Ετήσια Έκθεση Δραστηριοτήτων Προληπτικής Εποπτείας και Εξυγίανσης 2025

Όπως αναφέρει, τα ελληνικά Σημαντικά Πιστωτικά Ιδρύματα κατέγραψαν επιδόσεις καλύτερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην πανευρωπαϊκή άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων (stress tests) της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA) για το 2025. Παράλληλα, η άσκηση που πραγματοποίησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο πλαίσιο του Προγράμματος Αξιολόγησης του Χρηματοπιστωτικού Τομέα (FSAP) επιβεβαίωσε ότι οι ελληνικές τράπεζες παραμένουν ανθεκτικές ακόμη και υπό ιδιαίτερα δυσμενή μακροοικονομικά σενάρια.

Σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε και η αναβάθμιση των ελληνικών τραπεζών στην επενδυτική βαθμίδα από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης, γεγονός που τους επέτρεψε να αντλήσουν κεφάλαια από τις διεθνείς αγορές με ιδιαίτερα ανταγωνιστικούς όρους, ενισχύοντας περαιτέρω τη χρηματοδοτική τους ευελιξία.

Θετική ήταν η εικόνα και για τα Λιγότερο Σημαντικά Πιστωτικά Ιδρύματα, τα οποία αύξησαν το μερίδιο αγοράς τους, βελτίωσαν τη λειτουργική τους αποτελεσματικότητα και επιτάχυναν την εξυγίανση των ισολογισμών τους. Ως αποτέλεσμα, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων υποχώρησε κάτω από το 5% στο τέλος του 2025, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια.

Στον ασφαλιστικό κλάδο, ο κ. Στουρνάρας σημειώνει ότι οι επιχειρήσεις ανταποκρίθηκαν αποτελεσματικά στις προκλήσεις του διεθνούς περιβάλλοντος, ενώ διαχειρίστηκαν με επιτυχία τις αυξανόμενες απαιτήσεις για ψηφιακό μετασχηματισμό και καινοτομία. Το αυξημένο ενδιαφέρον των τραπεζών για την απόκτηση συμμετοχών σε ασφαλιστικές εταιρείες, όπως επισημαίνει, αποτυπώνει τόσο τις θετικές προοπτικές του κλάδου όσο και τη στρατηγική των πιστωτικών ιδρυμάτων να διαφοροποιήσουν τις πηγές εσόδων τους μέσω της ενίσχυσης του bancassurance.

Παράλληλα, η Τράπεζα της Ελλάδος προχώρησε σε σημαντική ενίσχυση του εποπτικού πλαισίου για τους διαχειριστές πιστώσεων, θεσπίζοντας αυστηρότερες απαιτήσεις σε θέματα εταιρικής διακυβέρνησης, εσωτερικού ελέγχου και υποβολής εποπτικών αναφορών, με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας στη διαχείριση των απαιτήσεων.

Ωστόσο, ο διοικητής της ΤτΕ προειδοποιεί ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. Η όξυνση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική άνοδο των τιμών της ενέργειας, επιβαρύνοντας τις αναπτυξιακές προοπτικές και αναζωπυρώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Την ίδια στιγμή, η διατήρηση υψηλών δασμών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι ανακατατάξεις στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού περιορίζουν το διεθνές εμπόριο και ενισχύουν τον γεωοικονομικό κατακερματισμό.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε σταδιακή αποκλιμάκωση των ενεργειακών τιμών, ωστόσο οι προοπτικές παραμένουν ιδιαίτερα αβέβαιες και εξαρτώνται από την ομαλή αποκατάσταση των ενεργειακών ροών.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος αποτελεί την κορυφαία εποπτική προτεραιότητα για το 2026. Η Τράπεζα της Ελλάδος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των γεωπολιτικών κινδύνων, της διεθνούς μακροοικονομικής αβεβαιότητας αλλά και των κινδύνων που συνδέονται με τις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών, καθώς και την κυβερνοασφάλεια.

Παράλληλα, οι εποπτικές αρχές θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά την εφαρμογή συνετών πιστοδοτικών κριτηρίων στις νέες χρηματοδοτήσεις, τον κίνδυνο συγκέντρωσης χαρτοφυλακίων και την αποτελεσματικότητα των λύσεων αναδιάρθρωσης δανείων. Αντίστοιχα, στον ασφαλιστικό κλάδο, οι προτεραιότητες επικεντρώνονται στην έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις κυβερνοεπιθέσεις.

Για τους διαχειριστές πιστώσεων, βασικός στόχος παραμένει η αντιμετώπιση αδυναμιών που εξακολουθούν να εντοπίζονται σε ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης και παρακολούθησης της διαχείρισης απαιτήσεων, με παράλληλη ενίσχυση της διαφάνειας στις σχέσεις με τους δανειολήπτες.

Κλείνοντας τον πρόλογό του, ο Γιάννης Στουρνάρας υπογραμμίζει ότι η ετήσια έκθεση ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία της Τράπεζας της Ελλάδος ως προς την άσκηση των εποπτικών της αρμοδιοτήτων, ενώ ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην αναγνώριση που έλαβε η ελληνική εποπτική αρχή από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο στο πλαίσιο του FSAP εξήρε την ποιότητα, την αποτελεσματικότητα και τον επαγγελματισμό της εποπτείας που ασκεί η Τράπεζα της Ελλάδος στο ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Στην πολυσέλιδη επιστολή του, ο κ. Στουρνάρας υπογραμμίζει ότι η Τράπεζα της Ελλάδος δεν διαθέτει αρμοδιότητα έγκρισης ή καθορισμού των ασφαλίστρων, καθώς η τιμολόγηση των ασφαλιστικών προϊόντων είναι ελεύθερη και διέπεται από το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Ταυτόχρονα, ξεκαθαρίζει ότι η αποστολή της εποπτικής αρχής είναι αφενός η διασφάλιση της φερεγγυότητας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και αφετέρου η προστασία των ασφαλισμένων μέσω της εποπτείας των διαδικασιών σχεδιασμού και διάθεσης των ασφαλιστικών προϊόντων.

Ο διοικητής της ΤτΕ απορρίπτει επίσης τη σύγκριση της ελληνικής αγοράς με το μοντέλο της Γερμανίας, επισημαίνοντας ότι στην Ελλάδα η ιδιωτική ασφάλιση υγείας λειτουργεί συμπληρωματικά προς το δημόσιο σύστημα και όχι ως υποκατάστατό του. Παράλληλα, εξηγεί ότι ο Ετήσιος Δείκτης Αναπροσαρμογής Ασφαλίστρων αποτελεί εργαλείο αναφοράς για την αγορά και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υποχρεωτικό ανώτατο όριο αυξήσεων για όλες τις ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς κάθε επιχείρηση διαθέτει διαφορετικό χαρτοφυλάκιο ασφαλισμένων και διαφορετική εμπειρία ζημιών.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις επιπτώσεις που θα είχε μια διοικητική παρέμβαση στις αυξήσεις των ασφαλίστρων. Σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, εάν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις υποχρεώνονταν να εφαρμόζουν μόνιμα ένα χαμηλότερο ποσοστό αναπροσαρμογών από εκείνο που υπαγορεύει η εξέλιξη του κόστους, θα ήταν αναγκαίο να σχηματίσουν πρόσθετες τεχνικές προβλέψεις δισεκατομμυρίων ευρώ, γεγονός που θα επηρέαζε τη χρηματοοικονομική τους θέση.

Παράλληλα, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος επισημαίνει ότι η ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος δεν βρίσκεται στον περιορισμό της τιμολόγησης των ασφαλιστικών προϊόντων, αλλά στη συγκράτηση του κόστους των υπηρεσιών υγείας. Στο πλαίσιο αυτό επαναφέρει προτάσεις που έχει ήδη διατυπώσει η ΤτΕ, όπως η ευρύτερη εφαρμογή του συστήματος DRGs για την τιμολόγηση των νοσηλειών και η δυνατότητα συνεργασίας ασφαλιστικών εταιρειών με δημόσια νοσοκομεία, μέσω σχημάτων σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Με την επιστολή του προς τη Μιλένα Αποστολάκη, ο Γιάννης Στουρνάρας επιχειρεί να δώσει ολοκληρωμένες απαντήσεις στα ερωτήματα που τέθηκαν, υποστηρίζοντας ότι οι δυνατότητες παρέμβασης της εποπτικής αρχής καθορίζονται από το ευρωπαϊκό δίκαιο, ενώ η διατήρηση μιας υγιούς και βιώσιμης ασφαλιστικής αγοράς αποτελεί προϋπόθεση τόσο για την προστασία των ασφαλισμένων όσο και για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

H απάντηση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος σε επιστολή της Τομεάρχη Οικονομίας του ΠΑΣΟΚ, Βουλευτού κας Μιλένας Αποστολάκη

Αγαπητή κυρία Αποστολάκη,

Σε απάντηση της από 14/7/2026 επιστολής σας προς τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, θα θέλαμε, επί των ερωτήσεων, να σας γνωρίσουμε τα ακόλουθα:

