Ειδικότητα, στην Ολομέλεια του ΣτΕ συζητήθηκε η αίτηση δημόσιου υπαλλήλου εργαζόμενου στο υπουργείο Παιδείας με την οποία ζητεί να αναγνωρισθεί η υποχρέωση του Δημοσίου να του καταβάλει αποζημίωση που αντιστοιχεί στα επιδόματα εορτών (Χριστουγέννων και Πάσχα) και θερινής αδείας ετών 2023 και 2024, λόγω της παράλειψης του νομοθέτη να επαναφέρει τα επιδόματα εορτών και αδείας στους δημοσίους υπαλλήλους στο ύψος που προβλέπονταν από τον ν. 3205/2003.

Η υπόθεση εισήχθη στο Συμβούλιο της Επικρατείας μετά από αίτηση της ΑΔΕΔΥ, η οποία έχει ασκήσει παρέμβαση υπέρ του ενάγοντος δημοσίου υπαλλήλου.

Ο προσφεύγων δημόσιος υπάλληλος υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η παράλειψη του νομοθέτη να επαναφέρει τα επιδόματα εορτών και αδείας αντίκειται στο Σύνταγμα και ειδικότερα στις αρχές της ανθρώπινης αξίας, της ισότητας, της ισότητας στα δημόσια βάρη και της αναλογικότητας, καθώς και σε διατάξεις του Ευρωπαϊκού Δικαίου (Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οδηγία 2022/2041/ΕΕ).

Ακόμη, υποστηρίζει ότι θα έπρεπε, σε κάθε περίπτωση, να του καταβληθούν ευθέως τα ζητούμενα ποσά, μέσω της επέκτασης και στον ίδιο διατάξεων του ατομικού Εργατικού Δικαίου, λόγω της επιβαλλόμενης από την ευρωπαϊκή οδηγία 2022/2041/ΕΕ ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων του ιδιωτικού και δημοσίου τομέα, αναφορικά με τη διασφάλιση επαρκούς κατώτατου μισθού ο οποίος να εγγυάται την αξιοπρεπή διαβίωσή τους.

Για τον δημόσιο υπάλληλο και την ΑΔΕΥ παραστάθηκε η δικηγόρος Μαργαρίτα Παναγοπούλου και για το Δημόσιο παραστάθηκαν τα μέλη του ΝΣΚ Σταύρος Σπυρόπουλος (αντιπρόεδρος), Γεωργία Παπασάκη και Εμμανουέλα Πανοπούλου.

Συγκεκριμένα, ο εισηγητής της υπόθεσης Ιωάννης Μιχαλακόπουλος μεταξύ των άλλων, ανέφερε:

«Σε ό,τι αφορά την οδηγία 2022/2041, παρατηρείται ότι αυτή έχει μεταφερθεί στην ελληνική έννομη τάξη με τον ν. 5163/2024, ο οποίος καταλαμβάνει (άρ. 3 παρ. 1) και τους δημοσίους πολιτικούς υπαλλήλους. Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι ο νομοθέτης του ν. 5045/2023 παρέλειψε να ενσωματώσει τα επίμαχα επιδόματα στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων κατά παράβαση σαφών ορισμών (άρ. 6 παρ. 1) της Οδηγίας αυτής, την οποία πλημμελώς μετέφερε κατ' αυτόν ο ν. 5163/2024 και η οποία επιτάσσει ίση μεταχείριση των εργαζομένων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα -και μάλιστα από την άποψη της (επιδιωκτέας, ισάξιας, εν όψει του εκάστοτε κόστους διαβίωσης) αγοραστικής δύναμης των κατωτάτων μισθών [άρ. 5 παρ. 2 (α) αυτής]. Έτσι, ο τρόπος καθορισμού (νομοθετικώς) του κατωτάτου μισθού στον δημόσιο τομέα καταλήγει στο αποδοκιμαζόμενο από την Οδηγία αποτέλεσμα να υφίστανται δυσμενή εις βάρος τους διάκριση οι μισθοδοτούμενοι βάσει του ν. 5045/2023 έναντι των εργαζομένων με σχέση εξηρτημένης εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Τούτο δε, διότι, προκειμένου για τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα, τα επιδόματα εορτών και αδείας αποτελούν αναπόσπαστο εγγυημένο τμήμα των μηνιαίων αποδοχών τους, συνδιαμορφώνοντας τον κατώτατο εγγυημένο μισθό τους, πράγμα που δεν συμβαίνει στους πολιτικούς δημοσίους υπαλλήλους. Από αυτήν την άποψη ο ενάγων θεωρεί ότι δεν θεραπεύεται η πλημμέλεια της εσφαλμένης μεταφοράς της Οδηγίας από την ρύθμιση που εισήγαγε το άρ. 14 του ν. 5163/2024 και η οποία προβλέπει μία υπό προϋποθέσεις αναπροσαρμογή των βασικών μισθών των δημοσίων υπαλλήλων κατά ποσό ίσο με την ονομαστική αύξηση του κατωτάτου μισθού σύμφωνα την εργατική νομοθεσία [άρθρα 134 παρ. 1, 134Γ παρ. 1 (α) του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου]».

*«Επικουρικώς προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι το άρ. 5 παρ. 1, 2 (και παρ. 6) της οδηγίας επιβάλλει στα Κράτη - Μέλη την επικαιροποίηση των νομίμων κατωτάτων μισθών και ότι -με δεδομένη την έκλειψη των λόγων που είχαν επιβάλει την κατάργηση των επιδομάτων εορτών και αργίας των δημοσίων υπαλλήλων δυνάμει του ν. 4093/2012 αυτή, η κατά την Οδηγία επικαιροποίηση, επιβάλλει άνευ ετέρου την εκ νέου επαναφορά της καταργηθείσας σχετικής ρύθμισης του άρ. 9 ν. 3205/2003 (ως ίσχυε). Με την ίδια θεμελίωση -ή με επεκτατική εφαρμογή της αρχής της ισότητας- ζητείται επικουρικά η επιδίκαση των αγωγικών ποσών με βάση τους σχετικούς ορισμούς των άρθρων 136 και 213 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου».

*«Το εναγόμενο ισχυρίζεται ότι από τη μη θεσμοθέτηση των επιδομάτων εορτών και αδείας για τους εκπαιδευτικούς του δημοσίου τομέα, όπως ο ενάγων, δεν παραβιάζονται οι αρχές της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος), της ισότητας στην κατανομή των δημοσίων βαρών (άρθρο 4 παρ. 5 του Συντάγματος) και της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 4 του Συντάγματος). Κατά τους ισχυρισμούς του εναγομένου οι υπάλληλοι και οι λειτουργοί που συνδέονται με το Δημόσιο και τους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα με δημοσίου δικαίου σχέση, ουδόλως εμπίπτουν στις ρυθμίσεις των διατάξεων των άρθρων 135, 136 και 213 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου. Οι δημόσιοι υπάλληλοι ως προς τις μισθολογικές τους απολαβές διέπονται από τις διατάξεις (του ν. 4354/2015 και ήδη και) του ν. 5045/2023, κατά περίπτωση δε και από αυτές των λεγομένων "ειδικών μισθολογίων" και αποτελούν διαφορετική κατηγορία από εκείνη των υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι συνδέονται με τον εργοδότη τους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου.

Εξ άλλου, το εναγόμενο επικαλείται ότι, λόγω της σαφούς διαφοροποίησης των ως άνω δύο κατηγοριών, κρίνεται παγίως ότι η διάταξη του άρθρου 22 παρ. 1 εδ. β΄ του Συντάγματος, περί δικαιώματος ίσης αμοιβής για παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας εφαρμόζεται μόνο στους εργαζόμενους με σύμβαση εξηρτημένης εργασίας και όχι σε υπαλλήλους με δημοσίου δικαίου εργασιακή σχέση, καθώς η διαφορετική μεταχείριση οφείλεται στις ανόμοιες συνθήκες πρόσληψης, υπηρεσιακής εξέλιξης και λύσης της υπηρεσιακής σχέσης ως εκ της ιδιαίτερης υπηρεσιακής κατάστασης και της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων κατ' άρθρο 103 του Συντάγματος. Τούτο δε, διότι, όπως το Δημόσιο ισχυρίζεται, παγίως κρίνεται ότι οι εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα, λόγω των διαφορετικών εν γένει συνθηκών υπό τις οποίες τελούν στο πλαίσιο και της ιδιαίτερης υπηρεσιακής κατάστασης που απολάβουν κατ' άρθρο 103 του Συντάγματος (ως προς την πρόσληψη, την υπηρεσιακή εξέλιξη, τη μονιμότητα, τη λύση της υπηρεσιακής σχέσης), δεν τελούν υπό τις ίδιες ή έστω παρόμοιες συνθήκες παροχής των υπηρεσιών τους με τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα, με συνέπεια να παρίσταται επιτρεπτή, εκτός των άλλων, και η μη θεσμοθέτηση επιδομάτων εορτών και αδείας στους εργαζομένους του δημοσίου τομέα. Εν κατακλείδι, το εναγόμενο ισχυρίζεται ότι η ένδικη αγωγή, καθ' ο μέρος ερείδεται στις διατάξεις των άρθρων 135, 136 και 213 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου, των οποίων την ευθεία ή ανάλογη εφαρμογή διώκει, είναι απορριπτέα ως νόμω αβάσιμη».

Η δικηγόρος της ΑΔΕΔΥ επισήμανε ότι τα επιδόματα νομοθετήθηκαν αρχικά το 1951 και το 2012 καταργήθηκαν, όμως τώρα δεν υπάρχουν οι οικονομικές συγκυρίες του 2012 και υπάρχει παράλειψη της Πολιτείας να τα επαναφέρει, προκειμένου οι δημόσιοι υπάλληλοι να εξασφαλίσουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, με αποτέλεσμα να παραβιάζεται η ευρωπαϊκή νομοθεσία και η συνταγματική αρχή της ισότητας. Και ενώ υπάρχουν δημοσιονομικά πλεονάσματα, τα επιδόματα δεν επαναφέρονται.

Από την πλευρά του οι συνήγοροι του Δημοσίου τόνισαν, ότι η ΑΔΕΔΥ ζητά στην ουσία να νομοθετήσει η Πολιτεία για να επανέλθουν τα δώρα και διατύπωσαν το ερώτημα αν έχει αρμοδιότητα το ΣτΕ να κρίνει εάν μπορεί να ακυρώσει την άρνηση της Πολιτείας να νομοθετήσει. Επίσης, ανέφεραν οι δικηγόροι του Δημοσίου, ότι έχουν ξεπεραστεί τα όρια ελέγχου του ΣτΕ και εισέρχεται πλέον στο νομοθετικό πλαίσιο.

Όπως ανέφερε ο κ. Μιχαλακόπουλος στην εισήγησή του, το Δημόσιο, υποστήριξε, ακόμη ότι η επαναφορά των δώρων θα έχει «μόνιμο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 1,37 δισ. ευρώ χωρίς εργοδοτικές εισφορές και συνολικώς 1,55 δισ. ευρώ συμπεριλαμβανομένων των εργοδοτικών εισφορών».

Επίσης, υποστηρίζει το Δημόσιο, ότι η μη επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, είναι θεμιτή και απολύτως δικαιολογημένη και εξυπηρετεί το γενικότερο συμφέρον, ενώ εντάσσεται στο πλαίσιο της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής που έχει χαράξει ο νομοθέτης με βάση τη δημοσιονομική κατάσταση και τις επικρατούσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της Ελλάδα.

Ακόμα, το Δημόσιο «ισχυρίζεται ως προς το άρθρο 31 του ΧΘΔΕΕ, ότι οι εν γένει διατάξεις του ΧΘΔΕΕ διέπουν τις δράσεις των Κρατών - Μελών μόνο όταν αυτά εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης και δεν αφορούν τη λήψη από το Κράτος - Μέλος μέτρων αμιγώς εσωτερικής πολιτικής, όπως εν προκειμένω, όπου πρόκειται για ζήτημα απτόμενο της χαρασσόμενης βάσει των δημοσιονομικών συνθηκών μισθολογικής πολιτικής της Χώρας. Εξ άλλου, κατά τα προβαλλόμενα από το εναγόμενο, στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 31 παρ. 1 του ΧΘΔΕΕ, και ειδικότερα, στην έννοια των αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, ουδόλως εμπίπτουν θέματα αποδοχών των εργαζομένων, ενώ οι διατάξεις αυτές σύμφωνα με το Δημόσιο δεν περιλαμβάνουν χορήγηση δικαιωμάτων στους εργαζομένους, ήτοι δεν θεμελιώνουν ατομικό δικαίωμα και εντεύθεν αγώγιμη αξίωση ενός εκάστου».

Επίσης, το Δημόσιο «αντιτείνει ότι από την εν γένει μη θεσμοθέτηση των επιδομάτων εορτών και αδείας και ειδικότερα από τη μη συμπερίληψη σχετικής πρόβλεψης στις διατάξεις των αλληλοδιαδόχων νόμων 4354/2015, 5045/2023 και 5163/2024 δεν παραβιάζεται οποιαδήποτε συνταγματική διάταξη ή αρχή και ιδίως οι διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 παρ. 1 και 5, 25, καθώς και 103 παρ. 1 εδ. α΄ του Συντάγματος».

Το ΣτΕ επιφυλάχθηκε να εκδώσει την απόφασή του.

Έξω από το δικαστικό μέγαρο του ΣτΕ είχαν συγκεντρωθεί περίπου 500 δημόσιοι υπάλληλοι.

Ειδικότερα, στο ΣτΕ είχαν προσφύγει η ΠΟΜΙΔΑ, ο «Σύνδεσμος Εταιρειών Βραχυχρόνιας Μίσθωσης Ακινήτων» και πέντε εταιρείες βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων και ζητούσαν να ακυρωθεί η υπ΄ αριθμ. Ε2024/9.4.24 εγκύκλιος της ΑΔΑΕ με την οποία παρέχονται διευκρινίσεις αναφορικά με τη φορολογική μεταχείριση, από πλευράς φορολογίας εισοδήματος, ΦΠΑ και λοιπών εμμέσων φόρων και τελών, των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb, κ.λπ.).

Οι προσφεύγοντες υποστήριζαν, μεταξύ των άλλων, ότι από την εφαρμογή της εγκυκλίου πλήττονται άμεσα ή έμμεσα οι ιδιοκτήτες ή οι επικαρπωτές ακινήτων που ασχολούνται με τη διαχείριση των βραχυχρόνιων μισθώσεων των ακινήτων τους, καθώς υποχρεούνται να καταβάλλουν αυτοτελές τέλος επιτηδεύματος για καθένα από τα ακίνητά τους.

Έτσι κατά την γνώμη που επικράτησε στο Β΄ Τμήμα του ΣτΕ, οι αιτήσεις ακύρωσης έπρεπε να γίνουν δεκτές και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη εγκύκλιος, «κατά τα βασίμως προβαλλόμενα», αλλά λόγω της σπουδαιότητας του όλου θέματος, παραπέμφθηκε προς οριστική κρίση στην Ολομέλεια του ΣτΕ και ορίστηκε εισηγήτρια η σύμβουλος Επικρατείας η Ευσταθία Σκούρα.

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας έχουν προσφύγει δικηγορικοί σύλλογοι και άλλοι επιστήμονες και επαγγελματικοί φορείς που στρέφονται κατά της απόφασης του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, με την οποία καθορίζεται η διαδικασία αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα, δηλαδή προσδιορίζεται ο φόρος με βάση το τεκμαρτό εισόδημα.

Παράλληλα, έξω από το ΣτΕ πραγματοποίησαν συγκέντρωση ελεύθεροι επαγγελματίες, επιστήμονες, έμποροι και επαγγελματοβιοτέχνες, κ.λπ. Η συγκέντρωση διοργανώθηκε από τη Συντονιστική Επιτροπή Ελευθέρων Επαγγελματιών – Επιστημόνων – Επαγγελματοβιοτεχνών και Εμπόρων, ενώ ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών έχει κηρύξει καθολική αποχή των δικηγόρων της Αθήνας από τα καθήκοντά τους.

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας έχουν προσφύγει δικηγορικοί σύλλογοι και άλλοι επιστήμονες και επαγγελματικοί φορείς που στρέφονται κατά της απόφασης του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή, με την οποία καθορίζεται η διαδικασία αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα, δηλαδή προσδιορίζεται ο φόρος με βάση το τεκμαρτό εισόδημα.

Παράλληλα, έξω από το ΣτΕ πραγματοποίησαν συγκέντρωση ελεύθεροι επαγγελματίες, επιστήμονες, έμποροι και επαγγελματοβιοτέχνες, κ.λπ. Η συγκέντρωση διοργανώθηκε από τη Συντονιστική Επιτροπή Ελευθέρων Επαγγελματιών - Επιστημόνων - Επαγγελματοβιοτεχνών και Εμπόρων, ενώ ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών έχει κηρύξει καθολική αποχή των δικηγόρων της Αθήνας από τα καθήκοντά τους.

Παράλληλα, οι δικαστές του ΣτΕ ξεκαθαρίζουν με τις αποφάσεις τους ποιες οικοδομικές άδειες δεν καταλαμβάνει η αντισυνταγματικότητα του ΝΟΚ, σε ποιο ακριβές στάδιο και κάτω από ποιες προϋποθέσεις «παγώνει» η ανέγερση των οικοδομών (οικοδομικές εργασίες), κ.λπ.

