Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει επίσης νέο στεγαστικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» από τον Ιανουάριο του 2027, αλλά και περισσότερες κοινωνικές κατοικίες, για να αποκτήσουν δικό τους σπίτι περισσότερα νοικοκυριά.

Ταυτόχρονα διευρύνεται η επιστροφή ενοικίου που θα καταβληθεί σε χιλιάδες δικαιούχους στα τέλη του Νοεμβρίου, ενώ τη νέα χρονιά έρχονται νέες παρεμβάσεις και ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις που ενσωματώνονται στο πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ που προωθείται προς ψήφιση στη Βουλή τον Νοέμβριο.

Οι άμεσες παρεμβάσεις για να «ανοίξουν» σπίτια

Καθώς τα μέτρα ξεδιπλώνονται διαδοχικά, ενοικιαστές και ιδιοκτήτες θα πρέπει να αξιολογούν κάθε νέο μέτρο, προκειμένου να επιλέξουν αν και κατά πόσον τους εξυπηρετεί.

Συγκεκριμένα, τα μέτρα που τίθενται σε ισχύ προσφέρουν:

1. Ανακαίνιση παλαιών κατοικιών με επιχορήγηση από 70% έως 95%: με το πρόγραμμα αυτό του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας -και με κονδύλια από το ΕΣΠΑ μέσω του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών- θα επιδοτείται από το δημόσιο ο συνδυασμός εργασιών ανακαίνισης και ενεργειακών παρεμβάσεων. Στις 20 Οκτωβρίου δημοσιεύθηκε ο Οδηγός Εφαρμογής της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας», για εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης. Η ενίσχυση φτάνει έως τις 36.000 ευρώ για τις εργασίες, με δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης έως 2.500 ευρώ επιπλέον, για υποστηρικτικές υπηρεσίες.

Τα βασικά ποσοστά επιχορήγησης κυμαίνονται από 70% έως 80% της δαπάνης, ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία, αλλά με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις μπορούν να φτάσουν έως 85% και 95%, αντίστοιχα.

Οι αιτήσεις χρηματοδότησης δεν έχουν ακόμη ανοίξει. Η πλατφόρμα θα ενεργοποιηθεί πρώτα για τις κλειστές κατοικίες και, στη συνέχεια, για όσες χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία, σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν.

Ήδη έχουν εκδοθεί 94.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας από ενδιαφερομένους. Από αυτές 14.000 αφορούν κλειστές κατοικίες και 80.000 ιδιοκατοικούμενα ακίνητα. Η έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας δεν συνεπάγεται αυτομάτως έγκριση χρηματοδότησης. Για τα κλειστά σπίτια, επιτρέπεται είτε ιδιοκατοίκηση, είτε και εκμίσθωση ως κύρια κατοικία μετά την ανακαίνιση. Σε κάθε περίπτωση, καλύπτονται έτσι μακροχρόνιες ανάγκες στέγασης νοικοκυριών, αποφορτίζοντας τη στεγαστική πίεση.

2. Φορολογικά κίνητρα για κλειστά σπίτια που επιστρέφουν στη μακροχρόνια μίσθωση: Παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 η δυνατότητα απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος των μισθωμάτων για τους πρώτους 36 μήνες. Το μέτρο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αφορά επιλέξιμες κατοικίες έως 120 τ.μ., με προσαύξηση 20 τ.μ. για κάθε εξαρτώμενο παιδί του ενοικιαστή πάνω από τα δύο, και μισθώσεις τουλάχιστον τριών ετών.

Το σπίτι πρέπει, κατά κανόνα, να ήταν κενό ή να μην είχε χρησιμοποιηθεί ως κατοικία τα τρία προηγούμενα φορολογικά έτη. Μπορεί επίσης να είχε διατεθεί αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση το προηγούμενο φορολογικό έτος, εφόσον τώρα επιστρέψει σε μακροχρόνια μίσθωση. Προβλέπεται επίσης ειδική δυνατότητα περιορισμένης μίσθωσης, τουλάχιστον έξι συνεχόμενων μηνών, σε γιατρούς και νοσηλευτές του Δημοσίου, εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης και ένστολους. Η απαλλαγή δεν καλύπτει αυτομάτως κάθε νέα μίσθωση και συνδέεται με συγκεκριμένους όρους διατήρησής της. Η παράταση περιλαμβάνεται στο προς ψήφιση πολυνομοσχέδιο της ΔΕΘ.

3. Περιορισμοί στα νέα “Airbnb” σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη: Το «πάγωμα» νέων εγγραφών ακινήτων στις συγκεκριμένες περιοχές συνεχίζεται και το 2027. Αφορά τρία δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και το 1ο δημοτικό διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης, με στόχο να περιοριστεί η περαιτέρω μεταφορά κατοικιών από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια μίσθωση. Η παρέμβαση αφορά νέες καταχωρίσεις στις συγκεκριμένες περιοχές και όχι γενική απαγόρευση των υφιστάμενων καταλυμάτων.

Νέες παρεμβάσεις το 2027

Από Ιανουάριο ξεκινούν και νέες παρεμβάσεις:

4. Νέο Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ»: Το πρόγραμμα των 2 δισ. ευρώ προβλέπεται να δώσει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Τα όρια που έχουν ανακοινωθεί φτάνουν τα 55 έτη για την ηλικία των δικαιούχων, τις 300.000 ευρώ για την εμπορική αξία του ακινήτου και τις 230.000 ευρώ για το ανώτατο δάνειο, έως το 90% της αξίας. Προβλέπονται διευρυμένα εισοδηματικά όρια για να ενταχθούν περισσότερες οικογένειες με παιδιά, αλλά και μεγαλύτερα σπίτια με περισσότερα τετραγωνικά επιφανείας για πολύτεκνες οικογένειες, προκειμένου να αποκτήσουν δικό τους σπίτι.

5. Νέες κοινωνικές κατοικίες από δημόσια ακίνητα: Ο σχεδιασμός προβλέπει 2.350 ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ, και περίπου 450 κατοικίες από την ανακαίνιση δημόσιων κτιρίων. Παράλληλα, προωθείται η κοινωνική αντιπαροχή, με σχεδιασμό για την αξιοποίηση των πρώτων οκτώ δημόσιων ακινήτων. Οι κατοικίες αυτές είναι προγραμματισμένες και δεν έχουν ακόμη παραδοθεί.

6. Νέο κίνητρο για κατασκευή κατοικιών προς ενοικίαση: Προβλέπεται φορολογική ενίσχυση για κατασκευές τύπου «build to rent», δηλαδή κτίρια που θα προορίζονται για μακροχρόνια μίσθωση. Οι όροι, το ύψος του κινήτρου και η ημερομηνία έναρξης δεν έχουν ακόμη εξειδικευτεί, στόχος όμως είναι να προστεθούν εκατοντάδες νέα σπίτια για μακροχρόνια ενοικίαση.

