Σημειώνεται ότι η αποχή των συμβολαιογράφων ξεκίνησε στις 20 Νοεμβρίου αντιδρώντας στον τρόπο με τον οποίο προχωρά η ψηφιοποίηση των συμβολαιογραφικών πράξεων.

Σε προηγούμενη ανακοίνωσή τους για την αποχή τους, ανέφεραν πως «βασικό αίτημα, μεταξύ άλλων, είναι η ανάκληση της δημοσιευθείσας στις 7/11/2023 διακήρυξης ανοιχτού διεθνούς ηλεκτρονικού Διαγωνισμού για το έργο “Ηλεκτρονικός Φάκελος Μεταβίβασης Ακινήτων” άλλως η απαλοιφή από αυτήν του τμήματος εκείνου, το οποίο αναφέρεται στο ψηφιακό συμβόλαιο».

Συγκεκριμένα όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση από 1/1/2024 το σύνολο των συμβολαιογράφων της χώρας θα χρησιμοποιούν πιλοτικά τον ψηφιακό φάκελο μεταβίβασης ακινήτου προκειμένου να εκκινούν κάθε αγοραπωλησία, που μπορεί να υπαχθεί σε αυτόν, να συγκεντρώνουν σε ένα σημείο το σύνολο των απαιτούμενων δικαιολογητικών αλλά και να υποβάλλουν ψηφιακά τα αντίγραφα των συμβολαίων που καταρτίζουν προς το Ελληνικό Κτηματολόγιο.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν τροποποιεί, τον τρόπο κατάρτισης των συμβολαιογραφικών πράξεων, τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, που αφορούν στον τρόπο κτήσης των εμπραγμάτων δικαιωμάτων τόσο του Δημοσίου όσο και των ιδιωτών, όπως αυτές ορίζονται στο κείμενο του Αστικού Κώδικα και στους ειδικούς νόμους.

Η νέα διαδικασία θα περιλαμβάνει τα εξής στάδια:

Εκκίνηση συναλλαγής αποκλειστικά από το Συμβολαιογράφο: Η συναλλαγή εκκινεί με την καταχώρηση στον ψηφιακό φάκελο μεταβίβασης των προς συναλλαγή ΚΑΕΚ και της πρόσκλησης σε συμβαλλόμενα μέρη, μέσω gov.gr. Κατά την εκκίνηση της συναλλαγής τα ΚΑΕΚ “κλειδώνουν” ώστε να μην μπορεί να πραγματοποιηθεί παράλληλα καμία άλλη συναλλαγή για τα ίδια ακίνητα μέχρι την ολοκλήρωσή της παρούσας.

Άντληση Δικαιολογητικών με διαλειτουργικότητα: Μετά τη λήψη των απαραίτητων εξουσιοδοτήσεων, ο συμβολαιογράφος αντλεί μέσω του ψηφιακού φακέλου μεταβίβασης, τα απαραίτητα δικαιολογητικά από ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, ΤΕΕ, Κτηματολόγιο.

Υπογραφή Συμβολαίου: Ο συμβολαιογράφος αναρτά το επικυρωμένο αντίγραφο του συμβολαίου του σε ψηφιακή μορφή στην εφαρμογή, υπογεγραμμένο με δική του ηλεκτρονική υπογραφή.

Ο τρόπος που τηρεί το αρχείο του ο συμβολαιογράφος καθώς και ο έλεγχος της δικαιοπρακτικής ικανότητας των συμβαλλομένων είναι ζητήματα στα οποία δεν επεμβαίνει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και εξακολουθούν να ρυθμίζονται από την υπάρχουσα νομοθεσία.

Οι τρόποι ψηφιακής ανάρτησης είναι οι ακόλουθοι:

α) Μεταφόρτωση ανοικτού (αναγνώσιμου) αρχείου .pdf, συνοδευόμενου με αρχείο τύπου json ή xml που περιέχει τα στοιχεία της συναλλαγής. Δεν γίνονται αποδεκτά αρχεία με χειρόγραφες παραπομπές και σαρωμένα αρχεία.

β) Χρήση εξωτερικής εφαρμογής που ο συμβολαιογράφος χρησιμοποιεί ήδη. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για αυτό το σκοπό έχει αναπτύξει και παρέχει δωρεάν υποστήριξη σε εταιρείες λογισμικού, οδηγό διασύνδεσης και ειδική διεπαφή (API).

