Αυτό προκύπτει από τις δηλώσεις του Συνηγόρου του Καταναλωτή, Λευτέρη Ζαγορίτη, κατά τη διάρκεια της παράδοσης στον Πρόεδρο της Βουλής Κωνσταντίνο Τασούλα, της ετήσιας έκθεσης της Ανεξάρτητης Αρχής που αφορά στα πεπραγμένα του 2021.

Επίσης ο Συνήγορος του Καταναλωτή υπογράμμισε ότι «θεωρεί επιβεβλημένη την προσπάθεια από όλους για την εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και παράλληλα την επίσπευση της εγκατάστασης “έξυπνων” μετρητών παντού. Μέχρι τότε πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα στους καταναλωτές ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής καταχώρισης των ενδείξεων κατανάλωσης ώστε οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και ο Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) να εκδίδουν εκκαθαριστικούς λογαριασμούς σε μηνιαία βάση».

Συγκεκριμένα κατά την παράδοση, ο κ. Ζαγορίτης δήλωσε:

«Η περυσινή χρονιά χαρακτηρίστηκε από την πολύ μεγάλη, κατά 77%, αύξηση των υποθέσεων του κλάδου της ενέργειας. Υποβλήθηκαν αναφορές καταναλωτών όχι μόνο για κατεξοχήν οικονομικής φύσεως διαφορές, αλλά κυρίως για θέματα πλημμελούς προσυμβατικής ενημέρωσης και αδιαφάνειας χρεώσεων, εξαιτίας του ανεξέλεγκτου και αυθαίρετου τρόπου ενεργοποίησης της λεγόμενης ρήτρας αναπροσαρμογής από αρκετούς προμηθευτές ενέργειας στις συνδέσεις κυμαινόμενου τιμολογίου. Το πρόβλημα διογκώθηκε όχι μόνο επειδή εκτοξεύτηκαν οι χρεώσεις κατανάλωσης προς τα πάνω, προκαλώντας ιδιαίτερες δυσκολίες στα νοικοκυριά για την εξόφληση υπέρογκων λογαριασμών, αλλά και διότι επήλθε σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Το 2022 (α΄εξάμηνο) η κατάσταση επιδεινώθηκε αφού oι αναφορές αυξήθηκαν στον κλάδο της ενέργειας σχεδόν κατά 300% σε σχέση με το 2021.

Η Αρχή απηύθυνε σειρά συστάσεων προς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας σχετικά με τις αθέμιτες και αδιαφανείς εμπορικές πρακτικές τους αλλά και προκειμένου να τηρείται η νομιμότητα κατά την μετατροπή των συμβάσεων και την εφαρμογή των ρητρών αναπροσαρμογής, ενημερώνοντας σε κάθε περίπτωση τα αρμόδια Υπουργεία και τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) για τα τεράστια προβλήματα στο χώρο της ενέργειας, προκειμένου να προχωρήσουν στις ενέργειές τους σύμφωνα με την αρμοδιότητα τους.

Ο Συνήγορος του Καταναλωτή θεωρεί επιβεβλημένη την προσπάθεια από όλους για την εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και παράλληλα την επίσπευση της εγκατάστασης “έξυπνων” μετρητών παντού. Μέχρι τότε πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα στους καταναλωτές ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής καταχώρισης των ενδείξεων κατανάλωσης ώστε οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και ο Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) να εκδίδουν εκκαθαριστικούς λογαριασμούς σε μηνιαία βάση.

Μεγάλος αριθμός αναφορών υποβλήθηκαν και για τον τραπεζικό τομέα, όπου τα φαινόμενα μη εγκεκριμένων/παράνομων ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών (μέσω phishing) πολλαπλασιάστηκαν ανησυχητικά. Η Αρχή προέβη σε δημόσιες ανακοινώσεις εφιστώντας την προσοχή των καταναλωτών, αλλά και σε σχετικές συστάσεις προς τις τράπεζες για τη λήψη αυξημένων μέτρων επιμέλειας αλλά και την αναβάθμιση του λογισμικού και των μέτρων ασφαλείας από πλευράς τους ώστε να προστατευθούν οι καταναλωτές -πελάτες τους.

Το 2021, ο Συνήγορος του Καταναλωτή δέχθηκε 11.916 αναφορές, εκ των οποίων οι 509 απευθύνθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή, σπάζοντας το φράγμα των 100.000 υποθέσεων (105.344) από την έναρξη της λειτουργίας του. Διατήρησε και τη χρονιά αυτή υψηλή την ποιότητα των διαμεσολαβητικών υπηρεσιών του προς τους καταναλωτές, αφού η επίλυση των υποθέσεων ανέρχεται σε ποσοστό περίπου 83%.

Η συγκράτηση των αναφορών το 2021 σε σχέση με το 2020 μετατράπηκε σε αύξηση το 2022 και μάλιστα όπως προκύπτει από τα μέχρι τώρα στατιστικά δεδομένα η αύξηση αυτή ανέρχεται σε 29% και οφείλεται στην εκτόξευση, δυστυχώς, των αναφορών που σχετίζονται με τον κλάδο της ενέργειας».

Τον κ. Ζαγορίτη, συνόδευσαν η αναπληρώτρια Συνήγορος του Καταναλωτή Βασιλική Μπώλου και ο βοηθός Συνήγορος του Καταναλωτή Ευθύμιος Τσίγκας.

Αυτό συστήνει ο Συνήγορος του Καταναλωτή με αφορμή τις καταγγελίες που δέχεται σχετικά με το θέμα ενώ καλεί τις τράπεζες να επικαιροποιούν και να αναβαθμίζουν διαρκώς τα συστήματα και το λογισμικό ασφαλείας, που χρησιμοποιούν για τη διενέργεια ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών.

Σε ανακοίνωση της Ανεξάρτητης Αρχής για την προστασία των καταναλωτών στις τραπεζικές ηλεκτρονικές συναλλαγές τους αναφέρει τα εξής:

«Ο "Συνήγορος του Καταναλωτή" εξακολουθεί να γίνεται αποδέκτης πλήθους καταγγελιών καταναλωτών σχετικά με τη διενέργεια μη εγκεκριμένων/παράνομων ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών.

Συγκεκριμένα, αναφέρονται περιστατικά εξαπάτησης δικαιούχων τραπεζικών λογαριασμών, οι οποίοι απαντούν σε παραπλανητικά sms ή email και προβαίνουν σε αποκάλυψη των κωδικών πρόσβασης στις υπηρεσίες e-banking ή των στοιχείων των χρεωστικών/πιστωτικών τους καρτών.

Ιδιαίτερα αυξημένος παρουσιάζεται και ο αριθμός καταγγελιών, που αφορούν σε εξαπάτηση πολιτών - καταναλωτών, που έχουν αναρτήσει ιδιωτικές αγγελίες στο διαδίκτυο, μέσω τηλεφωνικών κλήσεων που δέχονται από πρόσωπα, τα οποία προσποιούμενα τους υποψήφιους αγοραστές προϊόντων ή υπηρεσιών, τους παραπείθουν σε αποκάλυψη προσωπικών κωδικών πρόσβασης στις υπηρεσίες e- banking ή στοιχείων των χρεωστικών / πιστωτικών καρτών. Αποτέλεσμα της ενέργειας αυτής είναι η ανεμπόδιστη πρόσβαση των προσώπων αυτών σε τραπεζικούς λογαριασμούς, από τους οποίους πραγματοποιούνται μεταφορές ιδιαίτερα υψηλών ποσών, κυρίως σε τράπεζες της αλλοδαπής. Η διατραπεζική αναζήτηση των ποσών αυτών μπορεί να γίνει ιδιαίτερα χρονοβόρα, ενώ η επιστροφή τους είναι αβέβαιη, καθώς στην πλειονότητα των περιπτώσεων το σύνολο των χρημάτων έχει άμεσα αναληφθεί από τον δικαιούχο του λογαριασμού, στον οποίο μεταφέρθηκαν.

Ο Συνήγορος του Καταναλωτή, ήδη από τον Νοέμβριο του 2020, έχει εκδώσει ανακοίνωση προς τους καταναλωτές σχετικά με τα μέτρα αυξημένης επιμέλειας και προσοχής, που απαιτούνται κατά τη διενέργεια ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών, για τον περιορισμό της έκθεσης των καταναλωτών στον κίνδυνο απώλειας της περιουσίας τους.

Λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση των καταγγελιών σχετικά με περιστατικά εξαπάτησης καταναλωτών, όπως προαναφέρθηκε, και την εκτεταμένη πλέον χρήση των ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών, ο Συνήγορος του Καταναλωτή καλεί τους καταναλωτές να επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή για την ασφαλή χρήση των υπηρεσιών ηλεκτρονικής τραπεζικής.

Συστάσεις

H Ανεξάρτητη Αρχή "Συνήγορος του Καταναλωτή " συστήνει στους καταναλωτές:

- Να φυλάσσουν τους αυστηρώς προσωπικούς μυστικούς κωδικούς πρόσβασης στις υπηρεσίες e-banking (Username, Password) με ιδιαίτερη επιμέλεια και να μην τους αποκαλύπτουν σε τρίτα πρόσωπα. Να χρησιμοποιούν σύνθετους κωδικούς ασφαλείας και να τους αλλάζουν σε τακτά χρονικά διαστήματα.

- Να φυλάσσουν με αντίστοιχη επιμέλεια όλα τα στοιχεία της χρεωστικής ή πιστωτικής τους κάρτας: αριθμό, όνομα κατόχου, ημ/νία λήξης και ιδίως τον τριψήφιο κωδικό επαλήθευσης CVV2 και να τα αποκαλύπτουν μόνον στο πλαίσιο βεβαιωμένα ασφαλών συναλλαγών.

- Να μην εισάγουν κωδικούς e-banking, καρτών, ούτε στοιχεία ταυτοποίησης, σε ιστοσελίδες στις οποίες μπορεί να τους παραπέμψει μέσω σύνδεσης (link) οποιαδήποτε αμφιβόλου προελεύσεως εισερχόμενη ηλεκτρονική επιστολή (e-mail).

- Όταν δέχονται τηλεφωνικές κλήσεις από υποψήφιους αγοραστές προϊόντων που πωλούνται σε αγγελίες στο διαδίκτυο ή υποτιθέμενους εκπροσώπους τραπεζών ή άλλων φορέων, που τους ζητούν να αποκαλύψουν προσωπικούς μυστικούς κωδικούς πρόσβασης, να μην ανταποκρίνονται και να τερματίζουν την επικοινωνία.

- Όταν λαμβάνουν μηνύματα άγνωστης ή αμφίβολης προέλευσης στον υπολογιστή ή στο κινητό τους τηλέφωνο, μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail), εφαρμογής (app), μέσου κοινωνικής δικτύωσης ή και από άγνωστο τηλεφωνικό αριθμό (sms), θα πρέπει να τα αγνοούν και να τα διαγράφουν.

- Να ελέγχουν σχολαστικά τις διευθύνσεις των ηλεκτρονικών επιστολών (e-mail) που δέχονται και κυρίως ότι το εμφανιζόμενο όνομα του αποστολέα αντιστοιχεί στη δική του ηλεκτρονική διεύθυνση (e-mail address). Συνήθης πρακτική υποκλοπής στοιχείων είναι το εισερχόμενο e-mail ψευδεπίγραφα να φέρει όνομα πραγματικής επαφής του παραλήπτη, ενώ το e-mail του αποστολέα οφθαλμοφανώς δεν έχει καμία σχέση με αυτήν την επαφή.

- Η διενέργεια συναλλαγών e-banking θα πρέπει να γίνεται από ηλεκτρονικούς υπολογιστές, οι οποίοι διαθέτουν ενεργοποιημένο και ενημερωμένο πρόγραμμα προστασίας από κακόβουλο λογισμικό. Συνίσταται η αποφυγή χρήσης υπολογιστών για τη διενέργεια τραπεζικών συναλλαγών σε δημόσιο ή κοινόχρηστο περιβάλλον.

- Για την είσοδο σε ιστοσελίδες τραπεζών και πλατφόρμες e-banking, οι καταναλωτές να πληκτρολογούν απευθείας τη διεύθυνση της ιστοσελίδας και να βεβαιώνονται ότι έχει τεθεί σε εφαρμογή κρυπτογράφηση (ενδεικτικά: να υπάρχει πρόθεμα https, εικονίδιο κλειστού λουκέτου αριστερά από τη διεύθυνση του site ή στην κάτω δεξιά γωνία του παραθύρου -με πάτημα του κέρσορα στο λουκέτο μπορεί να ελεγχθεί αν είναι ενεργή κατάσταση της κρυπτογράφησης).

- Τονίζεται ότι οι τράπεζες, με τις οποίες συνεργάζονται, δεν θα ζητήσουν ποτέ και με κανέναν τρόπο (email, τηλεφωνικά ή με sms) τους προσωπικούς κωδικούς των καταναλωτών.

- Τονίζεται, επίσης, ότι οι καταναλωτές πρέπει μόλις υποπτευθούν διαρροή των προσωπικών και μυστικών κωδικών τους, άμεσα να επικοινωνούν με την τράπεζά τους για οδηγίες και να προβαίνουν σε ενέργειες αμφισβήτησης των τυχόν μη εγκεκριμένων από τους ίδιους συναλλαγών. Επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, να απευθύνονται στην Υπηρεσία Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Η Αρχή καλεί όλους τους καταναλωτές να είναι προσεκτικοί και να εφαρμόζουν κάθε δυνατό μέτρο ώστε οι εξ αποστάσεως τραπεζικές συναλλαγές τους να είναι ασφαλείς.

Επιπλέον, καλούνται οι τράπεζες να επικαιροποιούν και να αναβαθμίζουν διαρκώς τα συστήματα και το λογισμικό ασφαλείας, που χρησιμοποιούν για τη διενέργεια ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών».