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ:
1. Μάλτα 1,79%
2. Πορτογαλία 2,73%
3. Κροατία 2,75%
4. Κύπρος 2,85%
5. Ελλάδα 3,04%.

Στον αντίποδα, στις πέντε ακριβότερες χώρες σε όρους στεγαστικών δανείων συγκαταλέγονται:
1. Λετονία 8,68%
2. Εσθονία 7,04%
3. Λιθουανία 4,74%
4. Ολλανδία 3,70%
5. Γερμανία και Βέλγιο 3,56%.

Στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης, τα στοιχεία της ΕΚΤ δείχνουν για τον Νοέμβριο, μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων (σταθερό έως 5 χρόνια) 3,46% στην Ιρλανδία, 3,41% στη Σλοβακία, 3,29% στην Ιταλία, 3,27% στο Λουξεμβούργο, 3,26% στην Αυστρία, 3,22%, στη Γαλλία, 3,21% στη Σλοβενία, 3,18% στην Ισπανία και 3,13% στη Φινλανδία.

Στις αρχές Οκτωβρίου, τα εκταμιευμένα δάνεια κυμαίνονταν στα 4.500, με συνολικό ποσό κοντά στα 490 εκατ. ευρώ.

Μέχρι τις 20 Νοεμβρίου, είχαν (προ)εγκριθεί πιστοληπτικά από τις συμμετέχουσες τράπεζες πάνω από 32.500 δάνεια, συνολικού ποσού 3,9 δισ. ευρώ. Οι τελικές εγκρίσεις από την ΕΑΤ, αφού ο αγοραστής εντοπίσει το κατάλληλο ακίνητο, φτάνουν περίπου τις 11.000, με συνολικό προϋπολογισμό 1,28 δισ. ευρώ.

Στεγαστική πίστη και επιτόκια
Τον Οκτώβριο του 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η 12μηνη μεταβολή των στεγαστικών δανείων έπαψε να είναι αρνητική μετά από αρκετά χρόνια και πλέον ισοσκελίζεται με τις αποπληρωμές.

Την ίδια περίοδο το 2024, η πιστωτική επέκταση στα στεγαστικά ήταν αρνητική κατά 2,8%.

Το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΚΤ, διαμορφώθηκε σε 3,12% τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ ο μέσος όρος της ευρωζώνης ήταν 3,39%.
Νέα εισοδηματικά κριτήρια για το «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙ»
Σε πρόσφατη ανακοίνωση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, καθορίστηκαν τα νέα εισοδηματικά κριτήρια για το πρόγραμμα «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙ».

Το ελάχιστο όριο εισοδήματος παραμένει στις 10.000 ευρώ για άγαμους, έγγαμους, μέρη συμφώνου συμβίωσης και μονογονεϊκές οικογένειες.

Το μέγιστο όριο εισοδήματος αυξάνεται σε 25.000 ευρώ (από 20.000 ευρώ) για άγαμους, 35.000 ευρώ (από 28.000 ευρώ) για έγγαμους ή μέρη συμφώνου συμβίωσης με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί (έναντι 4.000 ευρώ προηγουμένως) και 39.000 ευρώ (από 31.000 ευρώ) για μονογονεϊκές οικογένειες, με σταθερή προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί πέραν του πρώτου.

Για το κατώτατο εισοδηματικό όριο λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των ετήσιων φορολογητέων εισοδημάτων, πραγματικών ή τεκμαρτών, ανεξαρτήτως πηγής, καθώς και τα εισοδήματα από συντάξεις και προνοιακά επιδόματα των εξαρτώμενων τέκνων του τελευταίου φορολογικού έτους.

Σχετικά με το ανώτατο εισοδηματικό όριο, δεν υπολογίζονται τα εισοδήματα που απαλλάσσονται αθροιστικά από τον φόρο εισοδήματος με βάση τον ν. 4172/2013, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο για το 2024, για τη λήψη του επιδόματος θέρμανσης.

Η καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής στο πρόγραμμα ορίζεται η 31/05/2026, με δυνατότητα παράτασης εφόσον υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι. Ως καταληκτική ημερομηνία σύναψης σύμβασης δανεισμού τελικού αποδέκτη ορίζεται η 31/08/2026.

Σύμφωνα με συγκλίνουσες εκτιμήσεις από τράπεζες που έχουν τα συγκεκριμένα δάνεια στο χαρτοφυλάκιό τους, σε 50.000 περίπου πελάτες τους δίνεται/θα δοθεί δυνατότητα μείωσης του επιτοκίου τους, απαλλάσσοντάς τους ταυτόχρονα από τη σημαντική επιβάρυνση του κόστους εξυπηρέτησης στην πορεία, για την ομαλότερη διαχείριση των οικονομικών τους και του οικογενειακού τους προϋπολογισμού.

Τα στεγαστικά δάνεια της συγκεκριμένης κατηγορίας δόθηκαν κυρίως κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, καθώς θα επέτρεπαν στους δανειολήπτες να παραμείνουν ενήμεροι, εξυπηρετώντας τα δάνειά τους σε δύσκολες συνθήκες με δόσεις στα μέτρα τους. Αρχικά ορίστηκε με τα προγράμματα αυτά μια χαμηλή δόση, την οποία ο δανειολήπτης μπορούσε να εξυπηρετήσει στις δύσκολες εποχές, ενώ η δόση αυτή αυξάνεται σταδιακά ανά κάποια χρόνια, με προσυμφωνημένο ποσοστό.

Στους δανειολήπτες με «step up» στεγαστικά, όσες από τις τράπεζες τα έχουν ακόμη στο χαρτοφυλάκιό τους, τους προτείνουν να μετατρέψουν το δάνειό τους
- σε τοκοχρεολυτικό, με σταθερό επιτόκιο 
- ή με κυμαινόμενο επιτόκιο που θα έχει όμως ανώτατο όριο στο ύψος του (πλαφόν).

Με τον τρόπο αυτό, όπως επισημαίνουν μεταξύ άλλων τραπεζικά στελέχη, δίνουν την επιλογή στον δανειολήπτη του σταθερού επιτοκιακού περιβάλλοντος και τον απαλλάσσουν από το ενδεχόμενο να βρεθεί με μεγάλο ύψος κεφαλαίου που θα υποχρεωθεί να καταβάλει σωρευτικά στη λήξη.

Θα κληθεί μεν να πληρώσει πιο αυξημένη δόση έναντι της τρέχουσας, η οποία όμως είναι σημαντικά μικρότερη σε σχέση με τις δόσεις που θα κληθεί να πληρώσει τα επόμενα έτη, όσο το «step up» δάνειο βαδίζει προς τη λήξη του.

Οι τράπεζες που προχωρούν σε αυτές τις επιλογές προς τους δανειολήπτες, όπως επισημαίνουν τραπεζικά στελέχη, επωμίζονται το κόστος από τη μείωση του επιτοκίου και τη μετατροπή του δανείου, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό ότι τα δάνεια θα συνεχίσουν να αποπληρώνονται ομαλά, ενώ ο δανειολήπτης έχει όφελος, αφού τελικά θα καταβάλει λιγότερους τόκους με τις νέες δόσεις.

Στην παρούσα φάση, ορισμένες από τις τράπεζες που έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους τα συγκεκριμένα δάνεια επικοινωνούν με τους πελάτες τους είτε μέσω των δικτύων καταστημάτων, είτε μέσω των servicers, προτείνοντας η καθεμία τους δικούς της όρους μεταβολής των δανειακών συμβάσεων σε τοκοχρεολυτικά πλάνα με προνομιακούς όρους και απλές διαδικασίες. Οι ενέργειες αναμένεται να ενταθούν το επόμενο διάστημα, μέσω και άλλων καναλιών επικοινωνίας, με στόχο σημαντικό ύψος των συγκεκριμένων δανείων να έχει μετατραπεί μέχρι τα μέσα του 2026.

Η ΤτΕ ανέφερε επίσης ότι τα κριτήρια χορήγησης δανείων προς νοικοκυριά παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα όσον αφορά τα στεγαστικά και αμετάβλητα όσον αφορά τα καταναλωτικά δάνεια, για το α’ τρίμηνο του 2025. Οι συνολικοί όροι χορήγησης δανείων έγιναν πιο αυστηροί για τα στεγαστικά δάνεια, ενώ παρέμειναν αμετάβλητοι για τα καταναλωτικά δάνεια κατά το α’ τρίμηνο του 2025. Η ζήτηση για στεγαστικά αυξήθηκε, ενώ η ζήτηση για καταναλωτικά δάνεια παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη.

Δάνεια προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις

Κατά το α’ τρίμηνο του 2025, τα κριτήρια χορήγησης δανείων προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (ΜΧΕ) παρέμειναν αμετάβλητα σε σχέση με το δ’ τρίμηνο του 2024, εξέλιξη σύμφωνη με τις προσδοκίες που είχαν διατυπωθεί στην έρευνα του προηγούμενου τριμήνου. Επιπλέον, οι τράπεζες εκτιμούν ότι τα κριτήρια θα παραμείνουν αμετάβλητα και κατά τη διάρκεια του β’ τριμήνου του 2025.

Οι συνολικοί όροι χορήγησης δανείων προς τις ΜΧΕ έγιναν πιο χαλαροί σε σχέση με το δ’ τρίμηνο του 2024, καθώς η βελτίωση της ρευστότητας των τραπεζών, οι πιέσεις από τον ανταγωνισμό και η φερεγγυότητα των δανειοληπτών, συνέβαλαν στη μείωση του περιθωρίου των τραπεζών κυρίως για τα συνήθη δάνεια.

Κατά το α’ τρίμηνο του 2025, η συνολική ζήτηση δανείων από τις ΜΧΕ παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη. Για το β’ τρίμηνο του 2025, οι τράπεζες εκτιμούν ότι η συνολική ζήτηση από τις ΜΧΕ θα παραμείνει επίσης σχεδόν αμετάβλητη, παρόλο που η ζήτηση δανείων από τις μεγάλες επιχειρήσεις αναμένεται να αυξηθεί.

Κατά το α’ τρίμηνο 2025, η αναλογία των αιτήσεων για επιχειρηματικά δάνεια που απορρίφθηκαν παρέμεινε αμετάβλητη σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο.

Δάνεια προς νοικοκυριά

Κατά το α’ τρίμηνο του 2025, τα κριτήρια χορήγησης δανείων προς τα νοικοκυριά παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα όσον αφορά τα στεγαστικά και αμετάβλητα όσον αφορά τα καταναλωτικά δάνεια, σε σχέση με το δ’ τρίμηνο του 2024. Οι συνολικοί όροι χορήγησης στεγαστικών δανείων έγιναν πιο αυστηροί λόγω των αυξήσεων στις επιβαρύνσεις των δανείων εκτός τόκων, ενώ οι όροι χορήγησης των καταναλωτικών και λοιπών δανείων παρέμειναν αμετάβλητοι, για το α’ τρίμηνο του 2025. Τα κριτήρια χορήγησης στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων αναμένεται να παραμείνουν αμετάβλητα κατά τη διάρκεια του β’ τριμήνου του 2025.

Η ζήτηση για τα στεγαστικά δάνεια αυξήθηκε λόγω της έναρξης του κρατικού προγράμματος «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙ» με στόχο τη στήριξη νέων δανειοληπτών με γενικά ευνοϊκότερους όρους και τελική τιμολόγηση προς αυτούς, ενώ η ζήτηση για τα καταναλωτικά δάνεια παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη, για το α’ τρίμηνο του 2025. Κατά το β’ τρίμηνο του 2025, η ζήτηση για στεγαστικά και για καταναλωτικά δάνεια αναμένεται να παραμείνει αμετάβλητη.

Κατά το α’ τρίμηνο του 2025, η αναλογία των αιτήσεων για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια που απορρίφθηκαν παρέμεινε αμετάβλητη.

