Τα δυτικά εμπορικά πλοία εμφανίζονται ιδιαίτερα διστακτικά να διασχίσουν το πέρασμα όσο αυτό παραμένει υπό τον de facto έλεγχο της Τεχεράνης. Οποιοσδήποτε συντονισμός με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης εκθέτει τις ναυτιλιακές εταιρείες στον άμεσο κίνδυνο παραβίασης των αυστηρών αμερικανικών κυρώσεων.

Πρόκειται για ένα πρωτοφανές σενάριο με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή οικονομία. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω του στενού δεν είχε αμφισβητηθεί ποτέ σοβαρά στην πρόσφατη ιστορία, μέχρι τη στιγμή που το Ιράν έκλεισε τη θαλάσσια οδό ως απάντηση στον πόλεμο που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Αυτός ο αποκλεισμός προκάλεσε τη μεγαλύτερη διακοπή εφοδιασμού πετρελαίου στην ιστορία, ασκώντας ασφυκτική πίεση στην Ουάσιγκτον για την επίτευξη συμβιβασμού.

«Ένα μόνιμα διχασμένο στενό»

Η πεποίθηση ότι το Ιράν έχει πλέον παγιώσει τη θέση του στο στενό είναι κοινή μεταξύ των ηγετών της Μέσης Ανατολής. Ο Άμος Χόχσταϊν, πρώην ανώτερος σύμβουλος ενέργειας και εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, δήλωσε χαρακτηριστικά στο CNBC:

«Ό,τι και να προβλέπει μια μελλοντική συμφωνία, οι Ιρανοί θα ελέγχουν το Στενό του Ορμούζ στο άμεσο μέλλον. Όλοι στην περιοχή το γνωρίζουν αυτό».

Αυτή η γεωπολιτική μετατόπιση αναμένεται να μειώσει μόνιμα τον όγκο των διελεύσεων. Η Χελίμα Κροφτ, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής εμπορευμάτων στην RBC Capital Markets, εκτιμά ότι οποιοδήποτε τέλος στη σύγκρουση που αφήνει επιχειρησιακό έλεγχο στην Τεχεράνη θα μεταφραστεί σε αισθητά χαμηλότερες ροές.

Σύμφωνα με τον Richard Meade, αρχισυντάκτη του Lloyd’s List, η ναυτιλιακή κίνηση στο θετικότερο σενάριο θα ανακάμψει μόλις στο 60% με 70% των προπολεμικών όγκων. Ενώ τα πλοία κινεζικών συμφερόντων θα κινούνται ελεύθερα, τα δυτικά σκάφη θα απαιτούν ειδικές διμερείς συμφωνίες με το Ιράν. Όπως εξηγεί ο Meade, η κατάσταση αυτή δεν προκαλεί άμεσο κραχ, αλλά δημιουργεί κάτι πιο ύπουλο: ένα μόνιμα διχασμένο στενό, όπου η πρόσβαση εξαρτάται από την πολιτική ευθυγράμμιση και όχι από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Το μάθημα της Ερυθράς Θάλασσας

Η πρόσφατη κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα προσφέρει ένα εξαιρετικό παράδειγμα για το πώς η αστάθεια μπορεί να παγιώσει μια προβληματική κατάσταση. Οι επιθέσεις των ανταρτών Χούτι με πυραύλους και drones, οι οποίες ξεκίνησαν τον Νοέμβριο του 2023, μείωσαν την ημερήσια κίνηση μέσω του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ από 75 σε μόλις 31 πλοία μέσα σε δύο μήνες. Ακόμη και σήμερα, η κυκλοφορία δεν έχει αποκατασταθεί.

Όπως επισημαίνει ο Tomer Raanan, αναλυτής θαλάσσιων κινδύνων στο Lloyd’s List, το βασικό δίδαγμα είναι ότι δεν απαιτείται ένας τεράστιος στόλος για να προκληθεί μακροχρόνια αναστάτωση σε ένα στρατηγικό πέρασμα. Παρά το γεγονός ότι οι Χούτι έχουν σταματήσει τις επιθέσεις, οι πλοιοκτήτες παραμένουν εξαιρετικά επιφυλακτικοί.

Στην περίπτωση του Ορμούζ, η τρέχουσα εκεχειρία ενδέχεται να διατηρηθεί, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ δίνει προτεραιότητα στην αποκατάσταση του εμπορίου. Ωστόσο, η επιστροφή στην προπολεμική κανονικότητα θα καθυστερήσει λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια (π.χ. πιθανή ύπαρξη ναρκών). Επιπλέον, ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος αναζωπύρωσης του πολέμου εντός του έτους, εάν δεν βρεθεί οριστική λύση για το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν —ζητήματα ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ.

Η απουσία εναλλακτικών λύσεων και η στρατηγική των αγωγών

Παρά τις ομοιότητες, τα Στενά του Ορμούζ παρουσιάζει μια θεμελιώδη διαφορά από την Ερυθρά Θάλασσα: δεν υπάρχουν εύκολες εναλλακτικές διαδρομές. Στην Ερυθρά Θάλασσα, τα πλοία μπορούσαν απλώς να παρακάμψουν την περιοχή πλέοντας γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Στο Ορμούζ, αυτό είναι αδύνατο.

Το Ορμούζ είναι ο σημαντικότερος ενεργειακός κόμβος του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Παρόλο που η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν χερσαίους αγωγούς για να διοχετεύσουν εκατομμύρια βαρέλια προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν, οι υποδομές αυτές δεν επαρκούν για να καλύψουν το κενό.

Σύμφωνα με τον Daan Struyven της Goldman Sachs, οι τιμές του πετρελαίου Brent αναμένεται να διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα έως το τέταρτο τρίμηνο λόγω της απώλειας εφοδιασμού. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο· το LNG, η φύση του οποίου βασίζεται στη θαλάσσια μεταφορά, καθώς και τα λιπάσματα, δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν από το υπάρχον δίκτυο αγωγών.

Ως απάντηση, οι εξαγωγείς της Μέσης Ανατολής αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, με τα ΗΑΕ να επιταχύνουν την κατασκευή ενός δεύτερου μεγάλου αγωγού παράκαμψης με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027. Ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, εκτιμά ότι μακροπρόθεσμα η γεωπολιτική βαρύτητα του Ορμούζ θα μειωθεί:

«Αυτό το χαρτί του αποκλεισμού, το Ιράν μπορεί να το παίξει ουσιαστικά μόνο μία φορά. Στο μέλλον θα υπάρξουν νέες διαδρομές για την έξοδο της ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο. Θα δούμε μια σταδιακή μείωση της σημασίας του Στενού, αλλά όχι της σημασίας της παραγωγής ενέργειας αυτών των χωρών».

Η κατάρρευση αφορά κάθε κατηγορία πλοίων. Στοιχεία του IMF PortWatch δείχνουν ότι ο συνολικός όγκος διαμετακομιστικού εμπορίου μέσω των Στενών, ο οποίος πριν από τη σύγκρουση κυμαινόταν μεταξύ 3,5 και 5 εκατ. μετρικών τόνων ημερησίως, έχει σχεδόν μηδενιστεί. Τα πετρελαιοφόρα, που κυριαρχούσαν στην κίνηση πριν από το κλείσιμο και μετέφεραν το μεγαλύτερο μέρος των φορτίων πετρελαίου και LNG, έχουν ουσιαστικά εξαφανιστεί. Αντίστοιχη εικόνα παρατηρείται και στα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, στα bulk carriers που μεταφέρουν σιτηρά και βιομηχανικές πρώτες ύλες, καθώς και στα γενικά φορτηγά πλοία.

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ την ενέργεια

Όπως επισημαίνει βέβαια το CNBC, σε αναλυτικό του ρεπορτάζ, η αναστάτωση δεν περιορίζεται στην αγορά ενέργειας. Περίπου 5 εκατ. τόνοι αλουμινίου μεταφέρονται ετησίως μέσω των Στενών από μονάδες τήξης στο Μπαχρέιν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Παράλληλα, σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από το συγκεκριμένο πέρασμα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου μεθανόλης περνά επίσης από τα Στενά. Η μεθανόλη αποτελεί βασική πρώτη ύλη για ρητίνες, επιστρώσεις και πλαστικά. Παράλληλα, έχουν διακοπεί και οι αποστολές μονοαιθυλενογλυκόλης (MEG), κρίσιμου συστατικού για την παραγωγή πολυεστέρα και υλικών συσκευασίας. Μεταξύ των χωρών που εκτίθενται περισσότερο στην κρίση περιλαμβάνονται η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Πακιστάν, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη.

Απειλή για τα τρόφιμα και τη γεωργία

Για τις αγορές τροφίμων, η χρονική συγκυρία θεωρείται εξαιρετικά δυσμενής. Περίπου 16 εκατ. τόνοι λιπασμάτων διακινούνται ετησίως μέσω των Στενών, ποσότητα που αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη.

Οι τιμές της ουρίας στον κόμβο της Νέας Ορλεάνης έχουν ήδη εκτιναχθεί από τα 475 δολάρια στα 680 δολάρια ανά μετρικό τόνο, απειλώντας την ανοιξιάτικη περίοδο σποράς καλαμποκιού και σόγιας στις μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ.

Στη Νότια Ασία, αρκετές χώρες αναγκάζονται να περιορίσουν ή να διακόψουν τη λειτουργία μονάδων παραγωγής λιπασμάτων, καθώς στερεύουν οι εισαγωγές φυσικού αερίου. Το Ινστιτούτο Κιέλου εκτιμά ότι οι τιμές των τροφίμων στη Σρι Λάνκα, το Πακιστάν και την Ινδία θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 10%-15% σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού.

Πλήγμα και στις αερομεταφορές

Η κρίση έχει επηρεάσει άμεσα και τις αεροπορικές μεταφορές. Αεροπορικές εταιρείες αναστέλλουν, ακυρώνουν ή επανασχεδιάζουν δρομολόγια ακολουθώντας μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από τη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας σημαντικά τον χρόνο ταξιδιού και την κατανάλωση καυσίμων, ενώ μεγάλο μέρος του εναέριου χώρου της περιοχής παραμένει κλειστό.

«Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο σημείο συμφόρησης στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές και μια παρατεταμένη διακοπή δεν θα περιοριστεί σε μια ενεργειακή κρίση», σημειώνει ο επικεφαλής οικονομολόγος της Wood Mackenzie, Πίτερ Μάρτιν. «Όσο περισσότερο διαρκεί η αναστάτωση, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι συνέπειες στις τιμές ενέργειας, στη βιομηχανική δραστηριότητα, στις εμπορικές ροές και στην παγκόσμια ανάπτυξη».

Ο αντιπρόεδρος της S&P Global, Ντάνιελ Γέργκιν, το θέτει ακόμη πιο ωμά: «Πρόκειται για ιστορική διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Δεν έχει υπάρξει ποτέ κάτι τέτοιας κλίμακας. Ούτε οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, ούτε ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, ούτε η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1990 πλησιάζουν το μέγεθος αυτής της αναστάτωσης».

Η Ασία πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα

Τα στοιχεία για τους προορισμούς των φορτίων πριν από το κλείσιμο των Στενών εξηγούν γιατί η Ασία δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα.

Το 2024, περίπου το 84% των αποστολών αργού πετρελαίου και προϊόντων διύλισης που διέρχονταν από τα Στενά κατευθύνονταν προς ασιατικές αγορές. Η Κίνα λάμβανε μέσω του περάσματος περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών πετρελαίου της. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη προμηθευόταν μέσω Κατάρ το 12%-14% των αναγκών της σε LNG.

Οι διαθέσιμες εναλλακτικές διαδρομές θεωρούνται ανεπαρκείς. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν αγωγούς που μπορούν να παρακάμψουν τα Στενά και να μεταφέρουν 3,5 έως 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο, το Ιράν, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν εξαρτώνται σχεδόν απόλυτα από το συγκεκριμένο πέρασμα για τις εξαγωγές τους.

Συνολικά, όλες οι υφιστάμενες εναλλακτικές διαδρομές μπορούν να διαχειριστούν το πολύ 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αφήνοντας κενό τουλάχιστον 10 εκατ. βαρελιών χωρίς άμεση λύση.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για το LNG. Το Κατάρ, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, δεν διαθέτει καμία εναλλακτική διαδρομή μέσω αγωγών. Όλες οι εξαγωγές του εξαρτώνται από τη ναυτιλία μέσω των Στενών. Παράλληλα, οι ζημιές στις εγκαταστάσεις υγροποίησης φυσικού αερίου στο Κατάρ αναμένεται να καθυστερήσουν τουλάχιστον δύο χρόνια το κύμα νέας παγκόσμιας προσφοράς LNG, που ανέμεναν οι αγορές.

Η παράκαμψη μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας

Η βασική εναλλακτική για την αποφυγή των κινδύνων ασφαλείας είναι η παράκαμψη μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Ωστόσο, αυτή η λύση συνεπάγεται σημαντικό κόστος.

Η νέα διαδρομή προσθέτει 10 έως 14 ημέρες στα ταξίδια, δεσμεύοντας κεφάλαια και προκαλώντας καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Η ασφάλιση πολεμικού κινδύνου για μεταφορές που αφορούν τον Κόλπο έχει ουσιαστικά αποσυρθεί, ενώ τα ασφάλιστρα έχουν εκτοξευθεί σε πολυετή υψηλά.

Οι ναύλοι για τα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια (VLCC) έφθασαν τα 800.000 δολάρια ημερησίως στο αποκορύφωμα της κρίσης, ενώ το κόστος μεταφοράς στις διαδρομές Κόλπου-Ασίας σχεδόν τριπλασιάστηκε.

Νέοι κερδισμένοι και χαμένοι

Η κρίση αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε ποσότητες-ρεκόρ LNG από το ρωσικό έργο Yamal μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2026, παραλαμβάνοντας 91 φορτία από την αρκτική εγκατάσταση, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 98% της παραγωγής της στο διάστημα αυτό.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδεικνύονται σε μακροπρόθεσμο ωφελημένο, καθώς το αμερικανικό LNG εκτιμάται ότι θα αυξήσει μόνιμα το μερίδιό του στις αγορές της Ασίας και της Ευρώπης.

Παράλληλα, οι εξαγωγές LNG από την Αυστραλία αναμένεται να αυξηθούν, ενώ η Κίνα, χάρη στα μεγάλα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα και την παραγωγή αμμωνίας από άνθρακα, θα μπορούσε να επανέλθει δυναμικά στις εξαγωγές λιπασμάτων, αποκτώντας πρόσθετη γεωπολιτική επιρροή.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Kuwait Petroleum Corporation, Σεΐχης Ναουάφ Σαούντ Αλ Σαμπάχ, χαρακτήρισε το σοκ στην προσφορά ως «επίθεση που κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία» και προειδοποίησε για φαινόμενο ντόμινο σε πολλούς κλάδους.

«Το κόστος αυτού του πολέμου δεν περιορίζεται στα γεωγραφικά όρια της περιοχής», τόνισε. «Διαχέεται σε ολόκληρη την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα».

Τα τρία σενάρια για την παγκόσμια οικονομία

Ακόμη και αν τα Στενά επαναλειτουργήσουν σύντομα, οι επιπτώσεις αναμένεται να διαρκέσουν. Οι καθυστερήσεις, οι εκτροπές φορτίων και οι πιέσεις στα δίκτυα μεταφορών έχουν δημιουργήσει συσσωρευμένα προβλήματα που μπορεί να χρειαστούν μήνες ή και χρόνια για να επιλυθούν.

Σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, στο αισιόδοξο σενάριο όπου επιτυγχάνεται γρήγορη ειρήνη και τα Στενά ανοίγουν ξανά έως τον Ιούνιο, η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί στο 2,3% το 2026 από 3% το 2025. Η Μέση Ανατολή, ωστόσο, θα εισέλθει και πάλι σε ύφεση.

Εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν έως το τέλος του καλοκαιριού και τα Στενά παραμείνουν κλειστά έως τον Σεπτέμβριο, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να διολισθήσει σε ήπια ύφεση στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, με την ανάπτυξη να υποχωρεί κάτω από το 2%.

Στο πιο ακραίο σενάριο, όπου τα Στενά παραμένουν κλειστά μέχρι το τέλος του 2026 και οι εντάσεις αναζωπυρώνονται περιοδικά, η Wood Mackenzie εκτιμά ότι το Brent θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 200 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ οι τιμές ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων θα πλησιάσουν τα 300 δολάρια ανά βαρέλι στα μεγάλα κέντρα διύλισης.

Σε αυτή την περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία θα συρρικνωθεί έως και κατά 0,4%, καταγράφοντας μόλις την τρίτη παγκόσμια ύφεση του 21ου αιώνα. Το ΑΕΠ της Μέσης Ανατολής θα μειωθεί κατά 10,7%, της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 1,5%, η ανάπτυξη των ΗΠΑ θα πέσει κάτω από το 1%, ενώ η κινεζική οικονομία θα επιβραδυνθεί στο 3%.

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν σε αδιέξοδο, χωρίς καμία πλευρά να μετριάζει τη ρητορική της προκειμένου η εύθραυστη εκεχειρία να μετατραπεί σε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, ενώ ο διπλός ναυτικός αποκλεισμός δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης.

«Δυστυχώς, και οι δύο πλευρές πιστεύουν ότι έχουν το πάνω χέρι και ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Geopolitical Strategy, Ντέιμιεν Μπρούκαρντ. «Ίσως να έχουν δίκιο. Όμως ο χρόνος σίγουρα δεν είναι με το μέρος των επιχειρήσεων που επηρεάζονται από αυτή την κρίση».

Σύμφωνα με το πλαίσιο αυτό, το Ιράν θα εξασφαλίσει ότι τα εμπορικά πλοία θα διαπλέουν τα Στενά του Ορμούζ στα προπολεμικά επίπεδα εντός ενός μήνα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν τις στρατιωτικές δυνάμεις από την περιοχή του Ιράν και θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό.

Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατιωτικά πλοία δεν θα καλύπτονται από το σχέδιο συμφωνίας για το Ορμούζ, όπου την κυκλοφορία των πλοίων θα διαχειρίζεται το Ιράν σε συντονισμό με το Ομάν, σύμφωνα με τα ιρανικά ΜΜΕ.

Με βάση ό,τι μετέδωσε η κρατική τηλεόραση του Ιράν, το πλαίσιο δεν είναι ακόμη οριστικό και το Ιράν δεν θα προχωρήσει χωρίς «απτή επαλήθευση».

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mizan δημοσίευσε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την πρόταση για την έναρξη μιας πολυεπίπεδης ειρηνευτικής διαδικασίας.

«Οι ΗΠΑ έχουν δεσμευτεί να αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις από την περιοχή γύρω από το Ιράν, ενώ το αν αυτό περιλαμβάνει τις δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή ή τις δυνάμεις που σταθμεύουν σε βάσεις απαιτεί διαπραγμάτευση», ανέφερε.

«Εάν επιτευχθεί τελική συμφωνία εντός 60 ημερών, η συμφωνία αυτή θα εγκριθεί με τη μορφή δεσμευτικής απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ», σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα.

Διαπραγματεύσεις για εκεχειρία υπό τους ήχους βομβαρδισμών

Πάντως, χθες, τέθηκε για ακόμα μία φορά υπό δοκιμασία η εύθραυστη εκεχειρία ΗΠΑ – Ιράν ύστερα από τα νέα αμερικανικά πλήγματα γύρω από το ιρανικό λιμάνι Μπαντάρ Αμπάς, στο νότιο τμήμα της χώρας. Αδιευκρίνιστο παραμένει κατά πόσον οι ενέργειες του αμερικανικού στρατού θα επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών για οριστική κατάπαυση του πυρός, με την Ουάσιγκτον να εκτιμά ότι θα υπάρξει καθυστέρηση κάποιων ημερών, διατηρώντας ωστόσο προσδοκίες για θετική κατάληξη.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε από την Ινδία, όπου βρισκόταν στο πλαίσιο επίσημης επίσκεψης: «Θα δούμε αν γίνει δυνατό να υπάρξει πρόοδος. Θα μας πάρει κάποιες μέρες». Εξέφρασε, πάντως, τη βεβαιότητα ότι «τα Στενά (του Ορμούζ) θα ανοίξουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο». Πολιτικοί αναλυτές απέδιδαν τα περιορισμένα πλήγματα που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ σε προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να κατευνάσει τις αντιδράσεις μερίδας Ρεπουμπλικανών γερουσιαστών εναντίον ενδεχόμενης συμφωνίας με το Ιράν, εμφανιζόμενος ότι λειτουργεί από θέση ισχύος.

Από την πλευρά του, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ κάλεσε τις κυβερνήσεις όλων των μουσουλμανικών κρατών της περιοχής να συνεργαστούν με την Τεχεράνη για την οικοδόμηση μιας νέας τάξης πραγμάτων. Τη Δευτέρα ο Τραμπ είχε αξιώσει από τα αραβικά κράτη της περιοχής και από το Πακιστάν να συνυπογράψουν τις Συμφωνίες του Αβραάμ, αποκαθιστώντας ομαλές σχέσεις με το Ισραήλ, αλλά χθες ο Πακιστανός υπουργός Εξωτερικών, Χαουάζα Ασίφ, απέρριψε αυτό το ενδεχόμενο.

Την ένταση στην περιοχή τροφοδοτούν και οι νέες επιθέσεις του ισραηλινού στρατού εναντίον της Χεζμπολάχ στην κοιλάδα Μπεκάα και σε άλλες περιοχές του Λιβάνου. Χθες, το Ισραήλ διέταξε την εκκένωση της Ναμπατίγια, μιας από τις μεγαλύτερες πόλεις του νοτίου Λιβάνου. Τέλος, το ιρανικό πρακτορείο Fars ανέφερε ότι το τελευταίο σημείο σοβαρής διαφωνίας που μπλοκάρει την επίτευξη συμφωνίας αφορά την απελευθέρωση των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων. Η Τεχεράνη αξιώνει να αποδεσμευθούν περιουσιακά στοιχεία της ύψους τουλάχιστον 24 δισ. δολαρίων.

Ο χρυσός υποχώρησε έως και 0,7%, κοντά στα 4.540 δολάρια ανά ουγγιά, μετά την άνοδο που είχε καταγράψει την προηγούμενη ημέρα, καθώς οι αγορές ανησυχούν ότι οι επιθέσεις ενδέχεται να εκτροχιάσουν τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν θέσεις εκτόξευσης πυραύλων στο Ιράν, καθώς και σκάφη που επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες. Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος Τιμ Χόκινς, τα πλήγματα είχαν αμυντικό χαρακτήρα και στόχο «την προστασία των αμερικανικών στρατευμάτων από απειλές που προέρχονται από ιρανικές δυνάμεις».

Την ίδια στιγμή, το Brent ενισχύθηκε περισσότερο από 2%, καθώς οι επιθέσεις αύξησαν τον κίνδυνο παρατεταμένων διαταραχών στον εφοδιασμό λόγω του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.

Παράλληλα, το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι θα εντείνει τις επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ όσο συνεχίζονται οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν. Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι ο τερματισμός των εχθροπραξιών στον Λίβανο πρέπει να αποτελεί μέρος οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας.

Οι εξελίξεις αυτές έρχονται λίγες ώρες αφότου ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι συνομιλίες με το Ιράν για μια ενδιάμεση συμφωνία, με στόχο την παράταση της εκεχειρίας και τη χαλάρωση των περιορισμών στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, «προχωρούν καλά».

Ο χρυσός έχει καταγράψει πτώση περίπου 14% από τότε που ξέσπασε η σύγκρουση στα τέλη Φεβρουαρίου. Οι traders ενίσχυσαν τα στοιχήματα υπέρ νέων αυξήσεων επιτοκίων, καθώς ο πόλεμος εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας και αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό. Τα υψηλότερα επιτόκια επηρεάζουν αρνητικά τον χρυσό, ο οποίος δεν προσφέρει απόδοση τόκου.

Όπως ανέφερε ο Τζον Ριντ, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής του World Gold Council, μια διατηρήσιμη ανάκαμψη του χρυσού «απαιτεί αποσύνδεση από τη συσχέτιση με τα ριψοκίνδυνα περιουσιακά στοιχεία». Ο ίδιος εκτίμησε ότι ο χρυσός έχει περισσότερες πιθανότητες να ανακάμψει προς το τέλος του έτους, ακόμη και αν η σύγκρουση τερματιστεί άμεσα, καθώς θα χρειαστεί χρόνος για να αποκατασταθεί η ισορροπία στην ενεργειακή αγορά.

Η τιμή spot του χρυσού υποχωρούσε κατά 0,7% στα 4.540,14 δολάρια ανά ουγγιά. Το ασήμι σημείωνε πτώση 1,6% στα 76,82 δολάρια, ενώ πτωτικά κινήθηκαν επίσης η πλατίνα και το παλλάδιο.

Την ίδια ώρα, ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot Index, που αποτυπώνει την πορεία του αμερικανικού νομίσματος, κινούνταν οριακά υψηλότερα, μετά την πτώση 0,3% που είχε σημειώσει την προηγούμενη συνεδρίαση.

Την ίδια στιγμή, για άλλους παραγωγούς ενέργειας η κρίση μεταφράζεται σε τεράστια κέρδη, καθώς μπορούν να διαθέτουν τα ορυκτά καύσιμά τους σε σημαντικά υψηλότερες τιμές. Μεγάλο κέρδος εμφανίζεται να έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες μέσα σε μία δεκαετία πέρασαν από την ενεργειακή εξάρτηση στην κυριαρχία της παγκόσμιας αγοράς υδρογονανθράκων — μια κυριαρχία που ενισχύεται ακόμη περισσότερο από τη σύγκρουση με το Ιράν.

Για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ αποτελούν όχι μόνο καθαρό εξαγωγέα πετρελαίου αλλά και τον μεγαλύτερο προμηθευτή ορυκτών καυσίμων παγκοσμίως.

Με τα Στενά του Ορμούζ εκτός λειτουργίας, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράκ μπορούν πλέον να εξάγουν μόνο μέρος της παραγωγής τους μέσω αγωγών, ενώ το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν αδυνατούν ουσιαστικά να διοχετεύσουν πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές. Αντίθετα, το αμερικανικό αργό βρίσκει ευκολότερα αγοραστές.

Οι αμερικανικές εξαγωγές πετρελαίου προς την Ευρώπη και την Ασία έχουν αυξηθεί σημαντικά, καθώς οι δύο αγορές αναζητούν εναλλακτικές προμήθειες αντί του πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Παράλληλα, η έλλειψη σε ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα έχει προκαλέσει εκτόξευση των τιμών.

Παρά τα αυξημένα κέρδη για τις αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες, οι συνέπειες αγγίζουν και τους ίδιους τους Αμερικανούς καταναλωτές, καθώς η τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έχει ξεπεράσει τα 4,5 δολάρια ανά γαλόνι, δηλαδή περίπου ένα ευρώ το λίτρο.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Energy Information Administration (EIA) δείχνουν ότι οι αμερικανικές εξαγωγές πετρελαίου κατέγραψαν νέο ιστορικό υψηλό την περασμένη εβδομάδα, φτάνοντας τα 6 εκατ. βαρέλια ημερησίως — ποσότητα σχεδόν διπλάσια σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την κρίση με το Ιράν.

Αν προστεθούν και οι εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων, τότε οι συνολικές εξαγωγές αγγίζουν τα 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως, καταγράφοντας επίσης νέο ρεκόρ.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την άνοδο παίζει η αύξηση των εξαγωγών ντίζελ προς την Ευρώπη, σε μια αγορά όπου οι ΗΠΑ είχαν σχεδόν μηδενική παρουσία μέχρι το 2014, όπως σημειώνει η El País. Στη συνέχεια όμως, η επανάσταση του fracking — μιας τεχνικής εξόρυξης υδρογονανθράκων που έως τότε ήταν ελάχιστα γνωστή — άλλαξε ριζικά τα δεδομένα.

Ρεκόρ κατέγραψαν τον Απρίλιο και οι εξαγωγές φυσικού αερίου των ΗΠΑ, καθώς το Κατάρ, βασικός ανταγωνιστής τους στην αγορά LNG, είδε τις εξαγωγές του σχεδόν να μηδενίζονται λόγω του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ.

Για τη Ντόχα, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις δυσκολίες μεταφοράς, αλλά επεκτείνεται και στις ζημιές που προκάλεσαν τα ιρανικά πλήγματα στο Ras Laffan, το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου παγκοσμίως. Οι ζημιές εκτιμάται ότι θα στερήσουν από το Κατάρ περίπου το ένα πέμπτο της εξαγωγικής του δυναμικότητας για τα επόμενα πέντε χρόνια.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αμερικανικές εξαγωγές LNG αναμένεται να συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία τα επόμενα χρόνια. Η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά αύξηση 18% φέτος και επιπλέον 10% το 2027.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επί μήνες προβάλλει τις ΗΠΑ ως ενεργειακή υπερδύναμη, επαναλαμβάνοντας κατά την προεκλογική του εκστρατεία το σύνθημα “drill, baby, drill” και εκφράζοντας ανοιχτά την αντίθεσή του στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Παρότι η αυξημένη αμερικανική παραγωγή καλύπτει σήμερα μέρος του κενού που αφήνουν οι χώρες του Κόλπου, για τις χώρες που εισάγουν αμερικανική ενέργεια η κατάσταση αυτή παραμένει αμφίσημη. Στην εποχή του Τραμπ, οι ΗΠΑ δεν θεωρούνται από όλους ένας απόλυτα αξιόπιστος ενεργειακός εταίρος.

Το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης ανέφερε ότι συνολικά 26 πλοία, μεταξύ των οποίων δεξαμενόπλοια, containerships και άλλα εμπορικά σκάφη, πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ αφού προηγουμένως «συνεργάστηκαν» με τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας. Η ανακοίνωση έγινε μέσω της πλατφόρμας Χ.

Το Ιράν έχει επιβάλει αυστηρό έλεγχο στη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, που ακολούθησε τις ισραηλινοαμερικανικές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου. Παρά την κατάπαυση του πυρός που εφαρμόζεται από τις 8 Απριλίου, η Τεχεράνη εξακολουθεί να απαιτεί από κάθε πλοίο να εξασφαλίσει ειδική άδεια από τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις για κάθε διέλευση από τον κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο.

Νωρίτερα, η Νότια Κορέα γνωστοποίησε ότι δεξαμενόπλοιό της διέσχισε επιτυχώς τα Στενά του Ορμούζ σε συνεννόηση με το Ιράν, σηματοδοτώντας την πρώτη διέλευση νοτιοκορεατικού πλοίου από την έναρξη της σύγκρουσης.

Παράλληλα, η ιρανική πλευρά έχει δημιουργήσει νέο φορέα διαχείρισης της περιοχής, με την ονομασία «Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου», ο οποίος έχει αναλάβει την εποπτεία της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ. Σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις, ο αριθμός των πλοίων που επιχειρούν να περάσουν από τα Στενά αυξάνεται σταδιακά τις τελευταίες ημέρες.

Όπως αναφέρει το Bloomberg, οι ελπίδες για μια άμεση χαλάρωση των διπλών αποκλεισμών από την Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον εξασθένησαν, αφού ο Τραμπ δήλωσε ότι θα εξετάσει το σχέδιο, αλλά εξέφρασε αμφιβολίες για το αν θα τον ικανοποιήσει, λέγοντας ότι το Ιράν «δεν έχει ακόμη πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα για όσα έχει κάνει στην Ανθρωπότητα και στον Κόσμο τα τελευταία 47 χρόνια».

Ένα πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου, που φαίνεται να είχε πραγματοποιήσει έξοδο πριν από μερικές ημέρες - ένα από μόλις δώδεκα τέτοια πλοία που έχουν φύγει από τον Περσικό Κόλπο από τις αρχές Μαρτίου - φαίνεται να συνεχίζει το ταξίδι του μεταφέροντας το φορτίο ιρακινού αργού.

Το Kin A έχει αποπλεύσει από το αγκυροβόλιό του στο Ντουκμ και κατευθύνεται προς τη Διώρυγα του Σουέζ, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων που συνέλεξε το Bloomberg.

Το πλοίο εμφανίστηκε στα συστήματα παρακολούθησης το Σάββατο ανοικτά του Ντουκμ, στις ακτές του Ομάν, ενώ είχε εντοπιστεί για τελευταία φορά περισσότερες από τρεις ημέρες νωρίτερα να κατευθύνεται προς το Ορμούζ, αφού είχε φορτώσει στον τερματικό σταθμό της Βασόρας στο Ιράκ. Πιθανότατα διέσχισε τα Στενά την Τετάρτη.

Η παρατηρούμενη εμπορική κίνηση στο Ορμούζ από το πρωί του Σαββάτου έως το απόγευμα της Κυριακής περιοριζόταν στο συνηθισμένο μείγμα μικρών πλοίων που συνδέονται με την Κίνα ή σχετίζονται με το Ιράν, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων.

Η περιορισμένη κίνηση υπογραμμίζει ότι η πρόσβαση στα Στενά φαίνεται να επιτρέπεται μόνο σε επιλεγμένα πλοία που έχουν λάβει έγκριση.

Κινήσεις πλοίων

Οι εξερχόμενες διελεύσεις παρέμειναν περιορισμένες το πρωί της Κυριακής. Ένα μόνο φορτηγό πλοίο χύδην φορτίου που συνδέεται με το Ιράν ήταν το μοναδικό που παρατηρήθηκε να εξέρχεται από τον Περσικό Κόλπο. Ακολουθεί πέντε πλοία που πραγματοποίησαν εξερχόμενη διέλευση το Σάββατο, με πιο σημαντικό το Sarv Shakti, το οποίο μετέφερε υγροποιημένο αέριο πετρελαίου (LPG) προς την Ινδία.

