Η δυνατότητα των συνταξιούχων να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς μείωση της σύνταξής τους έχει αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα στο ασφαλιστικό σύστημα. Έτσι, όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι επιλέγουν να αναγνωρίσουν πλασματικά έτη, ώστε να καλύψουν ταχύτερα τις προϋποθέσεις εξόδου στη σύνταξη. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να αποχωρήσουν ακόμη και έως επτά χρόνια νωρίτερα, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα απασχόλησης ως μισθωτοί ή ελεύθεροι επαγγελματίες.

Η διαδικασία αφορά ασφαλισμένους του Δημοσίου, του ιδιωτικού τομέα, των ΔΕΚΟ, των τραπεζών αλλά και ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι αξιοποιούν χρόνους σπουδών, στρατού, τέκνων ή ανεργίας για να συμπληρώσουν τα αναγκαία έτη ασφάλισης και να κατοχυρώσουν ευνοϊκότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.

Ακριβότερη η εξαγορά από την 1η Απριλίου

Η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ οδήγησε σε αναπροσαρμογή και του ελάχιστου κόστους εξαγοράς πλασματικών ετών. Από την 1η Απριλίου, το ελάχιστο ποσό ανέρχεται πλέον στα 184 ευρώ τον μήνα, από 176 ευρώ που ίσχυαν έως το τέλος Μαρτίου. Σε ετήσια βάση το κόστος φτάνει τα 2.208 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερες περιόδους διαμορφώνεται ως εξής:

• 3 έτη: περίπου 6.624 ευρώ
• 5 έτη: πάνω από 11.000 ευρώ
• 7 έτη: πάνω από 15.000 ευρώ

Η αύξηση αφορά τις νέες αιτήσεις που υποβάλλονται από την 1η Απριλίου και μετά, ενώ όσοι είχαν ήδη καταθέσει αίτηση διατηρούν το προηγούμενο κόστος εξαγοράς.

Στο Δημόσιο, η δαπάνη κυμαίνεται από 6,67% έως 20% των συντάξιμων αποδοχών. Στον ιδιωτικό τομέα το κόστος ανέρχεται στο 20% των μεικτών αποδοχών, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες υπολογίζεται ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία υπάγονται. Η πληρωμή μπορεί να γίνει εφάπαξ, σε δόσεις ή μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη.

Στον ιδιωτικό τομέα αναγνωρίζονται επιπλέον χωρίς εξαγορά έως 300 ημέρες ανεργίας ή ασθένειας, χωρίς όμως να αυξάνεται το ποσό της σύνταξης. Αντίθετα, τα πλασματικά έτη που αναγνωρίζονται με καταβολή εισφορών υπολογίζονται τόσο για τη θεμελίωση δικαιώματος όσο και για την προσαύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης.

Γιατί εξακολουθούν να αποτελούν συμφέρουσα λύση

Παρά το αυξημένο κόστος, τα πλασματικά έτη συνεχίζουν να θεωρούνται ιδιαίτερα χρήσιμα, καθώς μπορούν να εξασφαλίσουν:

• έξοδο έως και επτά χρόνια νωρίτερα,
• κατοχύρωση παλαιότερων ορίων ηλικίας,
• μεγαλύτερη ανταποδοτική σύνταξη.

Το νέο καθεστώς για τους εργαζόμενους συνταξιούχους έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον, καθώς η σύνταξη δεν μειώνεται και επιβάλλεται μόνο ειδικός πόρος υπέρ του ΕΦΚΑ. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η εξαγορά συμφέρει κυρίως όταν οδηγεί σε άμεση θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή σε υψηλότερο ποσό σύνταξης.

Ποιες κατηγορίες ασφαλισμένων ωφελούνται περισσότερο

• Γονείς ανήλικων παιδιών στο Δημόσιο
• Μητέρες ασφαλισμένες στο ΙΚΑ
• Εργαζόμενοι σε ΔΕΚΟ και τράπεζες
• Δημόσιοι υπάλληλοι για συμπλήρωση 35ετίας ή 37ετίας
• Ασφαλισμένοι του πρώην ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ
• Ασφαλισμένοι όλων των Ταμείων που χρειάζονται 40 έτη ασφάλισης για σύνταξη στα 62

Ιδιαίτερα σημαντικό όφελος προκύπτει για όσους μπορούν να κατοχυρώσουν αναδρομικά προϋποθέσεις των ετών 2010, 2011 ή 2012, αποφεύγοντας τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 έτη.

Αν και η σύνταξη αναστέλλεται για όσους συνεχίζουν να απασχολούνται στο Δημόσιο και είναι κάτω των 62 ετών και επαναχορηγείται μόλις κλείσουν το 62ο έτος της ηλικίας τους, ο ΕΦΚΑ διευκρινίζει πως για ορισμένες κατηγορίες υπαλλήλων του Δημοσίου και ευρύτερου δημοσίου τομέα η υπαλληλική σχέση τους λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδόθηκε η απόφαση συνταξιοδότησης.

Πρόκειται για συμβασιούχους του δημοσίου οι οποίοι κατά τη μονιμοποίησή τους διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς που είχαν ως συμβασιούχοι, καθώς και υπαλλήλους Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου ή με συμβάσεις Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου.

Για όλους του υπόλοιπους (μόνιμοι υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και μόνιμοι υπάλληλοι ΝΠΔΔ) πρέπει πρώτα να λυθεί η υπαλληλική τους σχέση και μετά να υποβάλλουν αίτημα συνταξιοδότησης.

Πιο συγκεκριμένα, η εγκύκλιος του ΕΦΚΑ αναφέρει ότι:

• Μόνιμοι υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και πρόσληψη από 01/01/2011 και μετά (ασφάλιση στο τ. ΙΚΑ-ΕTAM). Τόσο για τη συνταξιοδότησή τους λόγω γήρατος, όσο και λόγω αναπηρίας – εφόσον η υγειονομική κρίση είναι επ’ αόριστον -, απαιτείται η λύση της υπαλληλικής τους σχέσης.
• Μόνιμοι υπάλληλοι ΝΠΔΔ ασφαλισμένοι στο ειδικό καθεστώς του ν. 3163/1955. Το δικαίωμα επιλογής διατάξεων συνταξιοδότησης (υπαλληλικές ή κοινές), παρέχεται μετά την έξοδο του υπαλλήλου από την Υπηρεσία.
• Υπάλληλοι ΝΠΔΔ οι οποίοι κατά τη μονιμοποίησή τους διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς που είχαν ως συμβασιούχοι (τ. ΙΚA-ΕTΑM. Δεν απαιτείται η λύση της υπαλληλικής σχέσης για την συνταξιοδότηση λόγω γήρατος. Ωστόσο αυτή λύεται αυτοδικαίως την πρώτη του επόμενου μήνα από αυτόν αυτού εκδόθηκε η απόφαση συνταξιοδότησης
• Υπάλληλοι ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου (ΙΔΑΧ) ασφαλισμένοι στο τ. IKA-ETΑM. Δεν απαιτείται η λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή και την επεξεργασία της αίτησης συνταξιοδότησης, αλλά αυτή λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης από την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδίδεται η σχετική απόφαση. Επίσης, για συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας, δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης
• Υπάλληλοι ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου (ΙΔΟΧ) ασφαλισμένοι στο τ. ΙΚΑ-ΕTΑΜ. Για την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης (γήρατος/αναπηρίας) καθώς και για την επεξεργασία της και την έκδοση απόφασης δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης. Η παραμονή τους στην υπηρεσία μετά την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης δεν αποτελεί κώλυμα για την έναρξη καταβολής της σύνταξης.

Ποιοι δημόσιοι υπάλληλοι μπορούν να εργάζονται ακόμα και μετά την συνταξιοδότησή τους

Το Υπουργείο Εργασίας εφιστά την προσοχή των υπηρεσιών στην περίπτωση των μονίμων υπαλλήλων του Δημοσίου, ΝΠΔΔ και OTA, κ.λ.π. και ένστολων που προσελήφθησαν στο Δημόσιο από 01.01.2011 και εξής. Για τις κατηγορίες εργαζομένων αυτές - ενώ για τη συνταξιοδότηση τους δεν εφαρμόζεται ο Κώδικας Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων αλλά οι συνταξιοδοτικές διατάξεις του κοινού καθεστώτος του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και για τους υπαγόμενους στην ασφάλιση των Τομέων του τ. Ε.Τ.Α.Α. (τ. Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε., τ. Τ.Σ.Α.Υ., τ. ΤΑ.Ν.), οι υπάλληλοι εξακολουθούν να καταλαμβάνονται από τον Κώδικα Δημοσίων Υπαλλήλων και επομένως για να συνταξιοδοτηθούν απαιτείται προηγουμένως η λύση της υπαλληλικής τους σχέσης, είτε πρόκειται για συνταξιοδότηση λόγω γήρατος είτε για συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας επ' αόριστον. Επομένως δεν μπορούν να παραμείνουν στην υπηρεσία μετά τη συνταξιοδότηση.

Για τις περιπτώσεις προσωρινής (περιορισμένου χρονικού διαστήματος) συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας, εφαρμόζεται η προβλεπόμενη στις διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα διαδικασία χορήγησης αναρρωτικής άδειας ή διαθεσιμότητας για όσο χρόνο λαμβάνουν προσωρινή σύνταξη λόγω αναπηρίας.

Ειδικά για τους μόνιμους υπαλλήλων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου που είναι ασφαλισμένοι υπό το ειδικό καθεστώς του ν. 3163/1955 πρώτα λύεται η υπαλληλική σχέση και στη συνέχεια υποβάλλεται η δήλωση επιλογής διατάξεων συνταξιοδότησης και η αίτηση συνταξιοδότησης, είτε λόγω γήρατος είτε λόγω αναπηρίας.

Υπάλληλοι ΝΠΔΔ που κατά τη μονιμοποίησή τους διατήρησαν το ασφαλιστικό καθεστώς που είχαν ως συμβασιούχοι

α) Για τη συνταξιοδότηση λόγω γήρατος δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης, η οποία λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδόθηκε η απόφαση συνταξιοδότησης

β) Για τη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας δεν απαιτείται λύση υπαλληλικής σχέσης εάν η υγειονομική κρίση είναι περιορισμένου χρονικού διαστήματος και όχι εφ' όρου ζωής.

Υπάλληλοι ιδιωτικού δικαίου ΑΟΡΙΣΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ σφαλισμένοι στο τ.ΙΚΑ-ΕΤΑΜ

α) Δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή και την επεξεργασία της αίτησης συνταξιοδότησης, αλλά αυτή λύεται αυτοδίκαια λόγω συνταξιοδότησης από την πρώτη του επόμενου μήνα αυτού που εκδίδεται η σχετική απόφαση.

β) Εφόσον υποβάλλεται αίτηση για συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας, δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης για την υποβολή της αίτησης, την επεξεργασία της και την ημερομηνία έναρξης καταβολής της σύνταξης.

Εξαίρεση αποτελούν οι υπάλληλοι ιδιωτικού δικαίου ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ σφαλισμένοι στο τ.ΙΚΑ-ΕΤΑΜ

Για την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης (γήρατος/αναπηρίας) καθώς και για την επεξεργασία της και την έκδοση απόφασης δεν απαιτείται λύση της υπαλληλικής σχέσης.
Συνεπώς, η  παραμονή τους στην Υπηρεσία μετά την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης δεν αποτελεί κώλυμα για την έναρξη καταβολής της σύνταξης.

Οι υπάλληλοι των Τμημάτων Απονομών Συντάξεων υποχρεούνται να εφαρμόζουν τα ανωτέρω κατά την επεξεργασία των αιτήσεων συνταξιοδότησης των υπαλλήλων του Δημοσίου, ΝΠΔΔ ή OTA, είτε πρόκειται για μονίμους υπαλλήλους με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου είτε για υπαλλήλους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου ή ορισμένου χρόνου.

Νέες οδηγίες για τον τρόπο συνταξιοδότησης των δημοσίων υπαλλήλων που έχουν ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα Ταμεία δίνει εγκύκλιος του e-ΕΦΚΑ, επιχειρώντας να ξεκαθαρίσει ένα πλαίσιο που επί χρόνια δημιουργούσε σύγχυση.

Η διαδοχική ασφάλιση αφορά χιλιάδες εργαζομένους του Δημοσίου, οι οποίοι πλέον χρειάζονται σαφείς κανόνες για τα όρια ηλικίας και τις προϋποθέσεις θεμελίωσης δικαιώματος συνταξιοδότησης.

Η εγκύκλιος επιχειρεί να βάλει τέλος στις ασάφειες που καθυστερούσαν την απονομή συντάξεων, ειδικά για όσους είχαν ασφάλιση σε περισσότερους φορείς. Οι δημόσιοι υπάλληλοι καλούνται πλέον να εξετάσουν προσεκτικά το ασφαλιστικό τους προφίλ, ώστε να γνωρίζουν σε ποιο καθεστώς υπάγονται, ποιο όριο ηλικίας ισχύει για αυτούς, και ποιος φορέας θα είναι τελικά αρμόδιος για την έκδοση της σύνταξής τους, αναφέρουν «Τα Νέα».

Ο διαχωρισμός

Με βάση τις ισχύουσες καταστατικές διατάξεις, το Δημόσιο εξακολουθεί να διαχωρίζει τους ασφαλισμένους ανάλογα με το πότε ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά:

Όσοι είχαν ασφαλιστεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1992 μπορούν να αποχωρήσουν μετά τη συμπλήρωση του 52ου έτους.

Όσοι μπήκαν στην ασφάλιση από 1ης Ιανουαρίου 1993 και μετά συνταξιοδοτούνται στο 62ο έτος.

Αυτό σημαίνει ότι υπάλληλος ο οποίος είχε ασφαλιστεί την περίοδο 1983-1992 και είχε κλείσει τα 52 πριν από το τέλος του 1992 μπορεί να αποχωρήσει με βάση το παλαιό, ευνοϊκότερο καθεστώς.

Όσοι εντάχθηκαν στην ασφάλιση από το 1993 και έπειτα διέπονται αποκλειστικά από το νέο πλαίσιο, το οποίο ορίζει ως όριο ηλικίας τα 62 έτη.

Οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης στο Δημόσιο έχουν αποσαφηνιστεί με τον νόμο 4670/2020 (νόμος Βρούτση). Για να εξεταστεί αίτημα συνταξιοδότησης λόγω γήρατος απαιτούνται τουλάχιστον 1.000 ημέρες ασφάλισης στο Δημόσιο, από τις οποίες 300 ημέρες πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί την τελευταία πενταετία πριν από τη διακοπή της υπηρεσίας. Παράλληλα, ο ασφαλισμένος πρέπει να έχει καλύψει μία από τις προϋποθέσεις θεμελίωσης δικαιώματος (όριο ηλικίας ή λοιπές ειδικές προϋποθέσεις).

Το αίτημα

Εάν ο ασφαλισμένος δεν καλύπτει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης από το Δημόσιο, το αίτημα μεταφέρεται στον φορέα στον οποίο έχει πραγματοποιήσει τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης.

Η μεταφορά γίνεται μόνο εφόσον ο υπάλληλος έχει συμπληρώσει το ηλικιακό όριο που απαιτείται από τη νομοθεσία του Δημοσίου, σύμφωνα με «Τα Νέα».

Αν ο φορέας με τον περισσότερο χρόνο δεν μπορεί να απονείμει σύνταξη, το αίτημα εξετάζεται από τον επόμενο φορέα με λιγότερες ημέρες ασφάλισης. Η διαδικασία συνεχίζεται κατά φθίνουσα σειρά μέχρι να βρεθεί αρμόδιος φορέας.

Αν κανένας φορέας (πλην του τελευταίου, δηλαδή του e-ΕΦΚΑ) δεν πληροί τις προϋποθέσεις, το αίτημα απορρίπτεται.

Οι επιλεγμένες χώρες εξετάστηκαν βάσει αυστηρών κριτηρίων: βιωσιμότητα, ευκολία μετεγκατάστασης, υποδομές υγείας, ασφάλεια και δυνατότητες φορολογικών σχεδίων για παθητικό εισόδημα. Η σταθερή αύξηση του προσδόκιμου ζωής και η τάση μετανάστευσης συνταξιούχων προς περιοχές με καλύτερα επίπεδα διαβίωσης ενισχύουν την αναζήτηση της ιδανικής «συνταξιοδοτικής βάσης».

Η Ελλάδα ξεχωρίζει όχι μόνο για το ήπιο κλίμα και τις φυσικές ομορφιές, αλλά και για τα πακέτα που προσφέρει σε όσους επιλέγουν τη μόνιμη μετακίνησή τους. Οι φορολογικές εκπτώσεις, η ύπαρξη προγραμμάτων βίζας συνταξιοδότησης και το κόστος καθημερινής ζωής παίζουν καθοριστικό ρόλο στην κατάταξή της. Οι προοπτικές δείχνουν ότι η στροφή του διεθνούς κοινού προς προτάσεις που συνδυάζουν ποιότητα και ευκολία καθίσταται όλο και εντονότερη — και η Ελλάδα παίζει πλέον «σε άλλο επίπεδο».

Η απόφαση αυτή έρχεται ως απάντηση στα αιτήματα επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων που, λόγω παλαιών χρεών, αποκλείονταν από τη συνταξιοδότηση ή λάμβαναν μειωμένες παροχές. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ευνοϊκότερους όρους εξόφλησης των υπολοίπων μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη, επιτρέποντας σταδιακή εξόφληση των οφειλών.

Ποιοι ωφελούνται από τη νέα ρύθμιση

Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Εργασίας, η ρύθμιση θα αφορά κυρίως ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες που έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Όσοι από αυτούς πληρούν τις προϋποθέσεις για συνταξιοδότηση αλλά δεν μπορούν να υποβάλουν αίτηση λόγω υπέρβασης του ορίου χρέους, θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να προχωρήσουν κανονικά.

Η νέα πρόβλεψη θα συνδυαστεί με ψηφιακή διαδικασία συμψηφισμού, ώστε η απονομή σύνταξης να γίνεται αυτόματα, χωρίς επιπλέον γραφειοκρατία. Έτσι, εκτιμάται ότι θα ξεμπλοκάρουν χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις και θα επιταχυνθεί η διαδικασία απονομής.

Στόχος: η διευκόλυνση της συνταξιοδότησης

Η αύξηση του ορίου εντάσσεται στο γενικότερο σχέδιο του Υπουργείου για εκκαθάριση των εκκρεμών αιτήσεων συνταξιοδότησης και βελτίωση των ρυθμίσεων οφειλών.

Σύμφωνα με υπηρεσιακούς παράγοντες, το μέτρο θεωρείται απαραίτητο, καθώς περίπου 300.000 ασφαλισμένοι παραμένουν εγκλωβισμένοι λόγω χρεών προς τα ασφαλιστικά ταμεία.

Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εργασίας επιδιώκει να διαμορφώσει ένα πιο ρεαλιστικό και κοινωνικά δίκαιο πλαίσιο, το οποίο θα επιτρέπει στους πολίτες να λάβουν τις παροχές που δικαιούνται, χωρίς να επιβαρύνονται υπέρμετρα από τις παλιές τους οφειλές.

Μετά το πέρας επτά μηνών, ο μέσος όρος διαμορφώνεται σε περίπου 17.500 αιτήσεις τον μήνα. Εφόσον ο ρυθμός αυτός διατηρηθεί, εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος του 2025 ο συνολικός αριθμός θα μπορούσε να ξεπεράσει τις 200.000. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα έφερνε τη φετινή χρονιά κοντά στα ιστορικά υψηλά του 2021 (212.151 αιτήσεις) και του 2022 (211.133 αιτήσεις), υπερβαίνοντας τα επίπεδα των δύο τελευταίων ετών (190.368 αιτήσεις το 2023 και 197.228 το 2024).

Στρατηγική προτεραιότητα οι εκκρεμότητες

Παρά τη μεγάλη ροή αιτήσεων, στελέχη του ΕΦΚΑ υπογραμμίζουν ότι βασικός στόχος παραμένει η αποφυγή αύξησης του «στοκ» εκκρεμοτήτων, τόσο για τις κύριες όσο και για τις επικουρικές συντάξεις. Μέχρι το τέλος Ιουλίου, οι ληξιπρόθεσμες αιτήσεις κύριας σύνταξης είχαν περιοριστεί σε περίπου 15.000, ενώ για τις επικουρικές κυμαίνονταν στις 31.000-32.000, με χρόνο αναμονής που ξεπερνά τις 90 ημέρες.

Το εμπόδιο της ψηφιοποίησης

Σημαντικό πρόβλημα εξακολουθεί να αποτελεί η έλλειψη πλήρους ψηφιοποίησης του ασφαλιστικού αρχείου. Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 27 εκατ. σελίδες (51% του συνόλου), ενώ απομένουν περίπου 23 εκατ. για να ολοκληρωθεί η διαδικασία στις αρχές του 2026. Η ολοκληρωμένη ψηφιοποίηση αναμένεται να επιταχύνει και να βελτιώσει την ακρίβεια στην απονομή, ιδίως στις επικουρικές συντάξεις όπου οι καθυστερήσεις είναι μεγαλύτερες.

Εφάπαξ με πολύχρονη αναμονή

Παράλληλα, εκκρεμεί η καταβολή δεκάδων χιλιάδων εφάπαξ παροχών, κυρίως σε δικαιούχους του δημόσιου τομέα, με αρκετούς να περιμένουν έως και δύο χρόνια μετά τη συνταξιοδότησή τους.

Για το 2025 ο στόχος είναι να απονεμηθούν 37.500 εφάπαξ, συνολικής δαπάνης 745 εκατ. ευρώ. Τον Ιούλιο καταβλήθηκαν παροχές σε 1.050 συνταξιούχους ύψους 22 εκατ. ευρώ, ενώ από την αρχή του έτους έχουν ολοκληρωθεί 3.968 απονομές για συνταξιούχους προερχόμενους από ταμεία πρόνοιας ΔΕΚΟ, τραπεζών, ΟΣΕ, ΔΕΗ και άλλων φορέων.

Παρά την πρόοδο στην ψηφιοποίηση, η έλλειψη προσωπικού, οι παλαιές εκκρεμότητες και η πολυπλοκότητα των φακέλων συνεχίζουν να επιβαρύνουν τη διαδικασία. Οι καθυστερήσεις στην απονομή εφάπαξ έχουν προκαλέσει έντονη δυσφορία στους συνταξιούχους και στα σωματεία τους.

Η διοίκηση του e-ΕΦΚΑ επιχειρεί να επιταχύνει τις διαδικασίες, δίνοντας προτεραιότητα σε περιπτώσεις με μακροχρόνια αναμονή και σε αιτήσεις εργαζομένων από ιδιαίτερα ευαίσθητες επαγγελματικές κατηγορίες.

Η αλλαγή αυτή δεν θα εφαρμοστεί άμεσα, αλλά θα υπάρχει μεταβατική περίοδος. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αν η αύξηση των ηλικιακών ορίων είναι έξι μήνες, τότε αυτή θα κατανέμεται σταδιακά μέσα στην τριετία, με δύο μήνες προσαύξηση κάθε έτος, ώστε να μην υπάρξει αιφνίδιο σοκ στους ασφαλισμένους.

Το δημογραφικό πρόβλημα και οι επιπτώσεις στο ασφαλιστικό

Η επικείμενη αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης αποτελεί άμεσο αντίκτυπο της δημογραφικής κρίσης στην Ελλάδα. Η αναλογία συνταξιούχων προς ασφαλισμένους βρίσκεται σήμερα στο 1 προς 1,66, όμως σύμφωνα με τις προβλέψεις, μέχρι το 2040 θα μειωθεί στο 1,25. Αυτό σημαίνει πως για κάθε 100 συνταξιούχους θα υπάρχουν μόλις 125 εργαζόμενοι που θα συνεισφέρουν στο ασφαλιστικό σύστημα, αντί για 166 που είναι σήμερα.

Οι ισχύουσες νομοθετικές ρυθμίσεις

Σύμφωνα με τη διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου, που παραμένει σε ισχύ, τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης επανεξετάζονται κάθε τρία χρόνια, βάσει του προσδόκιμου ζωής. Μεταξύ 2010-2015, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής ήταν περίπου 7-12 μήνες, γεγονός που οδήγησε σε αύξηση των ηλικιακών ορίων.

Ωστόσο, την περίοδο 2015-2020, η αύξηση αυτή ανέκοψε την πορεία της και, λόγω της πανδημίας, το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε ελαφρώς. Για τον λόγο αυτό, το υπουργείο Εργασίας είχε κρίνει ότι δεν απαιτείται άμεση αναθεώρηση των ορίων συνταξιοδότησης.

Παρόλα αυτά, η πίεση από διεθνείς θεσμούς προς την ελληνική κυβέρνηση για περαιτέρω αυξήσεις δεν έχει σταματήσει.

Η Ελλάδα, μετά τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, ήδη βρίσκεται στα υψηλότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ευρώπη. Από 1/1/2013, η τρόικα επέβαλε αύξηση του ορίου στα 67 έτη και στα 62 για όσους συνταξιοδοτούνται με μειωμένη σύνταξη.

Αντίστοιχες αυξήσεις έχουν γίνει στη Γαλλία (με τη μεταρρύθμιση Μακρόν, τα όρια είναι 67 και 62 έτη) και στην Ιταλία (67 και 64 έτη).

Πόσο θα αυξηθούν τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα θα πρέπει να αυξήσει το όριο ηλικίας:

– Από 67 έτη σήμερα σε 68,5 έτη έως το 2030.
– Το όριο για την πρόωρη συνταξιοδότηση θα αυξηθεί από 62 σε 63,5 έτη.

Οι επιπτώσεις για τους ασφαλισμένους

Η σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας θα επηρεάσει χιλιάδες εργαζόμενους, ιδιαίτερα όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να προσαρμόσουν τον σχεδιασμό τους, καθώς οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης θα γίνονται πιο αυστηρές.

Η συζήτηση για το θέμα αναμένεται να ενταθεί το 2026, όταν θα δημοσιευθεί η νέα τριετής μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής, καθορίζοντας τις επόμενες εξελίξεις στο συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας.

Οι περιπτώσεις του ΙΚΑ

Γυναίκες με ανήλικο και 5.500 ένσημα έως το 2010: Όσες έκλεισαν τα 55 πριν το 2018 μπορούν να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στα 61, εφόσον δεν έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί με μειωμένη.
Γυναίκες με 5.500 ένσημα το 2010 ή 2011: Με ηλικία 50 ή 52 ετών το 2017, μπορούν να πάρουν μειωμένη σύνταξη το 2024 ή το 2025, αντίστοιχα, σε ηλικία 58,5 ετών.
Γυναίκες με ανήλικο και 5.500 ένσημα το 2012: Αν συμπλήρωσαν τα 55 ως το 2018, δικαιούνται μειωμένη σύνταξη το 2024 στα 61. Αν έφτασαν τα 55 από το 2019 και μετά, το νέο όριο είναι τα 62.
Ασφαλισμένοι με 10.500 ένσημα ως το 2012: Με αυτά τα ένσημα, η έξοδος για σύνταξη μπορεί να γίνει πριν από τα 62.
Ασφαλισμένοι με 10.500 ένσημα, εκ των οποίων 7.500 στα βαρέα: Συνταξιοδότηση στα 60 με μειωμένη σύνταξη ή στα 62 για πλήρη.
Γυναίκες με βαρέα ένσημα: Με 3.600 ημέρες στα βαρέα και 4.500 συνολικά το 2010-2012, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με πλήρη σύνταξη σε ηλικία 55-57 ετών, ανάλογα με το έτος θεμελίωσης και τα βαρέα ένσημα.

Οι ασφαλισμένοι στα Ταμεία ΔΕΚΟ-Τραπεζών

Ασφαλισμένοι πριν το 1982 με 35ετία: Αν συμπλήρωσαν 35 έτη ως το 2021, αποχωρούν στα 61,6. Με 35ετία μετά το 2022, απαιτούνται 40 έτη και ηλικία 62.
Μητέρες με ανήλικο και 25ετία το 2010-2012: Αν είχαν συμπληρώσει τα 50, 52 ή 55 ως το 2017, αποχωρούν με όρια ηλικίας που φτάνουν ως τα 61 το 2025.

Οι Ασφαλισμένοι στο Δημόσιο

Ασφαλισμένοι με 25ετία πριν από το 2010: Αν συμπληρώσουν 35 χρόνια ως το 2018, αποχωρούν στα 61,6.
Γονείς με ανήλικο και 25ετία το 2010-2012: Ανάλογα με την ηλικία (50-55) και τη θεμελίωση, μπορούν να αποχωρήσουν με όρια από 58,5 ως 61.
Τρίτεκνοι: Ασφαλισμένοι με 21 ή 23 έτη το 2011-2012 και με ηλικία 58-61 μπορούν να βγουν στη σύνταξη το 2025.

Μειωμένη σύνταξη στο Δημόσιο

Ασφαλισμένοι πριν από το 1993 μπορούν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη στα 56 ή 58, εφόσον συμπληρώσουν τα έτη ασφάλισης και τις αντίστοιχες ηλικίες έως το 2022. Αν τα όρια αυτά συμπληρωθούν μετά το 2023, το νέο όριο ανεβαίνει στα 62.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των αιτήσεων θα ξεπεράσει και πάλι τις 200.000, αφού οι αιτήσεις συνταξιοδότησης κατά το πρώτο εξάμηνο σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος AΤΛΑΣ Ιουνίου 2024, έφτασαν ήδη τις 99.434.

Ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί αμέσως μετά το καλοκαίρι, όταν προστεθούν και οι οριστικές αιτήσεις συνταξιοδότησης των εκπαιδευτικών.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η αυξημένη ροή συνταξιοδοτήσεων θα συνεχιστεί έως το 2027 όταν υπολογίζεται ότι θα έχει αποχωρήσει από την αγορά εργασία η γενιά των baby boomers.

1. Ωρίμανση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος της γενιάς των baby boomers. Η εν λόγω γενιά που χαρακτηρίζεται από έκρηξη του αριθμού των γεννήσεων αναπτύχθηκε στην Ελλάδα μεταξύ 1960 και 1965, πολύ αργότερα από την υπόλοιποι Δυτική Ευρώπη και τις ΗΠΑ καθώς οι Έλληνες για να αρχίσουν να γεννούν έπρεπε να αφήσουν πρώτα πίσω τις πληγές του Εμφυλίου και τη φτωχική δεκαετία του 1950. Σε εκείνη την πενταετία καταγράφονταν 170.000 γεννήσεις το χρόνο, τη στιγμή που σήμερα οι γεννήσεις δεν ξεπερνούν τις 90.000 το χρόνο.

2. Αυξημένη ροή έκδοσης νέων συντάξεων, που ναι μεν έχει θετικό πρόσημο για την επίδοση του ΕΦΚΑ, πιέζει όμως τις δαπάνες για τη καταβολή περισσότερων συντάξεων. Στο τέλος Μαΐου οι εκκρεμείς συντάξεις είχαν υποχωρήσει στις 19.331 από 22.890 τον Ιανουάριο. Σύμφωνα μάλιστα με τον ΕΦΚΑ, αρκετές από αυτές είναι εν δυνάμει απορριπτικές. Με μικρότερο ρυθμό συνεχίζεται η μείωση των εκκρεμοτήτων στις επικουρικές.

Σημαντικά περιορισμένες θα είναι το νέο έτος οι δαπάνες για τις ληξιπρόθεσμες αιτήσεις συνταξιοδότησης, αφού ήδη εκτιμάται ότι οι οφειλές των εν αναμονή συνταξιούχων, αλλά και πιθανές υψηλότερες καταβολές για προσωρινές συντάξεις, καθιστούν μηδενικές τις δαπάνες για αναδρομικά.