Η αντισυνταγματικότητα δεν αφορά άδειες που έχουν αρχίσει να υλοποιούνται έως τις 11.12.2024

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις αποφάσεις της Ολομέλειας του ΣτΕ (146, 147, 148, 149/2025) με πρόεδρο τον Μιχάλη Πικραμένο και εισηγήτριες τις συμβούλους Επικρατείας Μαρία Σωτηροπούλου και Χριστιάνα Μπολόφη, τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας πρέπει να μην καταλάβουν τις οικοδομικές άδειες, των οποίων η υλοποίηση (οικοδομικές εργασίες) έχει αποδεδειγμένα αρχίσει έως και τις 11.12.2024, ημερομηνία κατά την οποία το Δικαστήριο, δια του προέδρου, προέβη σε ανακοίνωση του περιεχομένου της παρούσας απόφασης.

Μάλιστα, οι σύμβουλοι Επικρατείας, υπογραμμίζουν ότι «η έναρξη υλοποίησης των οικοδομικών αδειών νοούνται οι εργασίες εκσκαφής για την ανέγερση της οικοδομής, ο χρόνος πραγματοποίησης των οποίων πρέπει να αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο τρόπο, όπως, μεταξύ άλλων,

α) με τη γνωστοποίηση, καθ΄ οιονδήποτε τρόπο, της έναρξης των εργασιών εκσκαφής σε οποιαδήποτε διοικητική αρχή και

β) με την ηλεκτρονική υποβολή Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ) από τον εργοδότη στη βάση δεδομένων του ΕΦΚΑ κ.ο.κ., εφόσον η γνωστοποίηση ή η υποβολή των ως άνω στοιχείων γίνει έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024.

Δηλαδή, «δεν αρκούν, η ηλεκτρονική αυτόματη έκδοση της οικοδομικής άδειας και η λήψη αριθμού άδειας, ούτε η ηλεκτρονική ενημέρωση άλλων υπηρεσιών, τα οποία αφορούν μόνον το γεγονός της έκδοσης της άδειας και δεν αποδεικνύουν τον χρόνο έναρξης των οικοδομικών εργασιών», ενώ «εκκρεμείς κατά την 11.12.2024 δίκες δεν καταλαμβάνονται από τον περιορισμό των αποτελεσμάτων της αντισυνταγματικότητας».

Για το μπόνους και το ύψος δόμησης

Κατ΄ αρχάς, η Ολομέλεια αποφάνθηκε ότι «το σύστημα των διατάξεων του Ν.Ο.Κ. (άρθρα 10 παρ. 1, 15 παρ. 8, 19 παρ. 2 και 25 παρ. 1), με τις οποίες παρέχονται προσαυξήσεις στον συντελεστή της δόμησης και το ύψος, ως κίνητρα για την ανέγερση κτηρίων, δεν αντίκειται, κατ’ αρχήν, από μόνο το περιεχόμενο των διατάξεων, στο άρθρο 24 παρ. 2 του Συντάγματος.

β) τα κίνητρα συνοδεύονται από τα αντισταθμίσματα της μείωσης της κάλυψης, της δημιουργίας κτηρίων υψηλής ενεργειακής απόδοσης και της αύξησης των κοινόχρηστων χώρων και των χώρων πρασίνου, τα οποία συνιστούν, κατά κοινή πείρα, ευνοϊκά για το περιβάλλον στοιχεία».

Εντούτοις, σημειώνουν οι δικαστές «τα κίνητρα του Ν.Ο.Κ., λόγω του προέχοντος πολεοδομικού χαρακτήρα τους, δεν μπορούν να υλοποιούνται απευθείας με την έκδοση οικοδομικών αδειών που εκδίδονται κατ’ εφαρμογή του Ν.Ο.Κ., αλλά ανήκει στον πολεοδομικό νομοθέτη να τα συμπεριλάβει στον τοπικό σχεδιασμό.

Συνεπώς, το σύστημα των κινήτρων του Ν.Ο.Κ. αντίκειται στο άρθρο 24 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος. Τούτο όχι, κατ’ αρχήν, εξαιτίας του περιεχομένου των επίμαχων διατάξεων, οι οποίες δεν είναι, κατά τα ανωτέρω, από μόνες τους αντισυνταγματικές, αλλά για τον λόγο ότι παρέχεται με τις διατάξεις αυτές, απ’ ευθείας στις υπηρεσίες δόμησης, η δυνατότητα να εκδίδουν οικοδομικές άδειες, κατ’ απόκλιση από τους ισχύοντες με βάση το πολεοδομικό καθεστώς κάθε περιοχής όρους δόμησης».

Παράλληλα, κρίθηκε ότι «οι ρυθμίσεις του άρθρου 11 παρ. 6 του Ν.Ο.Κ. για την προσμέτρηση ή μη στον συντελεστή δόμησης διαφόρων χώρων των οικοδομών θεμιτώς θεσπίζονται οριζοντίως με τον Οικοδομικό Κανονισμό, διότι δεν αποτελούν ζήτημα που ανάγεται στον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό.

Είναι, όμως, αντισυνταγματικός ο μη συνυπολογισμός στον σ.δ. των παταριών και του κτίσματος έως 35 τ.μ. στο δώμα, καθώς και η εξομοίωση της πισίνας με φυτεμένη επιφάνεια.

Αυτά, επομένως, πρέπει να προσμετρώνται στον σ.δ. Αντιθέτως, είναι συνταγματικός ο μη συνυπολογισμός στον σ.δ. των έρκερ, δηλαδή αρχιτεκτονικών στοιχείων περιορισμένων διαστάσεων, και των κλιμακοστασίων που δεν συνιστούν χώρους κατοίκησης».

