Η ίδια επισήμανε ότι το κύριο πρόβλημα σήμερα στη χώρα το αντιμετωπίζουν οι νέοι, λέγοντας: «Τρεις στους δέκα Έλληνες δεν έχουν δικό τους σπίτι. Πρόκειται ακόμη για ένα από τα μικρότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο πρέπει να τους στηρίξουμε είτε για να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι είτε για να έχουν πρόσβαση σε προσιτή κατοικία».

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Η πρώτη δράση, που αναμένεται να προκηρυχθεί εντός Φεβρουαρίου, στοχεύει σε υφιστάμενες μεσαίες, μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις της μεταποίησης, καθώς και κλάδους όπου καταγράφεται σημαντική απόκλιση μεταξύ εγχώριας προσφοράς και ζήτησης.

Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως το 50% του επενδυτικού σχεδίου. Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πρότασης ορίζεται στις 100.000 ευρώ, ενώ το ανώτατο ποσό ενίσχυσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 200.000 ευρώ.

Ο συνολικός επιχορηγούμενος προϋπολογισμός δεν δύναται να ξεπερνά τον υψηλότερο κύκλο εργασιών που σημείωσε η επιχείρηση σε μία από τις τρεις τελευταίες διαχειριστικές χρήσεις πριν από την αίτηση. Σε επενδύσεις άνω των 200.000 ευρώ, το επιπλέον ποσό καλύπτεται εξ ολοκλήρου από ιδιωτική συμμετοχή.

Οι επιλέξιμοι ΚΑΔ θα εξειδικευτούν στην αναλυτική πρόσκληση, ωστόσο στους βασικούς τομείς περιλαμβάνονται φαρμακευτικά και ιατροτεχνολογικά προϊόντα, χημικά, μέταλλα, ηλεκτρονικά, μηχανήματα, μεταφορικός εξοπλισμός και καταναλωτικά βιομηχανικά αγαθά όπως ένδυση και έπιπλα.

Τι καλύπτει η δράση

Οι επιλέξιμες δαπάνες αφορούν:

• Εκσυγχρονισμό παραγωγικού εξοπλισμού και αύξηση δυναμικότητας
• Τεχνολογική αναβάθμιση με αυτοματισμούς και ψηφιακά συστήματα
• Έρευνα και Ανάπτυξη για νέα ή βελτιωμένα προϊόντα
• Πιστοποιήσεις ποιότητας και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα
• Σχεδιασμό, συσκευασία και branding
• Μισθολογικό κόστος εξειδικευμένου προσωπικού

Απαραίτητη προϋπόθεση ένταξης είναι η ύπαρξη τουλάχιστον δύο πλήρως κλεισμένων διαχειριστικών χρήσεων.

Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να συνδυάσουν την επιχορήγηση με δάνειο της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με επιδότηση επιτοκίου 40% ή εγγύηση έως 80%.

Στήριξη Πτυχιούχων: Έως 36.000 ευρώ για νέα επαγγελματική αρχή

Το δεύτερο πρόγραμμα, προϋπολογισμού 70 εκατ. ευρώ και με προκήρυξη εντός Μαρτίου, αφορά νέους πτυχιούχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που ξεκινούν επαγγελματική δραστηριότητα.

Η ενίσχυση διαμορφώνεται ως εξής:

• 13.000 ευρώ για ίδρυση ατομικής επιχείρησης
• 21.000 ευρώ για σύσταση εταιρείας από δύο πτυχιούχους
• Επιπλέον 15.000 ευρώ σε περίπτωση πρόσληψης ενός εργαζομένου, με υποχρέωση διατήρησης της θέσης για έναν χρόνο
• Δικαίωμα συμμετοχής έχουν πτυχιούχοι μετά το 2016, καθώς και όσοι ξεκίνησαν δραστηριότητα εντός του 2025. Προβλέπεται μοριοδότηση για περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές και για άτομα με αναπηρία.

«Ανακαινίζω»: Επιδότηση έως 90% για παλαιές κατοικίες

Η τρίτη δράση, με προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ και αναμενόμενο άνοιγμα πλατφόρμας τον Μάιο, προβλέπει επιδότηση έως 90% για ανακαίνιση κατοικιών που έχουν κατασκευαστεί έως το 1990.

Το πρόγραμμα αφορά τόσο κατοικημένες όσο και κενές κατοικίες που προορίζονται για ενοικίαση, υπό την προϋπόθεση ότι το μίσθωμα θα παραμείνει σταθερό για τρία χρόνια.

Επιλέξιμες εργασίες

• Ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου
• Αντικατάσταση δαπέδων και πλακιδίων
• Βαφές και εσωτερικές παρεμβάσεις

Τα εισοδηματικά κριτήρια ευθυγραμμίζονται με το «Σπίτι μου 2», με ανώτατο όριο τα 45.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια. Πρόκειται για την πρώτη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που επιδοτεί σε τόσο υψηλό ποσοστό μη ενεργειακές παρεμβάσεις.

Για όλα τα προγράμματα, οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Διαχείρισης Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ), χωρίς φυσικό φάκελο δικαιολογητικών.

Οι τελικοί όροι, τα δικαιολογητικά και οι προθεσμίες θα καθοριστούν στις αναλυτικές προσκλήσεις που θα δημοσιευθούν το προσεχές διάστημα.