Ψηφιακή υποβολή και πληρωμή τελών στο Κτηματολόγιο

Η υποβολή του φακέλου προς μεταγραφή στο Κτηματολόγιο πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω της εφαρμογής στο τελευταίο βήμα της διαδικασίας, όπου παρέχεται η δυνατότητα πληρωμής τελών από τον αγοραστή με χρήση κάρτας ή μέσω κωδικού τραπέζης.

Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δεσμεύεται για την πραγματοποίηση της μεταγραφής σε μια ημέρα, εφόσον χρησιμοποιείται η εφαρμογή του ψηφιακού φακέλου μεταβίβασης ακινήτων. Στην περίπτωση που προκύπτουν ζητήματα ακυρότητας, δεσμεύεται για απάντηση στον αγοραστή εντός αντίστοιχου χρονικού διαστήματος.

Έναρξη ψηφιακού φακέλου μεταβίβασης

Ως χρόνος έναρξης της εφαρμογής ορίζεται η 1/1/2024. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Κτηματολόγιο δεσμεύονται να εξετάσουν και να εντάξουν παρατηρήσεις και βελτιώσεις που θα προταθούν από τους Συμβολαιογραφικούς Συλλόγους της χώρας ώστε η λειτουργία της εφαρμογής να είναι εύρυθμη για τους επαγγελματίες αλλά και για τη μείωση της ταλαιπωρίας των πολιτών.

Μελλοντικά ψηφιακά εργαλεία ή εφαρμογές

Όποιο ψηφιακό εργαλείο ή εφαρμογή πρόκειται να δημιουργηθεί στο μέλλον, ακόμα και αν αποτελεί υλοποίηση προβλεπομένου σε ήδη προκηρυχθέντα διαγωνισμό και αφορά τον τρόπο ή τον τόπο σύνταξης συμβολαιογραφικής πράξης, θα δημιουργηθεί με επιμέλεια της Συντονιστικής Επιτροπής Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδος, στην οποία και θα ανήκει, όπως και η αποκλειστική αρμοδιότητα της λειτουργίας, συντήρησης και φιλοξενίας του σχετικού ψηφιακού εργαλείου ή εφαρμογής.

Η αποχή των συμβολαιογράφων, που ενδέχεται να καταστεί πανελλαδική (προς το παρόν απέχουν η Αθήνα, ο Πειραιάς και τα Νησιά), αναμένεται να δημιουργήσει προβλήματα στις συναλλαγές και κυρίως στις μεταβιβάσεις ακινήτων και σε άλλες συμβολαιογραφικές πράξεις που σχετίζονται με τα ακίνητα, σε μια περίοδο όπου η οικονομία έχει τα προβλήματά της και η συγκυρία επιδεινώνει τα ήδη υπάρχοντα.

Οι ενστάσεις των συμβολαιογράφων, που οδήγησαν στην απόφασή τους περί 20ήμερης αποχής, εστιάζονται, σύμφωνα με την Καθημερινή, στη μη επίλυση σειράς νομικών και τεχνικών προβλημάτων, τα οποία, κατά τη γνώμη τους, καθιστούν την εφαρμογή του μέτρου απρόσφορη και σε κάθε περίπτωση προβληματική. Η απόφαση περί αποχής, που θα επανεξεταστεί έπειτα από 20 ημέρες εφαρμογής, στις 20 Ιουνίου, ελήφθη από τη γενική συνέλευση του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Αθήνας, Πειραιά και Νήσων, στην οποία μετείχε μεγάλος αριθμός συμβολαιογράφων, οι οποίοι ετάχθησαν και υπέρ της αποχής.

Kαι πριν από λίγο καιρό, τον Απρίλιο, και πάλι οι συμβολαιογράφοι είχαν οδηγηθεί σε απόφαση αποχής με αφορμή άλλες ρυθμίσεις που είχαν σχέση με την έκδοση των πιστοποιητικών από τους δήμους, των γνωστών σε όλους μας ΤΑΠ.

Οι συμβολαιογράφοι «κατεβάζουν μολύβια» από σήμερα και δεν προχωρούν τα συμβόλαια, καθώς διαμαρτύρονται για το νέο σύστημα είσπραξης του ΤΑΠ, επειδή θεωρούν πως αντί να διευκολύνει, τους καθιστά «εισπράκτορες» των δήμων. Και αυτό, είναι ένα επιπλέον «κτύπημα» στον κλάδο, μετά και την υποχρέωση για Ηλεκτρονική Ταυτότητα κτιρίου κατά τη σύνταξη συμβολαίων, που προκαλεί προβλήματα και επιβαρύνσεις, έχοντας παγώσει διαδικασίες που είχαν ήδη ξεκινήσει.

Συγκεκριμένα, σε χθεσινή Έκτακτη Γενική Συνέλευση, τα μέλη του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Αθηνών-Πειραιώς και νήσων, έλαβαν κατά πλειοψηφία απόφαση, ότι από σήμερα 5.4.2022, απέχουν «από παντός είδους μεταβιβαστική πράξη ακινήτων (στην οποία απαιτείται η προσάρτηση βεβαιώσεων μη οφειλής Τ.Α.Π.) και από τη σύνταξη και υποβολή ηλεκτρονικών δηλώσεων φορολογίας κεφαλαίου, για χρονικό διάστημα ενός (1) μηνός, δηλ. μέχρι και την 04.05.2022».

Ως ημερομηνία για σύγκληση νέας Γενικής Συνέλευσης που θα επανεξετάσει το όλο θέμα και την στάση των συμβολαιογράφων, ορίστηκε η 9.5.2022.

Από χθες ήδη, ο Σύλλογος είχε καταδικάσει με ανακοίνωσή του ως «ανεφάρμοστες» τις νέες διατάξεις για τη χορήγηση βεβαίωσης περί μη οφειλής ΤΑΠ.

Οι Συμβολαιογράφοι ζητούν λύσεις στα οξυμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Και συγκεκριμένα:

1. άμεση αναστολή και τροποποίηση των διατάξεων που αναφέρονται στην αυτεπάγγελτη αναζήτηση από τον Συμβολαιογράφο της έκδοσης βεβαιώσεων μη οφειλής Τ.Α.Π. από τους Δήμους, κατά τρόπο ώστε ο Συμβολαιογράφους να μην έχει καμία ανάμειξη και εμπλοκή στην έκδοση των βεβαιώσεων αυτών, ούτε με τη συμπλήρωση οποιωνδήποτε στοιχείων σε πλατφόρμες, ούτε με εγγυοδοσίες υπέρ των Δήμων

3. παράταση λειτουργίας του Υποθηκοφυλακείου Αθηνών, τουλάχιστον μέχρι το τέλος του 2022, με σκοπό την επίλυση των προβλημάτων που θα προκύψουν από την ένταξή του στο Φορέα Ελληνικό Κτηματολόγιο.

4. αναπροσαρμογή των αμοιβών των συμβολαιογράφων, αλλά και πρόβλεψη αμοιβής για τις εργασίες που τους έχουν ανατεθεί με τους πρόσφατους Νόμους στα συμβόλαια μεταβίβασης (για ηλεκτρονική υποβολή δηλώσεων φορολογίας κεφαλαίου κλπ), αύξηση της αμοιβής για ωριαία απασχόληση σε τουλάχιστον 80 ευρώ, καθώς αύξηση της αναλογικής αμοιβής στην οποία δεν έχει γίνει καμία αναπροσαρμογή για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ανακοίνωση, «ο νέος – εναλλακτικός τρόπος έκδοσης της βεβαίωσης περί μη οφειλής ΤΑΠ δημιουργεί νομικά ζητήματα και είναι στη πράξη ανεφάρμοστος διότι:

