Οι ανησυχίες αυτές διέκοψαν το διήμερο ανοδικό σερί του S&P 500, ο οποίος δέχθηκε επιπλέον πιέσεις από τις ισχυρές απώλειες στον κλάδο των ημιαγωγών. Οι απώλειες αυτές έχρισαν μεγάλο χαμένο της ημέρας τον Nasdaq.

Συγκεκριμένα, ο Dow Jones υποχώρησε κατά 0,26% στις 52.498 μονάδες, o S&P 500 κατέγραψε πτώση ύψους 0,79% στις 7.515 μονάδες και ο Nasdaq έκανε «βουτιά» ύψους 1,55% με αποτέλεσμα να χάσει το όριο των 26.000 μονάδων, στις 25.873 μονάδες.

Στην αγορά ομολόγων, οι αποδόσεις κέρδισαν σημαντικό έδαφος με το 10ετές να ανεβαίνει στο 4,61% και το 30ετές να ξεπερνά το όριο του 5% στο 5,1%, αντανακλώντας την αυξανόμενη ανησυχία των επενδυτών για επίμονο πληθωρισμό, υψηλότερα επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και επιδείνωση των δημοσιονομικών προοπτικών των ΗΠΑ.

Το κλίμα στην αμερικανική αγορά και όχι μόνο επηρεάστηκε έντονα από την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με ανταλλαγή νέων στρατιωτικών επιθέσεων και την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τον αποκλεισμό των λιμανιών και των παράκτιων περιοχών του Ιράν και μάλιστα από αύριο Τρίτη, 14 Ιουλίου, από τις 23:00 ώρα Ελλάδος.

Επιπρόσθετα ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν το ρόλο του «Φύλακα των Στενών του Ορμούζ» και ότι θα επιβάλουν αποζημίωση, ήτοι τέλος, ύψους 20% επί της αξίας όλων των φορτίων που διέρχονται από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, προκειμένου να καλύπτονται τα έξοδα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.

«Τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοικτά και θα παραμείνουν ανοικτά, με ή χωρίς το Ιράν. Επαναφέρουμε τον Ιρανικό Αποκλεισμό, ο οποίος αφορά μόνο τα ιρανικά πλοία και τους πελάτες τους», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Οι δηλώσεις αυτές ακολούθησαν την ανακοίνωση της Τεχεράνης ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά έως ότου αποκατασταθεί η «σταθερότητα» και τερματιστεί η αμερικανική ανάμειξη στη διαχείρισή τους.

Το Ιράν υποστήριξε δε, ότι όλα τα πλοία που διέρχονται από τη θαλάσσια οδό οφείλουν να χρησιμοποιούν αποκλειστικά τις διαδρομές που εγκρίνει το ιρανικό Πολεμικό Ναυτικό, απορρίπτοντας εναλλακτικούς διαδρόμους, όπως εκείνον που έχει δημιουργηθεί από το Ομάν σε συνεργασία με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO).

Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι επιβεβαιωμένες διελεύσεις πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ μειώθηκαν κατά περίπου 52% το διάστημα από την Παρασκευή έως την Κυριακή σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι εξελίξεις αυτές προκάλεσαν εύλογο προβληματισμό στους επενδυτές και βέβαια αναζωπύρωσαν το ράλι του πετρελαίου. Η τιμή του Brent συμβολαίων Σεπτεμβρίου εκτινάχθηκε κατά 9% κοντά στα 83 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό WTI πλησίασε τα 78 δολάρια με άνοδο 8,79%.

«Οι εχθροπραξίες του Σαββατοκύριακου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν προκαλούν μια ημέρα αποστροφής του κινδύνου στη Wall Street. Οι νέες επιθέσεις ενισχύουν τις ανησυχίες για το κατά πόσο μπορεί να υπάρξει μια μακροπρόθεσμη εκεχειρία με πραγματική δέσμευση των δύο πλευρών στην ειρήνη», σχολίασε ο Χοσέ Τόρες, αναλυτής της Interactive Brokers.

Από την πλευρά του, ο Πολ Κρίστοφερ, επικεφαλής στρατηγικής του Wells Fargo Investment Institute, εκτίμησε ότι όσο δεν αλλάζει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, οι προοπτικές παραμένουν ανοδικές για τις τιμές του πετρελαίου, τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, γεγονός που θα συνεχίσει να προκαλεί έντονη μεταβλητότητα στις χρηματιστηριακές αγορές.

Η νέα γεωπολιτική ένταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Wall Street προετοιμάζεται για την έναρξη της περιόδου ανακοίνωσης εταιρικών αποτελεσμάτων, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη θα αποδώσουν τα αναμενόμενα.

«Οι συνεχιζόμενες διακυμάνσεις στις μετοχές των ημιαγωγών δυσκολεύουν τον τεχνολογικό κλάδο να διατηρήσει μια σταθερή ανοδική πορεία. Παρότι η αγορά είχε μέχρι στιγμής απορροφήσει σχετικά ψύχραιμα την κατάρρευση της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η κλιμάκωση των συγκρούσεων και η άνοδος των τιμών του πετρελαίου δεν ευνοούν το αισιόδοξο σενάριο», υποστήριξε ο Κρις Λάρκιν της E*Trade από τη Morgan Stanley.

Οι επενδυτές στρέφουν πλέον το ενδιαφέρον τους στα στοιχεία για τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα οποία θα ανακοινωθούν αυτή την εβδομάδα.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή, που δημοσιεύεται την Τρίτη, θα εμφανίσει την πρώτη μηνιαία μείωση από την έναρξη της πανδημίας το 2020, κυρίως λόγω της πρόσφατης αποκλιμάκωσης των τιμών της βενζίνης. Ωστόσο, ο δείκτης τιμών παραγωγού, που θα ανακοινωθεί την Τετάρτη, ενδέχεται να δείξει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις στην παραγωγή εξακολουθούν να ενισχύονται.

Από αύριο τα φώτα θα στραφούν και στην πρώτη εξαμηνιαία κατάθεση του Κέβιν Γουόρς στο Κογκρέσο μετά την ανάληψη της προεδρίας της Fed, με τους επενδυτές να «διψούν» για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τις προθέσεις του για τα επόμενα βήματα της κεντρικής τράπεζας και τις μεταρρυθμίσεις που φιλοδοξεί να εφαρμόσει.

Ο κ. Γουόρς θα καταθέσει στη Βουλή των Αντιπροσώπων την Τρίτη και στη Γερουσία την Τετάρτη, λίγες ημέρες πριν τη διήμερη συνεδρίαση της FOMC στις 28-29 Ιουλίου, με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι οι νομοθέτες θα πιέσουν τον πρόεδρο της Fed να παρουσιάσει έναν πιο ξεκάθαρο οδικό χάρτη για τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να διαχειριστεί τις νέες πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί η γεωπολιτική κρίση.

Σημειωτέον ότι σε μια άκρως… γερακίσια τοποθέτηση του νωρίτερα ο διοικητής της Fed, Κρίστοφερ Γουόλερ, προειδοποίησε ότι το συμβούλιο θα αναγκαστεί να συζητήσει σύντομα το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων, ένα ο πληθωρισμός συνεχίσει να κινείται ψηλά.

«Έχουμε ήδη πέντε ή έξι συνεχόμενους μήνες αυξήσεων του πληθωρισμού. Αν δούμε ακόμη μία υψηλή μέτρηση (αυτή την εβδομαδα), θα τη θεωρήσω πραγματικό σήμα και όχι στατιστικό θόρυβο. Αντίθετα, μία μόνο χαμηλότερη μέτρηση δεν θα είναι αρκετή για να επιβεβαιώσει αλλαγή της τάσης», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γουόλερ, σε δηλώσεις του σε επιχειρηματικό σύνδεσμο της Νέας Υόρκης.

Σε επίπεδο μετοχών σημαντικές απώλειες σημείωσαν οι μετοχές του κλάδου της τεχνολογίας, μετά την κατάρρευση των τιμών των εταιρειών ημιαγωγών στη Νότια Κορέα.

Η αγορά είχε οδηγηθεί σε εντυπωσιακή άνοδο τους προηγούμενους μήνες χάρη στον ενθουσιασμό γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα αυξάνονται οι ανησυχίες ότι οι αποτιμήσεις έχουν ξεπεράσει τα θεμελιώδη μεγέθη.

Ο νοτιοκορεατικός δείκτης KOSPI έχει χάσει πλέον περισσότερο από 25% από τα υψηλά του Ιουνίου, εισερχόμενος σε bear market, ενώ μόνο τη Δευτέρα υποχώρησε περίπου 9% με βασικό βαρίδι την SK Hynix, η οποία έχασε 15,4% στο Χρηματιστήριο της Σεούλ. Αντιστοίχως, οι αμερικανικές αποθετήριες μετοχές (ADR) της SK Hynix ακολούθησαν με απώλειες άνω του 6% επηρεάζοντας τα πρόσημα και στις αμερικανικές τεχνολογικές.

Στις μεγάλες χαμένες βρέθηκαν η ASML Holding, η Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC) και η Meta Platforms παρά την ανακοίνωση νέας επένδυσης δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε κέντρα δεδομένων, ενώ σχεδόν 13% έχασε η SanDisk.

«Η κατάρρευση των ασιατικών εταιρειών μνήμης αποτελεί τον βασικό λόγο της σημερινής αδυναμίας της αμερικανικής αγοράς. Πολλοί επενδυτές μεταφέρουν κεφάλαια σε εταιρείες μεγάλης κεφαλαιοποίησης, όπως η Microsoft, η Amazon και η Apple, απομακρυνόμενοι από πιο ριψοκίνδυνες επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ενισχύουν τις ενεργειακές μετοχές», εξήγησε ο επικεφαλής στρατηγικής της Jones Trading, Μάικλ Ο’Ρουρκ.

Στον αντίποδα του τεχνολογικού κλάδου βρέθηκε ο ενεργειακός, καθώς η εκτίναξη των τιμών του μαύρου χρυσού οδηγεί σε υψηλότερα κέρδη. Μάλιστα, οι εταιρείες διύλισης πρωταγωνίστησαν, με τις Valero Energy, Marathon Petroleum, Phillips 66 και Targa Resources να ενισχύονται σημαντικά.

Καλές επιδόσεις είχαν επίσης οι UnitedHealth Group και Johnson & Johnson προσελκύοντας επενδυτές που αναζητούσαν ασφαλέστερες επιλογές ενόψει της αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και της έναρξης της περιόδου ανακοίνωσης εταιρικών αποτελεσμάτων. Με τις επιδόσεις τους βοήθησαν να αντισταθμιστούν οι πιέσεις στον Dow που είχε και τις μικρότερες απώλειες ανάμεσα στους βασικούς δείκτες.

Σημειωτέον πως η εβδομάδα σηματοδοτεί επίσης την έναρξη της περιόδου ανακοίνωσης αποτελεσμάτων β’ τριμήνου στις ΗΠΑ, με τις JPMorgan Chase, Bank of America, Goldman Sachs, Wells Fargo και Citigroup να ανοίγουν τον χορό την Τρίτη, ενώ ακολουθούν οι Morgan Stanley, BNY, Johnson & Johnson, UnitedHealth, GE Aerospace και Netflix.

Η αρχική συμφωνία-πλαίσιο που συνήφθη μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό του πολέμου προέβλεπε ότι τα εμπορικά πλοία θα μπορούν να διέρχονται από τα Στενά δωρεάν για 60 ημέρες, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει για το τι θα συμβεί μετά την προθεσμία αυτή.

«Ειδικό καθεστώς» για τις χώρες που στήριξαν την Τεχεράνη

Ο Ιρανός πρέσβης Αμπντολρεζά Ραχμανί Φαζλί δήλωσε στο Φόρουμ για την Παγκόσμια Ειρήνη, στο Πεκίνο, ότι η χώρα του επεξεργάζεται “σε συνεργασία και σύμπραξη” με το Ομάν “νέες ρυθμίσεις” για αυτήν τη στρατηγική θαλάσσια οδό, βασικό σημείο διέλευσης για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.

“Ως χώρα για την οποία τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μέρος των χωρικών μας υδάτων, θα επιβάλουμε σίγουρα τέλος για τις παρεχόμενες υπηρεσίες” δήλωσε ο πρέσβης, σύμφωνα με μεταφρασμένες δηλώσεις του, επιμένοντας παράλληλα ότι αυτό δεν θα είναι “διόδια”.

“Οι νέες αυτές ρυθμίσεις θα αφορούν την εγγύηση της ασφάλειας της διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ, την παρακολούθηση της διέλευσης των πλοίων καθώς και τον συνυπολογισμό των περιβαλλοντικών συνεπειών του μεγάλου αριθμού πλοίων” που περνούν από εκεί, πρόσθεσε.

“Θα εξετάσουμε σίγουρα μια ειδική μεταχείριση για τις χώρες που ήταν φιλικές και στάθηκαν ιδιαιτέρως στο πλευρό μας στις δύσκολες στιγμές”, συνέχισε.

Σε καιρό ειρήνης, το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποκλείστηκαν σε μεγάλο βαθμό μετά την έναρξη των ισραηλινοαμερικανικών πληγμάτων στις 28 Φεβρουαρίου, μια εξέλιξη που οδήγησε στην αύξηση των τιμών της ενέργειας.

Το Ιράν ήρε τον αποκλεισμό του στα Στενά του Ορμούζ στον απόηχο της υπογραφής ενός μνημονίου συνεννόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες στις 17 Ιουνίου. Οι διαπραγματεύσεις για μια μόνιμη διευθέτηση της σύγκρουσης συνεχίζονται.

«Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σύγκρουσης», δήλωσε ο Βανς κατά τη διάρκεια ενημέρωσης δημοσιογράφων στον Λευκό Οίκο. Το CNBC δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τον αριθμό. Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, περίπου 14 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και 6 εκατομμύρια βαρέλια διυλισμένων προϊόντων διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ.

Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς της αγοράς πετρελαίου, ενισχύθηκε κατά 30 σεντς και έκλεισε στα 79,85 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate (WTI) υποχώρησε κατά 19 σεντς, τερματίζοντας στα 76,60 δολάρια το βαρέλι. Παρά τη σχετική σταθεροποίηση, οι τιμές παραμένουν περισσότερο από 11% χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν την περασμένη Κυριακή.

Η συμφωνία Τραμπ – Πεζεσκιάν και το άνοιγμα των Στενών
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την Τετάρτη τη συμφωνία με τον Ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Πεζεσκιάν, με στόχο τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας, το Ιράν δεσμεύεται να επιτρέπει για 60 ημέρες τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς την επιβολή τελών, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχρεώνονται να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλει στην περιοχή.

«Για δεύτερη συνεχόμενη νύχτα οι Ιρανοί δεν άνοιξαν πυρ εναντίον πλοίων που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Βανς. «Μέχρι στιγμής τηρούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει».

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος πρόσθεσε ότι η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) επέτρεψε τη διέλευση περισσότερων από δώδεκα πλοίων μέσω του ναυτικού αποκλεισμού, τονίζοντας ότι και η Ουάσιγκτον εφαρμόζει το δικό της μέρος της συμφωνίας. Λίγες ώρες αργότερα, η CENTCOM ανακοίνωσε επίσημα τον τερματισμό του αποκλεισμού.

Διστακτική επιστροφή της ναυτιλιακής κίνησης
Παρά τις εξελίξεις, τα στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης ναυτιλιακής δραστηριότητας Kpler δεν δείχνουν ακόμη σημαντική αύξηση της κυκλοφορίας στην περιοχή.

Τρίας σαουδαραβικά υπερδεξαμενόπλοια που μεταφέρουν συνολικά 6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου εντοπίστηκαν στον Κόλπο του Ομάν, ωστόσο η εικόνα απέχει πολύ από τα προπολεμικά δεδομένα. Πριν από την έναρξη των συγκρούσεων, περισσότερα από 100 πλοία, ανάμεσά τους δεκάδες πετρελαιοφόρα, διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά του Ορμούζ.

«Οι πύλες δεν έχουν ανοίξει πλήρως και δεν βλέπουμε ακόμη μαζική επιστροφή πλοίων», δήλωσε ο διευθυντής έρευνας εμπορευμάτων της Kpler, Ματ Σμιθ. Όπως εξήγησε, πολλές ναυτιλιακές εξακολουθούν να εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς τη διέλευση από την περιοχή.

Η αγορά φοβάται το έλλειμμα προσφοράς
Αναλυτές της αγοράς πετρελαίου προειδοποιούν ότι ακόμη και η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν αρκεί για να εξαλείψει τις επιπτώσεις που έχει ήδη προκαλέσει ο πόλεμος στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Ο πρόεδρος της Rapidan Energy, Μπομπ ΜακΝάλι, εκτιμά ότι αργότερα μέσα στο έτος τα πραγματικά στοιχεία θα αναδείξουν το τεράστιο κενό που έχει δημιουργηθεί στην προσφορά και στα αποθέματα πετρελαίου.

«Η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είναι ουσιαστικά μια προσωρινή ανακωχή», δήλωσε στο CNBC. «Δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια ακριβή πληρωμή λύτρων για τουλάχιστον 65 εκατομμύρια βαρέλια που παραμένουν εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ».

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ επιδιώκει να δώσει χρόνο στα αραβικά κράτη του Κόλπου να αυξήσουν την παραγωγή τους και να αποτρέψει ένα πιθανό έλλειμμα προσφοράς κατά τη θερινή περίοδο.

«Αγόρασε χρόνο και αγόρασε πετρέλαιο», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Το ερώτημα είναι αν η συμφωνία θα διατηρηθεί και αν θα οδηγήσει στην αποκατάσταση των ροών προσφοράς που προσδοκά».

Τα αποθέματα σε ιστορικά χαμηλά
Η ιδρύτρια της Energy Aspects, Αμρίτα Σεν, υποστηρίζει ότι η αγορά πετρελαίου εδώ και μήνες δεν κινείται με βάση τα θεμελιώδη μεγέθη.

Όπως σημειώνει, οι επενδυτές παραβλέπουν το γεγονός ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, μια εξέλιξη που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα οδηγούσε σε σημαντική άνοδο των τιμών.

Αντ’ αυτού, οι traders επικεντρώνονται στην επόμενη ημέρα των Στενών του Ορμούζ και στο κατά πόσο η ναυτιλιακή δραστηριότητα θα μπορέσει να επιστρέψει στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από τον πόλεμο.

«Όλα θα γίνουν σταδιακά», τόνισε η Σεν. «Αρχικά θα αρχίσουν να κινούνται τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί, όμως η επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα δεν πρόκειται να συμβεί μέσα σε μία νύχτα».

«Με δεδομένη την εμπειρία των τελευταίων μηνών, πιστεύω ότι είναι εύλογο να συμπεράνουμε ότι θα χρειασθεί κάνα δυο εβδομάδες, αν όχι μήνα», δήλωσε ο Γιοτάρο Ταμούρα πριν ο Τραμπ ανακοινώσει την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Μέση Ανατολή.

Η συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη δεν μετέβαλε την εκτίμηση του Γιοτάρο Ταμούρα, σημειώνουν οι Financial Times.

«Αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν κινήσεις προς μία κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, οι (ναυτιλιακές) δραστηριότητες δεν θα επαναληφθούν μέχρι να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχουν ικανές συνθήκες ασφαλείας», ανακοίνωσε η Mitsui O.S.K. Lines με email στο Reuters.

«Η επανάληψη της διέλευσης θα απαιτήσει στενό συντονισμό με τις κυβερνήσεις των ενεχομένων χωρών, των ασφαλιστικών εταιρειών και άλλων ενδιαφερομένων φορέων», γράφει στην δήλωσή της η Mitsui.

Η Mitsui O.S.K. είναι μία από τις τρεις μεγαλύτερες πλοιοκτήτριες εταιρείες της Ιαπωνίας, με στόλο περισσότερων των 900 πλοίων, ανάμεσά τους τάνκερ, πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου και οχηματαγωγά.

Ο Τραμπ έγραψε χθες στο Truth Social ότι πλοία μεταφοράς πετρελαίου αρχίζουν να κινούνται προς την έξοδο των Στενών του Ορμούζ κατά μήκος του νότιου διαδρόμου «που είναι απολύτως ασφαλής, προστατευμένος και καθαρός».

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αμερικανικού αργού (WTI) υποχώρησαν κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τον Μάρτιο κατά τις πρώτες ώρες των συναλλαγών. Στις 7:46 π.μ. (ώρα Νέας Υόρκης), η τιμή κατέγραφε πτώση 5,2%, στα 80,46 δολάρια ανά βαρέλι. Την ίδια στιγμή, το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς της αγοράς πετρελαίου, κινούνταν 4,8% χαμηλότερα, στα 83,16 δολάρια το βαρέλι. Αυτήν την ώρα (16.20), το αμερικανικό αργό σημειώνει πτώση κατά 5,3% στα 80,39 δολάρια ενώ το Brent παραμένει αμετάβλητο στα 83,16  δολάρια.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι «η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχει πλέον ολοκληρωθεί». Όπως ανέφερε, τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργήσουν χωρίς την επιβολή τελών διέλευσης, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν.

«Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπροστά τις μηχανές σας. Αφήστε το πετρέλαιο να ρεύσει», έγραψε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος.

Άνοιγμα των Στενών την Παρασκευή

Σε μεταγενέστερη ανάρτησή του, ο Τραμπ διευκρίνισε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν επισήμως την Παρασκευή, ημέρα κατά την οποία προγραμματίζεται στην Ελβετία η τελετή υπογραφής της τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας.

«Με το άνοιγμα των Στενών μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή και για λόγους αποναρκοθέτησης, το πετρέλαιο θα αρχίσει ξανά να ρέει και προς τις δύο κατευθύνσεις, προς όφελος της περιοχής και ολόκληρου του κόσμου», ανέφερε.

Όπως αναφέρει το CNBC πριν από τη δραματική μείωση της ναυτιλιακής κίνησης στις αρχές Μαρτίου, εξαιτίας των ιρανικών επιθέσεων, περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ. Η αναστάτωση που προκλήθηκε στην περιοχή οδήγησε στη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ στις διεθνείς αγορές.

Τα δεξαμενόπλοια ετοιμάζονται για επιστροφή

Θετικό εμφανίζεται και το κλίμα στη ναυτιλιακή αγορά. Ο διευθύνων σύμβουλος της Frontline, Λαρς Μπάρσταντ, είχε δηλώσει στο CNBC την προηγούμενη εβδομάδα ότι η κίνηση δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ αναμένεται να επανέλθει γρήγορα εφόσον επιτευχθεί μια αξιόπιστη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

«Είμαι πραγματικά αισιόδοξος ότι μόλις αλλάξει το κλίμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες με το Ιράν καταλήξουν σε κάποια μορφή συμφωνίας, τουλάχιστον όσον αφορά τη μη στοχοποίηση της ναυσιπλοΐας, οι διελεύσεις πλοίων θα επανεκκινήσουν πολύ γρήγορα», είχε τονίσει ο επικεφαλής της Frontline.

Η αγορά πετρελαίου φαίνεται ήδη να προεξοφλεί αυτή την εξέλιξη, με τους επενδυτές να εγκαταλείπουν τα σενάρια παρατεταμένης κρίσης εφοδιασμού και να στρέφονται στην προοπτική ομαλοποίησης των ροών από μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Το μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα στον κόσμο ενισχύθηκε περισσότερο από 3% κατά τη διάρκεια των ασιατικών συναλλαγών της Δευτέρας, φτάνοντας κοντά στα 65.600 δολάρια. Αντίστοιχα, το Ether, το δεύτερο μεγαλύτερο ψηφιακό νόμισμα, σημείωσε άνοδο έως και 3,7% στα 1.731 δολάρια, ενώ ακόμη μεγαλύτερα κέρδη κατέγραψαν μικρότερα tokens όπως το Solana και το XRP.

Επιστροφή των αγοραστών μετά τις πιέσεις των τελευταίων εβδομάδων
Η ανοδική αντίδραση έρχεται μετά από μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για την αγορά κρυπτονομισμάτων. Το Bitcoin είχε υποχωρήσει πρόσφατα κάτω από τα 60.000 δολάρια, αγγίζοντας το χαμηλότερο επίπεδό του από τον Οκτώβριο του 2024.

Στην πίεση συνέβαλε και η απόφαση της Strategy, της εταιρείας του Μάικλ Σέιλορ που αποτελεί τον μεγαλύτερο εταιρικό κάτοχο Bitcoin παγκοσμίως, να προχωρήσει στην πώληση μικρού μέρους των αποθεμάτων της. Η κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με τις σημαντικές εκροές κεφαλαίων από διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF) που επενδύουν στο Bitcoin, επιδείνωσε το κλίμα και επιτάχυνε τις ρευστοποιήσεις.

Παρά την πρόσφατη αναταραχή, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η αγορά αρχίζει να αφήνει πίσω της τους συγκεκριμένους κινδύνους.

Ο Πράτικ Κάλα, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στο hedge fund ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων Apollo Crypto, εκτιμά ότι το επόμενο σημαντικό επίπεδο αντίστασης για το Bitcoin βρίσκεται στις 67.000 δολάρια, σημείο στο οποίο συγκλίνουν τεχνικοί δείκτες, όγκοι συναλλαγών και κινητοί μέσοι όροι.

Όπως σημειώνει, ο παράγοντας Strategy εξακολουθεί να αποτελεί πιθανή πηγή αβεβαιότητας, ωστόσο οι επενδυτές δείχνουν προς το παρόν να τον αγνοούν.

Η συμφωνία στη Μέση Ανατολή αλλάζει το κλίμα στις αγορές
Η βελτίωση του επενδυτικού κλίματος συνδέεται άμεσα με την ανακοίνωση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ότι η ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν «ολοκληρώθηκε» και ότι η Ουάσιγκτον θα τερματίσει τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.

Η προοπτική επανέναρξης της κυκλοφορίας στη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου ενίσχυσε τη διάθεση για ανάληψη ρίσκου σε όλες τις αγορές.

Οι ασιατικές μετοχές κινήθηκαν έντονα ανοδικά, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του S&P 500 κατέγραψαν άνοδο περίπου 1%, ενώ το πετρέλαιο Brent υποχώρησε περισσότερο από 4%, καθώς οι επενδυτές προεξόφλησαν την ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή.

Τα βλέμματα στρέφονται πλέον στη Fed
Παρά τη σημερινή αισιοδοξία, οι επενδυτές γνωρίζουν ότι η επόμενη μεγάλη δοκιμασία για τα κρυπτονομίσματα έρχεται από την Ουάσιγκτον.

Η αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να στηρίξει τα λεγόμενα «risk assets», όμως η πρώτη συνεδρίαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ υπό τον νέο πρόεδρό της, Κέβιν Γουόρς, αναμένεται να καθορίσει τη βραχυπρόθεσμη πορεία των αγορών.

Οι αγορές θα παρακολουθήσουν στενά τα μηνύματα της κεντρικής τράπεζας σχετικά με τα επιτόκια. Ένα πιο αυστηρό ή επιθετικό μήνυμα από τη Fed θα μπορούσε να περιορίσει τη δυναμική των κρυπτονομισμάτων, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια συνήθως μειώνουν την ελκυστικότητα των πιο ριψοκίνδυνων επενδύσεων.

Όπως επισημαίνει ο Σον ΜακΝάλτι της FalconX, η αγορά έχει ήδη μετατοπίσει την προσοχή της στη συνεδρίαση της Τετάρτης. Σύμφωνα με τον ίδιο, το βασικό ρίσκο για το Bitcoin και τα υπόλοιπα κρυπτονομίσματα θα ήταν μια πιο «γερακίσια» στάση της Federal Reserve από αυτή που αναμένουν σήμερα οι επενδυτές.

Προς το παρόν, πάντως, η αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και η προοπτική επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ φαίνεται να δίνουν ξανά ώθηση στο Bitcoin και στην ευρύτερη αγορά ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.

Την καλύτερη επίδοση κατέγραψε η Νότια Κορέα, με τον δείκτη Kospi να εκτινάσσεται κατά 4,87% στις 8.519 μονάδες, ενώ ο τεχνολογικός Kosdaq ενισχύθηκε κατά 0,74%.

Στην Ιαπωνία, ο Nikkei 225 σημείωσε άνοδο 4,70% στις 69.119 μονάδες, με τον ευρύτερο δείκτη Topix να κερδίζει 3,32%, καθώς οι επενδυτές έσπευσαν να τοποθετηθούν σε μετοχές που είχαν πιεστεί κατά τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Στην Κίνα και το Χονγκ Κονγκ η εικόνα ήταν επίσης θετική, με τον CSI 300 να ενισχύεται κατά 1,47%, ενώ ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ κινούνταν υψηλότερα κατά 0,60% στις 24.867 μονάδες.

Η συμφωνία έφερε πίσω τη διάθεση για ρίσκο

Η θετική αντίδραση των αγορών ακολούθησε την ανακοίνωση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ότι η συμφωνία με το Ιράν «ολοκληρώθηκε» και ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε πλαίσιο τερματισμού των εχθροπραξιών.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, γνωστοποίησε ότι η επίσημη τελετή υπογραφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στην Ελβετία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε επίσης ότι ενέκρινε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, της σημαντικότερης ενεργειακής θαλάσσιας οδού στον κόσμο, εξέλιξη που προκάλεσε ισχυρές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου.

Το αμερικανικό αργό υποχώρησε σχεδόν 5%, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν ότι οι ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή θα αρχίσουν σταδιακά να αποκαθίστανται.

Το Ισραήλ και ο Λίβανος παραλίγο να εκτροχιάσουν τη συμφωνία

Η ανακοίνωση ήρθε λίγες ώρες μετά από ανταλλαγή πυρών μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο, γεγονός που είχε δημιουργήσει αμφιβολίες για το κατά πόσο η συμφωνία θα μπορούσε να ολοκληρωθεί εντός της Κυριακής.

Οι εξελίξεις αυτές είχαν αυξήσει προσωρινά την αβεβαιότητα στις αγορές, πριν τελικά επικρατήσει η αισιοδοξία για αποκλιμάκωση της κρίσης.

Η SpaceX συνεχίζει να στηρίζει το επενδυτικό κλίμα

Στην ευρύτερη εικόνα των αγορών, το θετικό κλίμα ενισχύεται και από τη δυναμική που δημιούργησε η ιστορική εισαγωγή της SpaceX στη Wall Street.

Οι τρεις βασικοί αμερικανικοί χρηματιστηριακοί δείκτες ολοκλήρωσαν την προηγούμενη εβδομάδα με κέρδη, ενώ η SpaceX έκλεισε την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης με χρηματιστηριακή αξία άνω των 2 τρισ. δολαρίων, μετά από άνοδο μεγαλύτερη του 19%.

Σύμφωνα με τον Έβαν Σλόσμαν της SuRo Capital, η επιτυχημένη δημόσια εγγραφή της εταιρείας αποτελεί θετικό μήνυμα για το επενδυτικό ενδιαφέρον προς την τεχνολογία και την καινοτομία.

Όπως σημειώνει, η επιτυχία της SpaceX αντανακλά τη διάθεση των επενδυτών να τοποθετήσουν κεφάλαια σε εταιρείες που συνδέονται με τις τεχνολογίες του μέλλοντος.

Στο επίκεντρο η Fed και τα στοιχεία της οικονομίας

Παρά τη σημερινή αισιοδοξία, οι επενδυτές στρέφουν ήδη το βλέμμα τους στις επόμενες κρίσιμες εξελίξεις.

Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας αναμένονται σημαντικά στοιχεία για την αγορά κατοικίας και τις λιανικές πωλήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα οποία θα δώσουν νέα εικόνα για την πορεία της αμερικανικής οικονομίας.

Το σημαντικότερο γεγονός, ωστόσο, θεωρείται η συνεδρίαση της Fed. Σύμφωνα με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης που παρακολουθεί το εργαλείο FedWatch της CME, οι αγορές αποτιμούν πιθανότητα άνω του 98% να διατηρηθούν αμετάβλητα τα επιτόκια.

Η στάση της κεντρικής τράπεζας και κυρίως τα μηνύματα για τη συνέχεια της νομισματικής πολιτικής αναμένεται να καθορίσουν τη βραχυπρόθεσμη πορεία των διεθνών αγορών, μετά την ανακούφιση που προκάλεσε η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν.

Η μείωσης των φόρων στα καύσιμα μέχρι τις 3 Ιουλίου, περιορίζοντάς την σε 5 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο βενζίνης και πετρελαίου κίνησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με το ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων ANSA, ενώ η μείωση των 5 λεπτών για τη βενζίνη έχει επιβεβαιωθεί, η έκπτωση στο ντίζελ θα μειωθεί ξανά στο μισό (από 10 σε 5 λεπτά).

Αυτό το μέτρο θα κοστίσει στα κρατικά ταμεία περίπου 150 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία θα καλυφθούν από τα πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ που προκύπτουν από τις αυξήσεις τιμών. Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στη βενζίνη παραμένει στα 622,90 ευρώ ανά χίλια λίτρα, και ως εκ τούτου η έκπτωση των 5 λεπτών (6,1 λεπτά συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 22%) επιβεβαιώνεται. Ωστόσο, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο ντίζελ έχει αυξηθεί (στα 622,90 € ανά χίλια λίτρα από τα 572,90 € που είναι σήμερα), με αποτέλεσμα τη μείωση της έκπτωσης από τα 10 λεπτά που είναι σήμερα σε 5 λεπτά.

Οι πόροι που διατίθενται από την κυβέρνηση ανέρχονται σε λίγο κάτω από 150 εκατομμύρια ευρώ και προέρχονται από τα πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ από τον Μάιο. Το ποσό που θα καλύψει την συγκεκριμένη μείωση, το οποίο υπολογίζεται γύρω στα 150 εκατομμύρια ευρώ, θα εξασφαλιστεί χάρη σε αυξημένες εισπράξεις του φόρου προστιθέμενης αξίας τον μήνα Μάιο.

Πάντως, οι ιταλικές ενώσεις καταναλωτών άσκησαν κριτική στην απόφαση της κυβέρνησης της Ρώμης να περιορίσει την μείωση των φόρων σε βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης δεδομένου ότι -όπως τονίζουν- οι τιμές των καυσίμων παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.

Τα δυτικά εμπορικά πλοία εμφανίζονται ιδιαίτερα διστακτικά να διασχίσουν το πέρασμα όσο αυτό παραμένει υπό τον de facto έλεγχο της Τεχεράνης. Οποιοσδήποτε συντονισμός με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης εκθέτει τις ναυτιλιακές εταιρείες στον άμεσο κίνδυνο παραβίασης των αυστηρών αμερικανικών κυρώσεων.

Πρόκειται για ένα πρωτοφανές σενάριο με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή οικονομία. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω του στενού δεν είχε αμφισβητηθεί ποτέ σοβαρά στην πρόσφατη ιστορία, μέχρι τη στιγμή που το Ιράν έκλεισε τη θαλάσσια οδό ως απάντηση στον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Αυτός ο αποκλεισμός προκάλεσε τη μεγαλύτερη διακοπή εφοδιασμού πετρελαίου στην ιστορία, ασκώντας ασφυκτική πίεση στην Ουάσιγκτον για την επίτευξη συμβιβασμού.

«Ένα μόνιμα διχασμένο στενό»

Η πεποίθηση ότι το Ιράν έχει πλέον παγιώσει τη θέση του στο στενό είναι κοινή μεταξύ των ηγετών της Μέσης Ανατολής. Ο Άμος Χόχσταϊν, πρώην ανώτερος σύμβουλος ενέργειας και εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, δήλωσε χαρακτηριστικά στο CNBC:

«Ό,τι και να προβλέπει μια μελλοντική συμφωνία, οι Ιρανοί θα ελέγχουν το Στενό του Ορμούζ στο άμεσο μέλλον. Όλοι στην περιοχή το γνωρίζουν αυτό».

Αυτή η γεωπολιτική μετατόπιση αναμένεται να μειώσει μόνιμα τον όγκο των διελεύσεων. Η Χελίμα Κροφτ, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων στην RBC Capital Markets, εκτιμά ότι οποιοδήποτε τέλος στη σύγκρουση που αφήνει επιχειρησιακό έλεγχο στην Τεχεράνη θα μεταφραστεί σε αισθητά χαμηλότερες ροές.

Σύμφωνα με τον Richard Meade, αρχισυντάκτη του Lloyd’s List, η ναυτιλιακή κίνηση στο θετικότερο σενάριο θα ανακάμψει μόλις στο 60% με 70% των προπολεμικών όγκων. Ενώ τα πλοία κινεζικών συμφερόντων θα κινούνται ελεύθερα, τα δυτικά σκάφη θα απαιτούν ειδικές διμερείς συμφωνίες με το Ιράν. Όπως εξηγεί ο Meade, η κατάσταση αυτή δεν προκαλεί άμεσο κραχ, αλλά δημιουργεί κάτι πιο ύπουλο: ένα μόνιμα διχασμένο στενό, όπου η πρόσβαση εξαρτάται από την πολιτική ευθυγράμμιση και όχι από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Το μάθημα της Ερυθράς Θάλασσας

Η πρόσφατη κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα προσφέρει ένα εξαιρετικό παράδειγμα για το πώς η αστάθεια μπορεί να παγιώσει μια προβληματική κατάσταση. Οι επιθέσεις των ανταρτών Χούτι με πυραύλους και drones, οι οποίες ξεκίνησαν τον Νοέμβριο του 2023, μείωσαν την ημερήσια κίνηση μέσω του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ από 75 σε μόλις 31 πλοία μέσα σε δύο μήνες. Ακόμη και σήμερα, η κυκλοφορία δεν έχει αποκατασταθεί.

Όπως επισημαίνει ο Tomer Raanan, αναλυτής θαλάσσιων κινδύνων στο Lloyd’s List, το βασικό δίδαγμα είναι ότι δεν απαιτείται ένας τεράστιος στόλος για να προκληθεί μακροχρόνια αναστάτωση σε ένα στρατηγικό πέρασμα. Παρά το γεγονός ότι οι Χούτι έχουν σταματήσει τις επιθέσεις, οι πλοιοκτήτες παραμένουν εξαιρετικά επιφυλακτικοί.

Στην περίπτωση του Ορμούζ, η τρέχουσα εκεχειρία ενδέχεται να διατηρηθεί, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση του εμπορίου. Ωστόσο, η επιστροφή στην προπολεμική κανονικότητα θα καθυστερήσει λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια (π.χ. πιθανή ύπαρξη ναρκών). Επιπλέον, ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος αναζωπύρωσης του πολέμου εντός του έτους, εάν δεν βρεθεί οριστική λύση για το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν —ζητήματα ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ.

Η απουσία εναλλακτικών λύσεων και η στρατηγική των αγωγών

Παρά τις ομοιότητες, τα Στενά του Ορμούζ παρουσιάζει μια θεμελιώδη διαφορά από την Ερυθρά Θάλασσα: δεν υπάρχουν εύκολες εναλλακτικές διαδρομές. Στην Ερυθρά Θάλασσα, τα πλοία μπορούσαν απλώς να παρακάμψουν την περιοχή πλέοντας γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Στο Ορμούζ, αυτό είναι αδύνατο.

Το Ορμούζ είναι ο σημαντικότερος ενεργειακός κόμβος του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Παρόλο που η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν χερσαίους αγωγούς για να διοχετεύσουν εκατομμύρια βαρέλια προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν, οι υποδομές αυτές δεν επαρκούν για να καλύψουν το κενό.

Σύμφωνα με τον Daan Struyven της Goldman Sachs, οι τιμές του πετρελαίου Brent αναμένεται να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα έως το τέταρτο τρίμηνο λόγω της απώλειας εφοδιασμού. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο· το LNG, η φύση του οποίου βασίζεται στη θαλάσσια μεταφορά, καθώς και τα λιπάσματα, δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν από το υπάρχον δίκτυο αγωγών.

Ως απάντηση, οι εξαγωγείς της Μέσης Ανατολής αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, με τα ΗΑΕ να επιταχύνουν την κατασκευή ενός δεύτερου μεγάλου αγωγού παράκαμψης με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027. Ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, εκτιμά ότι μακροπρόθεσμα η γεωπολιτική βαρύτητα του Ορμούζ θα μειωθεί:

«Αυτό το χαρτί του αποκλεισμού, το Ιράν μπορεί να το παίξει ουσιαστικά μόνο μία φορά. Στο μέλλον θα υπάρξουν νέες διαδρομές για την έξοδο της ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο. Θα δούμε μια σταδιακή μείωση της σημασίας του Στενού, αλλά όχι της σημασίας της παραγωγής ενέργειας αυτών των χωρών».

Η κατάρρευση αφορά κάθε κατηγορία πλοίων. Στοιχεία του IMF PortWatch δείχνουν ότι ο συνολικός όγκος διαμετακομιστικού εμπορίου μέσω των Στενών, ο οποίος πριν από τη σύγκρουση κυμαινόταν μεταξύ 3,5 και 5 εκατ. μετρικών τόνων ημερησίως, έχει σχεδόν μηδενιστεί. Τα πετρελαιοφόρα, που κυριαρχούσαν στην κίνηση πριν από το κλείσιμο και μετέφεραν το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων πετρελαίου και LNG, έχουν ουσιαστικά εξαφανιστεί. Αντίστοιχη εικόνα παρατηρείται και στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, στα bulk carriers που μεταφέρουν σιτηρά και βιομηχανικές πρώτες ύλες, καθώς και στα γενικά φορτηγά πλοία.

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ την ενέργεια

Όπως επισημαίνει βέβαια το CNBC, σε αναλυτικό του ρεπορτάζ, η αναστάτωση δεν περιορίζεται στην αγορά ενέργειας. Περίπου 5 εκατ. τόνοι αλουμινίου μεταφέρονται ετησίως μέσω των Στενών από μονάδες τήξης στο Μπαχρέιν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Παράλληλα, σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου μεθανόλης περνά επίσης από τα Στενά. Η μεθανόλη αποτελεί βασική πρώτη ύλη για ρητίνες, επιστρώσεις και πλαστικά. Παράλληλα, έχουν διακοπεί και οι αποστολές μονοαιθυλενογλυκόλης (MEG), κρίσιμου συστατικού για την παραγωγή πολυεστέρα και υλικών συσκευασίας. Μεταξύ των χωρών που εκτίθενται περισσότερο στην κρίση περιλαμβάνονται η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Πακιστάν, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη.

Απειλή για τα τρόφιμα και τη γεωργία

Για τις αγορές τροφίμων, η χρονική συγκυρία θεωρείται εξαιρετικά δυσμενής. Περίπου 16 εκατ. τόνοι λιπασμάτων διακινούνται ετησίως μέσω των Στενών, ποσότητα που αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη.

Οι τιμές της ουρίας στον κόμβο της Νέας Ορλεάνης έχουν ήδη εκτιναχθεί από τα 475 δολάρια στα 680 δολάρια ανά μετρικό τόνο, απειλώντας την ανοιξιάτικη περίοδο σποράς καλαμποκιού και σόγιας στις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ.

Στη Νότια Ασία, αρκετές χώρες αναγκάζονται να περιορίσουν ή να διακόψουν τη λειτουργία μονάδων παραγωγής λιπασμάτων, καθώς στερεύουν οι εισαγωγές φυσικού αερίου. Το Ινστιτούτο Κιέλου εκτιμά ότι οι τιμές των τροφίμων στη Σρι Λάνκα, το Πακιστάν και την Ινδία θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 10%-15% σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού.

Πλήγμα και στις αερομεταφορές

Η κρίση έχει επηρεάσει άμεσα και τις αεροπορικές μεταφορές. Αεροπορικές εταιρείες αναστέλλουν, ακυρώνουν ή επανασχεδιάζουν δρομολόγια ακολουθώντας μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από τη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας σημαντικά τον χρόνο ταξιδιού και την κατανάλωση καυσίμων, ενώ μεγάλο μέρος του εναέριου χώρου της περιοχής παραμένει κλειστό.

«Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο σημείο συμφόρησης στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές και μια παρατεταμένη διακοπή δεν θα περιοριστεί σε μια ενεργειακή κρίση», σημειώνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της Wood Mackenzie, Πίτερ Μάρτιν. «Όσο περισσότερο διαρκεί η αναστάτωση, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι συνέπειες στις τιμές ενέργειας, στη βιομηχανική δραστηριότητα, στις εμπορικές ροές και στην παγκόσμια ανάπτυξη».

Ο αντιπρόεδρος της S&P Global, Ντάνιελ Γέργκιν, το θέτει ακόμη πιο ωμά: «Πρόκειται για ιστορική διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Δεν έχει υπάρξει ποτέ κάτι τέτοιας κλίμακας. Ούτε οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, ούτε ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ούτε η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1990 πλησιάζουν το μέγεθος αυτής της αναστάτωσης».

Η Ασία πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα

Τα στοιχεία για τους προορισμούς των φορτίων πριν από το κλείσιμο των Στενών εξηγούν γιατί η Ασία δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα.

Το 2024, περίπου το 84% των αποστολών αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης που διέρχονταν από τα Στενά κατευθύνονταν προς ασιατικές αγορές. Η Κίνα λάμβανε μέσω του περάσματος περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών πετρελαίου της. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη προμηθευόταν μέσω Κατάρ το 12%-14% των αναγκών της σε LNG.

Οι διαθέσιμες εναλλακτικές διαδρομές θεωρούνται ανεπαρκείς. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν αγωγούς που μπορούν να παρακάμψουν τα Στενά και να μεταφέρουν 3,5 έως 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο, το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν εξαρτώνται σχεδόν απόλυτα από το συγκεκριμένο πέρασμα για τις εξαγωγές τους.

Συνολικά, όλες οι υφιστάμενες εναλλακτικές διαδρομές μπορούν να διαχειριστούν το πολύ 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αφήνοντας κενό τουλάχιστον 10 εκατ. βαρελιών χωρίς άμεση λύση.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για το LNG. Το Κατάρ, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, δεν διαθέτει καμία εναλλακτική διαδρομή μέσω αγωγών. Όλες οι εξαγωγές του εξαρτώνται από τη ναυτιλία μέσω των Στενών. Παράλληλα, οι ζημιές στις εγκαταστάσεις υγροποίησης φυσικού αερίου στο Κατάρ αναμένεται να καθυστερήσουν τουλάχιστον δύο χρόνια το κύμα νέας παγκόσμιας προσφοράς LNG, που ανέμεναν οι αγορές.

Η παράκαμψη μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας

Η βασική εναλλακτική για την αποφυγή των κινδύνων ασφαλείας είναι η παράκαμψη μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Ωστόσο, αυτή η λύση συνεπάγεται σημαντικό κόστος.

Η νέα διαδρομή προσθέτει 10 έως 14 ημέρες στα ταξίδια, δεσμεύοντας κεφάλαια και προκαλώντας καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου για μεταφορές που αφορούν τον Κόλπο έχει ουσιαστικά αποσυρθεί, ενώ τα ασφάλιστρα έχουν εκτοξευθεί σε πολυετή υψηλά.

Οι ναύλοι για τα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια (VLCC) έφθασαν τα 800.000 δολάρια ημερησίως στο αποκορύφωμα της κρίσης, ενώ το κόστος μεταφοράς στις διαδρομές Κόλπου-Ασίας σχεδόν τριπλασιάστηκε.

Νέοι κερδισμένοι και χαμένοι

Η κρίση αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε ποσότητες-ρεκόρ LNG από το ρωσικό έργο Yamal μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2026, παραλαμβάνοντας 91 φορτία από την αρκτική εγκατάσταση, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 98% της παραγωγής της στο διάστημα αυτό.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδεικνύονται σε μακροπρόθεσμο ωφελημένο, καθώς το αμερικανικό LNG εκτιμάται ότι θα αυξήσει μόνιμα το μερίδιό του στις αγορές της Ασίας και της Ευρώπης.

Παράλληλα, οι εξαγωγές LNG από την Αυστραλία αναμένεται να αυξηθούν, ενώ η Κίνα, χάρη στα μεγάλα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα και την παραγωγή αμμωνίας από άνθρακα, θα μπορούσε να επανέλθει δυναμικά στις εξαγωγές λιπασμάτων, αποκτώντας πρόσθετη γεωπολιτική επιρροή.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Kuwait Petroleum Corporation, Σεΐχης Ναουάφ Σαούντ Αλ Σαμπάχ, χαρακτήρισε το σοκ στην προσφορά ως «επίθεση που κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία» και προειδοποίησε για φαινόμενο ντόμινο σε πολλούς κλάδους.

«Το κόστος αυτού του πολέμου δεν περιορίζεται στα γεωγραφικά όρια της περιοχής», τόνισε. «Διαχέεται σε ολόκληρη την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα».

Τα τρία σενάρια για την παγκόσμια οικονομία

Ακόμη και αν τα Στενά επαναλειτουργήσουν σύντομα, οι επιπτώσεις αναμένεται να διαρκέσουν. Οι καθυστερήσεις, οι εκτροπές φορτίων και οι πιέσεις στα δίκτυα μεταφορών έχουν δημιουργήσει συσσωρευμένα προβλήματα που μπορεί να χρειαστούν μήνες ή και χρόνια για να επιλυθούν.

Σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, στο αισιόδοξο σενάριο όπου επιτυγχάνεται γρήγορη ειρήνη και τα Στενά ανοίγουν ξανά έως τον Ιούνιο, η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί στο 2,3% το 2026 από 3% το 2025. Η Μέση Ανατολή, ωστόσο, θα εισέλθει και πάλι σε ύφεση.

Εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν έως το τέλος του καλοκαιριού και τα Στενά παραμείνουν κλειστά έως τον Σεπτέμβριο, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να διολισθήσει σε ήπια ύφεση στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, με την ανάπτυξη να υποχωρεί κάτω από το 2%.

Στο πιο ακραίο σενάριο, όπου τα Στενά παραμένουν κλειστά μέχρι το τέλος του 2026 και οι εντάσεις αναζωπυρώνονται περιοδικά, η Wood Mackenzie εκτιμά ότι το Brent θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 200 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ οι τιμές ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων θα πλησιάσουν τα 300 δολάρια ανά βαρέλι στα μεγάλα κέντρα διύλισης.

Σε αυτή την περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία θα συρρικνωθεί έως και κατά 0,4%, καταγράφοντας μόλις την τρίτη παγκόσμια ύφεση του 21ου αιώνα. Το ΑΕΠ της Μέσης Ανατολής θα μειωθεί κατά 10,7%, της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 1,5%, η ανάπτυξη των ΗΠΑ θα πέσει κάτω από το 1%, ενώ η κινεζική οικονομία θα επιβραδυνθεί στο 3%.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν σε αδιέξοδο, χωρίς καμία πλευρά να μετριάζει τη ρητορική της προκειμένου η εύθραυστη εκεχειρία να μετατραπεί σε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, ενώ ο διπλός ναυτικός αποκλεισμός δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης.

«Δυστυχώς, και οι δύο πλευρές πιστεύουν ότι έχουν το πάνω χέρι και ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Geopolitical Strategy, Ντέιμιεν Μπρούκαρντ. «Ίσως να έχουν δίκιο. Όμως ο χρόνος σίγουρα δεν είναι με το μέρος των επιχειρήσεων που επηρεάζονται από αυτή την κρίση».