Νέο "Ανακαινίζω-Νοικιάζω": Το πιο στοχευμένο κυβερνητικό εργαλείο

Πρόκειται για το πιο στοχευµένο εργαλείο που έχει στη διάθεσή της η πολιτεία αυτή τη στιγµή, για να ανοίξουν χιλιάδες κλειστά σπίτια και να επιστρέψουν στην αγορά, εκεί όπου σήµερα υπάρχει πραγµατική ασφυξία. Η νέα, ενισχυµένη εκδοχή του προγράµµατος, σύµφωνα µε τον σχεδιασµό ο οποίος ακόµη οριστικοποιείται, προβλέπει επιδότηση έως 36.000 ευρώ, µε προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί και ποσοστό ενίσχυσης που φτάνει έως και το 90%. Στην πράξη, αυτό σηµαίνει ότι µια οικογένεια µε δύο παιδιά µπορεί να λάβει έως 46.000 ευρώ για να ανακαινίσει ένα κλειστό ακίνητο και να το διαθέσει για µακροχρόνια µίσθωση. Η επιδότηση καλύπτει έως 300 ευρώ ανά τετραγωνικό µέτρο για κατοικίες έως 120 τ.µ. Το δυνατό σηµείο του προγράµµατος είναι ότι απαιτείται µικρή ενεργειακή αναβάθµιση για να αφήσει χώρο σε ουσιαστικές παρεµβάσεις που χρειάζεται ένα κλειστό για χρόνια ακίνητο. Για παράδειγµα, αλλαγή κουζίνας και µπάνιου, αντικατάσταση κουφωµάτων, βαψίµατα και λοιπές εργασίες που µετατρέπουν ένα παλιό, ανενεργό σπίτι σε σύγχρονη κατοικία.

Το καλοκαίρι αναμένεται το "Ανακαινίζω για Ιδιοκατοίκηση"

Το καλοκαίρι αναµένεται ακόµη ένα πρόγραµµα, το «Ανακαινίζω για Ιδιοκατοίκηση», το οποίο έρχεται να καλύψει ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου υπαρκτό κενό: τα νοικοκυριά που ζουν σε παλαιές κατοικίες και δεν έχουν τη δυνατότητα να χρηµατοδοτήσουν από µόνα τους µια ουσιαστική ανακαίνιση. Πρόκειται για πολύ σηµαντικό χρηµατοδοτικό εργαλείο που, όπως επισηµαίνουν κυβερνητικές πηγές, κατέστη εφικτό µετά την καθοριστική συµβολή και προσωπική εµπλοκή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ώστε να εξασφαλιστούν ευρωπαϊκοί πόροι και να κατευθυνθούν εκεί όπου υπάρχει πραγµατική κοινωνική ανάγκη. Το πρόγραµµα θα αφορά 20.000 ιδιοκτήτες κλειστών διαµερισµάτων για τουλάχιστον δύο χρόνια, για ιδιοκατοίκηση. Ετσι, θα απελευθερωθούν αντίστοιχα διαµερίσµατα προς ενοικίαση. Από το πρόγραµµα θα εξαιρούνται κατοικίες οι οποίες είναι ήδη νοικιασµένες, προκειµένου να µην πυροδοτηθεί περαιτέρω αύξηση στις τιµές των ενοικίων, λόγω της προστιθέµενης αξίας που θα αποκτά πλέον η κατοικία µετά την ανακαίνισή της. Σύµφωνα µε τις διαθέσιµες πληροφορίες, καθώς οι προδιαγραφές του βρίσκονται υπό επεξεργασία, θα περιλαµβάνει επιδότηση έως 95% µε κάλυψη έως 300 ευρώ/τ.µ, δίνοντας έµφαση σε εργασίες ανακαίνισης αλλά και σε ήπιες ενεργειακές παρεµβάσεις. Υποχρεωτικά θα προβλέπεται αναβάθµιση τουλάχιστον µιας ενεργειακής κλάσης, µε ενδεικτικές παρεµβάσεις, όπως νέα κουφώµατα, συστήµατα θέρµανσης, ηλιακοί θερµοσίφωνες, θερµοµόνωση ταράτσας ή τέντες. Το πρόγραµµα θα καλύπτει επίσης υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εργασίες, τοποθέτηση νέων πλακιδίων, αλλαγή δαπέδων καθώς και ανακαίνιση κουζίνας και µπάνιου. Η επιχορήγηση θα αυξάνεται κατά 5% για ορεινές και νησιωτικές περιοχές και επιπλέον 5% για τρίτεκνους, πολύτεκνους και οικογένειες µε ΑµεΑ, ανεβάζοντας το συνολικό ποσοστό µέχρι το 95%. ∆ικαίωµα συµµετοχής έχουν ακίνητα µε οικοδοµική άδεια έως 31 ∆εκεµβρίου 1990, ενώ η µέγιστη επιφάνεια ορίζεται στα 120 τ.µ. ∆εν υπάρχει όριο ηλικίας για τους αιτούντες και επιτρέπεται η υποβολή αίτησης για περισσότερα του ενός ακίνητα, ώστε να ενισχυθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η διαθέσιµη κατοικία.