Τα πλοία που διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ με ενεργά σήματα του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης (AIS) κατά τη διάρκεια της τελευταίας ημέρας περιορίζονταν στη στενή βόρεια λωρίδα που έχει εγκριθεί από την Τεχεράνη.

Οι πρόσφατες αναχωρήσεις πλοίων που συνδέονται με το Ιράν έχουν σε μεγάλο βαθμό ακινητοποιηθεί στον Κόλπο του Ομάν, αν και δεν είναι σαφές αν τα πλοία ακολουθούν περιφερειακά δρομολόγια ή αν παγιδεύονται από τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ που βρίσκεται πιο ανατολικά, έξω από τον κόλπο.

Οι καταγεγραμμένες εισερχόμενες διελεύσεις το πρωί της Κυριακής περιορίζονταν σε ένα μόνο μικρό φορτηγό πλοίο που συνδέεται με το Ιράν. Αυτό ακολουθεί δύο πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου, ένα δεξαμενόπλοιο καυσίμων και ένα πλοίο μεταφοράς υγροποιημένου αερίου πετρελαίου (LPG), τα οποία πραγματοποίησαν εισερχόμενη διέλευση το Σάββατο.

Ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ ενδέχεται να ωθήσει πλοία που συνδέονται με το Ιράν και εισέρχονται ή εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο να απενεργοποιούν τα σήματά τους για να αποφύγουν τον εντοπισμό, καθιστώντας δυσκολότερη την ακριβή αποτύπωση της κίνησης. Αυτό σημαίνει ότι τα στοιχεία διελεύσεων μπορεί ορισμένες φορές να αναθεωρούνται προς τα πάνω, όταν τα πλοία επανεμφανίζονται μακριά από τα πιο επικίνδυνα ύδατα.

Ακόμη και πριν οι ΗΠΑ επιβάλουν τους τελευταίους περιορισμούς, ήταν σύνηθες για πλοία που συνδέονται με το Ιράν να σταματούν να εκπέμπουν σήματα καθώς κατευθύνονταν προς το Ορμούζ για να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο. Συνήθως δεν τα ενεργοποιούσαν ξανά παρά μόνο όταν βρίσκονταν βαθιά μέσα στα Στενά της Μαλάκκας στη Νοτιοανατολική Ασία, περίπου 13 ημέρες πλεύσης από το νησί Χαργκ του Ιράν.

Η πρωτοβουλία, που φέρει την ονομασία «Maritime Freedom Construct», περιγράφεται, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, σε εσωτερικό διπλωματικό τηλεγράφημα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τις αμερικανικές πρεσβείες, με οδηγίες προς τους διπλωμάτες να ασκήσουν πιέσεις σε ξένες κυβερνήσεις, ώστε να ενταχθούν στο σχήμα.

Σύμφωνα με το έγγραφο, η υπό αμερικανική ηγεσία συμμαχία θα έχει ως στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών, τον διπλωματικό συντονισμό και την επιβολή κυρώσεων.
Η κίνηση αυτή αποτελεί την πλέον πρόσφατη προσπάθεια της Ουάσινγκτον να αποκαταστήσει τη ροή εμπορικών πλοίων μέσω του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος, την ώρα που το Ιράν κατηγορείται ότι τοποθετεί νάρκες και επιτίθεται σε δεξαμενόπλοια που διέρχονται χωρίς την έγκριση της Τεχεράνης.

Σε κρίσιμο σημείο οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν

Το μέλλον των Στενών του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε βασικό σημείο τριβής στις «παγωμένες» συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις εξελίξεις να εντείνουν την ανησυχία για τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Την ίδια στιγμή, το Ιράν φέρεται να στοχοποιεί πλοία που δεν καταβάλλουν τέλη διέλευσης, ενώ το αμερικανικό ναυτικό έχει επιβάλει ευρύ αποκλεισμό σε πλοία που κατευθύνονται προς ή από ιρανικά λιμάνια.

Σύμφωνα με το διπλωματικό τηλεγράφημα, η συμμετοχή τρίτων χωρών θεωρείται κρίσιμη: «Η συμμετοχή σας θα ενισχύσει τη συλλογική μας ικανότητα να αποκαταστήσουμε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να προστατεύσουμε την παγκόσμια οικονομία. Η συλλογική δράση είναι απαραίτητη για να επιβληθεί ουσιαστικό κόστος στην παρεμπόδιση της διέλευσης από το Ιράν».

Συντονισμός με τη CENTCOM και πιθανή στρατιωτική δράση

Η πρωτοβουλία προβλέπεται να υλοποιηθεί σε συνεργασία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ με την Κεντρική Διοίκηση Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ. Το υπουργείο Εξωτερικών θα λειτουργεί ως κέντρο διπλωματικών επιχειρήσεων, ενώ η CENTCOM θα παρέχει επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο για τη ναυσιπλοΐα και θα συντονίζει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των στρατιωτικών δυνάμεων των συμμετεχόντων κρατών.

Παρότι το σχήμα δεν χαρακτηρίζεται επισήμως στρατιωτική συμμαχία, οι Αμερικανοί διπλωμάτες καλούνται να διερευνήσουν κατά πόσο οι εταίροι επιθυμούν να συμμετάσχουν και σε στρατιωτικό επίπεδο.

Ένταση με της κυβέρνησης Τραμπ με τους συμμάχους

Η πρωτοβουλία αυτή ακολουθεί μια περίοδο έντασης μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και των συμμάχων της, κυρίως των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επικρίνει επανειλημμένα τους Ευρωπαίους για έλλειψη στρατιωτικής στήριξης στον πόλεμο με το Ιράν, ενώ στο παρελθόν είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να τους αναθέσει τη διαχείριση του ζητήματος της ναυσιπλοΐας στο Στενό.