1- Ειδικά για την επιτάχυνση της διαδικασίας νομοθετήθηκε από την Ελληνική Πολιτεία – παρά την ύπαρξη αιτιολογημένης πρότασης νόμου της Συντονιστικής Επιτροπής των Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδος, η οποία και επισυνάπτεται – η ηλεκτρονική καταβολή εγγυοδοσίας από τον συμβολαιογράφο για λογαριασμό είτε του μεταβιβάζοντος είτε του αποκτώντος, στο Ταμείο του Δήμου – που αργοπορεί πέραν των πέντε ημερών για την έκδοση του Πιστοποιητικού περί μη οφειλής ΤΑΠ, χωρίς να υπάρχει ουδεμία πρόβλεψη στο νόμο για τη διαδικασία της καταβολής της εγγυοδοσίας, τη σύνδεση της εγγυοδοσίας με το υπό μεταβίβαση ακίνητο ή της διαδικασίας επιστροφής των χρημάτων της εγγύησης όπου απαιτηθεί. Επιπλέον, διαπιστώνεται ότι η διακίνηση χρηματικών ποσών που αφορούν στην εγγύηση του 3 ‰ από το λογαριασμό των συμβολαιογράφων και προς αυτόν, στην περίπτωση της επιστροφής της εγγύησης, δημιουργεί έντονα νομικά και φορολογικά ζητήματα από τυχόν ελέγχους είτε της ΑΑΔΕ είτε της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.

2- Η αξία του 3 ‰ υπολογίζεται είτε στην αξία πώλησης είτε στην αντικειμενική αξία, χωρίς να διευκρινίζεται εάν προκρίνεται η υψηλότερη, δημιουργώντας και στο σημείο αυτό ασάφεια και σχετική ευθύνη του συμβολαιογράφου.

3- Κατά παράβαση του νόμου κατά τον οποίο ο υπόχρεος στην καταβολή του ΤΑΠ και υποσχόμενος το ακίνητο ελεύθερο χρέους είναι ο μεταβιβάζων, με την παράγραφο γ’ του ίδιου άρθρου, ορίζεται η δυνατότητα κατάθεσης της εγγύησης από τον αποκτώντα.

4- Η δυνατότητα κατάθεσης της εγγύησης εκ μέρους του αποκτώντος γεννά έντονα νομικά ζητήματα καθώς η άσκηση εκ μέρους του αποκτώντος της συγκεκριμένης εναλλακτικής δύναται να ερμηνευτεί είτε ως αναδοχή χρέους είτε ως εγγύηση υπέρ τρίτου είτε ακόμα και ως προσαύξηση, κατά το ποσό της εγγύησης, του τιμήματος της μεταβίβασης εξ επαχθούς αιτίας ή της όλης αξίας της μεταβίβασης εκ χαριστικής αιτίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται από άποψη υποχρεώσεων καταβολής τελών και δικαιωμάτων.

Συνεπώς, με τις ανωτέρω νέες διατάξεις ο συμβολαιογράφος καθίσταται υπόλογος για την έκδοση μίας απαραίτητης, επί ποινή ακυρότητας, για την ολοκλήρωση της συμβολαιογραφικής πράξης μεταβίβασης και υπεύθυνος φορολογικά και νομικά.

Επιπροσθέτως, ο Δήμος Αθηναίων, ήδη, αρχές της εβδομάδας με σχετική απόφαση του Δημοτικού του Συμβουλίου, αποφάσισε την κατάργηση της έκδοσης της Βεβαίωσης περί μη οφειλής ΤΑΠ και την αντικατάστασή της μέσω των e-services στην ιστοσελίδα του Δήμου από μία απλή αίτηση περί μεταβίβασης ακινήτου του ν.4915/2022, η οποία θα συμπληρώνεται από τον συμβολαιογράφο, με συγκεκριμένα πεδία (μισής σελίδας περίπου) και με βάση τα στοιχεία που θα προκύπτουν από τα έγγραφα που θα προσκομίζει ο μεταβιβάζων στο συμβολαιογράφο. Η εν λόγω αίτηση, συμπληρωμένη, θα επέχει θέση Βεβαίωσης περί μη οφειλής ΤΑΠ για τα μεταβιβαζόμενα ακίνητα του Δήμου Αθηναίων».

Για όλους τους παραπάνω λόγους, ο Σύλλογος καλεί όλα τα μέλη, «για τη δική τους προστασία, να τηρήσουν ενιαία πρακτική και να συνεχίσουν να αναζητούν τη βεβαίωση περί μη οφειλής ΤΑΠ από τον αρμόδιο Δήμο». Να ακολουθούν δηλαδή την παλαιά διαδικασία που μέχρι σήμερα υπήρχε και συνεχίζει να υφίσταται, χωρίς την ενεργή εμπλοκή του συμβολαιογράφου με την καταβολή εγγυοδοσίας από αυτόν στη διαδικασία έκδοσης της σχετικής βεβαίωσης.