Ο πρωθυπουργός έδωσε το έναυσμα αμέσως μετά το Πάσχα, από το βήμα της Βουλής, ανακοινώνοντας πως η ΝΔ θα καταθέσει πρόταση με πυρήνα τουλάχιστον 25 άρθρων που στόχο θα έχουν βαθιές αλλαγές στο Σύνταγμα. Υπενθυμίζεται ότι για να κατατεθεί μια πρόταση απαιτούνται οι υπογραφές 50 βουλευτών.

Γνώμονας των συγκεκριμένων τροποποιήσεων – όπως υποστηρίζεται και από το Μέγαρο Μαξίμου – θα είναι η επανεκκίνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Ειδικότερα, η ΝΔ προσανατολίζεται να εισηγηθεί παρεμβάσεις στα παρακάτω άρθρα:

• Άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών. Στόχος της κυβερνώσας παράταξης είναι να μειωθεί ο ρόλος της Βουλής στη διαδικασία που ακολουθείται μέχρι σήμερα αλλά και πιθανή κατάργηση των προανακριτικών επιτροπών.
• Αναθεώρηση του άρθρου 90, ώστε η ηγεσία της Δικαιοσύνης να επιλέγεται χωρίς κυβερνητική εμπλοκή.
• Άρθρο 103 για την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Στόχος είναι η σύνδεση της μονιμότητας με την στοχοθεσία και την αξιολόγησή τους.
• Συνταγματική πρόβλεψη για την προσιτή στέγη, με στόχο να ενταχθεί η στεγαστική πολιτική στον πυρήνα των κρατικών υποχρεώσεων.
• Τροποποίηση του άρθρου 5, με στόχο να προστεθεί ρητή αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να διασφαλίζονται η προστασία, η ελευθερία και η ασφάλεια του ατόμου απέναντι στις επιπτώσεις της.
• Αλλαγή στο άρθρο 16, προκειμένου να επιτραπεί η δημιουργία όχι μόνο παραρτημάτων αλλά και νέων μη κρατικών πανεπιστημίων.

Ο οδικός άξονας

Κοινή παραδοχή, πάντως, τόσο μεταξύ των βουλευτών της συμπολίτευσης όσο και της αντιπολίτευσης είναι πως η Συνταγματική Αναθεώρηση αποτελεί μία κατεξοχήν άσκηση συναίνεσης. Από την στιγμή που θα κατατεθεί μία πρόταση, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης θα προσκαλέσει τις κοινοβουλευτικές ομάδες να ορίσουν τα μέλη που θα συμμετάσχουν στην Επιτροπή Αναθεώρησης, με πρώτο βήμα εκείνο της συγκρότησης διακομματικού προεδρείου.

Η κοινοβουλευτική επιτροπή θα πρέπει μέσα στην προθεσμία που θα της δοθεί να υποβάλλει την εισήγησή της στην Ολομέλεια της Βουλής, με τα προτεινόμενα προς αναθεώρηση άρθρα, προκειμένου να διεξαχθούν οι δύο ονομαστικές ψηφοφορίες - που προβλέπονται από το άρθρο 110 – μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται τουλάχιστον ένας μήνας. Υπενθυμίζεται ότι η τωρινή Βουλή (προτείνουσα) είναι εκείνη που εγκρίνει τα άρθρα που τίθενται προς αναθεώρηση, με το επόμενο κεφάλαιο να ανοίγει στην Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές (αναθεωρητική), όπου η Επιτροπή Αναθεώρησης – υπό νέα σύνθεση – θα αναλάβει πλέον την επεξεργασία των αναθεωρητέων άρθρων.

Το γερμανικό σύστημα «κεντρική φιλοσοφία» του νέου εκλογικού νόμου

Την ίδια ώρα, στην ατζέντα εντάχθηκε από την περασμένη εβδομάδα και το νέο εκλογικό σύστημα, με τον πρωθυπουργό να ανοίγει το θέμα ενός εκλογικού νόμου που θα εφαρμοστεί μετά το 2030. Μεταξύ άλλων η ΝΔ προτείνει μια συνολική αναδιάρθρωση, με επαναξιολόγηση του σταυρού προτίμησης, μικτό μοντέλο σταυρού και λίστας, νέα όρια εκλογικών περιφερειών και πιθανή μείωση του αριθμού των βουλευτών. Με το δεδομένο ότι ο εκλογικός νόμος δεν απαιτεί συνταγματική αλλαγή, η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να τον ψηφίσει ώστε να ισχύσει από τις μεθεπόμενες εκλογές. Ειδικότερα, το υπό εξέταση μοντέλο – που βασίζεται στο γερμανικό σύστημα – έχει σύμφωνα με πληροφορίες, τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

• Η χώρα χωρίζεται σε 7 μεγάλες εκλογικές περιφέρειες, αντίστοιχες με τις αποκεντρωμένες διοικήσεις.
• Κάθε περιφέρεια έχει συγκεκριμένο αριθμό εδρών, ανάλογο με τον νόμιμο πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ).
• Από αυτές τις έδρες, τα 3/5 ή εναλλακτικά στο 50% θα εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες, και τα υπόλοιπα 2/5 από λίστα.
• Τα όρια των μονοεδρικών θα καθορίζονται από ανεξάρτητη επιτροπή (που θα εκλέγεται από την Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής) με συμμετοχή του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου σε περίπτωση διαφωνίας.
• Ο συνολικός αριθμός βουλευτών θα κυμαίνεται μεταξύ 200 και 250. Οι Βουλευτές θα εκλέγονται κατά τα 3/5 σε εκλογικές ενότητες (120 ή 150 αντίστοιχα) και οι υπόλοιποι σε λίστα (80 ή 100) (ή εναλλακτικά 50% - 50%).
• Για τον καθορισμό των εδρών των κομμάτων υπό εξέταση βρίσκονται ποικίλα σενάρια, ενώ παραμένει η δυνατότητα μπόνους για το πρώτο κόμμα (20 – 35 εδρών)
• Σε ειδικές περιπτώσεις «πλεονασματικών εδρών», η Βουλή θα διευρύνεται προσωρινά, όπως συμβαίνει και στη Γερμανία.

Η εφαρμογή πάντως ενός εκλογικού συστήματος με 250 βουλευτές, θα συμπαρέσυρε και τον αριθμό των εδρών ανά την Επικράτεια. Σύμφωνα με τα δεδομένα της τελευταίας απογραφής, η Αττική θα εξέλεγε συνολικά 78 βουλευτές - τους περισσότερους από κάθε άλλη εκλογική περιφέρεια - 39 προερχόμενους από τον σταυρό προτίμησης και 39 από την λίστα. Ακολουθεί η Μακεδονία - Θράκη με 57 έδρες, ενώ τον μικρότερο αριθμό θα είχε η περιφέρεια Αιγαίο (13 στο σύνολο).

Ο πρωθυπουργός προχωρά στην πράξη την προαναγγελία που είχε κάνει τον περασμένο Μάιο, όταν και είχε ξεκαθαρίσει πως θα εισηγηθεί την αναθεώρηση της μονιμότητας όλων των δημοσίων υπαλλήλων.

«Η μονιμότητα υπήρξε από την εποχή της Πλατείας Κλαυθμώνος για να μην διώκει το ένα κόμμα τους δημοσίους υπαλλήλους του άλλου κόμματος, αυτά συνέβαιναν στην ελληνική ιστορία, έχουμε ξεπεράσει αυτή την εποχή να θεωρούν οι δημόσιοι υπάλληλοι ότι μπορεί να απειλούνται από την αλλαγή μίας κυβέρνησης και η μονιμότητα δεν μπορεί να λειτουργεί ως δύναμη αδράνειας γιατί αυτό μπορεί να συμβαίνει σήμερα», είχε τονίσει τότε, δίνοντας το στίγμα των προθέσεων του.

Η κυβέρνηση διαμηνύει πως στόχος είναι η σύνδεση της αξιολόγησης με τη μονιμότητα, κάνοντας λόγο για «επιβράβευση της συνέπειας».

«Πάμε σε μία αξιολόγηση της αποδοτικότητας», τόνισε χαρακτηριστικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών νωρίτερα τη Δευτέρα.

«Επιβράβευση»

«Αυτό που θέλουμε να κάνουμε δεν είναι η λογική πειθαρχικού παραπτώματος αλλά αξιολόγησης της αποδοτικότητας, της συνέπειας, το οποίο δεν θα οδηγήσει απαραίτητα στην απόλυση αλλά και στην επιβράβευση», σημείωσε ο ίδιος.

Και συμπλήρωσε: «Να μπει στον υπέρτατο νόμο που είναι το Σύνταγμα η συγκεκριμένη πρόβλεψη, για να προστατεύσουμε τη χώρα από μελλοντικές πιθανές επόμενες κυβερνήσεις λαϊκιστών, που για να γίνουν αρεστές πιθανόν να καταργήσουν την αξιολόγηση, και να επιστρέψουμε σε προηγούμενες δεκαετίες. Θέλουμε να κατοχυρωθεί στο Σύνταγμα η έννοια της αξιολόγησης που να συνδέεται με την μονιμότητα στο Δημόσιο. Αν εξηγηθεί σωστά, δεν θα έχει πολιτικό κόστος. Ναι, θα ξεβολευτούν κάποιοι που έπαιρναν την θέση και παρίσταναν τους δημοσίους υπαλλήλους».

Ερωτηθείς δε αν η συνταγματική αναθεώρηση στρέφεται κατά των λαϊκιστών, ο κ. Μαρινάκης είπε: «Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν. Θεωρώ ότι δεδομένου του γεγονότος η διαφορά του 2027 σε σχέση με το 2015 που ήρθαν οι λαϊκιστές, έχουμε δείγμα γραφής θέλω να πιστεύω έχουμε καταλάβει πόσο ακριβά μπορούμε να πληρώσουμε την μεταφορά της πάνω και της κάτω πλατείας στο Μέγαρο Μαξίμου και στα υπουργικά γραφεία.

«Είναι η ώρα της Συνταγματικής Αναθεώρησης. Δεν είναι ότι την προκαλέσαμε εμείς, είναι η στιγμή της. Είναι ιστορική ευκαιρία να μην χάσουμε χρόνο και βρεθεί πάλι η χώρα στο χείλος του γκρεμού. Είναι ιστορικής σημασίας η πολιτική μάχη που θα δώσουμε για να μην κάνει κάποιος πολιτική με δανεικά υποθηκεύοντας τις επόμενες γενιές», κατέληξε.

Τι ορίζει το Σύνταγμα για τους Δημοσίους Υπαλλήλους

Σύμφωνα με το Άρθρο 103 του ελληνικού Συντάγματος, ένας δημόσιος υπάλληλος μπορεί να απολυθεί στις εξής περιπτώσεις:

Πειθαρχικά Παραπτώματα: Παράβαση υπαλληλικού καθήκοντος, άρνηση αναγνώρισης του Συντάγματος, ανάρμοστη συμπεριφορά, χρησιμοποίηση της θέσης για ιδιωτικό όφελος, αδικαιολόγητη αποχή από τα καθήκοντα.

Αυτοδίκαιη Απόλυση (Ηλικία): Οι δημόσιοι υπάλληλοι απολύονται αυτοδίκαια από την υπηρεσία με τη συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας τους.

Ποινικές Διώξεις: Η ύπαρξη σοβαρής ποινικής δίωξης μπορεί να οδηγήσει σε αργία και εν τέλει σε απόλυση.

Υποχρεωτική Αναστολή: Κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής αναστολής λειτουργίας επιχειρήσεων/υπηρεσιών, οι απολύσεις θεωρούνται άκυρες

Μετακινήσεις: Υπάλληλοι που προσλήφθηκαν χωρίς αξιολόγηση ενδέχεται να μετακινηθούν σε υπηρεσίες με ανάγκες, χωρίς να απολυθούν.

Επίσης, το Άρθρο 103 ορίζει:

1. Oι δημόσιοι υπάλληλοι είναι εκτελεστές της θέλησης του Kράτους και υπηρετούν το Λαό οφείλουν πίστη στο Σύνταγμα και αφοσίωση στην Πατρίδα. Tα προσόντα και ο τρόπος του διορισμού τους ορίζονται από το νόμο.

2. Kανένας δεν μπορεί να διοριστεί υπάλληλος σε οργανική θέση που δεν είναι νομοθετημένη. Eξαιρέσεις μπορεί να προβλέπονται από ειδικό νόμο, για να καλυφθούν απρόβλεπτες και επείγουσες ανάγκες με προσωπικό που προσλαμβάνεται για ορισμένη χρονική περίοδο με σχέση ιδιωτικού δικαίου.

3. Oργανικές θέσεις ειδικού Eπιστημονικού καθώς και τεχνικού ή βοηθητικού προσωπικού μπορούν να πληρούνται με προσωπικό που προσλαμβάνεται με σχέση ιδιωτικού δικαίου. Nόμος ορίζει τους όρους για την πρόσληψη, καθώς και τις ειδικότερες εγγυήσεις τις οποίες έχει το προσωπικό που προσλαμβάνεται.

4. Oι δημόσιοι υπάλληλοι που κατέχουν οργανικές θέσεις είναι μόνιμοι εφόσον αυτές οι θέσεις υπάρχουν. Aυτοί εξελίσσονται μισθολογικά σύμφωνα με τους όρους του νόμου και, εκτός από τις περιπτώσεις που αποχωρούν λόγω ορίου ηλικίας ή παύονται με δικαστική απόφαση, δεν μπορούν να μετατεθούν χωρίς γνωμοδότηση ούτε να υποβιβαστούν ή να παυθούν χωρίς απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου, που αποτελείται τουλάχιστον κατά τα δύο τρίτα από μόνιμους δημόσιους υπαλλήλους.

Kατά των αποφάσεων των συμβουλίων αυτών επιτρέπεται προσφυγή στο Συμβούλιο της Eπικρατείας, όπως νόμος ορίζει.

5. Mε νόμο μπορεί να εξαιρούνται από τη μονιμότητα ανώτατοι διοικητικοί υπάλληλοι που κατέχουν θέσεις εκτός της υπαλληλικής ιεραρχίας, οι διοριζόμενοι απευθείας με βαθμό πρεσβευτικό, οι υπάλληλοι της Προεδρίας της Δημοκρατίας και των γραφείων του Πρωθυπουργού, των Yπουργών και Yφυπουργών.

6. Oι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων έχουν εφαρμογή και στους υπαλλήλους της Bουλής, οι οποίοι κατά τα λοιπά διέπονται εξ ολοκλήρου από τον Kανονισμό της, καθώς και στους υπαλλήλους των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των λοιπών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.

7.Η πρόσληψη υπαλλήλων στο Δημόσιο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά, πλην των περιπτώσεων της παραγράφου 5, γίνεται είτε με διαγωνισμό είτε με επιλογή σύμφωνα με προκαθορισμένα και αντικειμενικά κριτήρια και υπάγεται στον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής, όπως νόμος ορίζει. Νόμος μπορεί να προβλέπει ειδικές διαδικασίες επιλογής που περιβάλλονται με αυξημένες εγγυήσεις διαφάνειας και αξιοκρατίας ή ειδικές διαδικασίες επιλογής προσωπικού για θέσεις το αντικείμενο των οποίων περιβάλλεται από ειδικές συνταγματικές εγγυήσεις ή προσιδιάζει σε σχέση εντολής.

8. Νόμος ορίζει τους όρους, και τη χρονική διάρκεια των σχέσεων εργασίας ιδιωτικού δικαίου στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός καθορίζεται κάθε φορά, για την κάλυψη είτε οργανικών θέσεων και πέραν των προβλεπομένων στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 είτε πρόσκαιρων είτε απρόβλεπτων και επειγουσών αναγκών κατά το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2. Νόμος ορίζει επίσης τα καθήκοντα που μπορεί να ασκεί το προσωπικό του προηγούμενου εδαφίου. Απαγορεύεται η από το νόμο μονιμοποίηση προσωπικού που υπάγεται στο πρώτο εδάφιο ή η μετατροπή των συμβάσεών του σε αορίστου χρόνου. Oι απαγορεύσεις της παραγράφου αυτής ισχύουν και ως προς τους απασχολουμένους με σύμβαση έργου.

9. Νόμος ορίζει τα σχετικά με τη συγκρότηση και τις αρμοδιότητες του «Συνηγόρου του Πολίτη» που λειτουργεί ως ανεξάρτητη αρχή.