Σύμφωνα με τις εταιρείες ναυτιλιακών πληροφοριών και παρακολούθησης πλοίων Marisks και Kpler, τα δύο δεξαμενόπλοια είχαν φορτώσει την προηγούμενη εβδομάδα από περίπου 2 εκατ. βαρέλια σαουδαραβικού αργού το καθένα, από τον τερματικό σταθμό Τζουάιμα.

Η Marisks ανέφερε ότι τα σχεδόν ταυτόχρονα περιστατικά καταδεικνύουν περαιτέρω επιδείνωση του περιβάλλοντος ασφαλείας στον θαλάσσιο διάδρομο του Ομάν.

Το υπερδεξαμενόπλοιο «Sidr», με σημαία Σαουδικής Αραβίας, επλήγη στις 19.52 GMT, ενώ βρισκόταν περίπου 16,6 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Χασάμπ, στο Ομάν.

Λίγα λεπτά αργότερα, το «Senegal Prosperity» VLCC, με σημαία Λιβερίας, έγινε στόχος τριών άγνωστων βλημάτων σε απόσταση περίπου 17 ναυτικών μιλίων ανατολικά της Χασάμπ.

Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, το πλήρωμα του «Senegal Prosperity» είναι ασφαλές.

Η βρετανική υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO είχε νωρίτερα ανακοινώσει ότι πετρελαιοφόρο έγινε στόχος τριών βλημάτων στην ίδια περιοχή των Στενών του Ορμούζ, με τις ενδείξεις να παραπέμπουν στο ίδιο περιστατικό.

Παράλληλα, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι σαουδαραβικό πετρελαιοφόρο αναγκάστηκε να διακόψει την πορεία του ενώ κινούνταν στον νότιο διάδρομο των Στενών.

Οι επιθέσεις καταγράφονται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στον Κόλπο, με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κομβικής σημασίας για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

400 πλοία και 6.000 ναυτικοί περιμένουν ασφαλή έξοδο

Ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), Αρσένιο Ντομίνγκες, περιέγραψε την κατάσταση ως άλυτη, ζητώντας νέα πολιτική βούληση και διεθνή συνεργασία για την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του IMO, έως 400 πλοία που μεταφέρουν περίπου 6.000 ναυτικούς εξακολουθούν να μην έχουν καταφέρει να αποχωρήσουν με ασφάλεια από τον Περσικό Κόλπο από την έναρξη της σύγκρουσης. Η κατάσταση έχει επομένως ξεπεράσει τα όρια μιας απλής γεωπολιτικής αντιπαράθεσης και έχει μετατραπεί σε σοβαρό πρόβλημα για την παγκόσμια εμπορική ναυτιλία.

Ο IMO είχε ξεκινήσει στα τέλη Ιουνίου επιχείρηση εκκένωσης, η οποία διήρκεσε τέσσερις ημέρες. Στο διάστημα από τις 23 έως τις 26 Ιουνίου κατάφεραν να απομακρυνθούν περίπου 136 πλοία και 2.900 ναυτικοί, πριν νέες αναφορές για επιθέσεις οδηγήσουν στην αναστολή της διαδικασίας. Η εξέλιξη δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του κόσμου.

70 περιστατικά και 19 νεκροί ναυτικοί

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για την ασφάλεια των πληρωμάτων. Ο IMO έχει καταγράψει 70 επιβεβαιωμένα περιστατικά, με 19 ναυτικούς να έχουν χάσει τη ζωή τους. Παράλληλα, δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για τον αριθμό των τραυματιών μεταξύ των περίπου 20.000 ναυτικών που είχαν βρεθεί εγκλωβισμένοι στην περιοχή κατά την έναρξη της κρίσης.

Ο Αρσένιο Ντομίνγκες απηύθυνε νέα έκκληση προς τα κράτη-μέλη και τη ναυτιλιακή βιομηχανία να συνεργαστούν με τον IMO και τον ΟΗΕ για την εξεύρεση πρακτικών λύσεων. Η ανησυχία δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα Στενά του Ορμούζ, καθώς η επιδείνωση της ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν δημιουργεί ένα πρωτοφανές πλέγμα κινδύνων για τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές.

Οι ΗΠΑ λένε ότι οι νάρκες απομακρύνθηκαν

Η αμερικανική πλευρά εμφανίζει διαφορετική εικόνα για την ασφάλεια της περιοχής. Ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν απομακρύνει τις νάρκες από τις διεθνώς αναγνωρισμένες διαδρομές διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν βοηθήσει τους τελευταίους μήνες σχεδόν 1.500 εμπορικά πλοία, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις φέρονται να έχουν καταστρέψει περισσότερο από το 90% του εκτιμώμενου ιρανικού αποθέματος περίπου 8.000 ναρκών.

Η διεθνής ναυτιλία, ωστόσο, δεν εμφανίζεται ακόμη έτοιμη να επιστρέψει πλήρως στην κανονικότητα. Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών εξακολουθεί να προειδοποιεί για πιθανό κίνδυνο από παρασυρόμενες ή αχαρτογράφητες νάρκες κοντά στις διαδρομές κυκλοφορίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι εμπορικά πλοία συνεχίζουν να ζητούν άμεση στρατιωτική προστασία από τις ΗΠΑ προκειμένου να πραγματοποιήσουν τη διέλευση.

Ο μεγάλος οικονομικός λογαριασμός

Η παράταση της κρίσης δημιουργεί τεράστιο κόστος για τις ναυτιλιακές εταιρείες. Κάθε πλοίο που παραμένει εγκλωβισμένο εξακολουθεί να έχει λειτουργικά έξοδα, μισθοδοσία πληρώματος, ασφαλιστικές υποχρεώσεις και συμβατικές δεσμεύσεις, ενώ οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετες οικονομικές απαιτήσεις. Ταυτόχρονα, η δραματική αύξηση του κινδύνου επηρεάζει τα ασφάλιστρα πολέμου και το συνολικό κόστος πραγματοποίησης ενός ταξιδιού στην περιοχή.

Η εξίσωση είναι ακόμη πιο δύσκολη για πλοιοκτήτες και ναυλωτές επειδή το οικονομικό κόστος πρέπει να σταθμιστεί απέναντι στην ασφάλεια των πληρωμάτων. Ένα πλοίο μπορεί να αξίζει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, όμως πάνω σε αυτό βρίσκονται άνθρωποι που καλούνται να εργαστούν σε μια περιοχή όπου έχουν ήδη σημειωθεί δεκάδες περιστατικά και έχουν χαθεί ανθρώπινες ζωές.

Γιατί το Ορμούζ αφορά πετρέλαιο, LNG και πληθωρισμό

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Μέσω της περιοχής μεταφέρονται μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και υγροποιημένου φυσικού αερίου, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή μπορεί να επηρεάσει πολύ περισσότερο από τις ναυτιλιακές εταιρείες.

Εάν μειωθεί η δυνατότητα μεταφοράς ενεργειακών φορτίων, η πίεση μπορεί να περάσει στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του LNG. Από εκεί μπορεί να μεταφερθεί στο κόστος μεταφορών, στην παραγωγή και τελικά στον πληθωρισμό. Για αυτό οι αγορές παρακολουθούν στενά κάθε εξέλιξη γύρω από το Ορμούζ: η συγκεκριμένη θαλάσσια οδός μπορεί μέσα σε λίγες ημέρες να μετατρέψει μια γεωπολιτική κρίση σε παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα.

Στο επίκεντρο και η ελληνική ναυτιλία

Η Ελλάδα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις λόγω του μεγέθους του ελληνόκτητου στόλου και της ισχυρής παρουσίας του στις μεταφορές πετρελαίου, φυσικού αερίου και πρώτων υλών. Για τις ελληνικές ναυτιλιακές, η κατάσταση στο Ορμούζ αποτελεί πλέον καθημερινή επιχειρησιακή εξίσωση που περιλαμβάνει ασφάλιστρα, ναύλους, διαθεσιμότητα πλοίων, απαιτήσεις ναυλωτών και –πάνω από όλα– την ασφάλεια των πληρωμάτων.

Σε ορισμένες κατηγορίες πλοίων η μείωση της διαθέσιμης χωρητικότητας μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των ναύλων. Αυτό όμως δεν μετατρέπει την κρίση σε ευκαιρία χωρίς κόστος. Οι υψηλότεροι ναύλοι συνοδεύονται από αυξημένο ασφαλιστικό και επιχειρησιακό ρίσκο, ενώ μια γενικευμένη διαταραχή των ενεργειακών και εμπορικών ροών θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ ευρύτερες αναταράξεις.

Το Ορμούζ παραμένει παγκόσμια «ωρολογιακή βόμβα»

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει πλέον τέσσερις διαστάσεις: γεωπολιτική, ναυτιλιακή, ενεργειακή και ανθρωπιστική. Οι αριθμοί των πλοίων, των ναύλων και των ενεργειακών φορτίων είναι τεράστιοι, όμως πίσω από αυτούς βρίσκονται περίπου 6.000 ναυτικοί που εξακολουθούν να περιμένουν έναν πραγματικά ασφαλή δρόμο εξόδου από τον Περσικό Κόλπο.

Όσο οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν έχουν επαρκείς εγγυήσεις ασφαλείας, η επιστροφή στην κανονικότητα θα παραμένει δύσκολη. Και όσο εκατοντάδες εμπορικά πλοία βρίσκονται εγκλωβισμένα, τα Στενά του Ορμούζ θα αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, τις αγορές ενέργειας και την παγκόσμια οικονομία.

Ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις ολοκλήρωσαν μια εξαιρετικά δύσκολη επιχείρηση εκκαθάρισης των βασικών διαύλων διέλευσης.

Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή δυτών, ειδικών δυνάμεων και εναέριων μέσων.

«Οι διεθνείς δίαυλοι είναι ανοιχτοί»

Ο Κούπερ χαρακτήρισε την ολοκλήρωση της επιχείρησης σημαντικό ορόσημο για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.

Όπως ανέφερε, οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες και επικίνδυνες, αλλά οι αμερικανικές δυνάμεις κατάφεραν να ολοκληρώσουν την αποστολή τους.

Το βασικό μήνυμα της CENTCOM είναι πλέον ότι οι διεθνείς θαλάσσιοι δίαυλοι είναι ανοιχτοί και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μεγαλύτερη εμπορική κίνηση.

Σχεδόν 1.500 εμπορικά πλοία πέρασαν με αμερικανική βοήθεια

Το μέγεθος της επιχείρησης αποτυπώνεται και στους αριθμούς.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της CENTCOM, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν βοηθήσει σχεδόν 1.500 εμπορικά πλοία να περάσουν από το στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα.

Τα συγκεκριμένα πλοία μετέφεραν περίπου 750 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου με προορισμό τις διεθνείς αγορές.

Το στοιχείο αυτό δείχνει γιατί η ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί ζήτημα που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της Μέσης Ανατολής.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο σημαντικά

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά chokepoints στον κόσμο.

Πριν από τη μεγάλη διαταραχή των τελευταίων μηνών, από την περιοχή περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου.

Μέσω του Ορμούζ διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου από χώρες του Περσικού Κόλπου.

Οποιαδήποτε απειλή για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μπορεί επομένως να επηρεάσει άμεσα:

• τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου,
• το κόστος των καυσίμων,
• τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων,
• τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου,
• το κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων,
• και τελικά τον πληθωρισμό.

Το πετρέλαιο στο επίκεντρο

Η ανακοίνωση της CENTCOM αποτελεί δυνητικά θετική εξέλιξη για την αγορά πετρελαίου.

Όσο αυξάνεται η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας τόσο περιορίζεται ένα μέρος του λεγόμενου γεωπολιτικού risk premium που ενσωματώνεται στις τιμές.

Η αγορά, ωστόσο, δεν παρακολουθεί μόνο εάν υπάρχουν νάρκες στους βασικούς διαύλους.

Παρακολουθεί επίσης τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν, τη στάση της Τεχεράνης απέναντι στην εμπορική ναυσιπλοΐα και τις διπλωματικές διαπραγματεύσεις για την πλήρη αποκατάσταση της κίνησης.

Η κίνηση παραμένει πολύ χαμηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα

Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο «αλλά» της ανακοίνωσης.

Παρά την εκκαθάριση των βασικών θαλάσσιων διαδρόμων, η ναυτιλιακή κίνηση απέχει ακόμη σημαντικά από τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την κρίση.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι διελεύσεις παραμένουν περιορισμένες, καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες εξακολουθούν να αξιολογούν το επίπεδο του κινδύνου.

Οι πλοιοκτήτες δεν εξετάζουν μόνο τον κίνδυνο από νάρκες.

Συνυπολογίζουν πιθανές επιθέσεις, drones, πυραύλους, γεωπολιτικές εντάσεις και το ύψος των ασφαλίστρων.

Προσοχή: Δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε κάθε κίνδυνος

Η ανακοίνωση της CENTCOM χρειάζεται να διαβαστεί προσεκτικά.

Η αμερικανική πλευρά αναφέρεται στην εκκαθάριση των διεθνώς αναγνωρισμένων ναυτιλιακών διαύλων.

Αυτό δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι κάθε θαλάσσια νάρκη σε ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή έχει εντοπιστεί και καταστραφεί.