Σε άλλο σημείο, επισημαίνεται ότι το ΣτΕ προέβη σε στάθμιση αφενός του δημοσίου συμφέροντος, και, αφετέρου των αρχών της ασφάλειας δικαίου, της προβλεψιμότητας και της εμπιστοσύνης των διοικουμένων που οικοδόμησαν, εμπιστευθέντες το νομοθετικό καθεστώς και τα θεσπισθέντα κίνητρα του ν. 4067/2012, και που απέκτησαν καλοπίστως εμπράγματα δικαιώματα επί των εν λόγω ακινήτων. Το Δικαστήριο επισήμανε ότι ο λόγος για τον οποίον οι οικείες διατάξεις κρίνονται αντισυνταγματικές στοιχεί προς παγία νομολογία του δικαστηρίου, την οποία ο νομοθέτης δεν έλαβε υπόψη κατά τη θέσπιση του Ν.Ο.Κ. (ν. 4067/2012), προκειμένου να διαφυλάξει την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Η αρχή αυτή υπηρετείται όταν η νομολογία των ανωτάτων Δικαστηρίων λαμβάνεται υπόψη κατά τη νομοθέτηση.

Υπενθυμίζεται ότι οι τέσσερεις υποθέσεις συζητήθηκαν στην Ολομέλεια του ΣτΕ, την 11η Οκτωβρίου 2024, κατόπιν παραπομπής από το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ, και αφορούν στην έκδοση οικοδομικών αδειών στον Δήμο Αλίμου με βάση τις διατάξεις του ΝΟΚ.

Ερωτήσεις – απαντήσεις

Το ΣτΕ απαντά σε ερωτήματα τα οποία ανακύπτουν από το περιεχόμενο των αποφάσεων που δημοσιεύθηκαν σήμερα, που έχουν ως εξής:

Τι ακριβώς κρίθηκε με τις αποφάσεις 146-9/2025 της Ολομέλειας του ΣτΕ;

Κρίθηκε ότι το σύστημα των διατάξεων του ΝΟΚ με το οποίο θεσπίζονται κίνητρα προσαύξησης των όρων δόμησης (συντελεστή δόμησης, ύψους) για την ανέγερση των κτηρίων, θα μπορούσε να εισαχθεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό συγκεκριμένων περιοχών ανάλογα με τα ειδικότερα χαρακτηριστικά τους αλλά δεν μπορεί, κατά το Σύνταγμα, να θεσπιστεί με διάταξη γενικής εφαρμογής, όπως στην προκειμένη περίπτωση, διότι αυτό οδηγεί στην ανατροπή του ισχύοντος πολεοδομικού σχεδιασμού κάθε περιοχής.

Είναι η πρώτη φορά που δημοσιεύεται απόφαση του ΣτΕ με τέτοιο περιεχόμενο;

Οι σημερινές αποφάσεις αναφέρονται στο ζήτημα της σχέσης των γενικών οικοδομικών κανονισμών και των ειδικότερων όρων δόμησης της κάθε περιοχής. Παρόμοια ζητήματα έχουν τεθεί πολλές φορές κατά το παρελθόν και το Δικαστήριο δεχόταν πάντοτε ότι υπερισχύουν και εφαρμόζονται οι ειδικότεροι όροι δόμησης κάθε περιοχής, εφόσον είναι περιβαλλοντικά ευμενέστεροι. Το ζήτημα αυτό έχει κριθεί και για διατάξεις του ισχύοντος ΝΟΚ με την 705/2020 απόφαση της Ολομέλειας.

Γιατί πήρε τόσο καιρό να κριθεί η συνταγματικότητα; Ο ΝΟΚ υπάρχει από το 2012.

Κατ’ αρχάς, λόγω της οικονομικής κρίσης υπήρξε καθίζηση στην οικοδομική δραστηριότητα και περιορισμός στην έκδοση οικοδομικών αδειών, με αποτέλεσμα να μην έχουν ανοίξει σχετικές δίκες. Οι οικοδομικές άδειες που οδήγησαν στις σημερινές αποφάσεις της Ολομέλειας εκδόθηκαν το 2022, δηλαδή 10 χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του ΝΟΚ, οι παραπεμπτικές αποφάσεις του Ε΄ τμήματος δημοσιεύθηκαν το 2024, οι υποθέσεις συζητήθηκαν στην Ολομέλεια τον Οκτώβριο του 2024 και το διατακτικό δημοσιεύθηκε δυο μήνες μετά, τον Δεκέμβριο του ιδίου έτους.

Εκκρεμούν στο ΣτΕ υποθέσεις για τη συνταγματικότητα άλλων οικοδομικών κινήτρων του ΝΟΚ;

Ναι. Εκκρεμούν και άλλες υποθέσεις με οικοδομικές άδειες στις οποίες τίθεται το ζήτημα της αντισυνταγματικότητας άλλων διατάξεων του ΝΟΚ (πχ υπόσκαφα, διεύρυνση υπογείων γκαράζ κλπ).

Ποιον δεσμεύουν οι αποφάσεις τις Ολομέλειας;

Τυπικά μόνο τους διαδίκους των συγκεκριμένων υποθέσεων. Επειδή, όμως, η παρανομία των οικοδομικών αδειών οφείλεται σε αντισυνταγματικότητα του νόμου, οι αποφάσεις αυτές μπορούν να έχουν συνέπειες στη νομιμότητα όλων των αδειών που εκδόθηκαν με βάση τις διατάξεις που κρίθηκαν αντισυνταγματικές. Για τον λόγο αυτό, οι σημερινές αποφάσεις, με ρητή σκέψη τους, περιόρισαν τα αποτελέσματα της αντισυνταγματικότητας. Έτσι, οι άδειες για τις οποίες οι οικοδομικές εργασίες έχουν ξεκινήσει και, πολύ περισσότερο, έχουν ολοκληρωθεί, δεν μπορούν να ακυρωθούν ή να ανακληθούν εξαιτίας της αντισυνταγματικότητας αυτής. Εντούτοις, άδειες οι οποίες είχαν ήδη προσβληθεί στα δικαστήρια έως και τις 11.12.2024, μπορούν να ακυρωθούν για τον λόγο αυτό, έστω και αν είχαν ήδη αρχίσει οι οικοδομικές εργασίες, διότι το αντίθετο θα παραβίαζε το δικαίωμα δικαστικής προστασίας.