Μέτρα που στηρίζουν ενοικιαστές και ιδιοκτήτες

«Ανάσες» σε ενοικιαστές και ιδιοκτήτες δίνουν επίσης άλλα μέτρα που ξεκινούν για πρώτη φορά ή διευρύνονται, όπως:

7. Επιστροφή ενοικίου: Στις 30 Νοεμβρίου θα πληρωθεί η επιδότηση που αφορά το φορολογικό έτος 2025, για τους μήνες που οι δικαιούχοι πλήρωναν ενοίκιο. Προβλέπεται διπλή επιστροφή (διπλάσιο ποσό) για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια, ανακουφίζοντας τα νοικοκυριά.

8.Μείωση φόρου για ιδιοκτήτες στα εισοδήματα από ενοίκια: Για τα ενοίκια που καταβάλλονται φέτος (φορολογικό έτος 2026) προβλέπεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% στο τμήμα του εισοδήματος από ακίνητα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ. Η ελάφρυνση αφορά τους ιδιοκτήτες που έχουν κίνητρο να ανοίξουν σπίτια για ενοικίαση, ή και να μεταφέρουν στους μισθωτές μέρος της ελάφρυνσης που θα έχουν από φόρους, μειώνοντας το ποσό που ζητούν για ενοίκιο.

9. Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ σε περισσότερους μικρούς οικισμούς από το 2027: Η διεύρυνση αφορά κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία, με εξαίρεση την Αττική πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων. Ισχύει για φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα και φορολογητέα αξία πλήρους κυριότητας έως 400.000 ευρώ. Δεν αφορά όμως στο σύνολο των ακινήτων κάθε ιδιοκτήτη.

10. Φορολογικές παρατάσεις για ανακαινίσεις και οικοδομές: Το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών παρατείνει έως το τέλος του 2027 τη μείωση φόρου για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, την αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και την αναστολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις. Όσο διαρκεί η αναστολή ΦΠΑ, ο κατασκευαστής υποβάλλει αίτηση και στις σχετικές μεταβιβάσεις επιβάλλεται χαμηλός φόρος μεταβίβασης 3% αντί ΦΠΑ.

11. Αύξηση του φόρου μεταβίβασης για αγοραστές από το εξωτερικό: Από την 1η Ιουλίου 2027 ο συντελεστής ανεβαίνει από 3% σε 15% για αγορές κατοικιών από φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών ΕΕ και ΕΟΧ. Μπαίνει έτσι φραγμός στις μαζικές αγορές ακινήτων από επενδυτές από Μέση Ανατολή, Κίνα κλπ. Το κριτήριο πάντως είναι η φορολογική κατοικία του αγοραστή, όχι η υπηκοότητα.

Στόχος είναι να επιστρέψουν περισσότερα κλειστά σπίτια στην αγορά, να αυξηθεί η διαθέσιμη κοινωνική κατοικία και να στηριχθούν τόσο οι ενοικιαστές όσο και οι ιδιοκτήτες.

Ανακαίνιση κατοικιών με επιδότηση έως 95%

Το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» προβλέπει επιχορήγηση από 70% έως 95% για εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης, με ανώτατο ποσό τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Προβλέπεται επιπλέον χρηματοδότηση έως 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες. Αφορά κλειστά σπίτια που θα χρησιμοποιηθούν ως κύρια κατοικία ή θα διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση, καθώς και κατοικίες που ήδη ιδιοκατοικούνται.

Σύμφωνα με τον Οδηγό Εφαρμογής, η πλατφόρμα θα ενεργοποιηθεί πρώτα για τις κλειστές κατοικίες και στη συνέχεια για τις ιδιοκατοικούμενες. Η έκδοση βεβαίωσης επιλεξιμότητας δεν ισοδυναμεί με έγκριση χρηματοδότησης.

Φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις

Το πολυνομοσχέδιο προβλέπει παράταση και για το 2027 της απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για μισθώματα κατοικιών που ήταν κενές ή διατίθεντο αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση και επιστρέφουν στη μακροχρόνια. Η φοροαπαλλαγή διαρκεί 36 μήνες και αφορά, υπό προϋποθέσεις, ακίνητα έως 120 τ.μ., με προσαύξηση του ορίου για οικογένειες με περισσότερα παιδιά. Η απαλλαγή συνδέεται με συγκεκριμένους όρους και δεν καλύπτει κάθε νέα μίσθωση.

Παράλληλα, προβλέπεται νέος ενδιάμεσος φορολογικός συντελεστής 25% για εισόδημα από ακίνητα από 12.000 έως 24.000 ευρώ, καθώς και παράταση για το 2027 της μείωσης φόρου για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων και της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές.

Περιορισμοί στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις

Το «πάγωμα» νέων εγγραφών ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης σχεδιάζεται να συνεχιστεί το 2027 σε περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Το μέτρο αφορά συγκεκριμένες δημοτικές ενότητες και νέες καταχωρίσεις· δεν αποτελεί γενική απαγόρευση για τα ακίνητα που ήδη λειτουργούν ως καταλύματα.

«Σπίτι μου ΙΙΙ» και κοινωνικές κατοικίες

Το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», με συνολικά κεφάλαια 2 δισ. ευρώ μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, έχει ανακοινωθεί για το 2027. Θα παρέχει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια για αγορά πρώτης κατοικίας. Τα τελικά κριτήρια και οι όροι ένταξης θα καθοριστούν με τις σχετικές αποφάσεις.

Στον σχεδιασμό για την κοινωνική κατοικία περιλαμβάνεται η ανέγερση 2.350 κατοικιών σε δημόσια ακίνητα, μεταξύ των οποίων ανενεργά στρατόπεδα, καθώς και η αξιοποίηση του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής. Πρόκειται για προγραμματισμένες παρεμβάσεις και οι κατοικίες δεν έχουν ακόμη παραδοθεί.

Παράλληλα, προβλέπεται φορολογικό κίνητρο για επενδύσεις τύπου «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» (Build to Rent), δηλαδή για την κατασκευή κατοικιών που θα διατίθενται σε μακροχρόνια μίσθωση. Οι ειδικότεροι όροι του μέτρου αναμένεται να εξειδικευτούν.

Επιστροφή ενοικίου και νέες φορολογικές ρυθμίσεις

Η επιστροφή ενοικίου για το φορολογικό έτος 2025 έχει προγραμματιστεί για τις 30 Νοεμβρίου. Το πολυνομοσχέδιο διευρύνει τα εισοδηματικά όρια, ενώ προβλέπει επιστροφή δύο ενοικίων για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην περιφέρεια, χωρίς εισοδηματικό περιορισμό. Η σχετική ενίσχυση για τα μισθώματα του 2024 έχει ήδη καταβληθεί σε δικαιούχους αυτών των επαγγελματικών ομάδων.

Από το 2027 προβλέπεται επίσης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 στη Δυτική Μακεδονία, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Επιπλέον, από την 1η Ιουλίου 2027 ο φόρος μεταβίβασης κατοικιών για φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι ΕΕ ή ΕΟΧ προβλέπεται να αυξηθεί από 3% σε 15%.

Τα περισσότερα από τα νέα φορολογικά μέτρα δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ: περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο που βρίσκεται σε διαβούλευση και αναμένεται να ψηφιστεί εντός Νοεμβρίου.

Όπως υπογράμμισε αρχικά «Ένα πάρα πολύ σημαντικό πρόβλημα είναι η στέγαση. Είναι και για τη χώρα μας, αλλά και για όλη την Ευρώπη. Εμείς έχουμε πει ότι δεν λύνεται μόνο με μία πράξη. Το συγκεκριμένο θέλει πολλές δράσεις. Έχουμε ήδη 6,5 δισεκατομμύρια σε δράσεις για να στηρίξουμε αυτό το θέμα της στέγασης. Και εδώ ερχόμαστε με ένα τρίτο πρόγραμμα Σπίτι μου. Υπάρχουν και άλλα προγράμματα που μπορούμε να τα πούμε στη συνέχεια, αλλά με αυτό το τρίτο πρόγραμμα θέλουμε να συνεχίσουμε έτσι ώστε να μπορούν οι συμπολίτες μας να αγοράζουν σπίτι και στο τέλος να πληρώνουν χαμηλότερη δόση από αυτήν που θα πλήρωναν αν νοίκιαζαν ένα σπίτι. Αυτός είναι ο στόχος και το έχουμε διευρυμένο αυτό το πρόγραμμα για να καλύψει περισσότερους συμπολίτες μας και περισσότερα σπίτια».

Όπως είπε, το «Σπίτι μου 3» θα είναι πιο διευρυμένο τόσο ως προς την ηλικία των δικαιούχων όσο και ως προς την αξία της κατοικίας και το ύψος του δανείου.

Συγκεκριμένα:

• Το ηλικιακό όριο επεκτείνεται έως τα 55 έτη.
• Η ανώτατη αξία της κατοικίας αυξάνεται από 250.000 σε 300.000 ευρώ.
• Το ανώτατο ποσό του δανείου αυξάνεται από 190.000 σε 230.000 ευρώ.
• Το όριο των 150 τετραγωνικών μέτρων προσαυξάνεται κατά 10 τ.μ. για κάθε παιδί πάνω από το τέταρτο.
• Διευρύνονται και τα εισοδηματικά κριτήρια. Ενδεικτικά, τετραμελής οικογένεια μπορεί να ενταχθεί με εισόδημα έως 49.000 ευρώ, ενώ για πενταμελή οικογένειατο όριο φτάνει τα 56.000 ευρώ.

Πότε ανοίγει το «Σπίτι μου 3»

Σύμφωνα με τον Αναπληρωτή Υπουργό, το νέο πρόγραμμα αναμένεται να ανοίξει περί τα τέλη Δεκεμβρίου ή στις αρχές Ιανουαρίου, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι απαραίτητες τεχνικές προετοιμασίες.

Φοιτητικές εστίες και επίδομα συγκατοίκησης

Αναφερόμενος στο παραπάνω θέμα ο κ. Παπαθανάσης σημείωσε «Κάτι πολύ σημαντικό που θέλω να σας πω είναι ότι είναι σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή η κατασκευή 8.000 φοιτητικών εστιών από ένα πρόγραμμα που τρέχει Συμπράξεων Δημοσίου Ιδιωτικού Τομέα, που το πληρώνει δηλαδή το εθνικό πρόγραμμα. Υπάρχει επίσης, ένα νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα που θα δημιουργήσει φοιτητικές εστίεςαπό το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και γενικά υπάρχει επίδομα για συγκατοίκηση 2 φοιτητών, 2.500 ο κάθε φοιτητής. Δηλαδή, 2 φοιτητές που συγκατοικούν παίρνουν 5.000 ευρώ το χρόνο προκειμένου να υποστηριχθούν για να μπορέσουν να νοικιάσουν ένα σπίτι».

«Ανακαινίζω»: Έως 95% επιδότηση για την ανακαίνιση κατοικιών

Ο Αναπληρωτής Υπουργός αναφέρθηκε και στο πρόγραμμα «Ανακαινίζω», το οποίο, όπως είπε, παρουσιάζει μεγάλη ανταπόκριση. Συνολικά έχουν εκδοθεί περίπου 90.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, εκ των οποίων περίπου 12.000 αφορούν κλειστές κατοικίες. Το πρόγραμμα επιδοτεί έως και 95% της δαπάνης ανακαίνισης, ενώ δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης.

«Είναι ανοιχτό το πρόγραμμα «Ανακαινίζω» το οποίο τι κάνει; Επιδοτεί έως 95% για να ανακαινίσουμε ένα σπίτι, όχι μόνο με ενεργειακή αναβάθμιση (…). Και όλο αυτό έχει πάρα πολύ μεγάλη ανταπόκριση. Είναι συνολικά 90.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας που ελήφθησαν, εκ των οποίων οι 12.000 είναι για κλειστά σπίτια, τα οποία οι συμπολίτες μας θέλουν να τα ανακαινίσουν και στη συνέχεια είτε να τα νοικιάσουν για πέντε χρόνια με τρία χρόνια σταθερό ενοίκιο για να μπορέσει να ωφεληθεί και αυτός που νοικιάζει, είτε να τα ιδιοκατοικήσουν γιατί υπάρχουν οικογένειες που έχουν παλαιότερα σπίτια που δεν μπορούν να τα δώσουν στα παιδιά τους γιατί δεν είναι στο επίπεδο για να μείνουν τα παιδιά τους. Τώρα λοιπόν, έρχονται να τα ανακαινίσουν και να τα δώσουν στα παιδιά τους, να ιδιοκατοικηθούν. Επομένως, βλέπετε και με τα 13.000 σπίτια, με όλα αυτά που σας λέω, περίπου θα φτάσουμε στις 51.000 σπίτια που είτε αγοράζουν οι συμπολίτες μας και πληρώνουν κατ’ ουσίαν χαμηλότερη δόση από ότι στο ενοίκιο, είτε ανοίγουν και δίδονται για μίσθωση».

Κοινωνική κατοικία και κοινωνική αντιπαροχή

Ο κ. Παπαθανάσης ανακοίνωσε ακόμη την έναρξη δράσεων για την κοινωνική κατοικία και την κοινωνική αντιπαροχή.