Ναυτιλιακοί φορείς έχουν προειδοποιήσει για την πιθανότητα ύπαρξης παρασυρόμενων ή μη χαρτογραφημένων ναρκών, ενώ ο επιχειρησιακός κίνδυνος δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις νάρκες.

Το Ιράν βάζει τους δικούς του όρους

Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη ένα ιδιαίτερα σύνθετο διπλωματικό παζάρι.

Η Τεχεράνη εξετάζει τους όρους υπό τους οποίους θα μπορούσε να αποκατασταθεί η κανονική ναυσιπλοΐα, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με το Ομάν και το Κατάρ.

Μεταξύ των σχεδίων που έχουν συζητηθεί βρίσκεται η δημιουργία προσωρινού διαδρόμου ναυσιπλοΐας σε συνεργασία Ιράν και Ομάν.

Αυτό δείχνει ότι η στρατιωτική εκκαθάριση των ναρκών αποτελεί μόνο ένα κομμάτι της εξίσωσης.

Το μεγάλο στοίχημα για τη ναυτιλία

Για τη διεθνή ναυτιλία, το κρίσιμο ερώτημα είναι πότε θα υπάρξει αρκετή εμπιστοσύνη ώστε οι διελεύσεις να επιστρέψουν στα φυσιολογικά επίπεδα.

Η απάντηση θα επηρεάσει ιδιαίτερα τα δεξαμενόπλοια.

Όταν ένας θαλάσσιος διάδρομος θεωρείται περιοχή υψηλού κινδύνου, αυξάνονται τα ασφάλιστρα, τα πληρώματα μπορεί να απαιτούν πρόσθετες αποζημιώσεις και οι πλοιοκτήτες ενσωματώνουν το μεγαλύτερο ρίσκο στους ναύλους.

Η πλήρης ομαλοποίηση του Ορμούζ θα μπορούσε επομένως να μειώσει σημαντικό μέρος αυτών των επιβαρύνσεων.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Η εξέλιξη έχει άμεσο ενδιαφέρον και για την ελληνική οικονομία.

Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον κόσμο και οι εξελίξεις στις αγορές δεξαμενόπλοιων επηρεάζουν άμεσα ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες.

Παράλληλα, η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών ενέργειας θα μπορούσε να περιορίσει το ενεργειακό κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Το αντίστροφο ισχύει σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης.

Το Ορμούζ δεν έχει επιστρέψει ακόμη στην κανονικότητα

Η ανακοίνωση της CENTCOM αποτελεί αναμφίβολα ένα σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.

Δεν αποτελεί όμως το τέλος της κρίσης.

Η πραγματική επιστροφή στην κανονικότητα θα φανεί όταν τα δεξαμενόπλοια και τα υπόλοιπα εμπορικά πλοία αρχίσουν να περνούν ξανά από τα Στενά σε αριθμούς αντίστοιχους με εκείνους πριν από τη σύγκρουση.

Μέχρι τότε, το Ορμούζ θα παραμένει ένας από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς παράγοντες για την τιμή του πετρελαίου και την παγκόσμια οικονομία.

Το Brent διαμορφώνεται στα 84,12 δολάρια το βαρέλι, με άνοδο 0,68%, ενώ το αμερικανικό WTI βρίσκεται στα 78,59 δολάρια, ενισχυμένο κατά 0,52%.

Η αγορά, αναφέρει το CNBC, παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη στις εξελίξεις γύρω από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, καθώς οι τελευταίες δηλώσεις από την Τεχεράνη έρχονται σε αντίθεση με την αισιοδοξία που είχε εκφράσει προηγουμένως η Ουάσιγκτον για επικείμενη συμφωνία.

Διαψεύδει τις απευθείας συνομιλίες η Τεχεράνη
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε απευθείας συνομιλίες με τις ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Η τοποθέτησή του έρχεται ενώ η Ουάσιγκτον είχε υποστηρίξει νωρίτερα ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά.

Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Independent, το Ιράν έχει ζητήσει από τις ΗΠΑ αποζημίωση ως προϋπόθεση για την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.

Ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, φέρεται να δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά έως ότου οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν έξι όρους, μεταξύ των οποίων ο τερματισμός του πολέμου και των επιθέσεων εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του.

Οι ΗΠΑ, ωστόσο, επιμένουν ότι οποιαδήποτε συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών θα πρέπει να διασφαλίζει την ανεμπόδιστη ελευθερία της ναυσιπλοΐας, χωρίς να απαιτείται ιρανική έγκριση και χωρίς διόδια ή άλλους ελέγχους από την Τεχεράνη, σύμφωνα με τη Citi.

Οι Χούθι αυξάνουν τον κίνδυνο και στην Ερυθρά Θάλασσα
Η αβεβαιότητα για τις ενεργειακές αγορές δεν περιορίζεται στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τη Citi, οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι και εκτός του Περσικού Κόλπου, καθώς οι Χούθι της Υεμένης συνεχίζουν τις επιθέσεις και τις απειλές εναντίον πλοίων που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα και στην περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

«Οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι και πέρα από το Ορμούζ, καθώς οι ομάδες των Χούθι στην Υεμένη συνεχίζουν τις επιθέσεις και τις απειλές κατά της ναυσιπλοΐας που συνδέεται με τη Σαουδική Αραβία στην Ερυθρά Θάλασσα και γύρω από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ», ανέφερε η Citi.

Ανάλογη είναι η εκτίμηση της Westpac, η οποία επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα παραμένει σε υψηλά επίπεδα καθώς ο πόλεμος με το Ιράν εισέρχεται στον έκτο μήνα.

«Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά και η εμπλοκή των Χούθι της Υεμένης στη σύγκρουση προκαλεί προβλήματα στις εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού μέσω της Ερυθράς Θάλασσας», ανέφερε η τράπεζα σε σημείωμά της.

Παρεμβάσεις της CENTCOM στην εμπορική ναυσιπλοΐα
Την ίδια ώρα, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι μέχρι τις 9 Αυγούστου είχε προχωρήσει σε σειρά ενεργειών που αφορούν εμπορικά πλοία στην περιοχή.

Σύμφωνα με ανάρτησή της στο X, η CENTCOM έχει ανακατευθύνει 55 εμπορικά πλοία, ακινητοποιήσει δύο και πραγματοποιήσει νηοψία σε άλλα δύο, προκειμένου να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τα ισχύοντα μέτρα.

Η παρατεταμένη αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ, σε συνδυασμό με την επέκταση των κινδύνων στις θαλάσσιες οδούς της Ερυθράς Θάλασσας, εξακολουθεί να προσφέρει στήριξη στις τιμές του πετρελαίου, καθώς οι αγορές αναμένουν σαφέστερες ενδείξεις για το εάν και πότε μπορεί να υπάρξει συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα έως τη Μαύρη Θάλασσα, οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων έχουν διαταράξει το εμπόριο, έχουν αυξήσει τα ασφάλιστρα και τα έξοδα μεταφοράς, και έχουν αναγκάσει τις ναυτιλιακές εταιρείες να επανεξετάσουν διαδρομές που κάποτε θεωρούνταν αξιόπιστες.

Τα διακυβεύματα είναι μεγάλα: περίπου το 80% των εμπορευμάτων, σε όγκο, μεταφέρεται δια θαλάσσης. Η διακοπή ακόμη και μιας μόνο σημαντικής διαδρομής μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις στα φορτία, να περιορίσει τις προμήθειες και να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας, των τροφίμων και των καταναλωτικών αγαθών σε απόσταση χιλιάδων μιλίων.

«Έχουμε ένα νέο στρατηγικό σημείο και έναν νέο πόλεμο», έγραψε ο Ντέιβιντ Ροτς, πρόεδρος και παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής της Quantum Strategy, σε πρόσφατη έκθεση, αναφερόμενος στη Θάλασσα του Αζόφ, όπου ουκρανικά drones επιτίθενται σε ρωσικά δεξαμενόπλοια, και στη Μαύρη Θάλασσα.

Ο Ροτς περιέγραψε αυτές τις μάχες ως την πρώτη ναυτική επίθεση που διεξάγεται σχεδόν εξ ολοκλήρου με drones, συμπληρωμένη από πυραύλους. Τέτοια όπλα παρέχουν στις μικρότερες στρατιωτικές δυνάμεις ένα φθηνότερο μέσο για να απειλούν πλοία, λιμάνια και άλλες υποδομές, η διακοπή της λειτουργίας των οποίων συνεπάγεται τεράστιο οικονομικό κόστος.

Η Quantum εκτιμά ότι περίπου το 25% των εξαγωγών σιτηρών της Ρωσίας και το 25% έως 30% των εξαγωγών πετρελαίου της από τη Μαύρη Θάλασσα ενδέχεται να διακοπούν. Η Ρωσία παράγει περισσότερο από το ένα πέμπτο του σιταριού που διακινείται διεθνώς, γεγονός που μεγεθύνει τις πιθανές συνέπειες για τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων.

Η Γεβγκένια Γκάμπερ, ανώτερη ερευνήτρια στο think tank Atlantic Council, δήλωσε ότι η κίνηση της Ρωσίας νωρίτερα αυτό το μήνα να αναστείλει τη ναυτιλία μέσω του Στενού του Κερτς, το οποίο συνδέει τη Θάλασσα του Αζόφ με τη Μαύρη Θάλασσα, έχει ουσιαστικά κλείσει έναν ζωτικό θαλάσσιο διάδρομο.

Η Γκάμπερ ανέφερε ότι οι προσπάθειες της Ουκρανίας να εκμεταλλευτεί τις ναυτιλιακές και οικονομικές αδυναμίες της Ρωσίας αποτελούν «ένα από τα σημαντικότερα πλήγματα για τους στρατιωτικούς και εμπορικούς στόλους» από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πράγματι, η Ουκρανία ισχυρίζεται ότι έχει εξουδετερώσει περίπου το ένα τρίτο του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασσας από το 2022.

Οι επόμενες απειλές ήδη αναδύονται. «Αν μιλάμε για το επόμενο σημείο ανάφλεξης, δεν θα έδινα προσοχή στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Λαρς Γένσεν, διευθύνων σύμβουλος της Vespucci Maritime. «Θα έδινα προσοχή στη Διώρυγα του Παναμά».

Το στρατηγικό πέρασμα, το οποίο για περισσότερο από έναν αιώνα προσφέρει μια συντομότερη διαδρομή για τα πλοία που διακινούνται μεταξύ του Ειρηνικού και του Βόρειου Ατλαντικού, βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο μιας γεωπολιτικής διαμάχης μεταξύ των ΗΠΑ, της Κίνας και του Παναμά για την επιρροή στην περιοχή. Πιθανές περιοριστικές ρυθμίσεις λόγω καιρικών συνθηκών προς το τέλος του τρέχοντος έτους και στις αρχές του επόμενου θα μπορούσαν να επιδεινώσουν αυτές τις εντάσεις, μειώνοντας τη χωρητικότητα, προσέθεσε ο Γένσεν.

Ο Κέβιν Ο’Μάρα, συνιδρυτής και διευθυντής έρευνας της εταιρείας ανάλυσης εφοδιαστικής αλυσίδας Zero100, δήλωσε στο CNBC ότι τα Στενά του Ορμούζ κατέστησαν τα πιο κρίσιμα σημεία του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αφού το Ιράν ανακάλυψε ότι αρκούσε η απλή απειλή κατά της ναυτιλιακής κίνησης στην περιοχή για να την σταματήσει.

Αν και κανένας από τους πελάτες της Zero100 δεν είχε δεχτεί επίθεση στα Στενά, ο O’Μάρα ανέφερε ότι ορισμένοι είχαν αποφασίσει να αποφύγουν αυτόν τον κίνδυνο διαχειριζόμενοι ενεργά τα αποθέματά τους και αναδρομολογώντας τις αποστολές.

Οι στρατηγικές περιορισμού του κινδύνου περιλαμβάνουν την αλλαγή διαδρομής μέσω της Αραβικής Χερσονήσου με αγωγό για το πετρέλαιο, χερσαία μεταφορά προς την Τουρκία για ορισμένα είδη εμπορευμάτων και την πλήρη αποφυγή της περιοχής στο μέτρο του δυνατού, ανέφερε ο O’Μάρα.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή «δεν φαίνεται ως μια κλιμακούμενη σύγκρουση στα μάτια των περισσότερων ηγετών της εφοδιαστικής αλυσίδας, αλλά φαίνεται πιθανό να αποτελέσει μακροπρόθεσμο πρόβλημα όσον αφορά την ελευθερία κίνησης μέσω των Στενών του Ορμούζ», προσέθεσε.

«Προετοιμαζόμαστε για μια σταθερή κατάσταση αβεβαιότητας στις μεταφορές και για τα κόστη που συνδέονται με τις αλλαγές διαδρομών, τη δημιουργία αποθεμάτων ασφαλείας και τις επιπλέον χρεώσεις στις μεταφορές».

Εκπρόσωπος της ασφαλιστικής μεσιτικής εταιρείας Gallagher δήλωσε στο CNBC ότι η ασφάλιση κινδύνου πολέμου — ένα πρόσθετο κόστος που καλύπτει οικονομικές απώλειες που προκαλούνται από πόλεμο, τρομοκρατία και πολιτικές αναταραχές — εξακολουθεί να είναι διαθέσιμη. Ωστόσο, σημείωσαν ότι «ορισμένοι, αλλά όχι πολλοί» πλοιοκτήτες ή ναυλωτές επιλέγουν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

«Δεδομένου του δύσκολου περιβάλλοντος θαλάσσιας ασφάλειας, τα ασφάλιστρα έχουν αυξηθεί σε σχέση με τα επίπεδα στα οποία έχουν συνηθίσει οι πλοιοκτήτες και οι ναυλωτές. Το κόστος θα ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο του πλοίου, το φορτίο και τη διαδρομή, ωστόσο οι ναυτιλιακοί ασφαλιστές συνεχίζουν να παρέχουν κάλυψη και να συμβάλλουν στη διασφάλιση της συνέχισης του θαλάσσιου εμπορίου με την κατάλληλη κάλυψη», προσέθεσαν.

Ο επενδυτής και επιχειρηματίας Αλέν Μπεγιάνι δήλωσε στο CNBC ότι οι διαρθρωτικές συνέπειες του ναυτικού πολέμου «είναι μεγαλύτερες από ό,τι συνειδητοποιούν οι περισσότεροι».

«Ο Περσικός Κόλπος περικλείεται από δύο στενά, όχι ένα, και η περιοχή σχεδιάζει πλέον τις κινήσεις της γύρω από το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ στο μέγιστο δυνατό βαθμό», είπε.

«Αυτό είναι κάτι καινούργιο. Οι προηγούμενες κρίσεις οδήγησαν σε μέτρα αντιστάθμισης κινδύνου. Αυτή η κρίση δημιουργεί μια αρχιτεκτονική: χερσαίους διαδρόμους, αγωγούς παράκαμψης, αποθήκες προώθησης κοντά στις αγορές που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία. Θα κοστίσει ακριβά, θα διαρκέσει μια δεκαετία και οι επιπτώσεις της θα συνεχίζονται για πολλές ακόμη δεκαετίες. Αναμένω ότι θα ακολουθήσουν και άλλες περιοχές που εξαρτώνται από στενά, αν και λίγες θα έχουν την ίδια επείγουσα ανάγκη ή τους ίδιους πόρους».

Προειδοποίησε ότι, αν και η ναυτιλία θα διατηρήσει το πλεονέκτημά της όσον αφορά τους όγκους, είναι πιθανό να «χάσει το μονοπώλιο της εμπιστοσύνης» στον επιχειρηματικό κόσμο.

«Άλλοι τρόποι μεταφοράς θα ενισχυθούν σημαντικά όπου η βεβαιότητα έχει τη μεγαλύτερη σημασία, και η εφεδρεία θα γίνει ένα μόνιμο, κοστολογημένο χαρακτηριστικό της εφοδιαστικής», είπε.

«Το στενό θα ξανανοίξει. Η υπόθεση ότι θα παραμείνει ανοιχτό δωρεάν δεν θα επανέλθει», συμπλήρωσε χαρακτηριστικά.

Η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, εξακολουθεί να θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη. Τις τελευταίες ημέρες έχουν καταγραφεί επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον πετρελαιοφόρων, τόσο από το Ιράν όσο και από τους Χούθι της Υεμένης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες προειδοποίησαν ότι θα πλήξουν ιρανικές γέφυρες και ενεργειακές υποδομές εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις. Ήδη σήμερα, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι επλήγησαν δεκάδες στρατιωτικοί στόχοι στο Ιράν, μεταξύ των οποίων κέντρα διοίκησης, εγκαταστάσεις πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, παράκτιες υποδομές επιτήρησης και άμυνας, καθώς και ναυτικές δυνατότητες των Φρουρών της Επανάστασης.

Οι εξελίξεις έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις τιμές πετρελαίου και καυσίμων στην Ευρώπη.

Προσωρινή η αποκλιμάκωση του Ιουνίου στις τιμές καυσίμων

Τον Ιούνιο, μετά τη συμφωνία Ουάσιγκτον και Τεχεράνης σε μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων, το οποίο προέβλεπε και κατάπαυση του πυρός, οι τιμές των καυσίμων στην Ευρώπη σταμάτησαν προσωρινά να αυξάνονται. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat που επεξεργάστηκε το Euronews, σε σύγκριση με τον Μάιο, οι τιμές του πετρελαίου κίνησης μειώθηκαν κατά 6,4%, ενώ η βενζίνη υποχώρησε κατά 4,2% τον Ιούνιο.

Τη μεγαλύτερη αποκλιμάκωση στις τιμές του ντίζελ κατέγραψαν η Τσεχία (-11,3%), η Πολωνία (-9,7%) και η Βουλγαρία (-9,4%). Αντίθετα, οι μικρότερες μειώσεις σημειώθηκαν στην Ουγγαρία (-0,6%), την Ιταλία (-1,4%) και τη Σλοβενία (-1,6%).

Όσον αφορά τη βενζίνη, μόνο η Κύπρος (+0,7%) και η Ιταλία (+0,5%) εμφάνισαν αυξήσεις μεταξύ Μαΐου και Ιουνίου 2026. Σε όλες τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι τιμές μειώθηκαν, με τις μεγαλύτερες πτώσεις να καταγράφονται στη Σουηδία (-7,8%), το Βέλγιο (-7,0%) και την Πολωνία (-6,6%).

Από το σχετικό διάγραμμα της Eurostat, φαίνεται ότι στην Ελλάδα, η μείωση στο ντίζελ κυμάνθηκε κοντά στο 7% και στη βενζίνη κοντά στο 5%.

To νέο άλμα στις τιμές του πετρελαίου

Η νέα φάση έντασης στην περιοχή, χωρίς ορατή προοπτική διπλωματικής επίλυσης, έχει ήδη ανατρέψει την προσωρινή αποκλιμάκωση, αναφέρει το Euronews. Οι διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου ξεπέρασαν την προηγούμενη εβδομάδα τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές Ιουνίου, γεγονός που μεταφράζεται σε νέο κύμα αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων διεθνώς.

Σήμερα, οι τιμές του Brent ανεβαίνουν 1,42% στα 92 δολάρια και του αμερικανικού αργού WTI κυμαίνονται στα 85 δολάρια, με άνοδο 0,77%.

Σε σύγκριση με τον Ιούνιο του 2025, οι μεγαλύτερες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων καταγράφηκαν στη Βουλγαρία, τη Λιθουανία και τη Ρουμανία, όπου η άνοδος ξεπέρασε το 23%. Ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Τουρκία να καταγράφει άνοδο σχεδόν 32% και τη Γεωργία περίπου 30%. Η Ελλάδα βρίσκεται κάπου στη μέση του πίνακα (18η) με αύξηση κοντά στο 12,5% – 13%.

Οι ανησυχίες αυτές διέκοψαν το διήμερο ανοδικό σερί του S&P 500, ο οποίος δέχθηκε επιπλέον πιέσεις από τις ισχυρές απώλειες στον κλάδο των ημιαγωγών. Οι απώλειες αυτές έχρισαν μεγάλο χαμένο της ημέρας τον Nasdaq.