Οι άδειες που έχουν εκδοθεί και για τις οποίες υπάρχει ακόμη προθεσμία για δικαστική προσβολή τους κινδυνεύουν;

Οι άδειες για τις οποίες δεν έχουν ξεκινήσει ακόμη οι οικοδομικές εργασίες μπορούν να ακυρωθούν για τους λόγους που αναφέρονται στις αποφάσεις. Οι άδειες για τις οποίες έχουν ξεκινήσει οι οικοδομικές εργασίες δεν κινδυνεύουν εξαιτίας της εφαρμογής των αντισυνταγματικών κινήτρων του ΝΟΚ, αλλά κινδυνεύουν μόνο εφόσον έχουν άλλες πλημμέλειες.

Τι εννοούμε με τον όρο έναρξη οικοδομικών εργασιών; Πώς αποδεικνύεται αυτή;

Ως έναρξη υλοποίησης των οικοδομικών αδειών νοούνται οι εργασίες εκσκαφής για την ανέγερση της οικοδομής, ο χρόνος πραγματοποίησης των οποίων πρέπει να αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο τρόπο, όπως, μεταξύ άλλων, α) με τη γνωστοποίηση, καθ΄ οιονδήποτε τρόπο, της έναρξης των εργασιών εκσκαφής σε οποιαδήποτε διοικητική αρχή, β) με την ηλεκτρονική υποβολή Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ) από τον εργοδότη στη βάση δεδομένων του ΕΦΚΑ κ.ο.κ., εφόσον η γνωστοποίηση ή η υποβολή των ως άνω στοιχείων έχει γίνει έως και την 11η Δεκεμβρίου 2024. Δεν αρκούν, όμως, η ηλεκτρονική αυτόματη έκδοση της οικοδομικής άδειας και η λήψη αριθμού άδειας ούτε η ηλεκτρονική ενημέρωση άλλων Υπηρεσιών, καθώς αφορούν μόνο το γεγονός της έκδοσης της άδειας και δεν αποδεικνύουν τον χρόνο έναρξης των οικοδομικών εργασιών.

Η άδειά μου κρίθηκε αντισυνταγματική από τα δικαστήρια. Έχω δικαίωμα αποζημίωσης;

Όταν προκαλείται ζημία από αντισυνταγματικότητα νόμου υπάρχει κατ’ αρχήν δικαίωμα αποζημίωσης, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις για την αστική ευθύνη του Κράτους. Το δικαίωμα για αποζημίωση κρίνεται ανάλογα με τις ειδικότερες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης από τα αρμόδια διοικητικά δικαστήρια.

Το ΣτΕ έλαβε υπόψη του τον αντίκτυπο των αποφάσεων αυτών στις επενδύσεις και στην ασφάλεια των συναλλαγών;

Ναι. Το Δικαστήριο εφάρμοσε τη νομοθεσία που δίνει τη δυνατότητα συνεκτίμησης των συνεπειών της κρίσης περί αντισυνταγματικότητας και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, εξάντλησε τα περιθώρια της νομοθεσίας αυτής για τον περιορισμό της βλάβης που μπορεί να επέλθει από τις αποφάσεις στην οικονομική δραστηριότητα και την ασφάλεια των συναλλαγών.

Παράλληλα, ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας όρισε εισηγητή της υπόθεσης τον σύμβουλο Επικρατείας Ιωάννη Μιχαλακόπουλο.

Η όποια πιλοτική απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ όταν εκδοθεί θα είναι δεσμευτική για όλους τους υπαλλήλους του Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Στα Διοικητικά Δικαστήρια της Αθήνας έχει καταθέσει (27.11.2024) αίτηση Δημόσιος υπάλληλος με την οποία ζητάει την επαναφορά των δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα, καθώς και του επιδόματος θερινής αδείας. Παράλληλα, η ΑΔΕΔΥ κατέθεσε παρέμβαση υπέρ του Δημοσίου υπαλλήλου, αλλά και αίτημα στον κ. Πικραμένο με το οποίο ζητούσε η αγωγή του δημοσίου υπαλλήλου, να δικαστεί στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, ως πρότυπη δίκη.

Στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών έχει καταθέσει αγωγή υπάλληλος του υπουργείου Παιδείας ζητώντας την επαναφορά των δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα και του επιδόματος θερινής άδειας, αλλά και να του αναγνωριστεί υποχρέωση του Δημοσίου να του καταβάλει αναδρομικά τον 13ο και 14ο μισθό της διετίας 2023 και 2024.

Η προσφυγή στη Δικαιοσύνη 

Ο δημόσιος υπάλληλος, υποστηρίζει με την αγωγή του ότι η μη επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, είναι αντίθετη σε μια πλειάδα συνταγματικών διατάξεων, στο Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στον Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου (π.δ. 80/2022) και στην Ευρωπαϊκή οδηγία 2022/2041/ΕΕ περί επαρκών κατώτατων μισθών στην Ευρωπαϊκή Ένωση που επιτάσσει ίση μεταχείριση εργαζομένων του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, αναφορικά με τη διασφάλιση επαρκούς και δίκαιου κατωτάτου μισθού, ο οποίος εγγυάται το αξιοπρεπές της διαβίωσής τους.

Η ΑΔΕΔΥ και ο δημόσιος υπάλληλος ζητούν να επανέλθει ο 13ος και ο 14ος μισθός στο ύψος που ορίζει το άρθρο 9 του νόμου 3205/2023 και να καταργηθεί η ρύθμιση του μνημονιακού νόμου 4093/2012 δώδεκα χρόνια μετά τη ψήφισή του και την περικοπή των δύο δώρων και της θερινής άδειας.