Τι θα αφορά το "Κατασκευάζω-Νοικιάζω"

Το τρίτο πρόγραµµα θα αφορά την έναρξη επισκευής και κατασκευής νέων δηµόσιων κτιρίων. Οι περιοχές που θα κατασκευαστούν ή θα επισκευαστούν δηµόσια ακίνητα µε το πρόγραµµα µε τίτλο «Κατασκευάζω - Νοικιάζω» (Build to Rent) θα ανακοινωθεί µέσα στο καλοκαίρι, ώστε οι πρώτες 1.500 κατοικίες να έτοιµες έως το τέλος του χρόνου. Ηδη νοµικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στον τοµέα των κατασκευών ή διαχείρισης ακινήτων µπορούν να κατασκευάσουν νέες οικίες ή να µετατρέψουν σε οικιστική τη χρήση υφιστάµενων ακινήτων άλλης χρήσης. Στόχος είναι η ενίσχυση του αποθέµατος προσιτής στέγης, αποκλειστικά για τη διάθεσή τους προς µακροχρόνια µίσθωση, διάρκειας τουλάχιστον δέκα ετών και έναντι προκαθορισµένου µισθώµατος. Στο πρόγραµµα εντάσσονται επίσης ακίνητα του πρώην ΟΕΚ, στα οποία σχεδιάζεται η κατασκευή περίπου 4.000 νέων διαµερισµάτων, µεγάλο µέρος των οποίων θα επιστρέψει στο ∆ηµόσιο για να διατεθεί σε νοικοκυριά µε κοινωνικά και εισοδηµατικά κριτήρια. Το συνολικό σχέδιο υλοποιείται σε τρεις φάσεις:

• 2024-2030: 5.100 νέες κατοικίες και 2.520 ανακαινισµένες.
• 2031-2035: 2.623 νέες και 2.527 ανακαινισµένες.
• 2036-2040: 2.731 νέες κατοικίες.

Παράλληλα προχωρά η κατασκευή νέων οικισµών στα στρατόπεδα Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και Χαϊδαρίου στην Αθήνα, όπου µέσα στα επόµενα δύο χρόνια προβλέπεται να ανεγερθούν 500 διαµερίσµατα προσιτής στέγης, οργανωµένα ως µικρές σύγχρονες κοινότητες, µε βρεφονηπιακό σταθµό, πάρκο, καφέ, καθώς και παιδική χαρά.

Το πρώτο αφορά το νέο πρόγραμμα “Ανακαινίζω” για ενοικίαση και ιδιοκατοίκηση προϋπολογισμού 400 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προγραμματίζεται να ξεκινήσει τον Μάιο, όπως προανήγγειλε αυτήν την εβδομάδα ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.

Στεγαστικό: Αυτούς αφορά το πρώτο πρόγραμμα της κυβέρνησης

Το πρόγραμμα θα επιδοτεί καταρχήν την ενεργειακή αναβάθμιση και ανακαίνιση κλειστών ακινήτων με προοπτική οι ιδιοκτήτες τους να τα ενοικιάσουν σε προσιτή τιμή σε νοικοκυριά. Επίσης, θα επιδοτεί την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση ακινήτων που ήδη κατοικούνται από τους ιδιοκτήτες τους και θα συνεχίσουν να ιδιοκατοικούνται. Το μεγαλύτερο ποσό του προγράμματος αυτού αναμένεται να αξιοποιηθεί για το σκέλος που θα αφορά την ανακαίνιση για ενοικίαση ενώ το υπόλοιπο για αυτό που αφορά την ιδιοκατοίκηση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος είναι ένα συγκεκριμένο ποσοστό της χρηματοδότησης να διατίθεται υποχρεωτικά για τον σκοπό της ενεργειακής αναβάθμισης και το υπόλοιπο για λόγους που σχετίζονται με την ευρύτερη έννοια της ανακαίνισης. Σε ό,τι αφορά τα εισοδηματικά κριτήρια αναμένεται να κινούνται στα επίπεδα αυτών που αφορούν το πρόγραμμα “Σπίτι μου ΙΙ”, τα οποία διευρύνθηκαν σημαντικά με απόφαση της κυβέρνησης προκειμένου να αυξηθούν οι δικαιούχοι και να συμπεριλάβουν και τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα.

Υπενθυμίζεται ότι το εισοδηματικό όριο στο “Σπίτι μου ΙΙ” που απευθύνεται σε άτομα ηλικίας 25 έως 50 ευρώ για άγαμους ανέρχεται στα 25.000 ευρώ, για ζευγάρι στα 35.000 ευρώ με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, ενώ για μονογονεϊκές φτάνει τα 39.000 ευρώ με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.

Στεγαστικό: Τι αφορά το δεύτερο πρόγραμμα

Το δεύτερο πρόγραμμα αφορά την κατασκευή κατοικιών από κατασκευαστικές εταιρίες σε δημόσιες εκτάσεις που θα αναλάβουν να αξιοποιήσουν μετά από διαγωνισμό στο πλαίσιο της πολιτικής Κοινωνικής Αντιπαροχής που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση. Οι ιδιώτες κατασκευαστές θα αναλάβουν την υποχρέωση ένα ποσοστό (30%) των ακινήτων που θα κατασκευάσουν να το προσφέρουν στην αγορά για μακροχρόνια μίσθωση με χαμηλό ενοίκιο. Το υπόλοιπο απόθεμα κατοικιών θα μπορούν να το πουλήσουν. Το πρόγραμμα αυτό, σύμφωνα με το ισχύον χρονοδιάγραμμα, αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή το καλοκαίρι.