«Τώρα λοιπόν ξεκινάμε και την κοινωνική κατοικία και μάλιστα έχουμε κοινωνική κατοικία και κοινωνική αντιπαροχή. Δύο προγράμματα. Η κοινωνική κατοικίαθα τρέξει μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου για να δημιουργηθούν 2.800 κοινωνικές κατοικίες και στην κοινωνική αντιπαροχή δίνουμε τα οικόπεδα και παίρνουμε αντιπαροχή διαμερίσματα τα οποία θα τα δώσουμε σε ευάλωτους συμπολίτες μας, θα τα μισθώσουμε δηλαδή σε ευάλωτους με πολύ χαμηλό ενοίκιο για να μην έχουν την επιβάρυνση του ενοικίου. Αυτά έχουν ξεκινήσει ήδη, δηλαδή υπάρχει η διαδικασία που την τρέχει η μονάδα του Υπερταμείου. Οπωσδήποτε όμως, θα πάρουν τρία χρόνια (…)», επισήμανε χαρακτηριστικά.

Στόχος να μπουν περισσότερα σπίτια στην αγορά

Το βασικό «κλειδί» των νέων μέτρων είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Η κυβερνητική εκτίμηση είναι ότι χωρίς περισσότερα διαθέσιμα ακίνητα προς μακροχρόνια μίσθωση δύσκολα μπορεί να επιτευχθεί ουσιαστική αποκλιμάκωση των ενοικίων.Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η ενίσχυση των κινήτρων για τους ιδιοκτήτες που διαθέτουν σήμερα κλειστά ακίνητα, ώστε να τα επαναφέρουν στην αγορά. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται οι παρεμβάσεις για την ανακαίνιση παλαιών κατοικιών, καθώς ένα μεγάλο τμήμα του υφιστάμενου αποθέματος παραμένει εκτός αγοράς επειδή απαιτεί σημαντικές εργασίες πριν μπορέσει να κατοικηθεί.

Στο μικροσκόπιο και οι βραχυχρόνιες μισθώσεις

Ένα ακόμη μέτωπο είναι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η τουριστική ζήτηση έχει περιορίσει σημαντικά τον αριθμό των κατοικιών που προσφέρονται σε μόνιμους κατοίκους.Η κατεύθυνση δεν είναι απλώς να αυξηθούν οι επιδοτήσεις προς ενοικιαστές, αλλά να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα από την πλευρά της προσφοράς. Η επιστροφή περισσότερων ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση θεωρείται βασική προϋπόθεση ώστε να περιοριστεί η πίεση στις τιμές.

Αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας

Στο ευρύτερο σχέδιο εντάσσεται και η αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων για κατοικίες, μέσω σχημάτων κοινωνικής αντιπαροχής και συνεργασίας με ιδιώτες. Η λογική είναι να δημιουργηθεί νέο στεγαστικό απόθεμα χωρίς το σύνολο του κόστους να επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.Η αύξηση της προσφοράς είναι κρίσιμη, καθώς τα τελευταία στοιχεία της αγοράς δείχνουν ότι οι ανατιμήσεις συνεχίζονται. Στην Αττική, για παράδειγμα, το μέσο ενοίκιο αυξήθηκε κατά 4,3% το 2026, ενώ στα Δυτικά Προάστια η άνοδος έφτασε το 5,7%. Στη Θεσσαλονίκη η μέση αύξηση διαμορφώθηκε στο 3%.

Το μεγάλο στοίχημα: Να πέσουν πραγματικά τα ενοίκια

Η αποτελεσματικότητα των νέων μέτρων θα κριθεί τελικά από ένα αποτέλεσμα: αν θα αυξηθούν ουσιαστικά τα διαθέσιμα σπίτια.Οι επιδοτήσεις μπορούν να περιορίσουν προσωρινά το κόστος για ένα νοικοκυριό, αλλά εάν η ζήτηση παραμένει πολύ μεγαλύτερη από την προσφορά, οι τιμές δύσκολα αποκλιμακώνονται. Γι' αυτό και το βάρος μεταφέρεται πλέον στα κλειστά ακίνητα, στις ανακαινίσεις, στη δημόσια περιουσία και στη διαχείριση των βραχυχρόνιων μισθώσεων.

]]> https://www.moneypress.gr/stegastiko-nea-metra-gia-ti-deth-ti-ekse/ Wed, 19 Aug 2026 11:30:00 +0000 https://www.moneypress.gr/?p=218314 Νέο γύρο παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης εξετάζει η κυβέρνηση ενόψει της ΔΕΘ, με το βάρος να πέφτει στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, στη διευκόλυνση της αγοράς πρώτης κατοικίας και στην ανακούφιση των νοικοκυριών από το υψηλό κόστος των ενοικίων.

Στο τραπέζι έχουν τεθεί 14 προτάσεις, οι οποίες αποτελούν έναν «οδηγό» για τις τελικές αποφάσεις που θα ληφθούν πριν από τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη.

Το στεγαστικό έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς η άνοδος των τιμών αγοράς και των ενοικίων έχει περιορίσει σημαντικά την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία.

Η κυβερνητική στρατηγική επιχειρεί να κινηθεί ταυτόχρονα σε διαφορετικά μέτωπα: περισσότερα σπίτια στην αγορά, νέες δυνατότητες χρηματοδότησης, κίνητρα προς τους ιδιοκτήτες και στήριξη ενοικιαστών και νέων νοικοκυριών.

Νέο μοντέλο στεγαστικών δανείων

Μία από τις προτάσεις που ξεχωρίζουν αφορά τη δημιουργία νέου τύπου στεγαστικών δανείων, με πρότυπο πρακτικές που εφαρμόζονται στη Γαλλία.

Η φιλοσοφία της παρέμβασης είναι να γίνει ευκολότερη η πρόσβαση στην αγορά κατοικίας για νοικοκυριά τα οποία σήμερα δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη τραπεζική χρηματοδότηση.

Το κόστος αγοράς ενός ακινήτου έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ η ανάγκη για ίδια κεφάλαια αποτελεί συχνά απαγορευτικό παράγοντα, ιδιαίτερα για τους νεότερους.

Στο τραπέζι το «Σπίτι μου ΙΙΙ»

Στον κυβερνητικό σχεδιασμό βρίσκεται παράλληλα η συνέχεια των προγραμμάτων απόκτησης πρώτης κατοικίας.

Ένα νέο πρόγραμμα τύπου «Σπίτι μου ΙΙΙ» έχει ήδη μπει στη συζήτηση, με σενάρια για πιο ευέλικτα εισοδηματικά κριτήρια και διεύρυνση των δικαιούχων.

Στόχος είναι να δοθεί πρόσβαση σε χρηματοδότηση σε περισσότερα νοικοκυριά που σήμερα βρίσκονται εκτός των υφιστάμενων προγραμμάτων.

Το μεγάλο πρόβλημα των κλειστών ακινήτων

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της ελληνικής αγοράς κατοικίας παραμένει ο μεγάλος αριθμός ακινήτων που βρίσκονται εκτός της μακροχρόνιας μίσθωσης.

Για τον λόγο αυτό, σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων επικεντρώνεται στην επιστροφή κλειστών κατοικιών στην αγορά.

Η κυβέρνηση έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση μέσω προγραμμάτων ανακαίνισης και κινήτρων προς τους ιδιοκτήτες.

Στο πλαίσιο των προηγούμενων αποφάσεων έχουν εξασφαλιστεί 400 εκατ. ευρώ για μεγαλύτερο πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», με στόχο την ενεργοποίηση χιλιάδων κλειστών ακινήτων.

Κίνητρα στους ιδιοκτήτες για περισσότερα σπίτια στην αγορά

Η βασική οικονομική λογική είναι ότι η στεγαστική κρίση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με επιδόματα.

Απαιτείται ταυτόχρονα αύξηση της προσφοράς κατοικιών.

Για τον λόγο αυτό εξετάζονται φορολογικά και άλλα κίνητρα ώστε ιδιοκτήτες να διαθέσουν κλειστά ακίνητα στη μακροχρόνια μίσθωση. Φορολογικές ελαφρύνσεις για ιδιοκτήτες και νέες χρηματοδοτήσεις βρίσκονται ήδη μεταξύ των σεναρίων που συζητούνται για τη ΔΕΘ.

Η λογική είναι απλή: όσο περισσότερα σπίτια επιστρέφουν στην αγορά τόσο αυξάνονται οι επιλογές των ενοικιαστών και δημιουργούνται προϋποθέσεις για αποκλιμάκωση των πιέσεων στις τιμές.

Νέα εργαλεία για την κοινωνική κατοικία

Στο ευρύτερο σχέδιο μπαίνει και η αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας για τη δημιουργία νέου αποθέματος κατοικιών.

Η κοινωνική αντιπαροχή, η αξιοποίηση ανενεργών δημόσιων κτιρίων και η συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα μπορούν να αποτελέσουν εργαλεία για την κατασκευή ή διάθεση κατοικιών με χαμηλότερο κόστος.

Το ζήτημα της προσφοράς θεωρείται πλέον καθοριστικό, καθώς ακόμη και μια μεγάλη αύξηση των επιδομάτων μπορεί να έχει περιορισμένο αποτέλεσμα εάν ο αριθμός των διαθέσιμων κατοικιών παραμένει χαμηλός.

Φοιτητική στέγη: Πάνω από 8.000 νέες θέσεις

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη φοιτητική κατοικία.

Περισσότερες από 8.000 θέσεις φοιτητικών εστιών βρίσκονται σε διαδικασία κατασκευής σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με πρόσφατες κυβερνητικές ανακοινώσεις.

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία για πόλεις με μεγάλο φοιτητικό πληθυσμό, όπου η ζήτηση για μικρά διαμερίσματα ασκεί πρόσθετη πίεση στα ενοίκια.

Το Airbnb παραμένει στην εξίσωση

Η βραχυχρόνια μίσθωση εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο μέρος της συζήτησης για το στεγαστικό.

Σε περιοχές με μεγάλη τουριστική ζήτηση, σημαντικός αριθμός κατοικιών έχει μετακινηθεί τα προηγούμενα χρόνια από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια αγορά.

Η κυβέρνηση αναζητά μια ισορροπία που δεν θα πλήττει την τουριστική και επενδυτική δραστηριότητα, αλλά ταυτόχρονα θα αποτρέπει την υπερβολική συρρίκνωση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος.

Στο επίκεντρο και τα ενοίκια

Το κόστος ενοικίασης αποτελεί ίσως το πιο άμεσο πρόβλημα για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά.

Για εργαζόμενους και οικογένειες που δεν έχουν ιδιόκτητη κατοικία, το ενοίκιο απορροφά πλέον σημαντικό μέρος του μηνιαίου διαθέσιμου εισοδήματος.

Γι' αυτό οι παρεμβάσεις που εξετάζονται δεν περιορίζονται στην αγορά πρώτης κατοικίας, αλλά επεκτείνονται και στη στήριξη της μακροχρόνιας μίσθωσης.

Η μεγάλη μάχη είναι η αύξηση της προσφοράς

Η νέα φιλοσοφία της στεγαστικής πολιτικής φαίνεται να μετακινείται σταδιακά από την αποκλειστική επιδότηση της ζήτησης προς την αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων κατοικιών.

Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης χωρίς αντίστοιχη αύξηση της προσφοράς μπορεί τελικά να οδηγήσει σε περαιτέρω άνοδο των τιμών.

Έτσι, το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να κινηθεί σε τρεις άξονες: αγορά κατοικίας, ενοίκιο και αύξηση στεγαστικού αποθέματος.

Οι τελικές αποφάσεις στη ΔΕΘ

Το πακέτο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Οι κυβερνητικές συσκέψεις συνεχίζονται και το συνολικό οικονομικό πακέτο της ΔΕΘ εκτιμάται ότι θα κινηθεί περίπου στα 1,5 δισ. ευρώ, με το βάρος να πέφτει στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και της μεσαίας τάξης.

Οι τελικές επιλογές για το στεγαστικό θα εξαρτηθούν από το δημοσιονομικό κόστος κάθε παρέμβασης αλλά και από το κατά πόσο μπορεί να αυξήσει πραγματικά την προσφορά κατοικιών.

Το βέβαιο είναι ότι η στέγη θα αποτελέσει ένα από τα κεντρικά κεφάλαια της φετινής ΔΕΘ, καθώς η αντιμετώπιση του κόστους κατοικίας έχει μετατραπεί σε βασική οικονομική και κοινωνική προτεραιότητα.

Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις για τα ακίνητα ενσωματώνονται στην ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ, καθώς το στεγαστικό πρόβλημα παραμένει άλυτο στην Ελλάδα, ενώ όλοι οι δείκτες αποτυπώνουν επιδείνωση. Και τα ενοίκια αλλά και οι τιμές πώλησης των ακινήτων αυξάνονται με μεγαλύτερη ταχύτητα συγκριτικά με τη μέση μεταβολή του εισοδήματος και αυτό οδηγεί στην ανάγκη να διατίθεται ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος για να καλυφθεί η βασική στεγαστική ανάγκη. Με αυτό το δεδομένο, ο φάκελος «ακίνητα» δεν θα μπορούσε να λείπει από το καλάθι των εξαγγελιών της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Στο οικονομικό επιτελείο αναζητούν πόρους. Ουσιαστικά, ζητούμενο είναι να αξιοποιηθούν αναπτυξιακά κονδύλια, τα οποία μπορούν να χρηματοδοτήσουν δράσεις τύπου «Σπίτι μου» ή «Ανακαινίζω», χωρίς όμως να μειώνουν τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος προορίζεται για φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι παρεμβάσεις για τα ακίνητα και το στεγαστικό πρόβλημα ουσιαστικά κατατάσσονται σε τέσσερις «δεξαμενές»: μέτρα που ισχύουν μέχρι 31/12/2026 και πρέπει να αποφασιστεί η παράτασή τους, μέτρα που έχουν νομοθετηθεί αλλά δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη, μέτρα που θα σχεδιαστούν και θα υλοποιηθούν για πρώτη φορά, αλλά και παρεμβάσεις που θα λάβουν τη μορφή «προγραμμάτων».