1. Η Τράπεζα της Ελλάδος, ως εποπτική αρχή του κλάδου της ιδιωτικής ασφάλισης, παρακολουθεί αδιαλείπτως τις εξελίξεις στην ασφαλιστική αγορά αναφορικά με το ζήτημα αυξήσεων ασφαλίστρων των ασφαλίσεων υγείας. Σε αυτό το πλαίσιο, αν και η τιμολόγηση όλων των ασφαλιστηρίων συμβολαίων είναι ελεύθερη και δεν υπόκειται σε καμία εποπτική έγκριση, βρίσκεται σε συνεχή επαφή με όλους τους αρμόδιους φορείς, όπως το Υπουργείο Ανάπτυξης και τη Γενική Γραμματεία Εμπορίου (τομέας προστασίας καταναλωτή), την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή καθώς και ενώσεις καταναλωτών, διαμεσολαβούντων και την Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος.
2. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει κατ’ αρχάς την ευθύνη να διασφαλίσει ότι οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά διατηρούν τη φερεγγυότητά τους και διαθέτουν επαρκή κεφάλαια για την κάλυψη των αναλαμβανόμενων κινδύνων. Και αυτό το κάνει, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ασφάλιστρα θα πρέπει να είναι επαρκή, ώστε να μην απαιτείται συστηματικά προσθήκη επιπλέον κεφαλαίων, κατά τρόπο που θα μπορούσε να κλονιστεί τελικά η φερεγγυότητα της εκάστοτε ασφαλιστικής επιχείρησης.

Από την άλλη όμως πλευρά, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει σκοπό να προστατεύει τα συμφέροντα των ασφαλισμένων δίδοντας, σύμφωνα με το εθνικό και ευρωπαϊκό εποπτικό πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση στη συνεχή εποπτεία των διαδικασιών που έχουν αναπτύξει οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις για να σχεδιάζουν και να επιβλέπουν τα προϊόντα τους με σκοπό να διασφαλίζουν την εύλογη σχέση ποιότητας/αξίας για τους ασφαλισμένους τους.

3. Στην Ελλάδα, οι ιδιωτικές ασφαλίσεις υγείας έχουν χαρακτήρα συμπληρωματικό των ασφαλίσεων υγείας από το υποχρεωτικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και σε καμία περίπτωση η ιδιωτική ασφάλιση δεν μπορεί να την αντικαταστήσει. Αυτό βεβαίως διαφέρει στην περίπτωση της Γερμανίας (στην οποία υπάρχει ρητή αναφορά στην επιστολή σας), καθώς η επιλογή της ιδιωτικής ασφάλισης στην Γερμανία, για ορισμένες κατηγορίες πολιτών, αποκλείει δια βίου τους πολίτες αυτούς από την πρόσβασή τους στο δημόσιο σύστημα υγείας και δεν δύναται να επιστρέψουν σε αυτό.

Οπότε, για ασφαλίσεις υγείας που έχουν χαρακτήρα συμπληρωματικό, όπως στην Ελλάδα, το ευρωπαϊκό πλαίσιο παρέχει στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις την ελευθερία του σχεδιασμού και της τιμολόγησης των ασφαλιστικών της προϊόντων, οι δε επιμέρους παράμετροι που επηρεάζουν το ύψος των ασφαλίστρων κατά την εξέλιξη της συμβατικής σχέσης ρυθμίζονται από την ασφαλιστική σύμβαση, η οποία παραμένει ελεύθερη, χωρίς να παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να εισάγουν νέες απαιτήσεις, όπως ενδεικτικά αποθεματικά γήρατος.

4. Ο κίνδυνος ακυρωσιμότητας (lapse risk) αξιολογείται και εποπτεύεται στο πλαίσιο της προληπτικής εποπτείας των τεχνικών προβλέψεων και των κεφαλαιακών απαιτήσεων φερεγγυότητας, στον υπολογισμό των οποίων λαμβάνεται υπόψιν ξεχωριστά από άλλους κινδύνους.

Συνεπώς, η ασφαλιστική επιχείρηση οφείλει να τηρεί, για τον κίνδυνο αυτό, ξεχωριστά κεφάλαια προκειμένου να έχει την δυνατότητα να απορροφήσει τυχόν μη αναμενόμενες ζημίες από τον κίνδυνο αυτόν.

5. Η Τράπεζα της Ελλάδος, χρησιμοποιώντας όλο το εύρος των εποπτικών εργαλείων που της δίδει το εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο, προβαίνει σε τακτικούς και έκτακτους ελέγχους, επιτόπιους ή μη, διασφαλίζει ότι οι τεχνικές προβλέψεις και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις, είναι σε συνεχή βάση επαρκείς, για την κάλυψη δυσμενών εξελίξεων ως προς το κόστος ασφάλισης.
6. Ο νόμος 5170/2025 εισάγει τον ετήσιο δείκτη αναπροσαρμογής μακροχρόνιων ασφαλίστρων (εφεξής Ε.Δ.Α.) και εξαρτά την αύξηση των σχετικών ασφαλίστρων από τον δείκτη αυτό.

Η ΚΥΑ υπ. αρ.74816/30-9-2025 καθορίζει περαιτέρω τους παράγοντες που θα λαμβάνονται υπόψη από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (εφεξής ΕΛ.ΣΤΑΤ.) για τον Ε.Δ.Α., αναγνωρίζοντας ότι οι δαπάνες νοσηλείας που καταβάλλουν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις στα νοσηλευτικά ιδρύματα αποτελούν ένα πολύ σημαντικό μέρος του κόστους ασφάλισης και ως εκ τούτου η ετήσια μεταβολή τους αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις για τον καθορισμό της ετήσιας αναπροσαρμογής των ασφαλίστρων τους. Επιπλέον, η ως άνω ΚΥΑ στον ορισμό του Ε.Δ.Α. αναγνωρίζει την ηλικιακή μεταβολή ως έναν κρίσιμο παράγοντα τιμολόγησης.

Ο Ε.Δ.Α. συνιστά κατ’ ουσία ένα σημαντικό μέτρο που αντανακλά την εμπειρία επί των ασφαλιστικών αποζημιώσεων ασφαλίσεων υγείας ολόκληρης της ασφαλιστικής αγοράς, μέτρο το οποίο προσφέρει στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις την δυνατότητα να κατανοήσουν καλύτερα την δική τους εμπειρία σε σχέση με την αγορά, και να προβούν στις όποιες απαραίτητες προσαρμογές των ασφαλίστρων, των παροχών αλλά και του τρόπου διαχείρισης των ζημιών και αποζημιώσεων που απορρέουν από τις μακροχρόνιες ασφαλιστικές συμβάσεις υγείας. Ο Ε.Δ.Α., βασίζεται σε απογραφικά στοιχεία των ατομικών συμβολαίων της ιδιωτικής ασφάλισης, παρακολουθώντας έτσι την εξέλιξη των συνολικών δαπανών της αγοράς, ειδικά αυτών των συμβολαίων, συνεκτιμώντας και το κόστος που προκαλεί η ηλικιακή μεταβολή των ασφαλισμένων.

Η αντίληψη του δείκτη αυτού ως απόλυτου ορίου εφαρμογής για τις αναπροσαρμογές των ασφαλίστρων πλείστων διαφορετικών μακροχρόνιων συμβάσεων υγείας και από κάθε ασφαλιστική επιχείρηση που τα προσφέρει υποθέτει, (α) ότι όλες οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις βιώνουν συνεχώς την ίδια εμπειρία αποζημιώσεων με την εμπειρία του συνόλου της αγοράς, (β) ότι κάθε ασφαλιστική επιχείρηση ασφαλίζει τους ίδιους ασφαλισμένους με τις άλλες ασφαλιστικές επιχειρήσεις και (γ) ότι το προφίλ υγείας και ηλικίας των ασφαλισμένων της δεν αποκλίνει από το αντίστοιχο των άλλων ασφαλιστικών επιχειρήσεων. Προφανώς όλες αυτές οι υποθέσεις δεν ισχύουν.

7. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις κατά τον υπολογισμό των υποχρεώσεών τους (τεχνικές προβλέψεις) λαμβάνουν υπόψη τους τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Σε περίπτωση που δημιουργηθεί η προσδοκία ότι το ύψος των μελλοντικών πληρωμών ή ασφαλίστρων θα διαφοροποιηθεί, τότε οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις υποχρεούνται σε επανυπολογισμό των τεχνικών τους προβλέψεων στη βάση της νέας προσδοκίας, λαμβάνοντας υπόψη την επίπτωση σε όλα τα έτη μέχρι τη λήξη όλων των συμβάσεων ασφάλισης. Ως εκ τούτου, και όπως αναφέρετε στην επιστολή σας, αν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις έπρεπε να διαμορφώσουν νέα προσδοκία, στο πλαίσιο ενός σεναρίου ότι το μελλοντικό ύψος των αυξήσεων ασφαλίστρων θα ήταν για όλα τα έτη 7% σταθερό, τότε, σύμφωνα και με την υπόθεση υψηλότερης του ως άνω ποσοστού αύξησης του συνολικού κόστους, θα ήταν αναγκαίο να αναπροσαρμόσουν τις τεχνικές τους προβλέψεις κατά ένα σημαντικό ποσό (στη συγκεκριμένη άσκηση της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών που αναφέρετε, πλέον των 5 δις ευρώ).
8. Προς επίλυση των άνω προβληματισμών σε σχέση με το κόστος ασφάλισης υγείας, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει ήδη επισημάνει δημόσια τα εξής (βλ. ενδεικτικά Έκθεση χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, Μάϊος 2025, σελίδες 76-79):

Ο καθορισμός των τιμών των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας από τα νοσηλευτικά ιδρύματα προς τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις είναι κομβικός για τη δημιουργία υγιούς συστήματος αποζημιώσεων για υπηρεσίες υγείας.

Η κοστολόγηση, και κατ’ επέκταση τιμολόγηση, των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας από τα νοσηλευτικά ιδρύματα προς τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα σήμερα ακολουθεί το μοντέλο της διακριτής τιμολόγησης εκάστης υπηρεσίας (fee-for-service, εφεξής FFS).

Για την αντιμετώπιση των μειονεκτημάτων του μοντέλου FFS και ειδικότερα για να διατηρούνται τα ασφάλιστρα ασφαλίσεων υγείας σε προσιτά επίπεδα, έχουν αναπτυχθεί διεθνώς μέθοδοι που:

α)  Περιλαμβάνουν την υιοθέτηση εναλλακτικών τρόπων τιμολόγησης των υπηρεσιών υγείας, κυρίως μέσω ομογενών διαγνωστικών ομάδων (diagnosis related groups – DRGs). Το σύστημα DRG περιλαμβάνει την ομαδοποίηση, για σκοπούς τιμολόγησης, εξετάσεων, διαδικασιών και θεραπειών με γνώμονα την διάγνωση με την οποία σχετίζονται. Στο πλαίσιο αυτό, η χρέωση διαφοροποιείται ανά διάγνωση, ανεξαρτήτως των ιατρικών υπηρεσιών που πράγματι προσφέρθηκαν και της ποσότητας των υλικών που πράγματι χρησιμοποιήθηκαν. Σκοπός του συστήματος DRG είναι να δώσει κίνητρα στους παρόχους υγείας για καλύτερη χρήση των διαθέσιμων πόρων και να μειώσει την διάρκεια παραμονής σε νοσηλευτικά ιδρύματα.

β) Περιλαμβάνουν την διεύρυνση των διαθέσιμων παρόχων από τους οποίους οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις μπορούν να αγοράσουν υπηρεσίες υγείας. Τέτοια μέθοδος αποτελεί η υιοθέτηση ενός μοντέλου λειτουργίας στη βάση σύμπραξης των ιδιωτών με το δημόσιο (ΣΔΙΤ), όπως, ενδεικτικά, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις να μπορούν να αγοράσουν υπηρεσίες υγείας και από τα δημόσια νοσοκομεία, υπό όρους και προϋποθέσεις, ώστε μια σειρά ιατρικών πράξεων να αντιμετωπίζονται στα δημόσια Νοσοκομεία με αυξημένο όφελος τόσο για το Δημόσιο Σύστημα Υγείας όσο και για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις.

Τέλος, η ΤτΕ παρακολουθεί, αλλά δεν έχει τη δυνατότητα να επεμβαίνει βάσει του Ευρωπαϊκού και του εθνικού θεσμικού πλαισίου, στα έξοδα πρόσκτησης και διαχείρισης συμβολαίων, τα οποία θα πρέπει όμως να επανεξεταστούν από τις ίδιες τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις.

Είναι αυτονόητο ότι τα αρμόδια στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδος και εγώ προσωπικά   είμαστε διαθέσιμοι προκειμένου να σας παρέχουμε πρόσθετες διευκρινήσεις σε τεχνικό επίπεδο, σε περίπτωση που το επιθυμείτε.

Με εκτίμηση,

Γιάννης Στουρνάρας

Μιλώντας στο περιθώριο του ετήσιου φόρουμ της ΕΚΤ στη Σίντρα της Πορτογαλίας, ο Στουρνάρας χαρακτήρισε τα στοιχεία για τον πληθωρισμό της ευρωζώνης, που έδειξαν επιβράδυνση στο 2,8% τον Ιούνιο, ως μια «μεγάλη θετική έκπληξη» από την πλευρά της αποκλιμάκωσης των τιμών.

«Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει κάποια κίνηση τον Ιούλιο, εκτός αν η κατάσταση αλλάξει δραματικά», δήλωσε. «Με τα σημερινά δεδομένα, θεωρώ ότι είναι προτιμότερο να παραμείνουμε για κάποιο διάστημα στα τρέχοντα επίπεδα».

Η ΕΚΤ αύξησε τον Ιούνιο το βασικό επιτόκιο καταθέσεων στο 2,25%, ωστόσο πλέον οι αξιωματούχοι καλούνται να αξιολογήσουν κατά πόσο απαιτείται περαιτέρω σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής, καθώς οι ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχουν οδηγήσει τις αγορές ενέργειας κοντά στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Μικρότερες οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος αποκάλυψε ότι κεντρικοί τραπεζίτες από χώρες του Κόλπου ενημέρωσαν τις τελευταίες ημέρες τους Ευρωπαίους ομολόγους τους πως οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές ήταν τελικά περιορισμένες και ότι το Ιράν αναμένεται να επανέλθει στην αγορά με σημαντικές ποσότητες πετρελαίου.

Όπως επισήμανε, η εικόνα αυτή διαφοροποιείται αισθητά από τις αρχικές εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες θα απαιτούνταν μεγάλο χρονικό διάστημα για να αποκλιμακωθούν οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ακόμη και σε περίπτωση ταχείας λήξης της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Προειδοποίηση για τις έμμεσες πληθωριστικές πιέσεις

Παρά τη βελτίωση της εικόνας στις αγορές ενέργειας, ο Στουρνάρας προειδοποίησε ότι οι έμμεσες επιπτώσεις του πρόσφατου ενεργειακού σοκ εξακολουθούν να απαιτούν προσοχή.

«Στην Ευρώπη, όταν αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου, η αύξηση περνά σχεδόν αμέσως στις τελικές τιμές. Όταν όμως οι τιμές υποχωρούν, δεν βλέπουμε αντίστοιχη μείωση. Αυτό οφείλεται είτε στην έλλειψη ανταγωνισμού είτε, σε χώρες όπως η Ελλάδα, στην ισχυρή ζήτηση», ανέφερε.

Παράλληλα, εκτίμησε ότι το κύμα επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη (AI) θα επηρεάσει επίσης τον πληθωρισμό, αυξάνοντας το κόστος ηλεκτρονικών προϊόντων και εισαγωγών από χώρες όπως η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν.

Όπως σημείωσε, η δημογραφική γήρανση, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και οι πιέσεις που δέχονται τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη καθιστούν αναγκαία την ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί πλέον ενεργά το μοντέλο των τριών πυλώνων – δημόσια σύνταξη, επαγγελματική ασφάλιση και ιδιωτική αποταμίευση – με στόχο τη βελτίωση των συνταξιοδοτικών παροχών και τη διοχέτευση περισσότερων μακροπρόθεσμων κεφαλαίων στις ευρωπαϊκές επενδύσεις.

Ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι η Ελλάδα έχει προσαρμόσει το θεσμικό της πλαίσιο μέσω του νόμου 5078/2023, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη διακυβέρνηση και την εποπτεία των ΤΕΑ από την Τράπεζα της Ελλάδος. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η ελληνική αγορά βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, καθώς στο τέλος του 2025 λειτουργούσαν μόλις 27 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης με περίπου 55.000 μέλη και ενεργητικό 621 εκατ. ευρώ.

Ο Διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε ότι απαιτείται περαιτέρω καλλιέργεια ασφαλιστικής και επενδυτικής κουλτούρας, ενίσχυση της εμπιστοσύνης εργαζομένων και εργοδοτών και δημιουργία οικονομιών κλίμακας. Όπως ανέφερε, τα ΤΕΑ εξελίσσονται σταδιακά σε έναν σημαντικό συνταξιοδοτικό και επενδυτικό πυλώνα, ο οποίος μπορεί να συμβάλει τόσο στη συμπληρωματική προστασία των εργαζομένων όσο και στη στήριξη της πραγματικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.

Ο χαιρετισμός του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα στο 7^ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης με τίτλο «Η Επαγγελματική Ασφάλιση στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τις Αποταμιεύσεις και τις Επενδύσεις»

Κυρίες και κύριοι σύνεδροι,

Με ιδιαίτερη χαρά σας καλωσορίζω στο 7ο συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης, ένα θεσμό που έχει πλέον καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς για το δημόσιο διάλογο όσον αφορά το μέλλον της συνταξιοδοτικής προστασίας και το ρόλο της επαγγελματικής ασφάλισης για την οικονομία και την κοινωνία.

Τα τελευταία έτη τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης βρίσκονται στο επίκεντρο σημαντικών εξελίξεων τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Εξελίξεις που συνδέονται άμεσα με τη δημογραφική γήρανση και την αυξανόμενη πίεση στα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα, αλλά και με τη στρατηγική επιλογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση και να διοχετεύσει περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια προς τις επενδύσεις και τις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές.

Η Ευρώπη κινείται προς ένα μοντέλο τριών πυλώνων ασφάλισης: τη δημόσια σύνταξη, την επαγγελματική ασφάλιση και την ιδιωτική αποταμίευση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο δεύτερος πυλώνας των Επαγγελματικών Ταμείων αποκτά ολοένα και πιο κεντρικό ρόλο. Η βασική διαπίστωση είναι ότι οι δημόσιες συντάξεις, από μόνες τους, δύσκολα θα μπορούν στο μέλλον να εξασφαλίσουν επαρκή ποσοστά αναπλήρωσης για τους εργαζομένους. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα, ώστε να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το δημόσιο σύστημα ενθαρρύνοντας τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση επικεντρώνεται στην αναθεώρηση της οδηγίας IORP II και στη γενικότερη στρατηγική “Savings and Investments Union”. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αυξηθεί η συμμετοχή των εργαζομένων σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα, να ενισχυθούν οι ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές μέσω της αξιοποίησης των αποθεματικών των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και να υπάρξει μεγαλύτερη εναρμόνιση μεταξύ των κρατών-μελών σε επίπεδο λειτουργίας αλλά και εποπτικής προσέγγισης.

Σε εθνικό επίπεδο, η Ελλάδα ακολουθεί πλέον πιο ενεργά αυτή την ευρωπαϊκή κατεύθυνση. Με τον νόμο 5078/2023, το πλαίσιο λειτουργίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης έγινε περισσότερο ευθυγραμμισμένο με τα ευρωπαϊκά πρότυπα εποπτείας και διακυβέρνησης. Ενισχύθηκαν οι απαιτήσεις διαφάνειας, οι κανόνες επενδυτικής πολιτικής, και η εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος διενεργείται με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ασφαλισμένων.

Ωστόσο, παρά τη θετική δυναμική, η ελληνική αγορά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Η συμμετοχή των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη, ενώ η ασφαλιστική και επενδυτική κουλτούρα στη χώρα μας δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί στο βαθμό που απαιτείται. Ταυτόχρονα, το μικρό μέγεθος πολλών Ταμείων δυσχεραίνει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και αυξάνει το λειτουργικό κόστος. Για τον λόγο αυτό απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την ενίσχυση της εμπιστοσύνης εργοδοτών και ασφαλισμένων προς τον θεσμό.

Με 27 μόλις Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και περίπου 55 χιλιάδες μέλη στο τέλος του 2025, γίνεται σαφές ότι ο θεσμός βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, παρά τις σημαντικές προοπτικές και τη δυναμική που παρουσιάζει ο Πυλώνας Επαγγελματικής Ασφάλισης. Παρότι τόσο το Ενεργητικό όσο και οι τεχνικές προβλέψεις κατέγραψαν αυξήσεις άνω του 20% σε σχέση με το 2024, τα συνολικά μεγέθη παραμένουν περιορισμένα, καθώς το Ενεργητικό διαμορφώθηκε στα 621 εκατ. ευρώ και οι τεχνικές προβλέψεις περίπου στα 550 εκατ. ευρώ για το 2025.

Είναι γεγονός ότι η προσπάθεια μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος αποτελούσε διαχρονικά μία σύνθετη πρόκληση, καθώς επηρεάζεται από τη δημογραφική γήρανση και τις αυξανόμενες κοινωνικοοικονομικές απαιτήσεις. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η μείωση των γεννήσεων επιβαρύνουν το διανεμητικό σύστημα, μεταφέροντας το κόστος στις νεότερες γενιές και θέτοντας ζητήματα βιωσιμότητας και διαγενεακής δικαιοσύνης. Παράλληλα, οι αυξημένες προσδοκίες για αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης μετά τη συνταξιοδότηση αναδεικνύουν τα περιορισμένα περιθώρια του Πρώτου Πυλώνα να καλύψει μόνος του τις μελλοντικές ανάγκες.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο κεφαλαιοποιητικός Δεύτερος Πυλώνας μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, ενισχύοντας τη σύνδεση εισφορών και παροχών, την αίσθηση διαφάνειας και τις προοπτικές υψηλότερων αποδόσεων. Ωστόσο, η επιτυχία του προϋποθέτει ισχυρό εποπτικό πλαίσιο, θεσμικές εγγυήσεις και ουσιαστική ενημέρωση των ασφαλισμένων, ώστε να ενισχυθούν η εμπιστοσύνη, η βιωσιμότητα και η κοινωνική συνοχή του συνταξιοδοτικού συστήματος.

Ξεκινώντας τις εργασίες του συνεδρίου, θα ήθελα να σταθώ στη μεγάλη εικόνα:

Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης δεν αποτελούν έναν περιφερειακό θεσμό της ασφαλιστικής αγοράς. Εξελίσσονται σταδιακά σε έναν βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού και επενδυτικού συστήματος, ώστε τα επόμενα έτη να συμβάλουν τόσο στη συμπληρωματική συνταξιοδοτική προστασία των εργαζομένων όσο και στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας και των ευρωπαϊκών επενδύσεων. Τα ΤΕΑ αναμένεται να αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο τα επόμενα έτη, τόσο ως συνταξιοδοτικός θεσμός όσο και ως επενδυτικός πυλώνας τόσο εντός συνόρων όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι η Τράπεζα της Ελλάδος, πέραν της διασφάλισης της χρηματοοικονομικής εποπτείας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης και της συμμόρφωσής τους με τις απαιτήσεις διαφάνειας προς τα μέλη τους, θα συνεχίσει, στο πλαίσιο του εποπτικού της ρόλου, να στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που συμβάλλει στη βελτίωση και περαιτέρω ενίσχυση του Δεύτερου Πυλώνα Ασφάλισης.

Εύχομαι από καρδιάς κάθε επιτυχία στις εργασίες του συνεδρίου σας!

Μιλώντας, στο 7ο OT FORUM ο κ. Στουρνάρας εξήγησε ότι η απόφαση της ΕΚΤ για αύξηση των επιτοκίων ελήφθη ομόφωνα, καθώς οι νέες προβλέψεις για τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη επιδεινώθηκαν σημαντικά σε σχέση με τις εκτιμήσεις του περασμένου Δεκεμβρίου. Όπως ανέφερε, ο πληθωρισμός για το 2026 αναμένεται πλέον κοντά στο 3%, έναντι εκτιμήσεων 1,6%-1,7% που υπήρχαν λίγους μήνες νωρίτερα, εξέλιξη που υποχρέωσε την ΕΚΤ να κινηθεί προληπτικά.

Καθοριστικό ρόλο στις νέες εκτιμήσεις έπαιξε η ενεργειακή κρίση και το σοκ που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που επηρέασε τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη. Ωστόσο, ο διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε ότι μια πιθανή αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης και η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσαν να μεταβάλουν σημαντικά τα δεδομένα και να επηρεάσουν τις επόμενες αποφάσεις της ΕΚΤ.

Ο ίδιος αποκάλυψε ότι η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες επεξεργάζονται σήμερα τέσσερα διαφορετικά σενάρια για την πορεία της οικονομίας, ένα βασικό, ένα ηπιότερο και δύο δυσμενέστερα, καθώς η αβεβαιότητα παραμένει εξαιρετικά υψηλή. Παράλληλα εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος ότι μια ευρύτερη συμφωνία στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες αποκλιμάκωσης των ενεργειακών τιμών και να βελτιώσει το οικονομικό κλίμα διεθνώς.

Αναφερόμενος στην ελληνική οικονομία, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος σημείωσε ότι η χώρα έχει καταγράψει σημαντική πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις τα τελευταία χρόνια, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν κρίσιμες εκκρεμότητες, όπως η μείωση της γραφειοκρατίας, η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού και η βελτίωση των δημόσιων υποδομών.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη δημοσιονομική πειθαρχία, στη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και στη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, τα οποία χαρακτήρισε ως τις τρεις βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας της χώρας. Μάλιστα, τάχθηκε υπέρ της συνταγματικής θωράκισης της δημοσιονομικής ισορροπίας, υποστηρίζοντας ότι τα διδάγματα της κρίσης χρέους δεν πρέπει να ξεχαστούν.

Σε ό,τι αφορά το στεγαστικό πρόβλημα, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η λύση βρίσκεται κυρίως στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, ενώ συνέδεσε άμεσα το στεγαστικό με το δημογραφικό ζήτημα, επισημαίνοντας ότι η δυσκολία πρόσβασης των νέων σε κατοικία λειτουργεί ανασταλτικά στη δημιουργία οικογένειας.