Ειδικότερα, η ανακοίνωση της Τράπεζας της Ελλάδος αναφέρει τα εξής:

Με την Πράξη Εκτελεστικής Επιτροπής 227/1/08.03.2024 (ΦΕΚ Β 1716, 15.03.2024), η Τράπεζα της Ελλάδος θέσπισε μακροπροληπτικά μέτρα σχετικά με τη δανειακή επιβάρυνση που εφαρμόζονται σε επίπεδο δανειολήπτη για δάνεια και λοιπές πιστώσεις προς φυσικά πρόσωπα με εξασφάλιση οικιστικό ακίνητο στην Ελλάδα.

Ειδικότερα, θέσπισε:

·         ανώτατο επιτρεπόμενο όριο για το δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα κατά την έγκριση (debt service-to-income at origination – DSTI-O) 50% για τους αγοραστές για πρώτη φορά και 40% για τους λοιπούς δανειολήπτες, και

·         ανώτατο επιτρεπόμενο όριο για το δείκτη δανείου προς την αξία του υπέγγυου ακινήτου κατά την έγκριση (loan-to-value at origination – LTV-O) 90% για τους αγοραστές για πρώτη φορά και 80% για τους λοιπούς δανειολήπτες.

Τα εν λόγω μακροπροληπτικά μέτρα δεν εφαρμόζονται σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια και σε δάνεια υπό καθεστώς ρύθμισης (κατά την έννοια των άρθρων 47α και 47β αντίστοιχα του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου), σε δάνεια και λοιπές πιστώσεις που συνδέονται με προγράμματα εθνικής στεγαστικής πολιτικής ή πράσινης μετάβασης, τα οποία διέπονται από ειδικότερους όρους και προϋποθέσεις (όπως π.χ. το πρόγραμμα «Σπίτι Μου»), καθώς επίσης σε μεταβιβαζόμενα χαρτοφυλάκια από εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις του ν. 5072/2023.

Επίσης, δίνεται η δυνατότητα εκταμίευσης δανείων και λοιπών πιστώσεων καθ’ υπέρβαση των ανώτατων επιτρεπόμενων ορίων DSTI-O και LTV-O. Η υπέρβαση ανά δείκτη δύναται να ανέρχεται σε ποσοστό έως 10% του συνολικού αριθμού των δανείων και λοιπών πιστώσεων που εγκρίνονται και έχουν έστω εν μέρει εκταμιευθεί εντός έκαστου ημερολογιακού τριμήνου.

Η αρμοδιότητα της Τράπεζας της Ελλάδος να λαμβάνει μακροπροληπτικά μέτρα σχετικά με τη δανειακή επιβάρυνση προκύπτει από το άρθρο 133A του ν. 4261/2014.

Περισσότερες πληροφορίες:

·         Μακροπροληπτικά μέτρα σχετικά με τη δανειακή επιβάρυνση που εφαρμόζονται σε επίπεδο δανειολήπτη: τα μέτρα αυτά συνίστανται στη θέσπιση ορίων σε επιμέρους δείκτες που συνδέονται με την πίστωση ή με το δανειολήπτη ή με επιμέρους χαρακτηριστικά της πίστωσης. Στοχεύουν στην πρόληψη ή τον περιορισμό των συστημικών κινδύνων που απορρέουν από την αγορά ακινήτων στην Ελλάδα και συνδέονται με τη χρηματοδότηση νοικοκυριών ή/και επιχειρήσεων με εξασφάλιση οικιστικά ή επαγγελματικά ακίνητα. Συμβάλλουν επίσης ευρύτερα στην πρόληψη της υπέρμετρης χαλάρωσης των πιστοδοτικών κριτηρίων και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τα μέτρα αυτά είναι συμπληρωματικά προς άλλα μακροπροληπτικά μέτρα για την αντιμετώπιση των κυκλικών και διαρθρωτικών συστημικών κινδύνων που επηρεάζουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις των ιδρυμάτων, όπως το απόθεμα ασφαλείας για τα λοιπά συστημικά σημαντικά ιδρύματα (απόθεμα O-SII).