Ειδικότερα:

Προς παράταση

Τέσσερα είναι τα μέτρα που ισχύουν μέχρι το τέλος του 2026 και πρέπει να αποφασιστεί η παράτασή τους:

• Η αναστολή της επιβολής ΦΠΑ στην ανέγερση νέων οικοδομών. Είναι ένα μέτρο που ανανεώνεται κάθε χρόνο και θεωρείται δεδομένο ότι το ίδιο θα συμβεί και για το 2027, καθώς εν μέσω στεγαστικής κρίσης δεν θα υπήρχε καμία λογική να επιβληθεί ένας φόρος που θα έπληττε την προσφορά ακινήτων.
• Η παράταση του «παγώματος» στον φόρο υπεραξίας, ο οποίος έχει νομοθετηθεί αλλά δεν έχει εφαρμοστεί. Ουσιαστικά, ο φόρος υπεραξίας κατά την αγοραπωλησία δεν έχει επιβληθεί ποτέ.
• Η έκπτωση φόρου για την ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων και κατοικιών λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και μέχρι σήμερα έχει καλύψει τις δαπάνες που θα έχουν πραγματοποιηθεί από 1/1/2024 έως 31/12/2026. Το μέτρο δεν έχει αποδώσει ιδιαίτερα και είναι πιθανό η παράταση να συνοδευτεί και από βελτίωση των όρων και των προϋποθέσεων. Η έκπτωση φτάνει έως το 100% των επιλέξιμων δαπανών, με συνολικό ανώτατο όριο δαπανών τα 16.000 ευρώ, ενώ το όφελος μπορεί να φτάσει στα 3.200 ευρώ ανά έτος και σε βάθος 5ετίας. Απαιτείται η εξόφληση των ποσών αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, η έκδοση των νόμιμων παραστατικών με αναγραφή του ΑΤΑΚ του ακινήτου και η διαβίβασή τους στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ.
• Το μέτρο της τριετούς απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για τα ενοίκια σε κλειστά ακίνητα ή ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης που μετατρέπονται σε μακροχρόνια λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και επίσης αναμένεται να παραταθεί, με την ΠΟΜΙΔΑ να ζητάει ήδη διεύρυνση, ώστε να μην αφορά το μέτρο μόνο τα κλειστά επί τριετία ακίνητα.

Το 2027 θα φέρει την ενεργοποίηση στην πράξη της νέας κλίμακας φορολόγησης των ενοικίων, οπότε θα υπάρξει μείωση φορολογικού βάρους για όσους δηλώνουν πάνω από 12.000 ευρώ τον χρόνο αποκλειστικά από ενοίκια. Επίσης, καταργείται πλήρως ο ΕΝΦΙΑ για τις περιοχές με πληθυσμό κάτω των 1.200 κατοίκων, μέτρο που ξεκίνησε το 2026 με τη μείωση του φόρου κατοχής στις συγκεκριμένες περιοχές κατά 50%.

Νέες κινήσεις

Για το περιεχόμενο των νέων παρεμβάσεων αλλά και προγραμμάτων επιδότησης, το οικονομικό επιτελείο θέλει να συγκεντρώσει όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία από την πρόοδο των υφιστάμενων δράσεων. Ήδη υπάρχει η εμπειρία με το «Σπίτι μου 2», το οποίο ναι μεν έφερε πάνω από 20.000 χαμηλότοκα δάνεια, αλλά από την άλλη «κατηγορείται» ως πρόγραμμα ότι οδήγησε στη μεγάλη ανατίμηση των παλαιών ακινήτων.

Αντίστοιχα, το πρόγραμμα «Ανακαινίζω» που βρίσκεται σε εξέλιξη, συγκεντρώνει αυτή τη στιγμή εν διαφέρον κυρίως από ιδιοκτήτες που θέλουν να ανακαινίσουν την κύρια κατοικία τους. Δεν υπάρχει ανάλογο ενδιαφέρον και για την επισκευή κλειστών ακινήτων, που είναι και το βασικό ζητούμενο για να αυξηθεί η προσφορά στέγης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ερωτηθείς σχετικά, υποστήριξε ότι η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να εξελίσσεται σε διαγωνισμό εξαγγελιών, ότι κάθε μέτρο πρέπει πρώτα να αξιολογείται, να καταγράφεται τι αποδίδει, τι χρειάζεται βελτίωση και πού απαιτούνται νέες παρεμβάσεις.

Το να ανακοινωθεί ένα νέο στεγαστικό πρόγραμμα από τον πρωθυπουργό στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης είναι σενάριο που συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες. Αυτό που αναζητείται είναι το πού θα πέσει το βάρος. Αυτό που έχει διαπιστωθεί ως πρόβλημα είναι η ελλιπής καταγραφή της ακίνητης περιουσίας, αλλά και ο κατακερματισμός του έργου. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο έχει δρομολογηθεί το «Μητρώο Ιδιοκτησίας Ακινήτων», το οποίο όμως δεν έχει τεθεί ακόμη σε εφαρμογή.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, φιλοδοξεί να ανοίξει έναν ουσιαστικό διάλογο για τις πολιτικές που μπορούν να εφαρμοστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η εκτίναξη των ενοικίων, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και η αυξημένη πίεση στις μεγάλες πόλεις αποτελούν πλέον κοινή πρόκληση για τις οικονομίες της ευρωζώνης.

Οι 21 χώρες-μέλη που συμμετέχουν στο Eurogroup θα ανταλλάξουν εμπειρίες και να αντλήσουν ιδέες για αποτελεσματικές πολιτικές προσιτής κατοικίας, με βάση τα επιτυχημένα μοντέλα στεγαστικής πολιτικής που εφαρμόζουν η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Κροατία.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Στην πράξη, όμως, η εικόνα αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη. Τα δεδομένα που αποτυπώνουν την πραγματική κατάσταση των κλειστών ακινήτων δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των κατοικιών δεν μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα, ακυρώνοντας σε μεγάλο βαθμό τις ελπίδες για μια γρήγορη παρέμβαση στην αγορά κατοικίας.