Τέλος, αναφερόμενος στην απόφαση του Αρείου Πάγου για τον εκτοκισμό των ρυθμίσεων του νόμου Κατσέλη, σημείωσε ότι η ερμηνεία της δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη και απαιτούνται περαιτέρω διευκρινίσεις, καθώς διαφορετικές πλευρές δίνουν διαφορετικές αναγνώσεις στο περιεχόμενό της.

Ολόκληρη η συζήτηση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα με τους δημοσιογράφους Χρήστο Κολώνα, Δημήτρη Μανιάτη, Ελένη Στεργίου στο πλαίσιο του 7^ου ΟΤ Forum

Χ. ΚΟΛΩΝΑΣ: Έχουμε εδώ τον κ. Γιάννη Στουρνάρα, τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Καλώς ορίσατε.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Σας ευχαριστώ πολύ. Καταπληκτικό μέρος.

Ε. ΣΤΕΡΓΙΟΥ: Ένα σχόλιο για τα 100 χρόνια που κλείνουμε, «Οικονομικός Ταχυδρόμος», θεσμός; Ένα σχόλιο για το επετειακό μας.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Να πω να τα χιλιάσετε; Με την εξέλιξη της τεχνολογίας και της ιατρικής νομίζω δεν είναι παράλογο.

Χ. ΚΟΛΩΝΑΣ: Πολύ σωστά. Επιστρέψατε τα ξημερώματα από τη Φρανκφούρτη, όπου συνεδρίασε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τα επιτόκια. Τι σηματοδοτεί η νέα απόφασή της για αύξηση και ποιο είναι το κλίμα που επικρατεί τους κόλπους των κεντρικών τραπεζιτών, αλλά και τι θα καθορίσει τις επόμενες αποφάσεις;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Ήταν ομόφωνη η απόφαση, διότι οι νέες μας προβλέψεις για τον πληθωρισμό δείχνουν αρκετά αυξημένο πληθωρισμό. Ας πάμε από τον Δεκέμβριο, μην πάμε τον Μάρτιο. Τον Δεκέμβριο προβλέπαμε για την ευρωζώνη πληθωρισμό για το 2026, 1,6% - 1,7%. Τώρα προβλέπουμε 3%. Για του χρόνου προβλέπουμε για την ευρωζώνη πάλι 2,3%. Για τον επόμενο χρόνο 2%. Και αυτό προς το τέλος του χρόνου.

Άρα, λοιπόν, οι συνθήκες έχουν αρκετά σφίξει για τον πληθωρισμό, αλλά δεν υπήρχε άλλη δυνατότητα από το να τα αυξήσουμε τα επιτόκια. Τώρα, η αλήθεια είναι ότι αυτό ήταν ένα σοκ από την πλευρά της ενέργειας λόγω του κλεισίματος του στενού του Ορμούζ.

Εάν τώρα υπάρχει όντως μια συμφωνία όπως ακούγεται σήμερα το πρωί και αυτό προκαλέσει μια ραγδαία πτώση της τιμής του πετρελαίου, τίποτα δεν μας εμποδίζει να σκεφτούμε τις επόμενες κινήσεις μας. Είμαστε όμως ανοιχτοί. Δεν υπάρχει καμία δέσμευση ούτε για τον Ιούλιο, ούτε για τον Σεπτέμβριο, να ξέρετε.

Όπως το είπε και η Πρόεδρος χτες στη συνέντευξη Τύπου, δεν υπάρχει καμία δέσμευση για το μέλλον. Θα δούμε πώς θα εξελιχθούν οι συνθήκες, θα αποτιμήσουμε και θα αποφασίσουμε.

Ε. ΣΤΕΡΓΙΟΥ: Πάνω σε αυτό που λέτε, πώς εκτιμάτε τις συνθήκες να εξελιχθούν; Έχετε κάποιες προβλέψεις για το βασικό σενάριο, το μέτριο σενάριο; Ποιο βλέπετε πιο πιθανό; Για να ξέρουμε πώς θα κινηθούμε..

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Φυσικά έχουμε προβλέψεις. Αυτήν τη στιγμή έχουμε τέσσερα σενάρια. Έχουμε το βασικό σενάριο, έχουμε ένα ηπιότερο του βασικού και έχουμε δύο χειρότερα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Ελλάδος θα δημοσιεύσει αντίστοιχα σενάρια τις επόμενες ημέρες, όπως και κάθε χώρα μέλος της ευρωζώνης.

Όλα είναι πολύ ρευστά, υπάρχει πολύ μεγάλη αβεβαιότητα. Θέλω να ελπίζω, εγώ είμαι πάντα από αυτούς που βλέπουν το ποτήρι μισογεμάτο, παρά μισοάδειο, ότι είναι προς το συμφέρον όλων να υπάρχει μια συμφωνία η οποία θα μειώσει τις τιμές της ενέργειας, θα οδηγήσει στην ανοικοδόμηση της περιοχής, θα ωφεληθούν όλοι.

Χ. ΚΟΛΩΝΑΣ: Όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, λέγανε τότε οι οικονομολόγοι και αναλυτές ότι ακόμα και σε 3-4 εβδομάδες να τελειώσει, οι επιπτώσεις θα είναι μεγάλες. Ισχύει αυτή η πρόβλεψη;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Θα είναι μικρές.

Χ. ΚΟΛΩΝΑΣ: Έλεγαν ότι θα συνεχίσουν οι επιπτώσεις, παρά  το ότι μπορεί να τελειώσει ο πόλεμος σε 3-4 εβδομάδες.

Ε. ΣΤΕΡΓΙΟΥ: Ότι είναι αναλογικό της διάρκειας.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Κοιτάξτε, ας τελειώσει και μετά βλέπουμε. Εγώ πιστεύω ότι εάν υπάρχει μια συμφωνία η οποία θα τηρηθεί από όλα τα μέρη και θα περιλαμβάνει και τον Λίβανο και το Ιράν, τότε πιστεύω ότι θα υπάρχει μια περίοδος αισιοδοξίας.

Μην ξεχνάμε ότι τα οικονομικά και οι προσδοκίες, όπως είπε και ο Κέινς, είναι πνεύματα των ζώων σε μεγάλο βαθμό, animal spirits. Μην το ξεχνάμε ποτέ αυτό. Άλλωστε κανείς δεν περίμενε ούτε την πανδημία, ούτε την εισβολή στην Ουκρανία.

Δηλαδή βιώνουμε από το 2020 και μετά μια σειρά από κλυδωνισμούς από την πλευρά της προσφοράς, οι οποίοι έχουν δυσκολέψει πάρα πολύ τη δουλειά της νομισματικής πολιτικής, διότι η νομισματική πολιτική δεν είναι κατάλληλη για να αντιμετωπίζει σοκ από την πλευρά της προσφοράς, αναγκάζεται και τα αντιμετωπίζει με το επιτόκιο, που είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο και δεν κάνει, να το πω έτσι, καλό στην υπόλοιπη οικονομία. Κάνει καλό μόνο στο να σταματήσει τις δευτερογενείς επιπτώσεις για τον πληθωρισμό. Ούτε καν τις πρωτογενείς. Το επιτόκιο δεν δημιουργεί προσφορά πετρελαίου.

Ε. ΣΤΕΡΓΙΟΥ: Κι επειδή λοιπόν είναι όλα ρευστά, όπως είπατε, και δεν μπορείς να προβλέψεις και στην οικονομία πολλά πράγματα, γι' αυτό κάνουμε και τις υποθέσεις μας. Έχει προετοιμαστεί η Ευρώπη γι' αυτό;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Ναι.

Ε. ΣΤΕΡΓΙΟΥ: Η Ελλάδα έχει προετοιμαστεί γι' αυτό; Γιατί μου φαίνεται ότι τελευταία στιγμή κάπως τρέχουμε.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Έχουμε προετοιμαστεί. Έχουμε σενάρια για το πετρέλαιο, γιατί, όπως είπα πριν, από εκεί ξεκινάνε όλα, πάνω στο πετρέλαιο χτίζεται η υπόθεση για τον πληθωρισμό και για την ανάπτυξη. Ακόμα το πετρέλαιο παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Όχι αυτό που έπαιζε τη δεκαετία του ‘’70 και τη δεκαετία του ’80. Παίζει όμως ρόλο τώρα το φυσικό αέριο, το υγροποιημένο φυσικό αέριο, αυτό όμως είναι ένα σύνολο για το οποίο οι τιμές καθορίζονται λίγο πολύ ομοιόμορφα.

Χ. ΚΟΛΩΝΑ: Είστε από εκείνους που συχνά πυκνά μιλάτε για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων στην ελληνική οικονομία. Έχετε δει σε αυτά τα χρόνια που είστε Διοικητής και ανανεώθηκε και πρόσφατα η θητεία σας, πρόοδο σημαντική; Ή υπάρχουν κάποιες μεταρρυθμίσεις οι οποίες έπρεπε να είχαν γίνει εδώ και χρόνια και για κάποιο λόγο έχετε εντοπίσει ότι δεν γίνονται ή δεν προχωράνε;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Έχω δει πολύ μεγάλη πρόοδο, εξάλλου αν δείτε έναν πίνακα του ΟΟΣΑ που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες μέρες για την πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις, η Ελλάδα έχει κάνει πολύ μεγάλη πρόοδο. Δεν απέχουμε πάρα πολύ από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Υπάρχει όμως ακόμα δρόμος, σημαντικός δρόμος.