Ποια η κεντρική πρόβλεψη του νομοσχεδίου

Κεντρική πρόβλεψη του νομοσχεδίου είναι η επιστροφή δύο ενοικίων αντί ενός, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, σε εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης, ιατρούς και νοσηλευτές που μισθώνουν κατοικία στον τόπο υπηρεσίας τους εκτός Περιφέρειας Αττικής, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, και εκτός Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.

Πρόκειται για μια παρέμβαση που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, αφορά περίπου 50.000 δικαιούχους και έρχεται να καλύψει ένα υπαρκτό κενό, καθώς σε πολλές περιοχές το κόστος στέγασης λειτουργεί πλέον αποτρεπτικά ακόμη και για βασικές υπηρεσίες του Δημοσίου.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο σφίγγει περαιτέρω το πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Στους περιορισμούς που ισχύουν ήδη στο 1ο, 2ο και 3ο Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αθηναίων προστίθεται πλέον και η Α΄ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης.

Επιπλέον, προβλέπεται ότι σε περιοχές όπου ισχύει απαγορευτικό, αν ένα ακίνητο μεταβιβαστεί για οποιαδήποτε αιτία, διαγράφεται από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής και δεν μπορεί να επανεγγραφεί όσο διαρκεί ο περιορισμός, κλείνοντας τα «παράθυρα» επαναφοράς μέσω αγοραπωλησιών. Στην πλευρά της προσφοράς, το βάρος πέφτει στις επιδοτήσεις για ανακαινίσεις ενοικιαζόμενων κατοικιών.

Το νέο «Ανακαινίζω–Ενοικιάζω», με προϋπολογισμό που εκτιμάται στα 400–500 εκατ. ευρώ, αλλάζει φιλοσοφία, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις δαπάνες επισκευών και λιγότερο στην καθαρή ενεργειακή αναβάθμιση. Οι επιδοτήσεις μπορούν να φτάσουν έως τις 36.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί, με στόχο να επιστρέψουν στην αγορά κλειστά ή υποβαθμισμένα ακίνητα που σήμερα παραμένουν εκτός μισθωτικής χρήσης.

Ξεχωριστό κεφάλαιο στο νομοσχέδιο τα κίνητρα μετεγκατάστασης

Ξεχωριστό κεφάλαιο στο νομοσχέδιο αποτελούν τα κίνητρα μετεγκατάστασης σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση. Το πρόγραμμα «Μετεγκατάσταση», που αρχικά εφαρμόστηκε πιλοτικά στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου και στους δήμους Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας, επεκτείνεται πλέον σε Δήμους και Δημοτικές Ενότητες των Περιφερειακών Ενοτήτων Δράμας, Φλώρινας, Κιλκίς, Σερρών, Πέλλας και Καστοριάς, ενώ εντάσσονται και πρωτεύουσες νομών με μείωση πληθυσμού.

Η οικονομική ενίσχυση εξισώνεται στα 10.000 ευρώ για όλους, ανεξαρτήτως μεγέθους οικισμού, και το πρόγραμμα ανοίγει σε τηλεργαζόμενους, συνταξιούχους, αποφοίτους πανεπιστημίου που παραμένουν στους δήμους για εργασία, καθώς και σε Έλληνες του εξωτερικού. Προβλέπεται, επίσης, η δυνατότητα προκαταβολής μέρους της πρώτης δόσης πριν από τη μετεγκατάσταση, ώστε να διευκολυνθεί το αρχικό κόστος μετακίνησης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι εννέα νέες παρεμβάσεις που δρομολογούνται εντός του 2026, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως στην ενεργοποίηση «κλειστών» κατοικιών και στην αξιοποίηση ανεκμετάλλευτης δημόσιας και ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική έχει το νέο πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021–2027, το οποίο προβλέπει επιδότηση έως και 80% του κόστους ανακαίνισης, με ανώτατο όριο τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο. Το πρόγραμμα στοχεύει κυρίως σε κατοικίες με άδεια πριν από το 1990, δίνοντας προτεραιότητα σε κλειστά ακίνητα.

Παράλληλα, δρομολογείται πρόγραμμα ανακαίνισης δημοτικών και περιφερειακών κτιρίων σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, τα οποία θα διατεθούν με μακροχρόνια μίσθωση σε εργαζόμενους κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών, όπως εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς, ένστολους και προσωπικό κοινωνικών δομών. Η παρέμβαση αυτή επιχειρεί να απαντήσει στο χρόνιο πρόβλημα στέγασης δημοσίων υπαλλήλων στην περιφέρεια.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το μέτρο της επιστροφής δύο ενοικίων ετησίως σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που εργάζονται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Το μέτρο εφαρμόζεται ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων, αφορά περίπου 50.000 εργαζόμενους και συνεπάγεται πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος 20 εκατ. ευρώ ετησίως.