Παράγοντες της κτηματαγοράς αλλά και φορείς του Δημοσίου εκτιμούσαν ότι η ενεργοποίηση εκατοντάδων χιλιάδων αδρανών κατοικιών θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική ανάσα σε νοικοκυριά που αδυνατούν να βρουν προσιτή στέγη είτε για αγορά είτε για ενοικίαση.

Ωστόσο, οι πρόσφατες αναλύσεις αποκαλύπτουν ότι περίπου εννέα στα δέκα κλειστά σπίτια παραμένουν ουσιαστικά μη αξιοποιήσιμα, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, εξαιτίας ενός πλέγματος νομικών, διοικητικών, τεχνικών και πολεοδομικών προβλημάτων.

Το πραγματικό μέγεθος των κλειστών κατοικιών

Οι εκτιμήσεις για το ανεκμετάλλευτο οικιστικό απόθεμα στην Ελλάδα παραμένουν εντυπωσιακές. Σύμφωνα με αναλύσεις του τελευταίου 18μήνου, τα κλειστά ακίνητα υπολογίζονται μεταξύ 700.000 και 900.000 κατοικιών.

Παλιότερες αποτυπώσεις, που βασίζονταν στα στοιχεία της απογραφής του 2021, ανέβαζαν ακόμη περισσότερο το ποσοστό των κενών κατοικιών, φτάνοντας περίπου στο ένα τρίτο του συνολικού κτιριακού αποθέματος της χώρας. Στην καταγραφή αυτή περιλαμβάνονταν και δευτερεύουσες κατοικίες, με το συνολικό απόθεμα κενών σπιτιών να εκτιμάται σε περίπου 2,2 εκατομμύρια ακίνητα.

Θεωρητικά, ακόμη και η σταδιακή επιστροφή ενός μικρού ποσοστού αυτών των κατοικιών στην αγορά θα μπορούσε να επηρεάσει αισθητά τη στεγαστική κρίση.

Η πραγματικότητα, όμως, αποδεικνύεται εντελώς διαφορετική. Τα περισσότερα ακίνητα δεν παραμένουν κλειστά επειδή οι ιδιοκτήτες τους το επιλέγουν συνειδητά, αλλά επειδή είναι εγκλωβισμένα σε διαδικασίες και εκκρεμότητες που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την αξιοποίησή τους.

Η «ακτινογραφία» των μπλοκαρισμένων ακινήτων

Τα στοιχεία δείχνουν ότι μόλις το 19% των κλειστών και ανεκμετάλλευτων κατοικιών θεωρείται νομικά καθαρό και άμεσα διαθέσιμο για αξιοποίηση.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται μέσα από τον διεθνή δείκτη FREI, ο οποίος καταγράφει κατά πόσο ένα ακίνητο μπορεί να κατοικηθεί, να μισθωθεί, να πωληθεί ή να αξιοποιηθεί χωρίς θεσμικά και τεχνικά εμπόδια.

Στην ουσία, μεγάλο μέρος του αποθέματος υπάρχει μόνο θεωρητικά. Μπορεί να εμφανίζεται στα χαρτιά ως διαθέσιμο, αλλά πρακτικά παραμένει εκτός αγοράς και αδυνατεί να καλύψει πραγματικές στεγαστικές ή επενδυτικές ανάγκες.

Με βάση το μοντέλο αξιολόγησης Frei Funnel που χρησιμοποιεί η BluPeak Estate Analytics για τη χαρτογράφηση ακινήτων, περίπου το 32% του συνολικού αποθέματος ακινήτων στην Ελλάδα παραμένει αναξιοποίητο.

Από αυτό το ποσοστό, μόνο το ένα τέταρτο εμφανίζεται πλήρως καταγεγραμμένο, γεγονός που αποκαλύπτει ήδη σοβαρό έλλειμμα οργανωμένης πληροφόρησης γύρω από την πραγματική κατάσταση της αγοράς.

Στο επόμενο στάδιο αξιολόγησης, που αφορά την τεχνική καταλληλότητα, το ποσοστό μειώνεται ακόμη περισσότερο και υποχωρεί στο 14%. Αυτό σημαίνει ότι ένα τεράστιο κομμάτι των ακινήτων χρειάζεται παρεμβάσεις ή δεν μπορεί να εισέλθει άμεσα στην αγορά.

Ένα ακίνητο μπορεί να εμφανίζεται δηλωμένο, αλλά να έχει ασαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς, εκκρεμότητες στο Κτηματολόγιο, πολεοδομικές παραβάσεις ή ανεπαρκή τεχνικά στοιχεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κατοικία παραμένει ουσιαστικά ανενεργή.

Η παγίδα της δημοτικής ακίνητης περιουσίας

Αντίστοιχα προβλήματα εντοπίζονται και στη δημοτική ακίνητη περιουσία, η οποία συχνά παρουσιάζεται ως πιθανό εργαλείο παρέμβασης για τη στεγαστική κρίση.

Στην πράξη, όμως, η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη. Σύμφωνα με τα σχετικά μοντέλα αξιολόγησης, από ένα σύνολο 100 ακινήτων δήμων, μόνο ένα μικρό ποσοστό μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα.

Περίπου το ένα τέταρτο θεωρείται έτοιμο προς χρήση χωρίς σημαντικές παρεμβάσεις, είτε για στεγαστικούς είτε για κοινωνικούς σκοπούς.

Την ίδια στιγμή, περίπου τέσσερα στα δέκα ακίνητα απαιτούν τεχνικές, λειτουργικές ή διοικητικές διορθώσεις προτού μπορέσουν να αξιοποιηθούν.

Υπάρχει όμως και μια τρίτη κατηγορία: τα πλήρως μπλοκαρισμένα ακίνητα. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου νομικά, θεσμικά ή διοικητικά εμπόδια καθιστούν αδύνατη οποιαδήποτε αξιοποίηση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία και το έλλειμμα δεδομένων

Την ώρα που η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές αδυναμίες στην αποτύπωση της δημόσιας και ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη περάσει σε ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης.

Σε χώρες όπως η Ολλανδία και η Δανία λειτουργούν ολοκληρωμένα ψηφιακά μητρώα που συνδέουν ιδιοκτησιακά, τεχνικά και πολεοδομικά δεδομένα σε ενιαίες πλατφόρμες.

Με αυτόν τον τρόπο, δημόσιοι φορείς και δήμοι μπορούν να γνωρίζουν σε πραγματικό χρόνο ποια ακίνητα είναι διαθέσιμα και σε τι κατάσταση βρίσκονται.

Αντίστοιχα, στη Γερμανία τα γεωχωρικά συστήματα έχουν ενταχθεί στον σχεδιασμό στεγαστικής πολιτικής, ενώ στη Γαλλία η συστηματική καταγραφή της δημόσιας περιουσίας χρησιμοποιείται ως εργαλείο ανάπτυξης κοινωνικής κατοικίας και συνεργασιών με ιδιώτες.