Για παράδειγμα, να πω η γραφειοκρατία στον δημόσιο τομέα, οι δικαστικές αποφάσεις, η ταχύτητα απονομής δικαιοσύνης. Να πω ότι το σύστημα παιδείας ακόμα δεν παράγει τις δεξιότητες που απαιτεί η αγορά εργασίας. Επίσης υποδομές στο Δημόσιο, οι δημόσιες υποδομές ακόμα. Έχουμε δρόμο μπροστά μας.

Αυτό όμως είναι καλό διότι άμα έχεις περιθώριο τότε μπορείς να ανέβεις. Άρα λοιπόν αρκεί να συνεχίσουμε. Σε τρία πράγματα χρειάζεται να συναινέσει το πολιτικό σύστημα: Να συνεχίσουμε τη δημοσιονομική πολιτική, διότι αυτή είναι η βάση της προόδου της ελληνικής οικονομίας, να συνεχίσουμε την πρόοδο στις τράπεζες και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να συνεχίσουμε τις μεταρρυθμίσεις. Τρία πράγματα.

Δ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Στεγαστικό και δημογραφικό είναι δύο πεδία που παίζουν άμεσο ρόλο σε αυτό που λέγεται παραγωγικότητα, παραγωγικό μοντέλο, ανάπτυξη της χώρας; Ή είναι ακόμα δευτερεύοντα ζητήματα διευθέτησης της πολιτικής;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Το δημογραφικό είναι σημαντικό θέμα διότι έχει πέσει ο ρυθμός αναπαραγωγής στην Ελλάδα. Παντού έχει πέσει. Σ' όλον τον κόσμο. Και υπάρχουν πολλές θεωρίες που το εξηγούν. Σ' όλον τον κόσμο όμως. Δεν είμαστε μοναδική περίπτωση. Και στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. Η Νότιος Κορέα δείτε πόσο έχει πέσει.

Το δημογραφικό εξαρτάται από το στεγαστικό διότι όταν οι νέοι άνθρωποι αναγκάζονται και ζούνε με την οικογένειά τους μέχρι αρκετά προχωρημένη ηλικία δεν είναι εύκολο να κάνουν παιδιά. Άρα λοιπόν εκεί και το στεγαστικό είναι ζήτημα και προσφοράς και ζήτησης, θα έλεγα κυρίως προσφοράς. Άρα πρέπει όλη μας η προσπάθεια να πέσει στο να αυξηθεί η προσφορά κατοικίας.

Μην ξεχνάτε υπάρχουν και χιλιάδες κλειστά διαμερίσματα. Για πολλούς λόγους. Λόγους παλαιότητας, λόγους ανακαίνισης. Για πολλούς λόγους. Άρα λοιπόν υπάρχει δρόμος εδώ να βελτιώσουμε το στεγαστικό και με τον τρόπο αυτό και το δημογραφικό. Βέβαια το δημογραφικό θέλει και άλλα πράγματα. Πρέπει να μπορέσουμε με μέτρα να συνδυάσουμε για τις γυναίκες την οικογενειακή ζωή με την επαγγελματική ζωή. Εγώ το βλέπω διότι είμαι πρόσφατος παππούς.

Ε. ΣΤΕΡΓΙΟΥ: Να πάμε λίγο στο πεδίο της φορολόγησης και της φορολογίας και του σχεδίου, της οικονομικής πολιτικής πάνω σε αυτό το κομμάτι. Έχετε κάνει πολλές παρεμβάσεις. Έχετε πει για τις φοροελαφρύνσεις και έχετε πει και για τους φόρους.

Ποια πιστεύετε ότι πρέπει να είναι η συνταγή για τα επόμενα χρόνια; Δεν θα μιλήσουμε για το παρελθόν, για τώρα και μετά στο κομμάτι της φορολόγησης και για τη φορολογική δικαιοσύνη που το ζητάει και η κοινωνία έτσι;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Το νούμερο ένα είναι να συνεχίσει η ΑΑΔΕ να κάνει πρόοδο όσον αφορά τις ηλεκτρονικές. συναλλαγές. Αυτό θα έλεγα είναι το βασικότερο στοιχείο, δηλαδή να πατάσσει τη φοροδιαφυγή, να έρχονται νέα έσοδα για να μπορεί η κυβέρνηση να έχει δημοσιονομικό χώρο και να κάνει μια στοχευμένη κοινωνική πολιτική.

Τώρα από εκεί και πέρα, όπως ξέρετε, η Τράπεζα της Ελλάδος, έχει θέσει το θέμα των πολλών φοροαπαλλαγών. Επαναλαμβάνω, δεν λέμε εμείς να καταργήσουμε, εξάλλου δεν είναι δουλειά μας εμείς να προτείνουμε στην κυβέρνηση θέματα που αφορούν καθαρά ένα δικό της θέμα, όπως είναι η φορολογία, αλλά αυτό που λέμε όμως είναι, ας τις ξαναδεί. Είναι πολλές πια. Είναι χρήσιμες οι περισσότερες; Μήπως θα μπορούν να στοχευθούν καλύτερα;

Και βλέπω καθαρά ότι και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τελευταία θέτουν θέμα επανεξέτασης των πολλών φοροαπαλλαγών Ίσως να κάνει καλό αυτό, δηλαδή να βρεθεί δημοσιονομικός χώρος για αυτούς που πραγματικά τον έχουν ανάγκη.

Ε. ΣΤΕΡΓΙΟΥ: Στο κομμάτι των άλλων φόρων; Έμμεσοι ή άμεσοι; Χρειάζονται κάποιες παρεμβάσεις;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Νομίζω ότι ορθά η κυβέρνηση πράττει όσον αφορά τους έμμεσους φόρους, διότι ακόμα είμαστε χώρα που μόλις τώρα βγήκαμε από την κρίση, πριν από λίγα χρόνια και το νούμερο ένα που πρέπει να προσέξουμε είναι η δημοσιονομική υπευθυνότητα. Όσο πατάσσεται η φοροδιαφυγή, υπάρχουν δυνατότητες μετά για περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών.

Δ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Κύριε Διοικητά, επειδή αναφέρατε αυτόν τον όρο, το δημοσιονομικό, και τουλάχιστον δύο φορές, και επειδή πολιτικά και πολιτειακά έχουμε μπει σε μια τροχιά συνταγματικής αναθεώρησης, υπάρχει μια πρόβλεψη ότι μια από τις διατάξεις, που αφορά το 79, χρειάζεται περαιτέρω θωράκιση της δημοσιονομικής ισορροπίας της χώρας μέσω Συντάγματος.

Η δική σας γνώμη είναι ότι απαιτείται κάτι τέτοιο ή έχουμε επαρκή εργαλεία για τη δημοσιονομική σταθερότητα και τον έλεγχο της χώρας σε αυτό το κομμάτι;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Κοιτάξτε, επειδή το δημοσιονομικό πρόβλημα παρ’ ολίγο να γίνει η αιτία της καταστροφής της Ελλάδας στο παρελθόν, αρκετές φορές στο παρελθόν και στο πιο πρόσφατο παρελθόν, θα έλεγα ότι σωστό θα ήταν, κατά την άποψή μου, να προβλεφθεί στο Σύνταγμα κάτι λογικό γι’ αυτό.

Εξάλλου ούτως ή άλλως κανείς δεν διαφωνεί σήμερα, ελπίζω τουλάχιστον στην Ελλάδα, με το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ας γίνει συνταγματική επιταγή.

Χ. ΚΟΛΩΝΑΣ: Βάλατε πριν τρία πράγματα, τα οποία θα πρέπει να τηρήσει το πολιτικό σύστημα. Μπορεί, έχει το περιθώριο να συναινέσει. Ένα ήταν το  δημοσιονομικό.

Το γεγονός ότι η χώρα έχει μπει σε προεκλογική τροχιά, ως προς την οικονομία, σας ανησυχεί το ενδεχόμενο να μπούμε σε μια περιπέτεια ξανά του σχηματισμού, μη σχηματισμού κυβέρνησης; Μπορεί να βλάψει πια ένα τέτοιο ενδεχόμενο την οικονομία;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Εάν υπάρξει τέτοιο ενδεχόμενο, ναι θα τη βλάψει την οικονομία. Βεβαίως, ο εκλογικός κύκλος υπάρχει, είμαστε μια δημοκρατία. Αυτό που απαιτείται είναι συναίνεση στα τρία πράγματα που σας είπα. Αυτά τα έχουμε μάθει με σκληρό τρόπο.