·         Δείκτης εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα κατά την έγκριση (debt service-to-income at origination – DSTI-O): το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του συνολικού χρέους σε σχέση με το συνολικό ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα του δανειολήπτη κατά το χρόνο έγκρισης του δανείου ή της πίστωσης.

·         Δείκτης δανείου προς αξία κατά την έγκριση (loan-to-value at origination – LTV-O): το σύνολο των δανείων ή τμημάτων δανείων και λοιπών πιστώσεων που εξασφαλίζονται με ακίνητο από το δανειολήπτη κατά το χρόνο έγκρισης σε σχέση με την αξία του υπέγγυου ακινήτου κατά το χρόνο έγκρισης.

·         Αγοραστής για πρώτη φορά: δανειολήπτης στον οποίο δεν έχει χορηγηθεί στο παρελθόν δάνειο ή πίστωση με εξασφάλιση οικιστικό ακίνητο.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η ζήτηση για στεγαστική πίστη παρουσίασε κάμψη κατά 6% σε επίπεδο εβδομάδας, βουλιάζοντας στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων 27 ετών.

Σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα, δε, η πτώση εκτοξεύθηκε στο -22%.

Την ίδια στιγμή, οι αιτήσεις για αναχρηματοδότηση του υπάρχοντος στεγαστικού δανείου συρρικνώθηκαν κατά 7% σε επίπεδο εβδομάδας και κατά 11% σε επίπεδο έτους.

Οι αιτήσεις αναχρηματοδότησης αντιστοιχούν πλέον σε λιγότερο από το 1/3 των συνολικών αιτήσεων για στεγαστικά δάνεια. Πριν δύο χρόνια, αντίθετα, αποτελούσαν τα ¾ των αιτήσεων.

«Η αγορά έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1996, ενόσω η τάχιστη αύξηση των επιτοκίων ωθεί έναν ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό δυνητικών αγοραστών εκτός αγοράς» εξηγούν οι αναλυτές, μιλώντας στο CNBC.

Την Τρίτη, σύμφωνα με στοιχεία της Mortgage News Daily, έγινε γνωστό ότι το μέσο σταθερό επιτόκιο για ένα 30ετές στεγαστικό δάνειο εκτοξεύθηκε στο 7,72%, δηλαδή σε επίπεδα που αγνοούνταν από τα τέλη του 2000.

Αυτή η κατάσταση συνιστά απόρροια της στρατηγικής της κεντρικής τράπεζας, δηλαδή της Federal Reserve, περί «υψηλότερων επιτοκίων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα», με στόχο την αναχαίτιση του επίμονου πληθωρισμού.

Ωστόσο, τα υψηλότερα επιτόκια έχουν ως πρώτο «θύμα» τους δανειολήπτες, οι οποίες είναι αναγκασμένοι να καταβάλλουν υψηλότερους τόκους, προκειμένου να εξασφαλίσουν την αναγκαία ρευστότητα.

Κι όλα αυτά, ενόσω η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου των ΗΠΑ ήδη υπερβαίνει το 4,8%, για πρώτη φορά από το 2007. Ορισμένοι αναλυτές, μάλιστα, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο προσέγγισης ακόμη και το ορίου του 5%. 

Είναι η πρώτη φορά από το 2016, όταν ξεκίνησε η ανοδική πορεία των χορηγήσεων της κατηγορίας, που οι σχετικές πωλήσεις καταγράφουν πτώση σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, στο πρώτο μισό του 2023 υπογράφηκαν συμβάσεις αξίας 540 εκατ. ευρώ, ποσό μειωμένο κατά 34 εκατ. ευρώ ή 5,94% σε ετήσια βάση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι 4 από τους 6 πρώτους μήνες της χρονιάς αποδείχθηκαν πτωτικοί.

Τραπεζικές πηγές σημειώνουν πως πρόκειται για μία εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με την αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ, η οποία έχει επιδράσει αρνητικά στην ψυχολογία των νοικοκυριών, ενώ έχει οδηγήσει και σε αυξήσεις των επιτοκίων στην ελληνική αγορά σε σύγκριση με την περίοδο 2019 – 2021.