Επίσης, με την αγωγή υποστηρίζεται ότι η παράλειψη της επαναφοράς των εν λόγω επιδομάτων είναι αντίθετη στην συνταγματική αρχή της ισότητας στην κατανομή των δημοσίων βαρών και στην υποχρέωση του κράτους για τη διασφάλιση των κοινωνικών δικαιωμάτων και του κοινωνικού κράτους δικαίου, όπως επίσης αντίκειται στην συνταγματική δέσμευση για σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Η απόφαση έχει μεγάλη σημασία για τους εκπαιδευτικούς των ιδιωτικών σχολείων, καθώς τώρα αναγνωρίζεται η προϋπηρεσία τους, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο τερματίστηκε η σύμβασή τους. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για την πρόσληψή τους στη δημόσια εκπαίδευση. Η υπόθεση ξεκίνησε από 8 εκπαιδευτικούς ενός ιδιωτικού σχολείου στη Θεσσαλονίκη που αναγκάστηκαν να παραιτηθούν και κατέθεσαν προσφυγή στο ΣτΕ, δικαιώνοντας έτσι τους ίδιους και τους συναδέλφους τους.

Ολη η απόφαση του ΣτΕ

ΣτΕ Ολομ. 1251-1254/2024: Αντίθετη με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και αξιοκρατίας διάταξη νόμου με την οποία δεν υπολογίζεται η προϋπηρεσία στην ιδιωτική εκπαίδευση κατά την διαδικασία μοριοδότησης για την πρόσληψη εκπαιδευτικών στα δημόσια σχολεία.

Και είναι κατ’ αρχήν νόμιμο ο νομοθέτης να διαφοροποιεί την προϋπηρεσία που έχει παρασχεθεί στη δημόσια εκπαίδευση σε σχέση με εκείνην που έχει παρασχεθεί στην ιδιωτική, όμως, εφ’ όσον η προϋπηρεσία αποτελεί κριτήριο επιλογής σύμφωνο με τις αρχές της ισότητας και αξιοκρατίας, η  καθ’ ολοκληρίαν μη μοριοδότηση της προϋπηρεσίας στην ιδιωτική εκπαίδευση, με ορισμένες μόνο εξαιρέσεις, παραβιάζει τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αξιοκρατίας καθώς και τον σκοπό του νόμου για διορισμό στη δημόσια εκπαίδευση των πιο άξιων και έμπειρων.

Τέλος, είναι μεν θεμιτό ο νομοθέτης να ενισχύει όσους έχουν υπηρετήσει ως αναπληρωτές ή ωρομίσθιοι στην δημόσια εκπαίδευση και να προβλέπει ευνοϊκότερο τρόπο υπολογισμού της προϋπηρεσίας τους έναντι της παρασχεθείσας στον ιδιωτικό τομέα, ωστόσο δεν μπορεί να αγνοεί  παντελώς την προϋπηρεσία στην ιδιωτική εκπαίδευση, δοθέντος μάλιστα ότι το σύστημα προσλήψεων του ν. 4589/2019 αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην εκπαιδευτική εμπειρία.

Με τις αποφάσεις Σ.τ.Ε. 1253-1254/2024 Ολομ. καταργήθηκαν οι αντίστοιχες δίκες λόγω προσβολής των ίδιων όρων των αυτών προκηρύξεων.

Αναλυτικότερα, ο Δήμος Πειραιά χορήγησε οικοδομική άδεια και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιά έδωσε έγκριση για να ανακατασκευαστεί παλαιό ισόγειο κτίσμα 56 τμ και να προστεθεί όροφος επιφάνειας 33,77 τμ με στέγη, μέσα στον κεντρικό τομέα του οικισμού της Ύδρας.

Το ΣτΕ, στην υπ΄αριθμ. 1462/2024 απόφασή του, (πρόεδρος ο αντιπρόεδρος Χρήστος Ντουχάνης και εισηγητής η πάρεδρος Ζωή Θεοδωρικάκου), αναφέρει ότι ο οικισμός της Ύδρας έχει χαρακτηριστεί μνημειακός οικισμός, κάτι που «υπερισχύει έναντι των λοιπών χαρακτηρισμών του ως ιστορικού τόπου, παραδοσιακού οικισμού, τοπίου ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και τόπου χρήζοντος ειδικής κρατικής προστασίας, και τούτο διότι ο μνημειακός αυτός χαρακτήρας υπάγει τον οικισμό σε αυστηρότερο καθεστώς προστασίας».

Έτσι, για «τη δόμηση στον οικισμό της Ύδρας απαιτείται η τήρηση των κανόνων που απορρέουν από το ιδιαίτερο και αυστηρότερο προστατευτικό καθεστώς των μνημειακών οικισμών, βάσει των οποίων μόνη επιτρεπτή είναι η δόμηση κτισμάτων, όπως αυτά προϋπήρχαν, αφού αυτά είναι που προσέδωσαν στον οικισμό τον μνημειακό του χαρακτήρα.

Και συνεχίζει το ΣτΕ ότι «δεν αρκεί η τήρηση των διατάξεων που ισχύουν εν γένει για τους παραδοσιακούς οικισμούς, εντός των οποίων επιτρέπεται η ανέγερση και νέων κτιρίων, τούτο δε παρά τα όσα αντίθετα προβλέπει σχετική εγκύκλιος του ΥΠΕΝ, η οποία παρερμηνεύει τους κανόνες που διέπουν το πολεοδομικό καθεστώς του εν λόγω οικισμού, όπως έχουν διαμορφωθεί από τη νομολογία, σε ό,τι αφορά την ανέγερση κτίσματος επί οικοπεδικής επιφάνειας που είχε δομηθεί κατά το παρελθόν».

Στον οικισμό της Ύδρας αναφέρει το ΣτΕ, επιτρέπεται μόνο η ανακατασκευή οικοδομήματος παρόμοιο προς εκείνο του οποίου η ύπαρξη μπορεί να αποδειχθεί, όπως επιτρέπεται η ανακατασκευή οικοδομήματος στην μορφή την οποία αποδεικνύεται ότι προϋπήρχε.

Τελικά, το ΣτΕ έκρινε ότι είναι παράνομη η οικοδομική άδεια κατά το μέρος που επέτρεψε την προσθήκη ορόφου σε υφιστάμενο ισόγειο κτίσμα στον κεντρικό τομέα του οικισμού της Ύδρας, καθώς ο όροφος δεν προϋπήρχε και ακύρωσε την προσβαλλόμενη οικοδομική άδεια, αλλά και την απόφαση της διεύθυνσης Εφορείας Αρχαιοτήτων.

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας είχαν προσφύγει η ΑΔΕΔΥ μαζί με την ΠΟΣΕ-ΕΦΚΑ και τρεις διευθυντές του ΕΦΚΑ.

Συγκεκριμένα, η Ολομέλεια του ΣτΕ, με πρόεδρο την Ευαγγελία Νίκα και εισηγητή τον σύμβουλο της Επικρατείας Βασίλειο Ανδρουλάκη, μεταξύ των άλλων, έκρινε:

«Σύμφωνα με το άρθρο 103 του Συντάγματος, οι οργανικές θέσεις του προσωπικού των δημοσίων υπηρεσιών και των ν.π.δ.δ., πρέπει, κατ’ αρχήν, να πληρούνται με τακτικούς (μόνιμους) υπαλλήλους, δεν αποκλείεται, όμως, και η πλήρωσή τους, εξαιρετικώς, με υπαλλήλους επί θητεία. Η παρέκκλιση, πάντως, αυτή από τον κανόνα της στελεχώσεως των οργανικών θέσεων με τακτικούς (μόνιμους) υπαλλήλους είναι ανεκτή συνταγματικώς μόνον εάν δικαιολογείται από την ιδιάζουσα φύση, την ειδική αποστολή και το περιεχόμενο των αρμοδιοτήτων ορισμένης υπηρεσίας ή θέσεως».

Περαιτέρω, κρίθηκε (κατά πλειοψηφία) ότι «το άρθρο 3 του ν. 4892/2022 κατά το μέρος που προβλέπει ότι οι υποψήφιοι για τις θέσεις των προϊσταμένων των Γενικών Διευθύνσεων του e-ΕΦΚΑ μπορεί να είναι, εκτός από υπάλληλοι ή εργαζόμενοι σε φορείς του δημοσίου τομέα, και ιδιώτες (που, όπως έγινε δεκτό, αποκτούν την ιδιότητα του υπαλλήλου επί θητεία), δεν είναι, κατ’ αρχήν, αντίθετο προς το άρθρο 103 του Συντάγματος».

Ωστόσο, αναφέρει το ΣτΕ, η απόφαση του Δ.Σ. του e-ΕΦΚΑ (628/2022) με την οποία καθορίστηκαν οι Γενικές Διευθύνσεις στις οποίες υποψήφιοι μπορεί να είναι τόσο υπάλληλοι του Δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα, κρίθηκε ότι πρέπει να ακυρωθεί διότι το Δ.Σ. δεν τεκμηρίωσε, όπως όφειλε από το Σύνταγμα και την εξουσιοδοτική διάταξη, πλήρως και αναλυτικά τους λόγους για τους οποίους ορισμένες θέσεις προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων μπορεί να καλυφθούν και από ιδιώτες, λαμβάνοντας υπ’ όψιν, τις αρμοδιότητες των θέσεων, την ιδιαιτερότητά τους, το αντικείμενο και τα ιδιαίτερα προσόντα που απαιτούνται ώστε όσοι επιλεγούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των συγκεκριμένων θέσεων».

Ακόμη, στην απόφαση του ΣτΕ, αναφέρεται ότι «η πλήρης τεκμηρίωση θεωρήθηκε αναγκαία, δοθέντος ότι οι υπό κατάληψη θέσεις βρίσκονται εντός της συνήθους διοικητικής ιεραρχίας (προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων)». Επίσης, ότι η διάταξη της αποφάσεως του Δ.Σ. στην οποία προβλέπεται ότι δεν επιτρέπεται να είναι υποψήφιο για την επιλογή σε θέση προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το 64ο της ηλικίας του κατά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των υποψηφιοτήτων, πρέπει, επίσης, να ακυρωθεί διότι η εξουσιοδοτική διάταξη βάσει της οποίας εκδόθηκε η απόφαση του Δ.Σ. παραπέμπει ρητώς στη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 84 του Υπαλληλικού Κώδικα, σύμφωνα με την οποία δεν επιτρέπεται να είναι υποψήφιοι για επιλογή σε θέση ευθύνης όσοι αποχωρούν από την υπηρεσία εντός έτους από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής υποψηφιοτήτων».

η επιβολή του τέλους επιτηδεύματος.

Αναλυτικότερα, η Ολομέλεια του ΣτΕ με την υπ΄ αριθμ. 148/2024 απόφασή της (πρόεδρος η Ευαγγελία Νίκα και εισηγήτρια η σύμβουλος Επικρατείας Ευσταθία Σκούρα), έκρινε ότι η επιβολή του τέλους επιτηδεύματος, δεν παραβιάζει τα άρθρα 4 παρ. 1 και 5, 17, 25 παρ. 1 και 78 του Συντάγματος, τις αρχές της καθολικότητας και της ισότητας του φόρου, την αρχή της αναλογικότητας, καθώς και το άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.

Και κρίθηκε συνταγματική η επιβολή του επίμαχου τέλους, σύμφωνα με την Ολομέλεια του ΣτΕ, λόγω του χαμηλού ύψους του (ανέρχεται στα 650 ευρώ ετησίως), την πρόβλεψη εξαιρέσεων στον νόμο και το μαχητό χαρακτήρα του τεκμηρίου, ώστε να απαλλάσσονται οι φορολογούμενοι για τους οποίους προκύπτει ότι δεν έχει πράγματι κτηθεί το αντίστοιχο εισόδημα.