Συγκεκριμένα, ο Dow Jones υποχώρησε κατά 0,26% στις 52.498 μονάδες, o S&P 500 κατέγραψε πτώση ύψους 0,79% στις 7.515 μονάδες και ο Nasdaq έκανε «βουτιά» ύψους 1,55% με αποτέλεσμα να χάσει το όριο των 26.000 μονάδων, στις 25.873 μονάδες.

Στην αγορά ομολόγων, οι αποδόσεις κέρδισαν σημαντικό έδαφος με το 10ετές να ανεβαίνει στο 4,61% και το 30ετές να ξεπερνά το όριο του 5% στο 5,1%, αντανακλώντας την αυξανόμενη ανησυχία των επενδυτών για επίμονο πληθωρισμό, υψηλότερα επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και επιδείνωση των δημοσιονομικών προοπτικών των ΗΠΑ.

Το κλίμα στην αμερικανική αγορά και όχι μόνο επηρεάστηκε έντονα από την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με ανταλλαγή νέων στρατιωτικών επιθέσεων και την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τον αποκλεισμό των λιμανιών και των παράκτιων περιοχών του Ιράν και μάλιστα από αύριο Τρίτη, 14 Ιουλίου, από τις 23:00 ώρα Ελλάδος.

Επιπρόσθετα ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν το ρόλο του «Φύλακα των Στενών του Ορμούζ» και ότι θα επιβάλουν αποζημίωση, ήτοι τέλος, ύψους 20% επί της αξίας όλων των φορτίων που διέρχονται από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, προκειμένου να καλύπτονται τα έξοδα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

«Τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοικτά και θα παραμείνουν ανοικτά, με ή χωρίς το Ιράν. Επαναφέρουμε τον Ιρανικό Αποκλεισμό, ο οποίος αφορά μόνο τα ιρανικά πλοία και τους πελάτες τους», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Οι δηλώσεις αυτές ακολούθησαν την ανακοίνωση της Τεχεράνης ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά έως ότου αποκατασταθεί η «σταθερότητα» και τερματιστεί η αμερικανική ανάμειξη στη διαχείρισή τους.

Το Ιράν υποστήριξε δε, ότι όλα τα πλοία που διέρχονται από τη θαλάσσια οδό οφείλουν να χρησιμοποιούν αποκλειστικά τις διαδρομές που εγκρίνει το ιρανικό Πολεμικό Ναυτικό, απορρίπτοντας εναλλακτικούς διαδρόμους, όπως εκείνον που έχει δημιουργηθεί από το Ομάν σε συνεργασία με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).

Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι επιβεβαιωμένες διελεύσεις πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ μειώθηκαν κατά περίπου 52% το διάστημα από την Παρασκευή έως την Κυριακή σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι εξελίξεις αυτές προκάλεσαν εύλογο προβληματισμό στους επενδυτές και βέβαια αναζωπύρωσαν το ράλι του πετρελαίου. Η τιμή του Brent συμβολαίων Σεπτεμβρίου εκτινάχθηκε κατά 9% κοντά στα 83 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό WTI πλησίασε τα 78 δολάρια με άνοδο 8,79%.

«Οι εχθροπραξίες του Σαββατοκύριακου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προκαλούν μια ημέρα αποστροφής του κινδύνου στη Wall Street. Οι νέες επιθέσεις ενισχύουν τις ανησυχίες για το κατά πόσο μπορεί να υπάρξει μια μακροπρόθεσμη εκεχειρία με πραγματική δέσμευση των δύο πλευρών στην ειρήνη», σχολίασε ο Χοσέ Τόρες, αναλυτής της Interactive Brokers.

Από την πλευρά του, ο Πολ Κρίστοφερ, επικεφαλής στρατηγικής του Wells Fargo Investment Institute, εκτίμησε ότι όσο δεν αλλάζει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, οι προοπτικές παραμένουν ανοδικές για τις τιμές του πετρελαίου, τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, γεγονός που θα συνεχίσει να προκαλεί έντονη μεταβλητότητα στις χρηματιστηριακές αγορές.

Η νέα γεωπολιτική ένταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Wall Street προετοιμάζεται για την έναρξη της περιόδου ανακοίνωσης εταιρικών αποτελεσμάτων, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη θα αποδώσουν τα αναμενόμενα.

«Οι συνεχιζόμενες διακυμάνσεις στις μετοχές των ημιαγωγών δυσκολεύουν τον τεχνολογικό κλάδο να διατηρήσει μια σταθερή ανοδική πορεία. Παρότι η αγορά είχε μέχρι στιγμής απορροφήσει σχετικά ψύχραιμα την κατάρρευση της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η κλιμάκωση των συγκρούσεων και η άνοδος των τιμών του πετρελαίου δεν ευνοούν το αισιόδοξο σενάριο», υποστήριξε ο Κρις Λάρκιν της E*Trade από τη Morgan Stanley.

Οι επενδυτές στρέφουν πλέον το ενδιαφέρον τους στα στοιχεία για τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα οποία θα ανακοινωθούν αυτή την εβδομάδα.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή, που δημοσιεύεται την Τρίτη, θα εμφανίσει την πρώτη μηνιαία μείωση από την έναρξη της πανδημίας το 2020, κυρίως λόγω της πρόσφατης αποκλιμάκωσης των τιμών της βενζίνης. Ωστόσο, ο δείκτης τιμών παραγωγού, που θα ανακοινωθεί την Τετάρτη, ενδέχεται να δείξει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις στην παραγωγή εξακολουθούν να ενισχύονται.

Από αύριο τα φώτα θα στραφούν και στην πρώτη εξαμηνιαία κατάθεση του Κέβιν Γουόρς στο Κογκρέσο μετά την ανάληψη της προεδρίας της Fed, με τους επενδυτές να «διψούν» για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις προθέσεις του για τα επόμενα βήματα της κεντρικής τράπεζας και τις μεταρρυθμίσεις που φιλοδοξεί να εφαρμόσει.

Ο κ. Γουόρς θα καταθέσει στη Βουλή των Αντιπροσώπων την Τρίτη και στη Γερουσία την Τετάρτη, λίγες ημέρες πριν τη διήμερη συνεδρίαση της FOMC στις 28-29 Ιουλίου, με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι οι νομοθέτες θα πιέσουν τον πρόεδρο της Fed να παρουσιάσει έναν πιο ξεκάθαρο οδικό χάρτη για τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να διαχειριστεί τις νέες πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί η γεωπολιτική κρίση.

Σημειωτέον ότι σε μια άκρως… γερακίσια τοποθέτηση του νωρίτερα ο διοικητής της Fed, Κρίστοφερ Γουόλερ, προειδοποίησε ότι το συμβούλιο θα αναγκαστεί να συζητήσει σύντομα το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων, ένα ο πληθωρισμός συνεχίσει να κινείται ψηλά.