Η βασική διαφορά δεν είναι απαραίτητα ο αριθμός των διαθέσιμων ακινήτων, αλλά η ποιότητα των δεδομένων και η δυνατότητα στοχευμένης αξιοποίησής τους.

Η κοινωνική πίεση μεγαλώνει

Οι κοινωνικές πιέσεις γύρω από το στεγαστικό ζήτημα εντείνονται ολοένα και περισσότερο, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της BluPeak δείχνει ότι στην ηλικιακή ομάδα 25-35 ετών το 82% θεωρεί πως η έλλειψη ελέγχου στην αγορά ακινήτων επηρεάζει άμεσα τις τιμές κατοικίας.

Παράλληλα, το 75% θεωρεί κρίσιμη τη δημιουργία πλήρους ψηφιακής καταγραφής όλων των ακινήτων.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το 81% δηλώνει πως το στεγαστικό επηρεάζει πλέον βασικές αποφάσεις ζωής, από τη δημιουργία οικογένειας έως την επαγγελματική πορεία.

Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στις ηλικίες 36-55 ετών. Το 70% θεωρεί αναγκαία τη δημιουργία ενός ενιαίου δημόσιου Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων, ενώ το 60% πιστεύει ότι ένα τέτοιο εργαλείο θα μπορούσε να συμβάλει στη σταθεροποίηση των τιμών.

Την ίδια στιγμή, το 72% εκτιμά ότι η ουσιαστική αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντικό αντίβαρο απέναντι στη στεγαστική κρίση που βαθαίνει.

Η ίδια επισήμανε ότι το κύριο πρόβλημα σήμερα στη χώρα το αντιμετωπίζουν οι νέοι, λέγοντας: «Τρεις στους δέκα Έλληνες δεν έχουν δικό τους σπίτι. Πρόκειται ακόμη για ένα από τα μικρότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο πρέπει να τους στηρίξουμε είτε για να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι είτε για να έχουν πρόσβαση σε προσιτή κατοικία».

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos.gr

Η πρώτη δράση, που αναμένεται να προκηρυχθεί εντός Φεβρουαρίου, στοχεύει σε υφιστάμενες μεσαίες, μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις της μεταποίησης, καθώς και κλάδους όπου καταγράφεται σημαντική απόκλιση μεταξύ εγχώριας προσφοράς και ζήτησης.

Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως το 50% του επενδυτικού σχεδίου. Ο ελάχιστος προϋπολογισμός κάθε πρότασης ορίζεται στις 100.000 ευρώ, ενώ το ανώτατο ποσό ενίσχυσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 200.000 ευρώ.

Ο συνολικός επιχορηγούμενος προϋπολογισμός δεν δύναται να ξεπερνά τον υψηλότερο κύκλο εργασιών που σημείωσε η επιχείρηση σε μία από τις τρεις τελευταίες διαχειριστικές χρήσεις πριν από την αίτηση. Σε επενδύσεις άνω των 200.000 ευρώ, το επιπλέον ποσό καλύπτεται εξ ολοκλήρου από ιδιωτική συμμετοχή.

Οι επιλέξιμοι ΚΑΔ θα εξειδικευτούν στην αναλυτική πρόσκληση, ωστόσο στους βασικούς τομείς περιλαμβάνονται φαρμακευτικά και ιατροτεχνολογικά προϊόντα, χημικά, μέταλλα, ηλεκτρονικά, μηχανήματα, μεταφορικός εξοπλισμός και καταναλωτικά βιομηχανικά αγαθά όπως ένδυση και έπιπλα.

Τι καλύπτει η δράση

Οι επιλέξιμες δαπάνες αφορούν:

• Εκσυγχρονισμό παραγωγικού εξοπλισμού και αύξηση δυναμικότητας
• Τεχνολογική αναβάθμιση με αυτοματισμούς και ψηφιακά συστήματα
• Έρευνα και Ανάπτυξη για νέα ή βελτιωμένα προϊόντα
• Πιστοποιήσεις ποιότητας και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα
• Σχεδιασμό, συσκευασία και branding
• Μισθολογικό κόστος εξειδικευμένου προσωπικού

Απαραίτητη προϋπόθεση ένταξης είναι η ύπαρξη τουλάχιστον δύο πλήρως κλεισμένων διαχειριστικών χρήσεων.

Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να συνδυάσουν την επιχορήγηση με δάνειο της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με επιδότηση επιτοκίου 40% ή εγγύηση έως 80%.

Στήριξη Πτυχιούχων: Έως 36.000 ευρώ για νέα επαγγελματική αρχή

Το δεύτερο πρόγραμμα, προϋπολογισμού 70 εκατ. ευρώ και με προκήρυξη εντός Μαρτίου, αφορά νέους πτυχιούχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που ξεκινούν επαγγελματική δραστηριότητα.

Η ενίσχυση διαμορφώνεται ως εξής:

• 13.000 ευρώ για ίδρυση ατομικής επιχείρησης
• 21.000 ευρώ για σύσταση εταιρείας από δύο πτυχιούχους
• Επιπλέον 15.000 ευρώ σε περίπτωση πρόσληψης ενός εργαζομένου, με υποχρέωση διατήρησης της θέσης για έναν χρόνο
• Δικαίωμα συμμετοχής έχουν πτυχιούχοι μετά το 2016, καθώς και όσοι ξεκίνησαν δραστηριότητα εντός του 2025. Προβλέπεται μοριοδότηση για περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές και για άτομα με αναπηρία.

«Ανακαινίζω»: Επιδότηση έως 90% για παλαιές κατοικίες

Η τρίτη δράση, με προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ και αναμενόμενο άνοιγμα πλατφόρμας τον Μάιο, προβλέπει επιδότηση έως 90% για ανακαίνιση κατοικιών που έχουν κατασκευαστεί έως το 1990.

Το πρόγραμμα αφορά τόσο κατοικημένες όσο και κενές κατοικίες που προορίζονται για ενοικίαση, υπό την προϋπόθεση ότι το μίσθωμα θα παραμείνει σταθερό για τρία χρόνια.

Επιλέξιμες εργασίες

• Ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου
• Αντικατάσταση δαπέδων και πλακιδίων
• Βαφές και εσωτερικές παρεμβάσεις

Τα εισοδηματικά κριτήρια ευθυγραμμίζονται με το «Σπίτι μου 2», με ανώτατο όριο τα 45.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια. Πρόκειται για την πρώτη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που επιδοτεί σε τόσο υψηλό ποσοστό μη ενεργειακές παρεμβάσεις.

Για όλα τα προγράμματα, οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Διαχείρισης Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ), χωρίς φυσικό φάκελο δικαιολογητικών.

Οι τελικοί όροι, τα δικαιολογητικά και οι προθεσμίες θα καθοριστούν στις αναλυτικές προσκλήσεις που θα δημοσιευθούν το προσεχές διάστημα.