Διότι εάν σταματήσουμε να δείχνουμε υπευθυνότητα στα δημοσιονομικά, αν σταματήσει να υπάρχει βελτίωση στο τραπεζικό σύστημα και γυρίσουμε σε παλιές μεθόδους εννοώ, κουλτούρα πληρωμών «δεν πληρώνω» κτλ. και αν σταματήσουν οι μεταρρυθμίσεις τότε θα επανέλθουμε από εκεί που ξεκινήσαμε. Αυτά τα τρία πράγματα, η Τράπεζα της Ελλάδος τα θεωρεί ως τα minimum θέματα για πολιτική συναίνεση μεταξύ των κομμάτων.

Δ. ΜΑΝΙΑΤΗΣ: Κι ένα τελευταίο θέλω να ρωτήσω αναφορικά με την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον εκτοκισμό των ρυθμίσεων του νόμου Κατσέλη. Έχουμε λίγο μπερδευτεί. Τι προβλέπεται με βάση αυτήν την απόφαση και τι πρέπει να προσέξει το τραπεζικό σύστημα;

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Δεν είναι καθαρή απόφαση. Τουλάχιστον επιδέχεται πολλών αναγνώσεων. Άρα, πρέπει να δούμε ακριβώς πώς θα λυθεί αυτό το πρόβλημα, διότι αυτή τη στιγμή διαφορετικά το διαβάζουν οι μεν, διαφορετικά το διαβάζουν οι δε. Πρέπει να λυθεί το θέμα αυτό.

Χ. ΚΟΛΩΝΑΣ: Ωραία. Να ευχαριστήσουμε τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος που ήταν εδώ και μας τίμησε.

Γ. ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ: Σας ευχαριστώ πολύ. Και να τα χιλιάσετε, όπως είπα.

Ο κεντρικός τραπεζίτης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει καταφέρει να ξεπεράσει διαδοχικές κρίσεις και να ανακτήσει την αξιοπιστία της διεθνώς, επιτυγχάνοντας σημαντική πρόοδο σε μια σειρά από κρίσιμους οικονομικούς δείκτες.

Όπως ανέφερε, η ελληνική οικονομία παραμένει σε σταθερή τροχιά ανάπτυξης, επιδεικνύοντας ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις και τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες. Παράλληλα, σημείωσε ότι η χώρα έχει αφήσει πίσω της τις πιο δύσκολες περιόδους της οικονομικής κρίσης, ενώ οι μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών έχουν ενισχύσει τη δυναμική της ανάπτυξης και έχουν βελτιώσει το επενδυτικό περιβάλλον.

Ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι η διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη και απαιτεί συνέπεια στη δημοσιονομική πολιτική, προσήλωση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας, επισημαίνοντας ότι η υπεύθυνη οικονομική διαχείριση αποτέλεσε βασικό παράγοντα για την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και τη βελτίωση της εικόνας της χώρας στις διεθνείς αγορές.

Παράλληλα, υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο ενός ισχυρού και σταθερού τραπεζικού συστήματος στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, επισημαίνοντας ότι η εξυγίανση του χρηματοπιστωτικού τομέα τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη στήριξη των επιχειρήσεων και των επενδύσεων.

Ο διοικητής της ΤτΕ εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της χώρας, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον τις βάσεις για να επιτύχει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, αρκεί να συνεχίσει στον δρόμο της μεταρρυθμιστικής συνέπειας και της οικονομικής σταθερότητας.

«Η Ελλάδα μπορεί να πετύχει ακόμη περισσότερα», ήταν το βασικό μήνυμα του Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος κάλεσε πολιτεία, επιχειρήσεις και κοινωνία να διαφυλάξουν τα κεκτημένα της τελευταίας δεκαετίας και να αξιοποιήσουν τις νέες ευκαιρίες που ανοίγονται για την ελληνική οικονομία.

Αναλυτικά η ομιλία

Αισθάνομαι μεγάλη τιμή για τη βράβευση αυτή απόψε και θα ήθελα, θα επιθυμούσα αυτό το βραβείο να το μοιραστώ με τους πολλούς συνεργάτες μου όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια. Και με τη σύζυγό μου Λίνα, η οποία ήταν το απάνεμο λιμάνι μου, ένας βράχος σε αυτά τα πολύ δύσκολα χρόνια.

Δικαιούμαστε να είμαστε αισιόδοξοι. Θυμίζω ότι το 2012 και το 2015 η μεγάλη πλειοψηφία της διεθνούς οικονομικής κοινότητας θεωρούσε ότι η Ελλάδα δεν θα κατορθώσει να παραμείνει στο ευρώ. Όχι μόνο κατόρθωσε, αλλά σήμερα αναπτύσσεται ταχύτερα από την ευρωζώνη, μειώνει το δημόσιο χρέος, έχει ένα ισχυρό τραπεζικό σύστημα, κάνει μεταρρυθμίσεις.

Δικαιούμαστε να είμαστε αισιόδοξοι, αρκεί να συναινέσουμε σε τρία απλά πράγματα: Να συνεχίσουμε με δημοσιονομική υπευθυνότητα, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και να προχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις εκείνες που θα απελευθερώσουν αυτές τις παραγωγικές δυνάμεις που είδαμε σήμερα στα βίντεο, στις παρουσιάσεις τους ώστε να απογειώσουμε την Ελλάδα. Απλά πράγματα. Νομίζω μπορούμε να τα καταφέρουμε.

Ο κ. Στουρνάρας μιλώντας στο Συνέδριο της Κεντρικής Τράπεζας της Κροατίας στο Dubrovnik, επεσήμανε ότι η επιβάρυνση του κόστους στέγασης για τα ελληνικά νοικοκυριά είναι από τις υψηλότερες στη ζώνη του ευρώ. Υπογράμμισε δε ότι «η στεγαστική επισφάλεια αναδεικνύεται όλο και περισσότερο ως παράγοντας που επηρεάζει τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές τάσεις. Η περιορισμένη πρόσβαση σε προσιτή στέγαση καθυστερεί τη δημιουργία νέων νοικοκυριών, ιδίως μεταξύ των νεότερων γενεών. Πολλοί νεαροί ενήλικες τελικά παραμένουν στην κατοικία των γονέων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι θα επιθυμούσαν, ενώ άλλοι αναβάλλουν ή επανεξετάζουν την απόφαση δημιουργίας οικογένειας.»

Ακολούθως όπως υποστήριξε η συρρίκνωση και η γήρανση του πληθυσμού μειώνουν το μέγεθος του εργατικού δυναμικού, επιβαρύνουν το μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό και αυξάνουν την πίεση στα δημόσια οικονομικά. Υπό την έννοια αυτή, η οικονομική προσιτότητα της στέγασης αλληλοεπιδρά άμεσα με τη δημογραφική βιωσιμότητα και την οικονομική ανθεκτικότητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει η Κεντρική Τράπεζα η αγορά των ακινήτων χρηματοδοτείται κυρίως από τις καταθέσεις των υποψηφίων αγοραστών και λιγότερο από στεγαστικά δάνεια. «Ένα αξιόλογο ποσοστό των συναλλαγών χρηματοδοτείται μέσω της αποταμίευσης των νοικοκυριών και όχι με τραπεζικό δανεισμό, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η ζήτηση κατοικιών δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη ευαισθησία στα επιτόκια, καθώς πολλοί αγοραστές χρησιμοποιούν τον συσσωρευμένο πλούτο τους για την απόκτηση ακινήτων αντί να προσφεύγουν σε τραπεζικό δανεισμό» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Προσέθεσε όμως ότι η ζήτηση παραμένει ισχυρή. Ενισχύεται όχι μόνο από εγχώριους παράγοντες - όπως η σταδιακή άνοδος του διαθέσιμου εισοδήματος τα τελευταία χρόνια, η βελτίωση των οικονομικών προσδοκιών και τα στοχευμένα μέτρα στήριξης της κατοικίας της κυβέρνησης - αλλά και από τις ξένες επενδύσεις, τις αυξημένες τουριστικές ροές στα αστικά κέντρα και την αντίληψη ότι το ακίνητο είναι ένα σχετικά ασφαλές περιουσιακό στοιχείο.

Ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Κυβέρνηση για την άμβλυνση του στεγαστικού προβλήματος όπως τα επιδοτούμενα στεγαστικά δάνεια και η ενίσχυση της κοινωνικής στέγης, ωστόσο όπως είπε «οι πολιτικές αυτές χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν και οι πιέσεις στην προσιτότητα της στέγασης είναι πιθανό να συνεχιστούν βραχυπρόθεσμα.».

Αυτά υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γ. Στουρνάρας, σε μήνυμα που μεταδόθηκε στην ημερίδα του Economist με θέμα «Επενδύοντας στην αλλαγή: Η Κρήτη σε μετάβαση», και πραγματοποιείται με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης και του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Κρήτης.

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που παρέθεσε, η συμμετοχή της Κρήτης στη συνολική ακαθάριστη προσθέμενη αξία της χώρας είναι σχετικά σταθερή, κοντά στο 5%. Η Κρήτη έχει σχετικά σταθερό μερίδιο στην απασχόληση γύρω στο 6% με σημαντική ανάκαμψη μετά από την πανδημία.