«Έχουμε ήδη πέντε ή έξι συνεχόμενους μήνες αυξήσεων του πληθωρισμού. Αν δούμε ακόμη μία υψηλή μέτρηση (αυτή την εβδομαδα), θα τη θεωρήσω πραγματικό σήμα και όχι στατιστικό θόρυβο. Αντίθετα, μία μόνο χαμηλότερη μέτρηση δεν θα είναι αρκετή για να επιβεβαιώσει αλλαγή της τάσης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γουόλερ, σε δηλώσεις του σε επιχειρηματικό σύνδεσμο της Νέας Υόρκης.

Σε επίπεδο μετοχών σημαντικές απώλειες σημείωσαν οι μετοχές του κλάδου της τεχνολογίας, μετά την κατάρρευση των τιμών των εταιρειών ημιαγωγών στη Νότια Κορέα.

Η αγορά είχε οδηγηθεί σε εντυπωσιακή άνοδο τους προηγούμενους μήνες χάρη στον ενθουσιασμό γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα αυξάνονται οι ανησυχίες ότι οι αποτιμήσεις έχουν ξεπεράσει τα θεμελιώδη μεγέθη.

Ο νοτιοκορεατικός δείκτης KOSPI έχει χάσει πλέον περισσότερο από 25% από τα υψηλά του Ιουνίου, εισερχόμενος σε bear market, ενώ μόνο τη Δευτέρα υποχώρησε περίπου 9% με βασικό βαρίδι την SK Hynix, η οποία έχασε 15,4% στο Χρηματιστήριο της Σεούλ. Αντιστοίχως, οι αμερικανικές αποθετήριες μετοχές (ADR) της SK Hynix ακολούθησαν με απώλειες άνω του 6% επηρεάζοντας τα πρόσημα και στις αμερικανικές τεχνολογικές.

Στις μεγάλες χαμένες βρέθηκαν η ASML Holding, η Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC) και η Meta Platforms παρά την ανακοίνωση νέας επένδυσης δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε κέντρα δεδομένων, ενώ σχεδόν 13% έχασε η SanDisk.

«Η κατάρρευση των ασιατικών εταιρειών μνήμης αποτελεί τον βασικό λόγο της σημερινής αδυναμίας της αμερικανικής αγοράς. Πολλοί επενδυτές μεταφέρουν κεφάλαια σε εταιρείες μεγάλης κεφαλαιοποίησης, όπως η Microsoft, η Amazon και η Apple, απομακρυνόμενοι από πιο ριψοκίνδυνες επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ενισχύουν τις ενεργειακές μετοχές», εξήγησε ο επικεφαλής στρατηγικής της Jones Trading, Μάικλ Ο’Ρουρκ.

Στον αντίποδα του τεχνολογικού κλάδου βρέθηκε ο ενεργειακός, καθώς η εκτίναξη των τιμών του μαύρου χρυσού οδηγεί σε υψηλότερα κέρδη. Μάλιστα, οι εταιρείες διύλισης πρωταγωνίστησαν, με τις Valero Energy, Marathon Petroleum, Phillips 66 και Targa Resources να ενισχύονται σημαντικά.

Καλές επιδόσεις είχαν επίσης οι UnitedHealth Group και Johnson & Johnson προσελκύοντας επενδυτές που αναζητούσαν ασφαλέστερες επιλογές ενόψει της αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και της έναρξης της περιόδου ανακοίνωσης εταιρικών αποτελεσμάτων. Με τις επιδόσεις τους βοήθησαν να αντισταθμιστούν οι πιέσεις στον Dow που είχε και τις μικρότερες απώλειες ανάμεσα στους βασικούς δείκτες.

Σημειωτέον πως η εβδομάδα σηματοδοτεί επίσης την έναρξη της περιόδου ανακοίνωσης αποτελεσμάτων β’ τριμήνου στις ΗΠΑ, με τις JPMorgan Chase, Bank of America, Goldman Sachs, Wells Fargo και Citigroup να ανοίγουν τον χορό την Τρίτη, ενώ ακολουθούν οι Morgan Stanley, BNY, Johnson & Johnson, UnitedHealth, GE Aerospace και Netflix.

Η αρχική συμφωνία-πλαίσιο που συνήφθη μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό του πολέμου προέβλεπε ότι τα εμπορικά πλοία θα μπορούν να διέρχονται από τα Στενά δωρεάν για 60 ημέρες, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει για το τι θα συμβεί μετά την προθεσμία αυτή.

«Ειδικό καθεστώς» για τις χώρες που στήριξαν την Τεχεράνη

Ο Ιρανός πρέσβης Αμπντολρεζά Ραχμανί Φαζλί δήλωσε στο Φόρουμ για την Παγκόσμια Ειρήνη, στο Πεκίνο, ότι η χώρα του επεξεργάζεται “σε συνεργασία και σύμπραξη” με το Ομάν “νέες ρυθμίσεις” για αυτήν τη στρατηγική θαλάσσια οδό, βασικό σημείο διέλευσης για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.

“Ως χώρα για την οποία τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μέρος των χωρικών μας υδάτων, θα επιβάλουμε σίγουρα τέλος για τις παρεχόμενες υπηρεσίες” δήλωσε ο πρέσβης, σύμφωνα με μεταφρασμένες δηλώσεις του, επιμένοντας παράλληλα ότι αυτό δεν θα είναι “διόδια”.

“Οι νέες αυτές ρυθμίσεις θα αφορούν την εγγύηση της ασφάλειας της διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ, την παρακολούθηση της διέλευσης των πλοίων καθώς και τον συνυπολογισμό των περιβαλλοντικών συνεπειών του μεγάλου αριθμού πλοίων” που περνούν από εκεί, πρόσθεσε.

“Θα εξετάσουμε σίγουρα μια ειδική μεταχείριση για τις χώρες που ήταν φιλικές και στάθηκαν ιδιαιτέρως στο πλευρό μας στις δύσκολες στιγμές”, συνέχισε.

Σε καιρό ειρήνης, το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποκλείστηκαν σε μεγάλο βαθμό μετά την έναρξη των ισραηλινοαμερικανικών πληγμάτων στις 28 Φεβρουαρίου, μια εξέλιξη που οδήγησε στην αύξηση των τιμών της ενέργειας.

Το Ιράν ήρε τον αποκλεισμό του στα Στενά του Ορμούζ στον απόηχο της υπογραφής ενός μνημονίου συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες στις 17 Ιουνίου. Οι διαπραγματεύσεις για μια μόνιμη διευθέτηση της σύγκρουσης συνεχίζονται.

«Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σύγκρουσης», δήλωσε ο Βανς κατά τη διάρκεια ενημέρωσης δημοσιογράφων στον Λευκό Οίκο. Το CNBC δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τον αριθμό. Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, περίπου 14 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και 6 εκατομμύρια βαρέλια διυλισμένων προϊόντων διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ.

Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς της αγοράς πετρελαίου, ενισχύθηκε κατά 30 σεντς και έκλεισε στα 79,85 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate (WTI) υποχώρησε κατά 19 σεντς, τερματίζοντας στα 76,60 δολάρια το βαρέλι. Παρά τη σχετική σταθεροποίηση, οι τιμές παραμένουν περισσότερο από 11% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν την περασμένη Κυριακή.

Η συμφωνία Τραμπ – Πεζεσκιάν και το άνοιγμα των Στενών
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την Τετάρτη τη συμφωνία με τον Ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Πεζεσκιάν, με στόχο τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, το Ιράν δεσμεύεται να επιτρέπει για 60 ημέρες τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς την επιβολή τελών, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχρεώνονται να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλει στην περιοχή.

«Για δεύτερη συνεχόμενη νύχτα οι Ιρανοί δεν άνοιξαν πυρ εναντίον πλοίων που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Βανς. «Μέχρι στιγμής τηρούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει».

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος πρόσθεσε ότι η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) επέτρεψε τη διέλευση περισσότερων από δώδεκα πλοίων μέσω του ναυτικού αποκλεισμού, τονίζοντας ότι και η Ουάσιγκτον εφαρμόζει το δικό της μέρος της συμφωνίας. Λίγες ώρες αργότερα, η CENTCOM ανακοίνωσε επίσημα τον τερματισμό του αποκλεισμού.

Διστακτική επιστροφή της ναυτιλιακής κίνησης
Παρά τις εξελίξεις, τα στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης ναυτιλιακής δραστηριότητας Kpler δεν δείχνουν ακόμη σημαντική αύξηση της κυκλοφορίας στην περιοχή.

Τρίας σαουδαραβικά υπερδεξαμενόπλοια που μεταφέρουν συνολικά 6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εντοπίστηκαν στον Κόλπο του Ομάν, ωστόσο η εικόνα απέχει πολύ από τα προπολεμικά δεδομένα. Πριν από την έναρξη των συγκρούσεων, περισσότερα από 100 πλοία, ανάμεσά τους δεκάδες πετρελαιοφόρα, διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά του Ορμούζ.

«Οι πύλες δεν έχουν ανοίξει πλήρως και δεν βλέπουμε ακόμη μαζική επιστροφή πλοίων», δήλωσε ο διευθυντής έρευνας εμπορευμάτων της Kpler, Ματ Σμιθ. Όπως εξήγησε, πολλές ναυτιλιακές εξακολουθούν να εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς τη διέλευση από την περιοχή.

Η αγορά φοβάται το έλλειμμα προσφοράς
Αναλυτές της αγοράς πετρελαίου προειδοποιούν ότι ακόμη και η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν αρκεί για να εξαλείψει τις επιπτώσεις που έχει ήδη προκαλέσει ο πόλεμος στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Ο πρόεδρος της Rapidan Energy, Μπομπ ΜακΝάλι, εκτιμά ότι αργότερα μέσα στο έτος τα πραγματικά στοιχεία θα αναδείξουν το τεράστιο κενό που έχει δημιουργηθεί στην προσφορά και στα αποθέματα πετρελαίου.

«Η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είναι ουσιαστικά μια προσωρινή ανακωχή», δήλωσε στο CNBC. «Δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια ακριβή πληρωμή λύτρων για τουλάχιστον 65 εκατομμύρια βαρέλια που παραμένουν εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ».

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ επιδιώκει να δώσει χρόνο στα αραβικά κράτη του Κόλπου να αυξήσουν την παραγωγή τους και να αποτρέψει ένα πιθανό έλλειμμα προσφοράς κατά τη θερινή περίοδο.

«Αγόρασε χρόνο και αγόρασε πετρέλαιο», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Το ερώτημα είναι αν η συμφωνία θα διατηρηθεί και αν θα οδηγήσει στην αποκατάσταση των ροών προσφοράς που προσδοκά».

Τα αποθέματα σε ιστορικά χαμηλά
Η ιδρύτρια της Energy Aspects, Αμρίτα Σεν, υποστηρίζει ότι η αγορά πετρελαίου εδώ και μήνες δεν κινείται με βάση τα θεμελιώδη μεγέθη.

Όπως σημειώνει, οι επενδυτές παραβλέπουν το γεγονός ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, μια εξέλιξη που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα οδηγούσε σε σημαντική άνοδο των τιμών.

Αντ’ αυτού, οι traders επικεντρώνονται στην επόμενη ημέρα των Στενών του Ορμούζ και στο κατά πόσο η ναυτιλιακή δραστηριότητα θα μπορέσει να επιστρέψει στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο.

«Όλα θα γίνουν σταδιακά», τόνισε η Σεν. «Αρχικά θα αρχίσουν να κινούνται τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί, όμως η επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα δεν πρόκειται να συμβεί μέσα σε μία νύχτα».

«Με δεδομένη την εμπειρία των τελευταίων μηνών, πιστεύω ότι είναι εύλογο να συμπεράνουμε ότι θα χρειασθεί κάνα δυο εβδομάδες, αν όχι μήνα», δήλωσε ο Γιοτάρο Ταμούρα πριν ο Τραμπ ανακοινώσει την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Μέση Ανατολή.

Η συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη δεν μετέβαλε την εκτίμηση του Γιοτάρο Ταμούρα, σημειώνουν οι Financial Times.

«Αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν κινήσεις προς μία κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, οι (ναυτιλιακές) δραστηριότητες δεν θα επαναληφθούν μέχρι να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχουν ικανές συνθήκες ασφαλείας», ανακοίνωσε η Mitsui O.S.K. Lines με email στο Reuters.

«Η επανάληψη της διέλευσης θα απαιτήσει στενό συντονισμό με τις κυβερνήσεις των ενεχομένων χωρών, των ασφαλιστικών εταιρειών και άλλων ενδιαφερομένων φορέων», γράφει στην δήλωσή της η Mitsui.

Η Mitsui O.S.K. είναι μία από τις τρεις μεγαλύτερες πλοιοκτήτριες εταιρείες της Ιαπωνίας, με στόλο περισσότερων των 900 πλοίων, ανάμεσά τους τάνκερ, πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου και οχηματαγωγά.

Ο Τραμπ έγραψε χθες στο Truth Social ότι πλοία μεταφοράς πετρελαίου αρχίζουν να κινούνται προς την έξοδο των Στενών του Ορμούζ κατά μήκος του νότιου διαδρόμου «που είναι απολύτως ασφαλής, προστατευμένος και καθαρός».