Σε ανάρτησή του στα τέλη Μαρτίου, είχε καλέσει τους συμμάχους να «αναλάβουν δράση» μόνοι τους, σημειώνοντας ότι «οι ΗΠΑ δεν θα είναι πλέον εκεί για να βοηθήσουν», ενώ είχε απευθυνθεί ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο με τη φράση «πηγαίνετε να πάρετε το δικό σας πετρέλαιο».

Ωστόσο, η νέα πρόταση για τη δημιουργία διεθνούς συμμαχίας υπό αμερικανική ηγεσία φαίνεται να διαφοροποιείται από αυτή τη στάση.

Αντίδραση Ευρωπαίων και παρασκηνιακές διεργασίες

Από την πλευρά τους, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι δεν είχαν λάβει έγκαιρη ενημέρωση για την έναρξη του πολέμου, γεγονός που δυσχέρανε την άμεση συμμετοχή τους. Παράλληλα, αρκετοί ηγέτες έχουν εκφράσει δημόσια επιφυλάξεις για τη στρατηγική επιλογή των ΗΠΑ να προχωρήσουν σε στρατιωτική σύγκρουση.

Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές χώρες έχουν πραγματοποιήσει διαδοχικές συναντήσεις για την εκπόνηση σχεδίου που θα επιτρέψει την ασφαλή διέλευση πλοίων μετά το τέλος της κρίσης. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία έχουν ήδη συντονίσει σχετική πρωτοβουλία με τη συμμετοχή άνω των 50 κρατών.

Σύμφωνα με το αμερικανικό τηλεγράφημα, η νέα πρωτοβουλία «θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με άλλες ναυτικές δομές ασφάλειας, περιλαμβανομένης της προσπάθειας σχεδιασμού που ηγούνται το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία».

Παραμένει ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ

Ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας από το Οβάλ Γραφείο, επανέλαβε ότι είναι διατεθειμένος να διατηρήσει τον αποκλεισμό έως ότου το Ιράν αποδεχθεί τους όρους των ΗΠΑ για το πυρηνικό του πρόγραμμα. «Ο αποκλεισμός είναι ιδιοφυής και απολύτως αποτελεσματικός», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι η στρατηγική θα συνεχιστεί «εκτός αν υπάρξει συμφωνία ότι δεν θα υπάρξει πυρηνικό όπλο».

Συγκεκριμένα, η αμερικανική εφημερίδα επικαλέστηκε τρεις αξιωματούχους που δεν κατονόμασε, σύμφωνα με τους οποίους «οι κοινοβουλευτικοί ενημερώθηκαν ότι το Ιράν μπορεί να έχει βάλει 20 νάρκες ή περισσότερες στα Στενά του Ορμούζ και στη γύρω περιοχή».

Σύμφωνα με την παρουσίαση αξιωματούχου του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας, «ορισμένες τις έβαλαν στο νερό εξ αποστάσεως χάρη στην τεχνολογία GPS», περιπλέκοντας τον εντοπισμό τους. Άλλες «ποντίστηκαν από τις ιρανικές δυνάμεις με τη βοήθεια μικρών σκαφών».

Εκπρόσωπος του Πενταγώνου έκρινε «ανακριβείς» τις πληροφορίες της Washington Post, σύμφωνα με την ίδια.

Ωστόσο όντως υπάρχουν ελάχιστες αξιόπιστες πληροφορίες γύρω από το ζήτημα της ναρκοθέτησης των Στενών, από τα οποία διέρχεται υπό φυσιολογικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που προορίζονται για τις διεθνείς αγορές.

Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν στα μέσα Απριλίου για μια «επικίνδυνη ζώνη» 1.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπου θα μπορούσαν να βρίσκονται νάρκες.

Την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η Τεχεράνη «με τη βοήθεια των ΗΠΑ, έχει απομακρύνει όλες τις νάρκες θαλάσσης». Ωστόσο η πληροφορία αυτή δεν επιβεβαιώθηκε από την Ισλαμική Δημοκρατία.

Οι πλοιοκτήτες παραμένουν από την πλευρά τους επιφυλακτικοί.

Ακόμη και στην περίπτωση που ξανανοίξουν επισήμως τα Στενά από την Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον, οι πλοιοκτήτες χρειάζονται να έχουν διευκρινίσεις για τις διαδρομές που μπορούν να ακολουθηθούν και φοβούνται τις νάρκες αυτές, προειδοποίησε την περασμένη Παρασκευή ο Νιλς Χάουπτ, εκπρόσωπος του γερμανικού κολοσσού θαλάσσιων μεταφορών Hapag-Lloyd.

«Μη εμπόλεμες» χώρες έχουν δηλώσει ως προς αυτό έτοιμες για «μια ουδέτερη αποστολή» για την εγγύηση της ασφάλειας των Στενών του Ορμούζ.

Το πολύτιμο αυτό θαλάσσιο πέρασμα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της σύγκρουσης που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με ισραηλινοαμερικανικά πλήγματα εναντίον του Ιράν, προτού τεθεί σε ισχύ κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη στις 8 Απριλίου.

Σύμφωνα με την Τεχεράνη, τα πλοία οφείλουν να εξασφαλίσουν άδεια για να εξέλθουν ή να εισέλθουν στον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι ΗΠΑ μπλοκάρουν την πρόσβαση στα ιρανικά λιμάνια από τις 13 Απριλίου.

Πτώση κατέγραψαν οι ευρωπαϊκές μετοχές στο ξεκίνημα των συναλλαγών της Πέμπτης (23/4), την ώρα που η ένταση στα Στενά του Ορμούζ κλιμακώνεται.