Οι εκτιμήσεις

Την εκτίμηση ότι δεν θα ανακάμψουν οι εργασίες στη λιανική τραπεζική μέσα στον επόμενο χρόνο διατύπωσαν και οι διοικήσεις των συστημικών ομίλων κατά τις παρουσιάσεις τους στους αναλυτές την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο της δημοσιοποίησης των οικονομικών τους καταστάσεων.

Από τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν προκύπτει ότι οι νέες εκταμιεύσεις συνεχίζουν να υπολείπονται σημαντικά των αποπληρωμών, οι οποίες τους τελευταίους μήνες αυξήθηκαν περαιτέρω από πελάτες που έσπευσαν να εξοφλήσουν πρόωρα τα χρέη τους, μετά την αύξηση των επιτοκίων.

Σύμφωνα μάλιστα με τραπεζικές πηγές, ακόμη και μετά το πάγωμά τους στο σύνολο των εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων, δεν ήταν λίγοι οι πελάτες που έκαναν χρήση των καταθέσεών τους για να μειώσουν το χρέος τους.

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τις παρουσιάσεις των τραπεζών η αγορά κινήθηκε στο α΄ εξάμηνο του 2023 ως εξής:

•  Στην Τράπεζα Πειραιώς τα νέα στεγαστικά δάνεια διαμορφώθηκαν στην περιοχή των 200 εκατ. ευρώ. Τα εξυπηρετούμενα υπόλοιπα της κατηγορίας υποχώρησαν ωστόσο το ίδιο διάστημα από τα 6,5 στα 6,3 δισ. ευρώ
•  Στην Εθνική Τράπεζα τα εξυπηρετούμενα ανοίγματα υποχώρησαν από τα 7,2 δισ. ευρώ το Δεκέμβριο του 2022 στα 6,9 δισ. ευρώ στο τέλος του περασμένου Ιουνίου. Κατά το β΄ τρίμηνο της εφετινής χρήσης οι νέες εκταμιεύσεις ανήλθαν σε 200 εκατ. ευρώ.
•  Στην Eurobank τα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων από τις αρχές του έτους μέχρι το τέλος του πρώτου εξαμήνου υποχώρησαν από τα 7,7 στα 7,4 δισ. ευρώ.

Χαμηλά τα επιτόκια

Οι χαμηλές πτήσεις στη στεγαστική πίστη διατηρούνται παρ΄ ότι οι τράπεζες έχουν προχωρήσει σε μικρές αυξήσεις στα σταθερά τους επιτόκια, ενώ στα κυμαινόμενα έχουν μειώσει αισθητά τα περιθώρια κέρδους, ώστε να αντισταθμίσουν την άνοδο των δεικτών euribor.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το μέσο επιτόκιο στο σύνολο των στεγαστικών δανείων διαμορφώθηκε τον Ιούνιο στο 4,07% έναντι 3,01% τον Ιούλιο του 2022.

Αυξήθηκε δηλαδή κατά λιγότερο από 100 μονάδες βάσης, ενώ την ίδια περίοδο το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ ενισχύθηκε σωρευτικά κατά 400 μονάδες.

Αντίστοιχα, τον Ιούνιο το μέσο κυμαινόμενο επιτόκιο στα νέα στεγαστικά δάνεια έφτασε το 4,03% από 2,84% ένα χρόνο νωρίτερα και το σταθερό διάρκειας 10 ετών σε 4,19% από 3,02%.

Σε αυτή τη φάση πάντως περίπου το 80% των νοικοκυριών που χρηματοδοτούνται για την αγορά ακινήτου επιλέγουν σταθερές δόσεις για διάρκειες από 3 έως 10 έτη.

Τα προγράμματα αυτά συμφέρουν στην τρέχουσα συγκυρία, καθώς διασφαλίζουν τους δανειολήπτες από ενδεχόμενες αυξήσεις στα ευρωπαϊκά επιτόκια για μία εύλογη περίοδο, μετά το πέρας της οποίας εκτιμάται ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα έχει ελεγχθεί και η νομισματική πολιτική θα χαλαρώσει αισθητά.