Με την υπ’ αριθμόν 699/2026 απόφασή του, το ΣτΕ ερμηνεύει τις διατάξεις του νόμου 4387/2016 και αποφαίνεται ότι στις περιπτώσεις σώρευσης δύο κύριων συντάξεων πρέπει να καταβάλλεται μόνο μία εθνική σύνταξη, όπως προβλέπει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.

Η απόφαση αφορά κυρίως χήρες και χήρους που εισπράττουν τόσο τη δική τους σύνταξη όσο και σύνταξη χηρείας, μια κατηγορία που εκτιμάται ότι ξεπερνά τις 150.000 περιπτώσεις.

Ωστόσο, το θέμα περνά πλέον στο επίπεδο της πολιτικής διαχείρισης. Το Υπουργείο Εργασίας έχει ήδη ανακοινώσει ότι προχωρά σε νομοθετική παρέμβαση, με στόχο να μην υπάρξουν μειώσεις στις συντάξεις χηρείας και να συνεχιστεί η καταβολή δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις όπου οι δικαιούχοι λαμβάνουν τόσο τη δική τους σύνταξη όσο και εκείνη του θανόντος συζύγου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ρύθμιση που επεξεργάζεται η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας προβλέπει ότι οι σημερινοί δικαιούχοι δεν θα δουν μειώσεις στις αποδοχές τους, παρά το περιεχόμενο της απόφασης του ΣτΕ. Αντίθετα, εξετάζεται οι περιορισμοί να ισχύσουν μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπου υπάρχει σώρευση περισσότερων συντάξεων από ίδιο δικαίωμα μαζί με σύνταξη χηρείας.

Την ίδια στιγμή, παραμένει ανοικτή η συζήτηση για την επαναφορά του ποσοστού της σύνταξης χηρείας στο 70% της σύνταξης του θανόντος, αντί του 35% που εφαρμόζεται σήμερα μετά την πάροδο της τριετίας σε αρκετές κατηγορίες δικαιούχων.

Τι προβλέπει στην πράξη η απόφαση του ΣτΕ

Το ανώτατο δικαστήριο δεν αποφασίζει εάν πρέπει να επιβληθούν μειώσεις στις συντάξεις, αλλά ερμηνεύει το ισχύον νομικό πλαίσιο. Σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία, όταν ένας συνταξιούχος λαμβάνει δύο κύριες συντάξεις, δεν δικαιούται δύο πλήρεις εθνικές συντάξεις.

Από την πλευρά της, η κυβέρνηση επιδιώκει να τροποποιήσει το ισχύον πλαίσιο, ώστε οι συντάξεις χηρείας να εξαιρεθούν από τη συγκεκριμένη πρόβλεψη και να διασφαλιστεί το εισόδημα των δικαιούχων.

Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι το Υπουργείο Εργασίας αναμένεται να καταθέσει σχετική νομοθετική διάταξη, με στόχο να κλείσει οριστικά η εκκρεμότητα και να διασφαλίσει ότι όσοι λαμβάνουν σύνταξη χηρείας δεν θα βρεθούν αντιμέτωποι με νέες περικοπές.

Σύμφωνα με τον νόμο, μετά την πάροδο της τριετίας το ποσό της σύνταξης χηρείας περικόπτεται και μειώνεται κατά 50% εάν ο δικαιούχος της σύνταξης εργάζεται ή έχει συνταξιοδοτηθεί. Το κατώτατο όριο είναι τα 360 ευρώ.

Οι 4.500 συνταξιούχοι θα πρέπει να υποβάλουν έως τις 31 Αυγούστου τα δικαιολογητικά στον ΕΦΚΑ για να συνεχιστεί η καταβολή της σύνταξης χηρείας, αλλιώς θα δουν τις συντάξεις τους να μειώνονται μέσα στον επόμενο μήνα.

Ας δούμε καταρχήν τι προβλέπει ο σχετικός νόμος του 2019 ο οποίος καθυστέρησε να εφαρμοστεί δύο χρόνια εξαιτίας της απουσίας λογισμικού με αποτέλεσμα λόγω των έντονων αντιδράσεων, ο ΕΦΚΑ ένα μήνα μετά να αναγκαστεί να επιστρέψει τα κομμένα ποσά στους δικαιούχους χηρείας.

Ο νόμος του 2019 (Ν.4611/19) προβλέπει ότι στον επιζώντα σύζυγο, και στις περιπτώσεις όπου ο θάνατος του συζύγου επήλθε μετά την 13/5/2016, καταβάλλεται η αναλογούσα σύνταξη του θανόντα σε ποσοστό 70% για μία τριετία. Μετά την πάροδο όμως της τριετίας, αν ο επιζών σύζυγος εργάζεται ή αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη, η σύνταξη λόγω θανάτου μειώνεται κατά 50% (δηλαδή λαμβάνει το 35% της σύνταξης του θανόντα), το ποσό δε αυτής δεν μπορεί να υπολείπεται των κατωτάτων ορίων συντάξεων θανάτου (360 ευρώ).

Οι περικοπές για τους συνταξιούχους χηρείας του δημοσίου τομέα για τους οποίους έχει παρέλθει η τριετία έχει προγραμματιστεί να εφαρμοστούν τέλος Αυγούστου με τις συντάξεις του Σεπτεμβρίου. Για να μην επαναληφθεί ο αρνητικός θόρυβος του Μάϊου, ο ΕΦΚΑ έστειλε στους ενδιαφερόμενους στις αρχές Αυγούστου ενημερωτικό σημείωμα με το οποίο τους καλεί εντός ενός μηνός (έως τέλος Αυγούστου 2021 δηλαδή) να υποβάλλουν ένσταση, δηλώνοντας ότι δεν εργάζονται η ότι δεν λαμβάνουν άλλη σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος. Διαφορετικά θα υποστούν τις περικοπές που προβλέπει ο νόμος.

Τα αχρεωσθήτως καταβληθέντα που έχουν συσσωρευτεί λόγω της καθυστέρησης εφαρμογής του μέτρου εδώ και δύο χρόνια κυμαίνονται κατά μέσο όρο σε 200-300 ευρώ και θα παρακρατηθούν σε δόσεις.

Κάθε δόση δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1/10 (10%) του ακαθάριστου ποσού της νέας σύνταξης για συντάξεις μέχρι 1.000 ευρώ και το 1/6 για το μέρος που τυχόν υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ.