Αναλυτικά τι προβλέπει το νέο συνταξιοδοτικό και φορολογικό νομοσχέδιο

Συγκεκριμένα, όπως ανακοίνωσε το ΥΠΕΘΟΟ, οι σημαντικότερες αλλαγές τις οποίες προβλέπει το νέο συνταξιοδοτικό και φορολογικό νομοσχέδιο, είναι οι εξής:

Α. Με τις προτεινόμενες συνταξιοδοτικές διατάξεις αφενός μεν, τροποποιούνται και συμπληρώνονται οι διατάξεις του Μέρους Β΄ του ν. 5045/2023 κατά το μέρος που αφορούν στην αναπροσαρμογή των συντάξεων των στρατιωτικών και των εκ του νόμου εξομοιούμενων με αυτούς, κατά την έννοια των διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 25 του π.δ. 169/2007 (Α' 210), οι οποίοι εμπίπτουν στις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016 (Α' 85), ήτοι εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και δεν υπάγονται στον Ηλεκτρονικό Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης («e-ΕΦΚΑ»), καθώς και των πολεμικών συνταξιούχων του άρθρου 1 του π.δ. 168/2007 (Α'209), τόσο από την 1η.1.2017, βάσει των διατάξεων των άρθρων 123 έως 161 του ν. 4472/2017 (Α' 74 και διόρθωση σφαλμάτων Α' 85) όσο και από την 1η.10.2025, βάσει των διατάξεων του Μέρους ΣΤ' του ν. 5265/2026 και του Μέρους Γ΄ του ν. 5246/2025.

Ο σχετικός ανακαθορισμός καθίσταται απαραίτητος λόγω του ότι, βάσει του συνταξιοδοτικού καθεστώτος που διέπει τα ως άνω πρόσωπα, η σύνταξη εξακολουθεί να συνδέεται με τον μισθό των εν ενεργεία συναδέλφων τους, με συνέπεια να ανακύπτει ανάγκη αναμόρφωσης της σύνταξης οσάκις μεταβάλλεται ο προαναφερόμενος μισθός (κατά την πάγια αρχή που προβλέπεται από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 9, 9Α, 34, 34Α του π.δ. 169/2007 και 4 παρ. 3 του ν. 4387/2016). Εν προκειμένω δε, η αναμόρφωση της σύνταξης, βάσει των μεταβολών των αντίστοιχων μισθολογικών διατάξεων δεν δύναται να προκύψει αυτοματοποιημένα, χωρίς τη θέσπιση σχετικών ρητών διατάξεων, με δεδομένη και την ιδιαιτερότητα των διατάξεων των νέων μισθολογικών νόμων.

Ειδικότερα, τα συνταξιοδοτικά ζητήματα που έχουν ανακύψει από 1ης.1.2017, ύστερα από τη θέσπιση των μισθολογικών διατάξεων των άρθρων 123 έως 161 του ν. 4472/2017 για ειδικές κατηγορίες λειτουργών και υπαλλήλων του Δημοσίου και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και για τους ενστόλους (στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, της Ελληνικής Αστυνομίας, καθώς και του Πυροσβεστικού Σώματος και του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής) επιχειρήθηκε να επιλυθούν με τις διατάξεις του Μέρους Β' του ν. 5045/2023. Ωστόσο, κατά την πρακτική εφαρμογή των προαναφερόμενων διατάξεων, ως προς την αναπροσαρμογή της σύνταξης των προσώπων στα οποία αυτές αφορούν (και λόγω των πολλαπλών ειδικών κατηγοριών των προσώπων των περ. α', β' και ε' της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016_, σε συνδυασμό και με τον καινοφανή χαρακτήρα σχετικών ρυθμίσεων των ως άνω διατάξεων του ν. 4472/2017 (θέσπιση, για πρώτη φορά, μισθολογικών κλιμακίων εντός του βαθμού των ενστόλων), διαπιστώθηκε η αδήριτη ανάγκη τροποποίησης και συμπλήρωσης των διατάξεων του Μέρους Β' του ν. 5045/2023, προκειμένου να καλυφθούν περιπτώσεις και κενά που ο νομοθέτης του ν. 5045/2023 δεν ήταν δυνατόν να προβλέψει από τον χρόνο θέσπισης του νόμου αυτού.

Επιπρόσθετα δε, από 1ης.10.2025 θεσπίστηκαν νέα, αναπροσαρμοσμένα μισθολόγια για τα στελέχη τόσο των Ενόπλων Δυνάμεων (ν. 5265/2026, Α' 3) όσο και των Σωμάτων Ασφαλείας (ν. 5246/2025, Α' 198), με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, να ανακύπτει ανάγκη και νέου ανακαθορισμού των αντίστοιχων συντάξιμων αποδοχών από την ως άνω ημερομηνία. Επίσης, στα δικαιούχα πρόσωπα της ειδικής σύνταξης της περ. δ' της παρ. 2 του άρθρου 57 του ν. 5039/2023 (ειδική σύνταξη θυμάτων δυστυχήματος Τεμπών της 28ης Φεβρουαρίου 2023), βάσει των κείμενων διατάξεων, δεν συμπεριλαμβάνεται η περίπτωση διαζευγμένου ή χήρου και άτεκνου αποβιώσαντος, πρόβλημα που τώρα αντιμετωπίζεται.

Τέλος, για τα τέκνα συνταξιούχων οι οποίοι, βάσει της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016, δεν υπάγονται στον e-ΕΦΚΑ, δεν ισχύει το όριο ηλικίας καταβολής σύνταξης που προβλέπεται για τις αντίστοιχες περιπτώσεις που υπάγονται στον e-ΕΦΚΑ.

Β. Περαιτέρω, με τις προτεινόμενες διατάξεις αντιμετωπίζονται ζητήματα που έχουν ανακύψει για ορισμένες κατηγορίες προσωπικού του Δημοσίου και συγκεκριμένα για υπαλλήλους που υπάγονται στον ν. 4354/2014 (Α' 176) και κατά τη μονιμοποίησή τους διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς του πρώην Ι.Κ.Α.

Γ. Επιπλέον με τις προτεινόμενες διατάξεις αντιμετωπίζονται φορολογικής φύσεως ζητήματα και συγκεκριμένα:

-προτείνονται λοιπές φορολογικές ρυθμίσεις και συγκεκριμένα:

α) ειδική ρύθμιση για τους επαγγελματίες πωλητές λαϊκών αγορών, που θα ισχύει για εισοδήματα που αποκτώνται από το φορολογικό έτος 2025, σύμφωνα με την οποία, το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος από την άσκηση ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας αυτών θα υπολογίζεται, μειωμένο κατά ποσοστό 30%, σε σχέση με το ποσό που θα προέκυπτε από την εφαρμογή των γενικών διατάξεων του άρθρου 28Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος,

β) εξαίρεση για πληρωμές που διενεργούνται από την Ιερά Κοινότητα, τις Ιερές Μονές του Αγίου Όρους και τα εξαρτήματα αυτών, ώστε για τις πληρωμές αυτές υπόχρεοι σε απόδοση του οφειλόμενου φόρου εισοδήματος να είναι πλέον οι λήπτες των πληρωμών, απαλλασσομένων των ανωτέρω νομικών οντοτήτων από την υποχρέωση παρακράτησης και απόδοσης του φόρου,

γ) εισαγωγή νέου συστήματος επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) αγροτικού πετρελαίου, το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Νοεμβρίου 2026. Το νέο σύστημα προβλέπει την επιστροφή του ΕΦΚ και του αναλογούντος σε αυτόν ΦΠΑ απευθείας στην αντλία και θα υλοποιηθεί μέσω ειδικής εφαρμογής που αναπτύσσεται από την ΑΑΔΕ. Πρόκειται για την ικανοποίηση ενός πάγιου αιτήματος των αγροτών, οι οποίοι θα λαμβάνουν την έκπτωση άμεσα κατά την πληρωμή. Ταυτόχρονα προβλέπεται ότι ο ΕΦΚ επιστρέφεται στους πρατηριούχους ή συμψηφίζεται, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί.

Δ. Τέλος, με τις προτεινόμενες σχεδίου νόμου επιλύονται ζητήματα που έχουν ανακύψει κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας, στην οποία αφορούν οι προτεινόμενες διατάξεις.

Ειδικότερα, διευθετούνται πρακτικά ζητήματα που είχαν ανακύψει κατά τη μέχρι σήμερα εφαρμογή της διαδικασίας χορήγησης και επιστροφής προκαταβολών προς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και της διαδικασίας εξόφλησης λογαριασμών από τους Φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, ενώ εισάγεται ρύθμιση για τον τρόπο με το οποίο θα εξοφλούνται εφεξής από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών οι ανεξόφλητοι λογαριασμοί ηλεκτρικής ενέργειας Φορέα που δεν ανήκει στην Κεντρική Διοίκηση, κατόπιν βεβαίωσης των οφειλών στη φορολογική αρχή, με στόχο την μείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Επίσης, εισάγεται ρύθμιση ένταξης στο ειδικό τιμολόγιο ΓΑΙΑ για τους κατόχους αγροτικών συνδέσεων, των οποίων οι καταναλώσεις, ιδίως κατά τη θερινή περίοδο, αυξάνονται σημαντικά. Η ρύθμιση καταλαμβάνει και τους Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΓΟΕΒ-ΤΟΕΒ). Τέλος, αντιμετωπίζεται η ανάγκη κατάργησης ειδικών λογαριασμών που υπάγονται στις εξαιρέσεις του άρθρου 3 του ν. 3697/2008 (Α' 194).

Ποιοι είναι οι επιδιωκόμενοι στόχοι;

Α. Με τις προτεινόμενες διατάξεις του σχεδίου νόμου, αντιμετωπίζεται το ζήτημα του ανακαθορισμού των συντάξιμων αποδοχών του συνόλου των συντάξεων των στρατιωτικών και των εκ του νόμου εξομοιούμενων με αυτούς, κατά την έννοια των διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 25 του π.δ. 169/2007 (Α'210), οι οποίοι εμπίπτουν στις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016 (Α' 85), ήτοι δεν υπάγονται στον Ηλεκτρονικό Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, καθώς και των πολεμικών συνταξιούχων του άρθρου 1 του π.δ. 168/2007 (Α'209).

Οι προτεινόμενες διατάξεις, αφενός μεν, τροποποιούν και συμπληρώνουν τις διατάξεις του Μέρους Β΄ του ν. 5045/2023 κατά το μέρος που αφορούν στην αναπροσαρμογή από την 1η.1.2017 των συντάξεων των προσώπων των περ. α΄, β΄ και ε΄ της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016 βάσει των διατάξεων των άρθρων 123 έως 161 του ν. 4472/2017 (Α' 74), αφετέρου δε, ρυθμίζουν από την 1η.10.2025 τον ανακαθορισμό των συντάξιμων αποδοχών βάσει των διατάξεων του Μέρους ΣΤ' του ν. 5265/2026 και του Μέρους Γ΄ του ν.5246/2025.

Ο σχετικός ανακαθορισμός καθίσταται απαραίτητος λόγω του ότι, βάσει του συνταξιοδοτικού καθεστώτος που διέπει τα ως άνω πρόσωπα, η σύνταξη εξακολουθεί να συνδέεται με τον μισθό των εν ενεργεία συναδέλφων τους, με συνέπεια να ανακύπτει ανάγκη αναμόρφωσης της σύνταξης οσάκις μεταβάλλεται ο προαναφερόμενος μισθός, κατά την πάγια αρχή που προβλέπεται από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 9, 9Α, 34, 34Α του π.δ. 169/2007 και 4 παρ. 3 του ν. 4387/2016. Εν προκειμένω δε, η αναμόρφωση της σύνταξης, βάσει των μεταβολών των αντίστοιχων μισθολογικών διατάξεων δεν δύναται να προκύψει αυτοματοποιημένα, χωρίς τη θέσπιση σχετικών ρητών διατάξεων, με δεδομένη και την ιδιαιτερότητα των διατάξεων των νέων μισθολογικών νόμων. Ειδικότερα, τα συνταξιοδοτικά ζητήματα που έχουν ανακύψει από 1ης.1.2017, ύστερα από τη θέσπιση των μισθολογικών διατάξεων των άρθρων 123 έως 161 του ν. 4472/2017 (Α' 74 και διόρθωση σφαλμάτων Α' 75) για ειδικές κατηγορίες λειτουργών και υπαλλήλων του Δημοσίου και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, καθώς και για τους ενστόλους (στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, της Ελληνικής Αστυνομίας, καθώς και του Πυροσβεστικού και Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής), επιχειρήθηκε να επιλυθούν με τις διατάξεις του Μέρους Β' του ν. 5045/2023.

Ωστόσο, κατά την πρακτική εφαρμογή των προαναφερόμενων διατάξεων, ως προς την αναπροσαρμογή της σύνταξης των προσώπων στα οποία αυτές αφορούν και λόγω των πολλαπλών ειδικών κατηγοριών των προσώπων (των περ. α', β' και ε' της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016), σε συνδυασμό και με τον καινοφανή χαρακτήρα σχετικών ρυθμίσεων των ως άνω διατάξεων του ν. 4472/2017 (θέσπιση, για πρώτη φορά, μισθολογικών κλιμακίων εντός του βαθμού των ενστόλων), διαπιστώθηκε η αδήριτη ανάγκη τροποποίησης και συμπλήρωσης των διατάξεων του Μέρους Β' του ν. 5045/2023, προκειμένου να καλυφθούν περιπτώσεις και κενά που ο νομοθέτης του ν. 5045/2023 δεν ήταν δυνατόν να προβλέψει από τον χρόνο θέσπισης του νόμου αυτού. Επιπρόσθετα δε, από 1ης.10.2025 θεσπίστηκαν νέα, αναπροσαρμοσμένα μισθολόγια για τα στελέχη τόσο των Ενόπλων Δυνάμεων (ν. 5265/2026, Α' 3) όσο και των Σωμάτων Ασφαλείας (ν. 5246/2025, Α' 198), με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, να ανακύπτει ανάγκη και νέου ανακαθορισμού των αντίστοιχων συντάξιμων αποδοχών από την ως άνω ημερομηνία.

Επίσης, συμπεριλαμβάνονται στα δικαιούχα πρόσωπα της ειδικής σύνταξης της περ. δ της παρ. 2 του άρθρου 57 του ν. 5039/2023 (ειδική σύνταξη θυμάτων δυστυχήματος Τεμπών της 28ης Φεβρουαρίου 2023), και η περίπτωση διαζευγμένου ή χήρου και άτεκνου αποβιώσαντος.

Τέλος, αυξάνεται το όριο ηλικίας καταβολής σύνταξης για τα τέκνα συνταξιούχων οι οποίοι, βάσει της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016, δεν υπάγονται στον e-ΕΦΚΑ, ώστε να ισχύουν και για τις περιπτώσεις αυτές οι αντίστοιχες προβλέψεις για όσους υπάγονται στον e-ΕΦΚΑ.

Από τις συνταξιοδοτικές διατάξεις η κύρια πρόσθετη ετήσια (πάγια) δαπάνη που προκαλείται, ανέρχεται στα 7.780.000 ευρώ, περίπου, και προκύπτει λόγω της αναπροσαρμογής που επιφέρουν στις συντάξεις των προσώπων της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4387/2016, οι μισθολογικές διατάξεις των νόμων 5265/2026 και 5246/2025 που θεσπίστηκαν για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Η δαπάνη αυτή θα επιβαρύνει τον Κρατικό Προϋπολογισμό του έτους 2026 και των επόμενων ετών. Επίσης, προκαλείται εφάπαξ δαπάνη (για το διάστημα από 1.10.2025 έως 31.12.2025) ύψους 1.950.000 ευρώ, περίπου, θα επιβαρύνει τον Κρατικό Προϋπολογισμό του έτους 2026.

Η συνολική προκαλούμενη δαπάνες είναι εντός των δεσμευτικών ορίων του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού (ΠΔΠ) για τα έτη 2026-2029 και θα καλυφθούν από τις Γενικές Κρατικές Δαπάνες του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Β. Περαιτέρω, τροποποιείται το άρθρο 64 του ν. 5113/2024 (Α' 96), αναφορικά με τη μισθολογική κατάταξη συνταξιούχων που εξακολουθούν να εργάζονται κατά το χρονικό διάστημα από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης και μέχρι και τη λύση της υπαλληλικής σχέσης, και προστίθεται αναδρομικά από την 24η.6.2023 στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου αυτού η κατηγορία των υπαλλήλων που κατά τη μονιμοποίησή τους διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς του πρώην Ι.Κ.Α.

Γ. Επιπλέον, με τις διατάξεις του σχεδίου νόμου προτείνεται μια σειρά αναγκαίων τροποποιήσεων σε φορολογικές ρυθμίσεις.

Ειδικότερα:

α) για τους επαγγελματίες πωλητές λαϊκών αγορών εισάγεται ειδική ρύθμιση, που θα ισχύει για εισοδήματα που αποκτώνται από το φορολογικό έτος 2025, σύμφωνα με την οποία, το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος από την άσκηση ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας αυτών θα υπολογίζεται, μειωμένο κατά ποσοστό 30%, σε σχέση με το ποσό που θα προέκυπτε από την εφαρμογή των γενικών διατάξεων του άρθρου 28Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος. Πρόκειται για ικανοποίηση παγίου αιτήματος του ως άνω Κλάδου επαγγελματιών.

β) για την Ιερά Κοινότητα, τις Ιερές Μονές του Αγίου Όρους και τα εξαρτήματα αυτών, προβλέπεται εξαίρεση ώστε για τις πληρωμές που διενεργούν υπόχρεοι σε απόδοση του οφειλόμενου φόρου εισοδήματος να είναι πλέον οι λήπτες των πληρωμών, απαλλασσομένων των ανωτέρω νομικών οντοτήτων από την υποχρέωση παρακράτησης και απόδοσης του φόρου.

γ) εισάγεται το νέο σύστημα επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) αγροτικού πετρελαίου, το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Νοεμβρίου 2026. Το νέο σύστημα προβλέπει την επιστροφή του ΕΦΚ και του αναλογούντος σε αυτόν ΦΠΑ απευθείας στην αντλία και θα υλοποιηθεί μέσω ειδικής εφαρμογής που αναπτύσσεται από την ΑΑΔΕ. Πρόκειται για την ικανοποίηση ενός πάγιου αιτήματος των αγροτών, οι οποίοι θα λαμβάνουν την έκπτωση άμεσα κατά την πληρωμή. Ταυτόχρονα προβλέπεται ότι ο ΕΦΚ επιστρέφεται στους πρατηριούχους ή συμψηφίζεται, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί.

Δ. Τέλος, με τις προτεινόμενες διατάξεις του σχεδίου νόμου επιλύονται, μέσω εισαγωγής βελτιωτικών ρυθμίσεων, πρακτικά ζητήματα που έχουν ανακύψει κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας, στην οποία αφορούν οι προτεινόμενες διατάξεις.

Ειδικότερα:

α) τροποποιείται το πλαίσιο χορήγησης και επιστροφής προκαταβολών προς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και επικαιροποιούνται οι όροι και η διαδικασία εξόφλησης λογαριασμών από τους Φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν πρακτικά ζητήματα που είχαν ανακύψει κατά την εφαρμογή μέχρι σήμερα της διαδικασίας, ενώ -για πρώτη φορά- τίθεται ως προϋπόθεση για την εξόφληση από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών των ανεξόφλητων λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας Φορέα που δεν ανήκει στην Κεντρική Διοίκηση η προηγούμενη βεβαίωσή του προς εξόφληση ποσού σε βάρος του Φορέα αυτού στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, ως εσόδου του Ελληνικού Δημοσίου. Η νέα αυτή ρύθμιση συμβάλλει στη συνετή διαχείριση από τους ως άνω Φορείς των σχετικών οικονομικών τους υποχρεώσεων.

β) παρέχεται η δυνατότητα στους κατόχους αγροτικών συνδέσεων, αλλά και τους Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΓΟΕΒ-ΤΟΕΒ) που δεν έχουν ενταχθεί στο ειδικό τιμολόγιο ΓΑΙΑ των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας να ενταχθούν σε αυτό από την 1η Απριλίου 2026, προκειμένου να μειωθεί το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως κατά τη θερινή περίοδο, κατά την οποία οι καταναλώσεις των αγροτών αυξάνονται σημαντικά.

Τέλος, παρέχεται η δυνατότητα στον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να καταργεί ειδικούς λογαριασμούς που υπάγονται στις εξαιρέσεις του άρθρου 3 του ν. 3697/2008 (Α' 194) για λόγους εξορθολογισμού της διαχείρισης αυτών, στο πλαίσιο της λογιστικής μεταρρύθμισης, με απώτερο σκοπό την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των διαθεσίμων του Ελληνικού Δημοσίου.

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, εννέα από τις δέκα χώρες με τη χαμηλότερη ηλικία συνταξιοδότησης παγκοσμίως βρίσκονται εκτός Ευρώπης. Στη λίστα περιλαμβάνονται η Σαουδική Αραβία, όπου η έξοδος από την εργασία γίνεται κατά μέσο όρο στα 47 έτη, και η Τουρκία στα 52, αλλά και μεγάλες οικονομίες όπως η Ινδία, η Κίνα και η Ρωσία.

Τα στοιχεία αυτά ανατρέπουν την αντίληψη ότι τα ευρωπαϊκά συστήματα συντάξεων είναι ιδιαίτερα «χαλαρά» σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο.

Η εικόνα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο μέσος όρος ηλικίας συνταξιοδότησης διαμορφώνεται περίπου στα 61 έτη, σύμφωνα με τη Eurostat. Ωστόσο, πίσω από τον μέσο όρο κρύβονται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Στη Σλοβενία, για παράδειγμα, η μέση ηλικία εξόδου από την εργασία πέφτει κοντά στα 58 έτη, ενώ στη Δανία πλησιάζει τα 66, αντανακλώντας διαφορετικές δημογραφικές πιέσεις, ασφαλιστικές δομές και πολιτικές επιλογές.

Σε ευρύτερο διεθνές πλαίσιο, τα δεδομένα του ΟΟΣΑ για το 2024 δείχνουν ότι ο μέσος όρος ηλικίας συνταξιοδότησης στις ανεπτυγμένες οικονομίες φτάνει περίπου τα 65 έτη για τους άνδρες και τα 64 για τις γυναίκες. Αυτό τοποθετεί την Ευρωπαϊκή Ένωση ελαφρώς χαμηλότερα, αλλά όχι σε επίπεδα που να τη διαφοροποιούν δραστικά από τον διεθνή κανόνα.

Η σύγκριση των στοιχείων δείχνει ότι το ζήτημα της ηλικίας συνταξιοδότησης δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα. Οι ευρωπαϊκές χώρες κινούνται σε ένα εύρος που αντανακλά τη γήρανση του πληθυσμού, τις αντοχές των ασφαλιστικών συστημάτων και τις κοινωνικές ισορροπίες — όχι μια γενικευμένη τάση πρόωρης αποχώρησης από την εργασία.

Υπέρ της μεταρρύθμισης στο συνταξιοδοτικό σύστημα στη χώρα τους δηλώνουν τέσσερις στους πέντε Γερμανούς, ωστόσο δεν εμπιστεύονται την κυβέρνηση του Καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς για την επιτυχή εφαρμογή της.

Από το 2003, τα περιουσιακά στοιχεία των συνταξιοδοτικών ταμείων στις χώρες του ΟΟΣΑ έχουν υπερτριπλασιαστεί, φθάνοντας τα 63,1 τρισ. δολάρια το 2024. Η εκτόξευση αυτών των μεγεθών συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία πολλά κράτη αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα χρέους και αναζητούν νέους τρόπους χρηματοδότησης των πολιτικών τους προτεραιοτήτων. Αυτή η πραγματικότητα έχει καταστήσει τα συνταξιοδοτικά ταμεία ευάλωτα στον «πειρασμό» της κρατικής παρέμβασης.

Ωστόσο, η επιβολή κατευθυνόμενων επενδύσεων μπορεί να κλονίσει τη λεπτή ισορροπία μεταξύ ρίσκου και απόδοσης, στην οποία βασίζεται η μακροχρόνια βιωσιμότητα των ταμείων.
«Τα συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν πλέον γιγαντωθεί και οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με οικονομικές πιέσεις… γίνεται όλο και πιο δελεαστικό να σκεφτούν ότι μπορούν να τα προσανατολίσουν προς διαφορετικούς πολιτικούς στόχους», σημείωσε στο CNBC ο Σεμπαστιάν Μπετερμιέ, επικεφαλής του International Centre for Pension Management (ICPM).

Το παγκόσμιο χρέος παραμένει κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας το 235% του παγκόσμιου ΑΕΠ, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Σε αυτό συνέβαλαν οι δαπάνες της πανδημίας, όπως οι επιδοτήσεις και τα προγράμματα στήριξης, αλλά και οι αυξημένοι τόκοι εξυπηρέτησης δανείων. Σε αυτό το πλαίσιο, αρκετές κυβερνήσεις επιχειρούν ήδη να χρησιμοποιήσουν φορολογικά κίνητρα ή ρυθμιστικές επιταγές, ώστε να κατευθύνουν τις επενδύσεις των ταμείων σε εθνικές προτεραιότητες.

Παραδείγματα κρατικής παρέμβασης
Στην Αυστραλία, ο υπουργός Οικονομικών Τζιμ Τσάλμερς έχει προτείνει το εθνικό συνταξιοδοτικό ταμείο – αξίας 4,3 τρισ. δολαρίων – να ενισχύσει τις επενδύσεις του σε εγχώριες υποδομές και στέγη.
Στην Ιαπωνία, βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος ζήτησαν από το μεγαλύτερο ταμείο της χώρας να αυξήσει την έκθεσή του σε επενδύσεις venture capital.
Παρόμοιες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη σε Βρετανία και Μαλαισία, όπου οι κυβερνήσεις επιδιώκουν μεγαλύτερη στήριξη σε εσωτερικές αναπτυξιακές ανάγκες.

Η τάση αυτή, όμως, εγείρει ερωτήματα για την ανεξαρτησία και την απόδοση των ταμείων. Η υπερβολική συγκέντρωση επενδύσεων σε εγχώριους κλάδους μπορεί να περιορίσει τη διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων και να εκθέσει τους ασφαλισμένους σε υψηλότερο κίνδυνο. Παράλληλα, η γραμμή που χωρίζει την επενδυτική στρατηγική από την πολιτική σκοπιμότητα γίνεται όλο και πιο θολή.

Το παράδειγμα της Νότιας Κορέας το 2015 είναι χαρακτηριστικό. Το εθνικό συνταξιοδοτικό ταμείο, ως μεγάλος μέτοχος της Samsung C&T, ψήφισε υπέρ μιας αμφιλεγόμενης συγχώνευσης με την Cheil Industries. Μετέπειτα έρευνες αποκάλυψαν κυβερνητικές πιέσεις για την έγκριση της συμφωνίας, κρίσιμης για τη διατήρηση του οικογενειακού ελέγχου στη Samsung. Το αποτέλεσμα ήταν σημαντικές απώλειες για τους ασφαλισμένους, καθώς το μερίδιο του ταμείου έχασε αξία.

«Όταν παρεμβαίνεις σε ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί με προσοχή για να εξισορροπεί ρίσκο και απόδοση, υπονομεύεις τη λειτουργία του σε βάθος χρόνου», προειδοποιεί ο Μπετερμιέ.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ντέιβιντ Κλαρκ επισημαίνει ότι η πολιτική επιρροή φθείρει τον επαγγελματισμό και την ποιότητα των επενδυτικών αποφάσεων.

Όπως αναφέρει και έκθεση της Mercer, η διατήρηση της κοινωνικής εμπιστοσύνης στο συνταξιοδοτικό σύστημα είναι κρίσιμη:
«Η σταθερότητα πλήττεται όταν οι κυβερνήσεις αυξάνουν, άθελά τους ή όχι, τη μεταβλητότητα των αγορών ή περιορίζουν το επενδυτικό περιθώριο των ταμείων».

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά θεσμικό. Όταν ένα κράτος σπάει την αρχή της μακροπρόθεσμης προστασίας του συνταξιοδοτικού κεφαλαίου προς όφελος βραχυπρόθεσμων στόχων, το κόστος το πληρώνουν οι πολίτες — όχι σήμερα, αλλά στο μέλλον.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι το αδύναμο σημείο του παραμένει η δημογραφική προοπτική, η οποία επιδεινώνεται ραγδαία. Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων αναμένεται να αυξηθεί από 38% σε 65% μέσα στα επόμενα 25 χρόνια, κατατάσσοντας την Ελλάδα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά εξάρτησης στην περιοχή. Άλλα σημεία προβληματισμού, που απαιτούν αντιμετώπιση, περιλαμβάνουν: το χάσμα εμπιστοσύνης και τις ανισότητες, το υψηλό δημόσιο χρέος, τα χαμηλά επίπεδα ιδιωτικών αποταμιεύσεων και τις περιορισμένες επαγγελματικές ευκαιρίες για εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας.

Ενδεικτικά, μόλις 7% των ανδρών άνω των 65 ετών συνεχίζουν να εργάζονται, ποσοστό πολύ χαμηλότερο σε σύγκριση με χώρες όπως η Ιαπωνία, η οποία θεωρείται το παγκόσμιο εργαστήριο για τις γηράσκουσες κοινωνίες, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 35%.

Τα καλύτερα συνταξιοδοτικά συστήματα παγκοσμίως, με συνολική βαθμολογία κάτω από 3

Ο δείκτης βασίζεται σε τρεις πυλώνες: την ανάλυση της δημογραφικής και δημοσιονομικής κατάστασης, καθώς και την αξιολόγηση της βιωσιμότητας (π.χ. χρηματοδότηση και περίοδοι εισφορών) και της επάρκειας (π.χ. κάλυψη και επίπεδα συντάξεων) του συνταξιοδοτικού συστήματος. Συνολικά λαμβάνονται υπόψη 40 παράμετροι, με βαθμολογίες από 1 (καμία ανάγκη για μεταρρυθμίσεις) έως 7 (οξεία ανάγκη για μεταρρυθμίσεις). Το σταθμισμένο άθροισμα όλων των παραμέτρων αποτυπώνει την πίεση για μεταρρυθμίσεις στο εκάστοτε σύστημα.

Υψηλή πίεση για μεταρρυθμίσεις

Ο μη σταθμισμένος συνολικός δείκτης για όλα τα συνταξιοδοτικά συστήματα που αναλύθηκαν ανέρχεται σε 3,7, υποδηλώνοντας συνεχή υψηλή πίεση για μεταρρυθμίσεις. Σε σύγκριση με την προηγούμενη έκθεση του 2023, έχουν σημειωθεί κάποιες μεταβολές – αλλά όχι πάντα προς τη σωστή κατεύθυνση: τότε, η συνολική βαθμολογία ήταν 3,6. Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι σημαντικές. Μια μικρή ομάδα χωρών, όπως η Δανία, η Ολλανδία και η Σουηδία, παρουσιάζει βαθμολογία σημαντικά κάτω του 3 και διαχειρίζεται σχετικά καλά το συνταξιοδοτικό της μέλλον, καθώς έθεσε έγκαιρα τις βάσεις για τη βιωσιμότητα, υιοθετώντας κεφαλαιοποιητικά συστήματα. Εκ πρώτης όψεως, μπορεί να αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η Ιαπωνία βρίσκεται επίσης σε αυτόν τον κατάλογο. Όμως, όπως καμία άλλη χώρα, η Ιαπωνία έχει ακολουθήσει σταθερά μια διαφορετική προσέγγιση: τη διατήρηση των εργαζομένων στην αγορά εργασίας για περισσότερα χρόνια. Ήδη σήμερα, το 1/3 των ατόμων ηλικίας 65-70 ετών εξακολουθεί να εργάζεται, ενώ τα επόμενα χρόνια αναμένεται η σταδιακή αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης στα 70 έτη.

Η μεγαλύτερη ομάδα χωρών περιλαμβάνει εκείνες με συνολική βαθμολογία κάτω από 4, οι οποίες έχουν επείγουσα ανάγκη για μεταρρυθμίσεις για να προστατεύσουν τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα από τις επιπτώσεις των δημογραφικών αλλαγών. Σε αυτή την ομάδα ανήκουν πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η Μαλαισία, η Κολομβία και η Νιγηρία. Το βασικό τους πρόβλημα δεν είναι τόσο ο σχεδιασμός του συνταξιοδοτικού τους συστήματος, αλλά η περιορισμένη κάλυψή του: το ποσοστό των ανεπίσημα απασχολούμενων εργαζομένων που δεν καλύπτονται από το σύστημα υπερβαίνει συχνά το 50%. Σε αυτές τις χώρες, οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας αποτελούν προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας ισχυρής συνταξιοδοτικής δομής. Διαφορετικά, το συνταξιοδοτικό σύστημα θα ενισχύσει περαιτέρω τις κοινωνικές ανισότητες. Τέλος, η τρίτη ομάδα περιλαμβάνει πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, των οποίων τα συνταξιοδοτικά συστήματα έχουν κάνει μέχρι στιγμής δειλά βήματα προς την κεφαλαιοποίηση – με το διανεμητικό σύστημα (pay-as-you-go) να παραμένει κυρίαρχο. Ωστόσο, η ραγδαία γήρανση του πληθυσμού αυξάνει σημαντικά την πίεση για μεταρρυθμίσεις.

Μετανάστευση: Χάνει την αποτελεσματικότητά της

Η δημογραφική αλλαγή αποτελεί πραγματικότητα εδώ και χρόνια. Το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται συνεχώς εδώ και δεκαετίες (με μόνο μια προσωρινή διακοπή λόγω της πανδημίας Covid-19), ενώ τα ποσοστά γεννήσεων συνεχίζουν να μειώνονται. Ωστόσο, ένας παράγοντας έχει μετριάσει σημαντικά τον αναμενόμενο αντίκτυπο στις αγορές εργασίας και στα κοινωνικά συστήματα: η μετανάστευση.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, σχεδόν το 90% των 1,6 εκατομμυρίων νέων θέσεων εργασίας στη Γερμανία, οι οποίες υπόκεινται σε εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, καλύφθηκαν από μετανάστες. «Ακόμη κι αν δεν βρήκαν όλοι εργασία αμέσως, η μετανάστευση συνέβαλε σημαντικά συνολικά», αναφέρει η Michaela Grimm, συν-συγγραφέας της έκθεσης. «Δεν μπορούμε, όμως, να βασιζόμαστε σε αυτό στο μέλλον. Στις βασικές χώρες προέλευσης των μεταναστών, ο αριθμός των ανθρώπων που είναι διατεθειμένοι να μεταναστεύσουν μειώνεται διαρκώς. Παράλληλα, η Ευρώπη ενδέχεται να χάσει μέρος της ελκυστικότητάς της ως προορισμός μετανάστευσης. Γι’ αυτό, είναι κρίσιμο να αξιοποιήσουμε ακόμη καλύτερα το υπάρχον εργατικό δυναμικό. Αυτό αφορά τις γυναίκες μερικής απασχόλησης, οι οποίες χρειάζονται μεγαλύτερη υποστήριξη όσον αφορά στη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων, αλλά και τους ηλικιωμένους εργαζομένους, που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν διακρίσεις λόγω ηλικίας στην αγορά εργασίας».

Το κενό στις συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις μπορεί να καλυφθεί

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Allianz, το συνταξιοδοτικό χάσμα αποταμίευσης για τις νεότερες γενιές στην ευρωζώνη ανέρχεται σε περίπου 350 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο. Αυτό μπορεί να φαίνεται τεράστιο ποσό, όμως μπορεί να γεφυρωθεί, εφόσον το ποσοστό αποταμίευσης αυξηθεί κατά 25%. «Η Generation X χρειάζεται να αποταμιεύει περισσότερο, ώστε να εξασφαλίσει το επιθυμητό επίπεδο διαβίωσης κατά τη συνταξιοδότηση, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο», δηλώνει ο Ludovic Subran, Chief Economist της Allianz. «Ωστόσο, δεν πρέπει να επικεντρωνόμαστε μόνο στην πλευρά των νοικοκυριών και της αποταμίευσής τους. Είναι κρίσιμο να εξετάζουμε τη συνταξιοδοτική ασφάλεια και την ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών ταυτόχρονα. Οι συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις πρέπει να επενδύονται αποδοτικά στην καινοτομία και τη μελλοντική ανάπτυξη. Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να ξεπεράσουμε τις προκλήσεις που δημιουργεί η δημογραφική αλλαγή – αλλά και η κλιματική αλλαγή. Σε αυτόν τον τομέα, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές ελλείψεις».

Πολύ συχνά ωστόσο, οι συνταξιούχοι δεν έχουν τους πόρους για να συντηρηθούν, πόσο μάλλον να εκπληρώσουν τις επιθυμίες τους. Οι συνεχιζόμενες οικονομικές ανησυχίες, όπως ο υψηλότερος πληθωρισμός και τα επιτόκια, προσθέτουν επιπλέον, άγχος στα συγκεκριμένα άτομα.

Τα συνταξιοδοτικά προγράμματα ωστόσο, διαφοροποιούνται από χώρα σε χώρα. Η Ολλανδία για παράδειγμα, σημείωσε την υψηλότερη βαθμολογία σε πρόσφατη κατάταξη, ακολουθούμενη από την Ισλανδία, τη Δανία και το Ισραήλ. Οι συγκεκριμένες χώρες διαθέτουν από τα ισχυρότερα συστήματα συνταξιοδότησης, σύμφωνα με το Mercer CFA Institute Global Pension Index για το 2023, που δημοσιεύτηκε την Τρίτη.

Η βαθμολογία των ΗΠΑ ήταν «C+», η χώρα βρέθηκε στην 22η θέση στη λίστα. Σύμφωνα μάλιστα, με το CNBC, χώρες όπως το Καζακστάν, η Κολομβία, η Γαλλία και η Ισπανία έλαβαν τον ίδιο βαθμό. Υπάρχουν «ορισμένα καλά χαρακτηριστικά» στα συνταξιοδοτικά τους συστήματα, αλλά και «σημαντικοί κίνδυνοι» και «ελλείψεις» που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητά τους και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους, αν δεν αντιμετωπιστούν, ανέφερε η έρευνα.

Η ανάλυση βασίζεται σε περισσότερους από 50 παράγοντες, που κυμαίνονται από την κρατική υποστήριξη και τα οφέλη στην τοπική οικονομική ανάπτυξη έως τις παροχές και την επικοινωνία. Στην έκθεση αξιολογήθηκαν συνολικά 47 διαφορετικά συστήματα συνταξιοδότησης. Όλα λειτουργούν σε διαφορετικές περιστάσεις και πλαίσια και ορισμένα δεδομένα μπορεί να είναι δύσκολο να συγκριθούν, σημειώνει η έκθεση, επομένως τα συστήματα με ελαφρώς διαφορετικές βαθμολογίες είναι συχνά στο ίδιο επίπεδο.

Μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, ο υπουργός Εργασίας, Ολιβιέ Ντισότ, απέκλεισε το ενδεχόμενο να αποσυρθεί η κυριότερη αλλαγή, δηλαδή η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης στα 64 έτη.

«Η οπισθοχώρηση σε αυτό το σημείο θα σήμαινε ότι αποποιούμαστε την προσπάθεια εξισορρόπησης του συστήματος», είπε.

Μάλιστα, την Κυριακή ο Πρόεδρος της Γαλλίας είπε ότι έχει κάνει ήδη υποχωρήσεις σε σύγκριση με την αρχική πρότασή του, που προέβλεπε αρχικά συνταξιοδότηση στα 65. Ωστόσο, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, εμφανίστηκε πιο απόλυτος, λέγοντας ότι οι ανάγκες είναι γνωστές και ότι πιστεύει πως πλέον η μεταρρύθμιση πρέπει να προχωρήσει.

«Κάθε φορά που μια τροπολογία θα μας επιτρέπει να βελτιώσουμε το κείμενο χωρίς να αποποιηθούμε τον στόχο της εξισορρόπησης μέχρι το 2030, ούτε τις αρχές της μεταρρύθμισης, προφανώς είμαστε ανοιχτοί» να συζητήσουμε, είπε ο Ντισότ σήμερα, κατά την παρουσίαση -με πολύ τεχνικούς όρους- της πρότασης.

Όλα τα κόμματα, με εξαίρεση την παραδοσιακή δεξιά, τους Ρεπουμπλικάνους, ζητούν επίμονα την απόσυρση των μέτρων στο σύνολό τους. Η Ανυπότακτη Γαλλία (ριζοσπαστική αριστερά) υποσχέθηκε ότι «θα αντισταθεί αποφασιστικά» ενώ ο ακροδεξιός Εθνικός Συναγερμός πρότεινε τη διεξαγωγή «δημοψηφίσματος».

Οι συνδικαλιστές του ενεργειακού τομέα σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν κάθε μέθοδο που έχουν στη διάθεσή τους για να αντιταχθούν στη μεταρρύθμιση, από τη δωρεάν παροχή ρεύματος σε ορισμένους πελάτες μέχρι τη μείωση της παραγωγής. Στη Μασσαλία, για παράδειγμα, το τοπικό συνδικάτο σκοπεύει να μειώσει τους λογαριασμούς ρεύματος σε επιχειρήσεις -για παράδειγμα, στα αρτοποιεία- που το τελευταίο διάστημα, λόγω της αύξησης του κόστους της ενέργειας, καλούνται να πληρώσουν υψηλά ποσά.

Κάποιες από αυτές τις δράσεις των συνδικαλιστών «Ρομπέν των Δασών» μπορεί να αφορούν σχολεία και νοσοκομεία, είπε ο Φαμπρίς Κουντούρ, ο ομοσπονδιακός γραμματέας του FNME-CGT (Εθνική Ομοσπονδία Ορυχείων και Ενέργειας).

H μετάβαση από το υφιστάμενο σύστημα στο νέο θα επιφέρει «ένα μέτριο δημοσιονομικό κόστος, το οποίο αναμένεται να αυξάνεται σταδιακά και να κορυφωθεί στα μέσα του αιώνα», αναφέρει ο ΟΟΣΑ.

Το κεφαλαιοποιητικό σύστημα προβλέπει ότι οι εισφορές των νεοεισερχόμενων στην αγορά εργασίας από το 2022, που ανέρχονται στο 6% των μεικτών αποδοχών (3% για τον εργαζόμενο και 3% για τον εργοδότη) πηγαίνουν σε έναν ατομικό λογαριασμό, ενώ δίνεται η δυνατότητα και στους ήδη εργαζόμενους με ηλικία έως 35 ετών να ενταχθούν στο νέο σύστημα.

Η επικουρική σύνταξη θα καθορίζεται από τις εισφορές που έχουν καταβληθεί και τις αποδόσεις από την επένδυσή τους με βάση την επιλογή που θα κάνουν οι ασφαλισμένοι μεταξύ τριών επενδυτικών στρατηγικών.

Πρωτογενή πλεονάσματα

Ο ΟΟΣΑ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών όπως και στη βελτίωση της διάρθρωσης των φορολογικών συντελεστών και τη συνέχιση της ενίσχυσης της φορολογικής συμμόρφωσης. Όπως αναφέρει, αυτό είναι αναγκαίο καθώς η Ελλάδα θα πρέπει να πετυχαίνει μεσοπρόθεσμα πρωτογενή πλεονάσματα 1,5% έως 2% του ΑΕΠ για να εξασφαλισθεί η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

Αν η Ελλάδα επιτύχει τον στόχο αυτό, προσθέτει, θα περιορίσει το κόστος χρηματοδότησής της και θα βελτιώσει τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

Η πρόσθετη δημοσιονομική στήριξη με επιχορηγήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ, η οποία θα φθάνει τα 3,1 δισ. ευρώ κατά μέσο όρο ετησίως έως το 2026, θα μετριάσει τον αντίκτυπο που θα έχει η δημοσιονομική προσαρμογή στην ελληνική οικονομία.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι ένας μικρός αριθμός χωρών του ΟΟΣΑ, μεταξύ των οποίων χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος – όπως το Βέλγιο και η Ιταλία- έχουν διατηρήσει πρωτογενή πλεονάσματα υψηλότερα από το 1,5% του ΑΕΠ για 15 έτη ή περισσότερα στην τελευταία 30ετία.

Δημόσιες επενδύσεις

Αναφορικά με τις δημόσιες επενδύσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ανάκαμψη των υποδομών και την πράσινη μετάβαση, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η κυβέρνηση αύξησε τον προϋπολογισμό τους σε πάνω από το 5% το 2022 και στο 4% το 2023 έναντι του χαμηλού ποσοστού 2,5% το 2019, με την αύξηση να χρηματοδοτείται από τις επιχορηγήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης.

Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, στην προετοιμασία για να εξασφαλισθεί ότι θα συνεχισθούν οι υψηλές επενδύσεις και μετά το 2026 που δεν θα υπάρχουν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης.

Μετά τη χρονιά αυτή, η Ελλάδα πιθανότατα θα χρειαστεί περισσότερους εθνικούς πόρους καθώς δεν θα μπορεί να βασίζεται στην ίδια έκταση σε ευρωπαϊκούς πόρους.

Ειδικότερα:

1. Προωθείται ρύθμιση  για τις πρόωρες συντάξεις στο Δημόσιο – μετά τη γνωστή γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ), σύμφωνα με την οποία οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν μπορούν να εξέλθουν με μειωμένη σύνταξη πριν από την ηλικία των 62 ετών.

Ετσι όσοι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν ήδη υποβάλει αίτηση συνταξιοδότησης ή πρόκειται να το πράξουν εντός της χρονιάς, αλλά και να έχουν συμπληρώσει 25ετία έως το 2010, δεν πρόκειται να θιγούν. Η ρύθμιση για τη συνταξιοδότηση των υποψήφιων συνταξιούχων του Δημοσίου (κυρίως  εκπαιδευτικών), των οποίων η σύνταξη έχει «παγώσει» στο ΓΛΚ μετά τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ), θα χωρίζει τους δικαιούχους σε δύο κατηγορίες:

– Σε εκείνους που έχουν τη δυνατότητα να αποχωρήσουν φέτος από την υπηρεσία τους, πριν από το 62ο έτος ηλικίας, με μειωμένη σύνταξη. Προϋπόθεση είναι να έχουν ήδη υποβάλει αίτηση ή να πρόκειται να το πράξουν εντός της χρονιάς, αλλά και να έχουν συμπληρώσει 25ετία έως το 2010.

– Σε εκείνους που χάνουν το δικαίωμα της πρόωρης αποχώρησης με μειωμένη σύνταξη, καθώς έως το τέλος της χρονιάς δεν συμπληρώνουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις. Δηλαδή, από το 2023 και εφεξής καταργείται αυτό το δικαίωμα.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι για το θέμα αυτό θα γίνουν σύντομα σχετικές ανακοινώσεις από το υπουργείο Εργασίας.

Τονίζεται ότι το θέμα δημιουργήθηκε ύστερα από γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (στο οποίο ζήτησε τη γνώμη του το υπουργείο Εργασίας), με την οποία ανατρέπονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης χιλιάδων εργαζομένων στο Δημόσιο, παρά τις διαβεβαιώσεις ότι τα όρια ηλικίας μετά την 1η/1/22, γι’ αυτή την κατηγορία των εργαζομένων, δεν θα μεταβαλλόταν.

Διευκρινίζεται ότι το όλο  θέμα αφορά μόνο την πρόωρη συνταξιοδότηση με 25ετία στο 56ο ή 58ο έτος και δεν επηρεάζει την έξοδο με 35ετία, συμπληρωμένη μέχρι 31/12/21, προ του 62ου έτους.

Το θέμα αφορά κυρίως 1.000-2.000 εκπαιδευτικούς, οι οποίοι τον Φεβρουάριο του 2022 υπέβαλαν αίτηση μειωμένης σύνταξης. Η οριστική τους παραίτηση από το Δημόσιο αναμένεται να εγκριθεί ή όχι τον Αύγουστο και έως τότε απαιτείται η λήψη μιας οριστικής απόφασης.

Επισημαίνεται ότι τα όρια ηλικίας για μειωμένη σύνταξη δεν άλλαξαν με τους ν. 4336/2015 και ν. 4337/2015 και παρέμειναν τα ίδια με αυτά που προέβλεπαν οι συνταξιοδοτικές διατάξεις του ν. 3865/2010. Συγκεκριμένα, με μειωμένη σύνταξη – και με εξαγορά πλασματικών ετών – μπορούσαν να αποχωρήσουν:

α) Ανδρες και γυναίκες με 25ετία έως το 2010 (χωρίς ανήλικο τέκνο), στο 60ό και το 55ο έτος αντίστοιχα, διορισμένοι είτε πριν είτε μετά το 1983, όποτε αυτό συμπληρωθεί.

β) Ανδρες και γυναίκες που είχαν 25ετία το 2011 ή το 2012 (χωρίς ανήλικο τέκνο) μπορούσαν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη, όταν συμπλήρωναν το 56ο ή 58ο έτος της ηλικίας τους αντίστοιχα.

γ) Ανδρες και γυναίκες με 25ετία από το 2013 και μετά αποχωρούν με μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη.

2. Κατάργηση εισφοράς 1%

Στα μέτρα που μελετά η κυβέρνηση είναι και η κατάργηση της παρακράτησης του 1% στις τακτικές και πρόσθετες αμοιβές των δημοσίων υπαλλήλων υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας -ΤΠΔΥ. Πρόκειται για μνημονιακή υποχρέωση που επιβλήθηκε στο Δημόσιο με το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής το 2011 και μάλιστα δεν έχει ανταποδοτικότητα στα εφάπαξ. Το σχέδιο νόμου που επεξεργάζεται το υπουργείο Εργασίας θα έρθει στη Βουλή στο τέλος Σεπτεμβρίου. Η κατάργηση της παρακράτησης θα οδηγήσει σε βελτίωση του εισοδήματος των δημοσίων υπαλλήλων, καθώς θα αυξήσει κατά 1% τους μισθούς τους.

3. Κατάργηση εισφοράς αλληλεγγύης

Μικρή ενίσχυση των εισοδημάτων στο Δημόσιο θα φέρει η κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης από τον Ιανουάριο του 2023. Η εισφορά αλληλεγγύης υπολογίζεται με προοδευτική κλίμακα συντελεστών κυμαινόμενων από 2,2% έως και 10%, σε όσους αποκτούν συνολικό ετήσιο εισόδημα μεγαλύτερο των 12.000 ευρώ.

Οι τελικές αποφάσεις, βέβαια, θα οριστικοποιηθούν στις αρχές Σεπτεμβρίου, ενόψει και της ομιλίας του Πρωθυπουργού στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης όταν θα υπάρχει σαφή εικόνα για τον δημοσιονομικό χώρο και τους πόρους που μπορούν να αξιοποιηθούν.

Η ΑΔΕΔΥ

Από την πλευρά της η ΑΔΕΔΥ κάνει λόγο για ψίχουλα αναφερόμενη στην κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης. Κατά την ΑΔΕΔΥ «τη στιγμή που οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο 12 χρόνια τώρα, όχι μόνο δεν έχουν πάρει καμία αύξηση, αλλά αντίθετα τα εισοδήματά τους μειώθηκαν μέχρι 40%, καταργήθηκαν ο 13ος και ο 14ος μισθός, πάγωσε μισθολογικά η διετία 2016-2017, τη στιγμή που η ακρίβεια σαρώνει τους μισθούς των εργαζομένων και ο πληθωρισμός τρέχει με 12%, ο Πρωθυπουργός για μια ακόμη φορά κοροϊδεύει τους εργαζόμενους στο Δημόσιο με τα ψίχουλα της εισφοράς αλληλεγγύης, η οποία έπρεπε να είχε καταργηθεί».

Η ανώτατη δημοσιοϋπαλληλική οργάνωση υποστηρίζει ότι «για τη συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων στο Δημόσιο η αύξηση θα είναι μηδενική». Συγκεκριμένα:

– Μέχρι 12.000 ευρώ ετήσιο εισόδημα: 0 ευρώ αύξηση

– Για ετήσιο εισόδημα 13.000 ευρώ: 22 ευρώ αύξηση τον χρόνο, δηλ. 1,85 ευρώ τον μήνα

– Για ετήσιο εισόδημα 14.000 ευρώ: 44 ευρώ αύξηση τον χρόνο, δηλ. 3,60 ευρώ τον μήνα

– Για ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ: 66 ευρώ αύξηση τον χρόνο, δηλ. 5,50 ευρώ τον μήνα

– Για ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ: 154 ευρώ αύξηση τον χρόνο, δηλ. 12,80 ευρώ τον μήνα.