Σε επίπεδο ρυθμιστικών παρεμβάσεων, από τον Μάρτιο του 2026 επεκτείνονται οι περιορισμοί στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, με δυνατότητα παράτασης. Παράλληλα, ενισχύονται οι δικλείδες ώστε ακίνητα που μεταβιβάζονται να μην επανεντάσσονται αυτομάτως στο καθεστώς βραχυχρόνιας μίσθωσης, εφόσον βρίσκονται σε περιοχές περιορισμού.

Σημαντικό εργαλείο για την ενίσχυση της προσφοράς αποτελεί και το νέο πλαίσιο built to rent, το οποίο επιτρέπει σε κατασκευαστικές εταιρείες να ανεγείρουν ή να μετατρέπουν ακίνητα αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση τουλάχιστον 10 ετών, με φορολογικά κίνητρα και ανώτατα όρια ενοικίου που θα καθοριστούν από το αρμόδιο υπουργείο. Συμπληρωματικά, θεσπίζεται οριζόντια πολεοδομική ρύθμιση που διευκολύνει τη μετατροπή γραφείων, καταστημάτων και άλλων μη οικιστικών ακινήτων σε κατοικίες, ακόμη και όταν πρόκειται για εγκαταλελειμμένα ή ημιτελή κτίρια.

Μεταξύ των θεσμικών αλλαγών περιλαμβάνεται ο εκσυγχρονισμός του κληρονομικού δικαίου, ώστε να επιταχυνθεί η επίλυση συνιδιοκτησιών που κρατούν κατοικίες εκτός αγοράς, καθώς και η δημιουργία Μητρώου Φερεγγυότητας Ενοικιαστών, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει πιλοτικά στις αρχές του 2026. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το μητρώο θα καθησυχάσει ιδιοκτήτες που διατηρούν κλειστά ακίνητα από φόβο ασυνέπειας ή φθορών.

Παράλληλα με τις νέες δράσεις, παρατείνονται και ενισχύονται υφιστάμενα μέτρα που τίθενται σε ισχύ το 2026. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η επέκταση της τριετούς φοροαπαλλαγής για κενά ακίνητα που διατίθενται σε μακροχρόνια μίσθωση, η παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, καθώς και η διατήρηση των περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις στο κέντρο της Αθήνας.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η μείωση ή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς. Από το 2026 προβλέπεται μείωση κατά 50%, ενώ από το 2027 πλήρης κατάργηση σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με ειδικές πρόνοιες για παραμεθόριες περιοχές. Το μέτρο αφορά περίπου ένα εκατομμύριο ακίνητα και έχει ετήσιο κόστος 75 εκατ. ευρώ.

Στο φορολογικό σκέλος, από το 2026 εισάγεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% για εισόδημα από ενοίκια μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ, αντικαθιστώντας το ισχύον άλμα από το 15% στο 35%. Η αλλαγή αυτή ωφελεί περισσότερους από 160.000 ιδιοκτήτες.

Τα παραπάνω συμπληρώνουν μέτρα που εφαρμόζονται ήδη από το 2025, όπως το πρόγραμμα ΣΠΙΤΙ μου ΙΙ ύψους 2 δισ. ευρώ, με επιδότηση επιτοκίου για νέους και ζευγάρια, καθώς και η ετήσια επιστροφή ενοικίου στο 80% των ενοικιαστών με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Σε ισχύ παραμένουν επίσης προγενέστερες παρεμβάσεις, όπως η μεσοσταθμική μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 34%, η κατάργηση του φόρου γονικών παροχών και τα προγράμματα «Εξοικονομώ–Ανακαινίζω» και «Ανακαινίζω–Νοικιάζω».

Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς υπολογισμούς, το συνολικό υπολογίσιμο κόστος των μέτρων στη διετία 2025–2026 ανέρχεται σε 2,637 δισ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται ορισμένες δράσεις που δεν έχουν ακόμη πλήρως κοστολογηθεί, όπως το οικιστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων και το Μητρώο Φερεγγυότητας. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για το μεγαλύτερο έως σήμερα πακέτο παρεμβάσεων για το στεγαστικό, το οποίο θα κριθεί στην πράξη από το αν καταφέρει να αυξήσει ουσιαστικά την προσφορά κατοικιών και να συγκρατήσει τις τιμές στην αγορά.

∆ιεθνή παραδείγµατα από τις ΗΠΑ, τη Γερµανία και την Ισπανία δείχνουν επιτυχηµένα µοντέλα φορολογικών κινήτρων και κρατικής στήριξης για προσιτή στέγη. Το βασικό ζητούµενο παραµένει η µετατροπή του θεωρητικού πλαισίου σε λειτουργικό εργαλείο που θα προσελκύσει σηµαντικές επενδύσεις. Με ενδιαφέρον αλλά και εµφανή επιφύλαξη εξετάζει η αγορά το νέο κυβερνητικό πλαίσιο κινήτρων για την προσιτή στέγη, το οποίο επιχειρεί να εισαγάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα µια οργανωµένη κατηγορία µισθωτικής κατοικίας µε συγκεκριµένους κανόνες και µακροπρόθεσµο ορίζοντα.

Ακίνητα: Τι προβλέπει το κυβερνητικό σχέδιο για τα φθηνά ενοίκια

Το µέτρο προβλέπει τη δυνατότητα είτε ανέγερσης νέων διαµερισµάτων είτε µετατροπής υφιστάµενων κτιρίων σε κατοικίες, οι οποίες θα διατίθενται αποκλειστικά προς ενοικίαση για τουλάχιστον δέκα χρόνια. Ταυτόχρονα συνοδεύεται από φορολογικά κίνητρα, ενώ το ανώτατο ύψος του ενοικίου θα καθορίζεται κεντρικά ώστε να διασφαλίζεται ελεγχόµενο κόστος για τους ενοικιαστές. Η κυβερνητική στόχευση είναι να δηµιουργηθεί ένα σταθερό και προβλέψιµο περιβάλλον, που θα µπορούσε να κινητοποιήσει ιδιωτικά κεφάλαια και να οδηγήσει σε βάθος χρόνου στη συστηµατική παραγωγή προσιτής κατοικίας.

Ωστόσο, η αγορά υπογραµµίζει ότι η κατεύθυνση από µόνη της δεν αρκεί. Το ενδιαφέρον υπάρχει, αλλά συνοδεύεται από αναµονή για τις τελικές διευκρινίσεις, καθώς το κρίσιµο ερώτηµα είναι αν το πλαίσιο αυτό µπορεί να µετατραπεί σε πραγµατικό εργαλείο αύξησης της προσφοράς και όχι απλώς σε µία ακόµη παρέµβαση που ενισχύει τη ζήτηση. Παράγοντες του κλάδου σηµειώνουν ότι στα µεγάλα αστικά κέντρα υπάρχει όντως απόθεµα γερασµένων ακινήτων, εγκαταλελειµµένων βιοτεχνικών συγκροτηµάτων αλλά και ακίνητης περιουσίας που ανήκει άµεσα ή έµµεσα στο ∆ηµόσιο. Το απόθεµα αυτό θα µπορούσε υπό προϋποθέσεις να αξιοποιηθεί για την ανάπτυξη κοινωνικής ή προσιτής κατοικίας.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για τη γεωγραφική στόχευση της κοινωνικής κατοικίας. Σε πιο υποβαθµισµένες ή µεσαίας αξίας περιοχές των µεγάλων πόλεων το µοντέλο θα µπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσµατικότερα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πρόταση για διεύρυνση υφιστάµενων στεγαστικών προγραµµάτων, µε στόχο να ενταχθούν και νεόδµητες κατοικίες σε περιοχές όπου το κόστος επιτρέπει πιο ρεαλιστικές παρεµβάσεις, χωρίς να ενισχύεται περαιτέρω η πίεση στις ήδη ακριβές αγορές.

Γιατί η αγορά εμφανίζεται επιφυλακτική

Παρά το θετικό πρόσηµο που αναγνωρίζεται στη γενική κατεύθυνση του µέτρου, οι µεγάλοι κατασκευαστές εµφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί. Όπως προκύπτει από συνοµιλίες µε στελέχη ισχυρών κατασκευαστικών εταιρειών, το αντικείµενο θεωρείται περιορισµένο σε σχέση µε το µέγεθος και τις ανάγκες των µεγάλων οµίλων, ενώ απαιτεί περαιτέρω διευκρινίσεις για να αξιολογηθεί σοβαρά.

Επιπλέον, η εµπειρία της προηγούµενης δεκαετίας λειτουργεί αποτρεπτικά. Το real estate development, ιδίως την περίοδο πριν από την κρίση, κατέληξε σε µαζικά «κόκκινα» δάνεια, αφήνοντας βαθύ αποτύπωµα στον κλάδο. Ως αποτέλεσµα, οι µεγάλοι κατασκευαστές προτιµούν σήµερα δραστηριότητες µε πιο προβλέψιµες ταµειακές ροές και χαµηλότερο ρίσκο, όπως τα έργα παραχώρησης, παρά την ανάληψη νέων οικιστικών επενδύσεων µε αβέβαιη απόδοση. Ακόµη και όταν εξετάζεται το ενδεχόµενο συµµετοχής στην προσιτή κατοικία, αυτό τίθεται υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Η αγορά θεωρεί ότι πραγµατικό ενδιαφέρον θα µπορούσε να υπάρξει µόνο µέσα από µεγάλης κλίµακας οργανωµένα πακέτα, αντίστοιχα µε έργα τύπου φοιτητικών εστιών, όπου το ρίσκο είναι περιορισµένο, η χρηµατοδότηση εξασφαλισµένη και ο ρόλος του ∆ηµοσίου καθοριστικός. Σε διαφορετική περίπτωση η επιφυλακτικότητα παραµένει, µε πολλούς να θυµίζουν ότι παρόµοιες εξαγγελίες είχαν ακουστεί και στο παρελθόν χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά ο στεγαστικός χάρτης της χώρας. Αντίστοιχα επιφυλακτική είναι και η στάση των developers. Σύµφωνα µε εκτιµήσεις, το όφελος δεν είναι σαφές ότι µεταφέρεται στον developer ή στον κατασκευαστή που καλείται να αναλάβει το κόστος παραγωγής.

Επιπλέον, το υψηλό κόστος γης και κατασκευής σηµαίνει ότι ακόµη και σε µεγάλα συγκροτήµατα οι τελικές τιµές συχνά παραµένουν απρόσιτες για τον µέσο πολίτη αν δεν υπάρχει µηχανισµός κρατικής στήριξης.

«Το δικαίωμα για πρόσβαση όλων σε αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία βρίσκεται στον πυρήνα της κοινωνικής συνοχής και της κυβερνητικής πολιτικής. Τα τελευταία 3 χρόνια η Ελλάδα για πρώτη φορά -αξιοποιώντας όλους τους διαθέσιμους πόρους, εθνικούς και κοινοτικούς- έχει ξεκινήσει έντονη προσπάθεια για τη διαμόρφωση μιας πολυδιάστατης και συνεκτικής πολιτικής προκειμένου να αντιμετωπιστεί το κρίσιμο στεγαστικό πρόβλημα που απασχολεί σημαντική μερίδα πολιτών κυρίως νέων, αλλά όχι μόνο, ούτε αποκλειστικά στην πατρίδα μας. Σχεδόν το σύνολο των χωρών του δυτικού κόσμου είναι αντιμέτωπο με αυξανόμενες τιμές μίσθωσης και αγοράς κατοικίας.

Στην 2η συνεδρίαση της [Επιτροπής], που συστάθηκε τον περασμένο Ιούνιο με αποστολή την ενοποίηση και τον συντονισμό αυτών των παρεμβάσεων, έγινε απολογισμός των μέτρων για το στεγαστικό (43 διακριτές κρατικές παρεμβάσεις τόσο για την απόκτηση όσο και για τη μίσθωση κατοικίας, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,7 δισ. ευρώ, με >1,5 εκατομμύριο δικαιούχους) και συμφωνήθηκε ο προγραμματισμός των ενεργειών για το επόμενο διάστημα με έμφαση στις δράσεις που αυξάνουν την προσφορά προσιτών κατοικιών προς μίσθωση και αγορά» σημειώνεται στο δελτίο Τύπου ενώ στο ερώτημα τι έχει γίνει μέχρι τώρα, αναφέρονται τα εξής:

«1) 20.003 νοικοκυριά έχουν λάβει στεγαστικό δάνειο για την απόκτηση πρώτης κατοικίας χάρη στο Σπίτι μου 1 και 2 (+2.930 εγκεκριμένα δάνεια από τον Ιούλιο έως τον Νοέμβριο),

2) 7.329 ιδιοκτήτες κλειστών/παλαιών κατοικιών έχουν λάβει ενίσχυση ή άτοκο δάνειο για την ανακαίνιση/αναβάθμιση της κατοικίας με σκοπό την ενοικίαση τους,

3) ~890.000 πολίτες που είναι ενοικιαστές έλαβαν την πρώτη επιστροφή ενοικίου για την στήριξη των εισοδημάτων τους,

4) Ψηφίστηκε τον Σεπτέμβριο ο νόμος Κοινωνικής Αντιπαροχής (ν. 5229/2025) με πρόσθετα κίνητρα για την προσέλκυση ιδιωτών ως μέτρο ενίσχυσης της προσφοράς ακινήτων,

5) Οριστικοποιήθηκε ο κατάλογος των πρώτων 10 δημοσίων ακινήτων που θα ωριμάσει η ΕΕΣΥΠ (PPF) προς προκήρυξη σε ιδιώτες για κοινωνική αντιπαροχή,

7) Εξασφαλίστηκε κοινοτική χρηματοδότηση από το ευρωπαϊκό Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο για την κατασκευή 1.350 κοινωνικών κατοικιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα σε 3 ανενεργά στρατόπεδα καθώς και για τη αποζημίωση του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας (Τ.Α.Εθ.Α.) με στόχο την χρηματοδότηση του δικού του οικιστικού προγράμματος»

Τέλος, οι επόμενες κυβερνητικές ενέργειες που τέθηκαν ως στόχοι για το 2026 είναι:

«1) Προκήρυξη των πρώτων 10 δημοσίων ακινήτων που έχουν παραχωρηθεί στο ΥΚΟΙΣΟ από τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης σε ιδιώτες για κοινωνική αντιπαροχή,

2) Προκήρυξη για την κατασκευή περί των 1.350 προσιτών κατοικιών σε 3 ανενεργά στρατόπεδα με χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο,

3) Ενεργοποίηση δύο νέων προγραμμάτων για ανακαινίσεις σε παλαιές κατοικίες τα οποία προβλέπουν:

α. Επιδότηση 80 έως 90% και έως 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο σε παλαιές κατοικίας έτους κατασκευής 1990 και παλαιότερες, μεγέθους έως 120 τ.μ. Η επιδότηση αφορά ήπιες ενεργειακής παρεμβάσεις που εξασφαλίζουν βελτίωση μίας ενεργειακής κλάσης, καθώς και εργασίες για υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εργασίες, νέα πλακάκια, αντικατάσταση δαπέδων ή ανακαίνιση των χώρων του μπάνιου και της κουζίνας, κ.ά.

β. Επιδότηση σε παλαιές κατοικίες και δημοτικά κτίρια που προορίζονται για κατοικίες σε δημοσίους υπαλλήλους σε δήμους και κοινότητες έως 1.500 κατοίκων».

Στη δεύτερη συνεδρίαση της επιτροπής μετείχαν: ο υπουργός Επικρατείας, αρμόδιος για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου Άκης Σκέρτσος, η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, Θανάσης Δαβάκης, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Λάζαρος Τσαβδαρίδης, ο γεν. γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, Κωνσταντίνος Γλούμης Ατσαλάκης, η διοικήτρια ΔΥΠΑ, Γιάννα Χορμόβα, ο διευθυντής του Ιδ.Γραφ. του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Χάρης Τσαβδάρης, η διευθύντρια του Ιδ.Γραφ. του υπουργού Επικρατείας, Σοφία Ρίτσου, οι κύριοι Ιωάννης Μπιτζης, Αντώνιος Βουδρής, Γιώργος Βεϊνόγλου από την Ernst & Young και από τον ΙΟΒΕ, ο Νικος Βέττας και η Ειρήνη Νομικού-Λαζάρου.

Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος δήλωσε:

«Η κυβέρνηση ξεδιπλώνει κάθε μήνα που περνάει έναν πυκνό σχεδιασμό στήριξης των πολιτών για το μείζον ζήτημα της προσιτής στέγης. Ήδη πάνω από 1,5 εκατ. δικαιούχοι (νέες οικογένειες, φοιτητές, στρατιωτικοί κ.ά.) έχουν ωφεληθεί από τις 43 πολιτικές που υλοποιούμε. Ταυτόχρονα ωριμάζουμε τις νέες πολιτικές προτεραιότητες που έχουμε θέσει ώστε το 2026 να προκηρύξουμε χιλιάδες νέες κατοικίες σε 3 αδρανή στρατόπεδα και τουλάχιστον 10 αδρανή δημόσια ακίνητα αξιοποιώντας μετά από εντατικές διαπραγματεύσεις και νέους ευρωπαϊκούς πόρους».

Από την πλευρά της η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου σημείωσε:

«Σε ελάχιστους μήνες, η Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής έχει ήδη αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα: από την ενεργοποίηση νέων εργαλείων, όπως η κοινωνική αντιπαροχή, μέχρι τη διεύρυνση υφιστάμενων προγραμμάτων που ενισχύουν τα νοικοκυριά.

Αυτή η πρόοδος δεν είναι τυχαία, είναι προϊόν συστηματικού συντονισμού και κοινής μεθοδολογίας μεταξύ όλων των υπουργείων. Με αυτόν τον ρυθμό, μπορούμε να διαμορφώσουμε πολιτικές που αυξάνουν το στεγαστικό απόθεμα, βελτιώνουν την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία και αποδίδουν πραγματικό όφελος στους πολίτες».

Η επόμενη συνεδρίαση της Επιτροπής θα οριστεί στις αρχές της νέας χρονιάς.

Υπενθυμίζεται ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη αναφερθεί στις επερχόμενες πρωτοβουλίες, ενώ ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, παρουσίασε επιπλέον πληροφορίες για τα δύο βασικά προγράμματα.

Νέο πρόγραμμα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης

Από τον Απρίλιο έως τον Μάιο του 2026 αναμένεται να ξεκινήσει το ανανεωμένο πρόγραμμα ανακαίνισης, με προϋπολογισμό που εξετάζεται στα 500 εκατ. ευρώ. Η μεγάλη καινοτομία αφορά τον συνδυασμό ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Σε αντίθεση με τα υπάρχοντα σχήματα που επιβάλλουν πλήρη ενεργειακή αναβάθμιση, εδώ το υποχρεωτικό ποσοστό θα ανέρχεται στο 20%, επιτρέποντας το 70%–80% του κόστους να κατευθυνθεί σε εργασίες γενικής ανακαίνισης.

Διεύρυνση εισοδηματικών κριτηρίων στο “Σπίτι μου 2”

Τις επόμενες ημέρες αναμένεται η δημοσίευση της ΚΥΑ που θα διευρύνει τα εισοδηματικά κριτήρια του προγράμματος «Σπίτι μου 2». Παράλληλα, η προθεσμία υποβολής αιτήσεων παρατείνεται έως 31 Αυγούστου 2025.

Τα νέα όρια διαμορφώνονται ως εξής:

• Άγαμοι: από 20.000 € ➜ 25.000 €

• Έγγαμοι: από 28.000 € ➜ 35.000 €

• Παιδιά: από 4.000 € ➜ 5.000 €

• Μονογονεϊκές οικογένειες: από 31.000 € ➜ 39.000 €

Έτσι, μια τετραμελής οικογένεια φτάνει πλέον όριο 45.000 €.

Περαιτέρω παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας

Στο σχέδιο μέτρων περιλαμβάνεται:

• Αύξηση της προσφοράς ακινήτων από Τράπεζες, το Δημόσιο και κοινωφελείς περιουσίες.

• Ενίσχυση του προϋπολογισμού του “Εξοικονομώ 2025”, ώστε να καλυφθούν περισσότερα νοικοκυριά.

Οι παρεμβάσεις αυτές συνθέτουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα ξεδιπλωθεί από το 2026, με στόχο την αποσυμφόρηση της στεγαστικής πίεσης και τη στήριξη των νοικοκυριών.