Αναφερόμενος στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων στην Κρήτη, ανέφερε ότι γίνεται κυρίως μέσω τραπεζικού δανεισμού. Το υπόλοιπο των τραπεζικών δανείων προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις με έδρα την περιφέρεια της Κρήτης ανέρχεται σε 4,5 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 4 δισ. ευρώ που ήταν το Δεκέμβριο του 2024. Αντιπροσωπεύοντας το 6% περίπου της συνολικής αξίας των δανείων προς μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις της χώρας. Το μέσο ύψος ανά δάνειο στην Περιφέρεια της Κρήτης διαμορφώνεται σε 285.000 ευρώ.

Τέλος, οι συμβάσεις χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ανέρχονται σε 500 εκατομμύρια και σε άλλα 500 εκατομμύρια υπολογίζεται η συμμετοχή των τραπεζών και ιδίων κεφαλαίων.

Παράλληλα ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης των επενδύσεων στη βιομηχανία, καθώς στον συγκεκριμένο κλάδο οι επενδύσεις υπολείπονται σημαντικά την αύξηση των καθαρών κερδών. Η χρηματοδότηση των κρητικών επιχειρήσεων γίνεται κυρίως μέσω τραπεζικού δανεισμού. Επίσης, οι επιχειρήσεις με έδρα την Κρήτη έχουν υπογράψει δανειακές συμβάσεις στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ύψους περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ και αναμένεται να κινητοποιηθούν χρηματοδοτικοί πόροι ύψους ενός δισεκατομμυρίου ευρώ.

Μιλώντας στην Επιτροπή δημοσίων επιχειρήσεων, τραπεζών, οργανισμών κοινής ωφελείας και φορέων κοινωνικής ασφάλισης της Βουλής, στο πλαίσιο της διαδικασίας ανανέωσης της θητείας του, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας παραμένουν θετικές, ωστόσο η «έξαρση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας» και κυρίως ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το Ιράν δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό.

Όπως ανέφερε, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί κατά 1,9% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,1%. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί, ενώ για τον πληθωρισμό ανοδικοί, εξαιτίας των διεθνών γεωπολιτικών εντάσεων και κυρίως της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος στάθηκε ιδιαίτερα στις επιπτώσεις από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, επισημαίνοντας ότι η αναταραχή στην περιοχή προκαλεί αύξηση του κόστους πρώτων υλών και ενέργειας, επιβαρύνοντας το λειτουργικό κόστος επιχειρήσεων και οικονομίας.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η αυξημένη αβεβαιότητα και το ενδεχόμενο υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά το επενδυτικό κλίμα, οδηγώντας ακόμη και σε αναβολή επιχειρηματικών αποφάσεων. Όπως είπε χαρακτηριστικά, η παράταση της σύρραξης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς και την ποιότητα των τραπεζικών χαρτοφυλακίων, καθώς η αύξηση του πληθωρισμού περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Παρά τους κινδύνους, ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι η ελληνική οικονομία διαθέτει σήμερα μεγαλύτερες αντοχές απέναντι σε εξωτερικούς κραδασμούς. «Η οικονομία έχει ανακάμψει και έχει ανακτήσει την αξιοπιστία της σε σημείο που αποτελεί θετικό παράδειγμα διεθνώς», ανέφερε, προσθέτοντας όμως ότι παραμένουν σημαντικές προκλήσεις όπως ο επίμονος πληθωρισμός και η χαμηλή παραγωγικότητα σε σχέση με την Ευρωζώνη.

Στη συνεδρίαση παρενέβη και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στον ρόλο του Γιάννη Στουρνάρα κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και στις μάχες που έδωσε για την παραμονή της χώρας στο ευρώ και τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος.

Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι σήμερα η Ελλάδα δανείζεται με όρους που παλαιότερα θα θεωρούνταν αδιανόητοι, ενώ τόνισε ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν υποχωρήσει από το 48% στο 3,3%. Παράλληλα, ξεκαθάρισε και ο ίδιος ότι «δεν υπάρχει κανένας εφησυχασμός».

Ο υπουργός Οικονομικών υπογράμμισε ακόμη ότι η ελληνική οικονομία χρειάζεται μεγαλύτερη πιστωτική επέκταση και περισσότερη χρηματοδότηση για επενδύσεις, καινοτομία και εξωστρέφεια, ώστε το τραπεζικό σύστημα να στηρίξει το νέο παραγωγικό μοντέλο της χώρας.

Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι «η Ελλάδα της κρίσης ανήκει πλέον στο παρελθόν», επισημαίνοντας ότι η επόμενη δεκαετία θα κριθεί όχι μόνο από τους ρυθμούς ανάπτυξης αλλά και από την αξιοπιστία και τη θέση κάθε χώρας μέσα στην Ευρώπη.

Σε αντίθεση με το 2022, η νέα πληθωριστική πίεση εκδηλώνεται σε ένα περιβάλλον ήδη ασθενέστερης ανάπτυξης, αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών και περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου. Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) δείχνουν επιβράδυνση της ανάπτυξης από 1,4% το 2025 σε 0,9% το 2026, ενώ τα εναλλακτικά σενάρια αναδεικνύουν κυρίως καθοδικούς κινδύνους για την ανάπτυξη.

Ωστόσο, ο κ.Στουρνάρας κάνει σαφές ότι η ύφεση δεν αποτελεί το βασικό σενάριο, εκτός εάν υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων.

«Αν ο πληθωρισμός αποκλίνει από τον στόχο, η αντίδραση πρέπει να είναι σθεναρή»

Η ΕΚΤ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη συγκράτησης του πληθωρισμού και στην αποφυγή υπερβολικής σύσφιξης που θα πλήξει την ανάπτυξη. Όπως επισημαίνει ο διοικητής, κρίσιμος παράγοντας είναι το κατά πόσο οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας θα περάσουν σε μισθούς και τιμές.

Η αντίδραση της ΕΚΤ θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση των πιέσεων. Εάν οι δευτερογενείς επιδράσεις – παγίωση πιέσεων σε μισθούς, τιμές και πληθωριστικές προσδοκίες- είναι παροδικές, δεν θα απαιτηθεί παρέμβαση.

Αν όμως ο πληθωρισμός αποκλίνει επίμονα από τον στόχο, τότε η αντίδραση θα πρέπει να είναι πιο δυναμική.

Η πίεση στις τράπεζες και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους κινδύνους για το τραπεζικό σύστημα.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Σε ένα δυσμενές σενάριο, ενδέχεται να αυξηθούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, κυρίως από ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται από το ενεργειακό κόστος.

Παράλληλα, δεν αποκλείεται η άνοδος του κόστους χρηματοδότησης λόγω της μεταβλητότητας στις αγορές αλλά και η αναθεώρηση των επιχειρηματικών πλάνων των τραπεζών, λόγω της  χαμηλότερης ζήτησης για τα νέα δάνεια.

Ωστόσο, ο διοικητής υπογραμμίζει ότι οι τράπεζες εισέρχονται σε αυτή την περίοδο με ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας, η συνετή πιστοδοτική πολιτική και η προσεκτική διανομή μερισμάτων κρίνονται καθοριστικές για την απορρόφηση πιθανών κραδασμών.

Φορολογία επιχειρήσεων και ανταγωνιστικότητα

Αναφερόμενος στη συζήτηση για μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων, ο κ. Στουρνάρας ξεκαθαρίζει ότι το ζήτημα δεν εξαντλείται σε μια σύγκριση συντελεστών, όπως το 15% που ισχύει σε χώρες όπως η Κύπρος έναντι του 22% στην Ελλάδα.

Όπως επισημαίνει, η προσέλκυση επενδύσεων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ύψος του εταιρικού φόρου, αλλά από ένα σύνολο παραγόντων, όπως η σταθερότητα του φορολογικού πλαισίου, η αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης, η διαφάνεια και η ταχύτητα αδειοδότησης.

Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη για ένα απλούστερο, δικαιότερο και πιο σταθερό φορολογικό σύστημα, με καλύτερη στόχευση των φοροαπαλλαγών και ενίσχυση επενδύσεων σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Τα δημοσιονομικά περιθώρια και η πολιτική στήριξης

Σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, ο κ. Στουρνάρας επισημαίνει ότι τα μέτρα στήριξης θα πρέπει να παραμείνουν στοχευμένα και προσωρινά, λόγω περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου.

Το υψηλότερο δημόσιο χρέος και τα αυξημένα ελλείμματα σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο περιορίζουν τις δυνατότητες ευρείας παρέμβασης.

Η στόχευση, ιδιαίτερα προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, θεωρείται κρίσιμη για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων.

Συνολικά, η ευρωπαϊκή οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα, αλλά παραμένει ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ.

Η πορεία της θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την εξέλιξη των ενεργειακών τιμών, με τον κίνδυνο ύφεσης να παραμένει στο τραπέζι, χωρίς όμως να κυριαρχεί.