Με βάση τις έως τώρα πληροφορίες, η συμπληρωματική αυτή σύνταξη μπορεί να φτάνει έως και τα 500 ευρώ για ασφαλισμένους με μεγάλη διάρκεια συμμετοχής, που προσεγγίζει τα 35 χρόνια ασφάλισης.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου αναδιάρθρωσης του ασφαλιστικού συστήματος, με έμφαση στη συμπληρωματική αποταμίευση για τη σύνταξη και στη βελτίωση των μελλοντικών παροχών προς τους εργαζομένους.

Τι είναι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης

Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης λειτουργούν συμπληρωματικά προς το δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και αποτελούν μη κερδοσκοπικούς φορείς ιδιωτικού δικαίου.

Συνήθως δημιουργούνται σε επίπεδο:

• επιχειρήσεων
• επαγγελματικών κλάδων
• ομάδων εργαζομένων

Η χρηματοδότησή τους προέρχεται από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, ενώ τα κεφάλαια που συγκεντρώνονται επενδύονται με στόχο τη δημιουργία αποθεματικών.

Το αποθεματικό αυτό αποδίδεται στον ασφαλισμένο με τη μορφή συμπληρωματικής σύνταξης όταν ολοκληρωθεί η επαγγελματική του πορεία.

Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να ενισχύσει τη συμμετοχή εργαζομένων και εργοδοτών στα επαγγελματικά ταμεία μέσω συγκεκριμένων παρεμβάσεων.

Απλοποίηση ίδρυσης νέων Ταμείων

Δημιουργία κοινών Ταμείων από ομοειδείς κλάδους

Δίνεται η δυνατότητα σε συναφείς επαγγελματικούς τομείς να ιδρύουν κοινά ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης, με συμμετοχή εργαζομένων από περισσότερους κλάδους.

Ελεύθερη μεταφορά συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων

Οι ασφαλισμένοι θα έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν τα δικαιώματά τους μεταξύ ιδιωτικών ασφαλιστικών προγραμμάτων και επαγγελματικών ταμείων, επιλέγοντας το σχήμα με τις καλύτερες αποδόσεις ή παροχές.

Είσοδος νέων παρόχων στην επαγγελματική ασφάλιση

Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία επενδυτικών ταμείων επαγγελματικής ασφάλισης, στα οποία θα μπορούν να συμμετέχουν ασφαλισμένοι ανεξαρτήτως επαγγελματικού κλάδου.

Μείωση φορολόγησης των παροχών

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη μείωση της φορολογίας. Ο συντελεστής ξεκινά από 20% και μπορεί να μειωθεί έως και 5%, εφόσον η συμμετοχή στο σύστημα ξεπερνά τα 20 χρόνια.

Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στην άρση ενός βασικού αντικινήτρου που μέχρι σήμερα απέτρεπε πολλούς εργαζομένους από τη συμμετοχή στα επαγγελματικά ταμεία.

Οι τρεις πυλώνες του ασφαλιστικού συστήματος

Το συνταξιοδοτικό μοντέλο στην Ελλάδα βασίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:

Πρώτος πυλώνας

Το δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, που περιλαμβάνει την κύρια και επικουρική σύνταξη με κρατική εγγύηση.

Δεύτερος πυλώνας

Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, τα οποία λειτουργούν συμπληρωματικά και εποπτεύονται από το κράτος.

Τρίτος πυλώνας

Η ιδιωτική ασφάλιση μέσω συνταξιοδοτικών προγραμμάτων ασφαλιστικών εταιρειών.

Η ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα αποτελεί στρατηγική επιλογή και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς συμβάλλει στη μείωση της πίεσης στα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα.

Πόσα επαγγελματικά ταμεία λειτουργούν σήμερα

Στην Ελλάδα λειτουργούν σήμερα 33 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης.

Από αυτά:

29 είναι προαιρετικής συμμετοχής
4 είναι υποχρεωτικής ασφάλισης

Συνολικά καλύπτουν 222.671 εργαζόμενους, δηλαδή περίπου το 4,85% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού και σχεδόν το 6% των απασχολουμένων.

Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η συνολική αξία των περιουσιακών τους στοιχείων ανέρχεται περίπου στα 2,74 δισ. ευρώ.

Γιατί δίνεται έμφαση στα επαγγελματικά ταμεία

Η ενίσχυση των επαγγελματικών ταμείων θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για τη βελτίωση του μελλοντικού εισοδήματος των συνταξιούχων.

Εφόσον εφαρμοστεί το νέο πλαίσιο, περισσότεροι εργαζόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν ένα συμπληρωματικό αποθεματικό, το οποίο θα μετατρέπεται σε επιπλέον σύνταξη μετά την αποχώρησή τους από την εργασία.

Τι αλλάζει με το e–ΔΑΥΚ
Το ΔΑΥΚ, το οποίο πλέον συμπληρώνεται ηλεκτρονικά από τον αρμόδιο υπάλληλο στο πέρας της υπηρεσιακής σχέσης, περιλαμβάνει όλη την απαραίτητη προϋπηρεσία, εισφορές και μισθολογικά στοιχεία του ασφαλισμένου. Είναι πλέον αναγκαίο στοιχείο για την οριστική παραλαβή της αίτησης συνταξιοδότησης, εφάπαξ ή μερίσματος, καθώς και για την ξεμπλοκάρισμα της διαδικασίας επεξεργασίας.

Η ημερομηνία-κλειδί: 26 Νοεμβρίου 2020
Ασφαλισμένοι με ΔΑΥΚ που έχει εκδοθεί πριν την 26η/11/2020 και είναι οριστικοποιημένο δεν απαιτείται καμία περαιτέρω επιβεβαίωση με φυσικά έγγραφα. Αυτό σημαίνει άμεση έκδοση σύνταξης, εφάπαξ ή άλλης παροχής, χωρίς γραφειοκρατικές καθυστερήσεις.

Τι γίνεται με τους υπόλοιπους
Αν το ΔΑΥΚ δεν είναι οριστικοποιημένο ή περιέχει ελλιπή στοιχεία (ειδικά για υπηρεσίες πριν την ημερομηνία-κλειδί), ο ασφαλισμένος θα πρέπει να συνυποβάλλει κατά την αίτησή του οποιοδήποτε έγγραφο αποδεικνύει χρόνο ασφάλισης ή μισθοδοσίας. Η ηλεκτρονική συμπλήρωση βασίζεται στις αναλυτικές μισθολογικές καταστάσεις, σε περιπτώσεις απώλειας δεδομένων ακόμη και σε αποτυπώσεις του e-ΕΦΚΑ.

Τι σημαίνει για τον ασφαλισμένο
Με τη νέα διαδικασία, μειώνεται δραστικά ο χρόνος αναμονής για τη σύνταξη, αφού το e-ΔΑΥΚ λειτουργεί ως προκαταρκτικό απόθεμα έγκρισης. Οι υπηρεσίες δεν απαιτούν πλέον φυσικά παραστατικά εκτός αν λείπει χρόνος ασφάλισης — και σε αυτή την περίπτωση, ο ασφαλισμένος παρέχει τα αποδεικτικά και μόνο όταν αυτό είναι απαραίτητο.

Η αλλαγή εισάγει επιτάχυνση και ψηφιακή διαφάνεια στην απονομή συντάξεων, κάνοντάς την πιο φιλική προς τον πολίτη και ταυτόχρονα λιγότερο επιβαρυντική για την κρατική μηχανή.

Πρακτικά παραδείγματα
Αν ένας συνταξιούχος έχει σύνταξη €1.420 και αυτή ανέβει στα €1.460, χωρίς τη διάταξη θα εντασσόταν στη νέα κλίμακα 6%. Με τη νέα ρύθμιση, όμως, η παρακράτηση παραμένει στο 3%, όπως και πριν.
Για σύνταξη €1.740 που γίνεται €1.830 με την προσαύξηση, η κράτηση εξακολουθεί να υπολογίζεται στο 3%, ακόμη κι αν κανονικά θα περνούσε στη βαθμίδα του 6%. Έτσι, η διάταξη επιτρέπει στον συνταξιούχο να εξοικονομεί έως και €55 τον μήνα.

Το όφελος προκύπτει επειδή για τον υπολογισμό της ΕΑΣ λαμβάνεται υπόψη η σύνταξη πριν από την προσαύξηση, ώστε να μην αλλάζει η κλίμακα με την άνοδο του ποσού.

Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής
Η εφαρμογή της νέας διάταξης αναμένεται να ξεκινήσει από τον Οκτώβριο, με στόχο να προσφέρει άμεση ανακούφιση σε χιλιάδες εργαζόμενους συνταξιούχους. Πρόκειται για μια μεταβατική πρόβλεψη που προστατεύει τα εισοδήματά τους σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων.

Ειδικότερα η Καθημερινή παρουσιάζει οδηγό για όσους πλησιάζουν σε υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι κάθε ένσημο μετράει, ιδιαίτερα μέχρι τα 40 χρόνια ασφάλισης.

Στους ελεύθερους επαγγελματίες, η χαμηλή ασφαλιστική κατηγορία ευθύνεται για χαμηλότερες συντάξεις. Το πρώτο «κλειδί» είναι να αποφύγει κανείς την πρόωρη έξοδο, που μειώνει τη σύνταξη έως 30% —το όφελος ξεπερνά τα 140–150 ευρώ αν καθυστερήσει την έξοδο.

Το ύψος μισθού και τα έτη ασφάλισης συνδυαστικά επηρεάζουν τη σύνταξη, μέσα σε ένα σύστημα όπου ισχύει εθνική σύνταξη ενιαία και ανταποδοτικά ποσοστά στο πλαίσιο του αναδιανεμητικού μοντέλου. Έτσι, ένας χαμηλόμισθος λαμβάνει αναπλήρωση 102,6%, ενώ ένας μισθωτός με 2.000 ευρώ μετά από 40 χρόνια παίρνει 71,8%. Χωρίς την εθνική σύνταξη, η αναπλήρωση για τον χαμηλόμισθο θα ήταν 76,2%.

Τα έτη ασφάλισης και ο μισθός βελτιώνουν τη σύνταξη, ωστόσο το σύστημα ευνοεί τους χαμηλόμισθους και επιβαρύνει τους υψηλόμισθους: για μισθό 830 ευρώ θα λάβει κανείς 851,48 ευρώ σύνταξη, ενώ με μισθό 2.000 ευρώ μέσα σε 40 χρόνια η σύνταξη φτάνει τα 1.436,60 ευρώ.

Ενδεχόμενη κεφαλαιοποιητική λειτουργία του συστήματος θα ανατροφοδοτούσε διαφορετικά καθώς ο πρώτος θα έπαιρνε 632,32 ευρώ, ο δεύτερος 1.523,65 ευρώ. Με τον παρόντα τρόπο, η συμπλήρωση 40 χρόνων, και με εξαγορά πλασματικών, ενισχύει σημαντικά τη σύνταξη, ιδίως μετά τις βελτιώσεις στους συντελεστές αναπλήρωσης του νόμου Βρούτση για 36–40 χρόνια.

Ευνοημένοι θεωρούνται και ασφαλισμένοι με 15–20 χρόνια εργασίας και βασικό μισθό (~880 ευρώ), καθώς η εθνική σύνταξη (~436,40 ευρώ) αυξάνει το συνολικό ποσοστό αναπλήρωσης, σε αντίθεση με τους μακροχρόνιους με υψηλότερο μισθό. Αντίθετα, όσοι έχουν πάνω από 40 χρόνια ασφάλισης είναι αδικημένοι, αφού ο νόμος Βρούτση προβλέπει μόνο 0,5% προσαύξηση ανά επιπλέον έτος, ενώ μεταξύ 36–40 ετών η ετήσια αύξηση είναι 2,55%.

Στους μη μισθωτούς, υψηλή ασφαλιστική κατηγορία και υψηλότερες εισφορές οδηγούν σε καλύτερες συντάξεις: Ο χρόνος υποβολής της αίτησης (δεύτερο εξάμηνο) μπορεί να προσθέσει έως και 50 ευρώ το μήνα στο ποσό σύνταξης.

Αναλυτικά τα 3 βασικά βήματα για γρήγορη συνταξιοδότηση:

1. Ανακεφαλαίωση ενσήμων μέσω ηλεκτρονικής αίτησης στον ΕΦΚΑ έως δύο χρόνια πριν. Για πρώην ΙΚΑ: ηλεκτρονικά· για άλλους φορείς: χειρόγραφα πιστοποιητικά, χρήσιμα σε διαδοχική ασφάλιση.
2. Εξαγορά πλασματικών ετών κατάλληλα, ώστε να συμπληρωθεί χρόνος και ηλικία (π.χ. 33–34 έτη + εξαγορά → 40 χρόνια → ηλικία 62).
3. Τακτοποίηση οφειλών: μη μισθωτοί πρέπει να εξοφλήσουν έως 30.000 € (επαγγελματίες) ή 10.000 € (αγρότες). Πληρωμή εφάπαξ ή σε 60 δόσεις, με κρατήσεις έως 60%. Απαιτείται άρση τραπεζικού απορρήτου και κατάθεση μέχρι 12.000 € (ή 6.000 € για πρώην ΟΓΑ).

Η μητέρα της είχε πεθάνει το 2015 στην Ιταλία, με τη σορό να μεταφέρεται αμέσως στο Μαρόκο, όπου και ετάφη. Μέχρι τότε η ηλικιωμένη πήγαινε συχνά η ίδια στα γραφεία του ΙΝPS για να παραλάβει τη σύνταξή της. Μετά τον θάνατό της, η κόρη συνέχισε να εμφανίζεται στη θέση της, πείθοντας τους υπαλλήλους ότι η συνταξιούχος ζούσε ακόμη.

Τα χρήματα της σύνταξης κατατίθεντο κάθε μήνα σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό που η γυναίκα διατηρούσε μαζί με τη μητέρα της. Σε διάστημα δέκα ετών κατάφερε να εισπράξει συνολικά 120.000 ευρώ χωρίς να ενημερώσει τις αρμόδιες Αρχές.

Με το πέρασμα του χρόνου οι υπάλληλοι άρχισαν να υποψιάζονται, καθώς για δέκα χρόνια δεν είχαν καμία προσωπική επαφή με τη δικαιούχο της σύνταξης, παρά μόνο με την κόρη της. Η υπόθεση διαβιβάστηκε στην οικονομική αστυνομία της Ιταλίας, η οποία ξεκίνησε έρευνες.

Διαπιστώθηκε ότι εκτός από την απόκρυψη του θανάτου υπήρχαν και ψευδή πιστοποιητικά που βεβαίωναν την ύπαρξη της συνταξιούχου. Οι Αρχές προχώρησαν σε προληπτική δέσμευση των 120.000 ευρώ, καθώς και στην κατάσχεση ενός αυτοκινήτου Mercedes που ανήκε στην 66χρονη, σύμφωνα με την Corriere della Sera.

Η γυναίκα είναι πλέον κατηγορούμενη για απάτη σε βάρος του κράτους, ενώ η υπόθεση ερευνάται περαιτέρω από τις αρμόδιες Αρχές.

Για τη μεγάλη πλειοψηφία, όμως, το ισχύον όριο για πλήρη σύνταξη παραμένει το 62ο έτος, εφόσον συμπληρώνονται 40 έτη ασφάλισης. Η προετοιμασία για συνταξιοδότηση πρέπει να ξεκινά δύο χρόνια πριν την υποβολή της αίτησης, με βασικό εργαλείο την εξαγορά πλασματικών ετών.

Οι βασικές ενέργειες πριν από την υποβολή αίτησης

Σύμφωνα με τους ειδικούς, υπάρχουν τρία κρίσιμα βήματα που μπορούν να οδηγήσουν σε ταχύτερη και αποτελεσματικότερη συνταξιοδότηση:

Η διαδικασία ξεκινά με την ανακεφαλαίωση των ενσήμων, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του ΕΦΚΑ. Η αίτηση γίνεται έως και δύο χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση και αφορά μόνο τους πρώην ασφαλισμένους του ΙΚΑ. Για τους υπόλοιπους, απαιτείται χειρόγραφη βεβαίωση, ιδίως στην περίπτωση διαδοχικής ασφάλισης, κάτι που αφορά τουλάχιστον τους μισούς εργαζομένους.

Η ανακεφαλαίωση ολοκληρώνεται σε περίπου έξι μήνες, εκτός αν πρόκειται για περιοχές με γνωστή καθυστέρηση, όπως κάποια υποκαταστήματα της Αττικής.

2. Εξαγορά πλασματικών ετών ασφάλισης
Η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι για όσους έχουν 33 ή 34 πραγματικά έτη και επιθυμούν έξοδο στα 62. Το κόστος εξαγοράς ανέρχεται στο 20% του μισθού και αυξήθηκε μετά την αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού στα 880 ευρώ.

Έτσι, το ετήσιο κόστος φτάνει τα 2.122 ευρώ ή 6.336 ευρώ για τρία έτη εξαγοράς. Για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, η τιμή εξαρτάται από την ασφαλιστική κατηγορία, κυμαινόμενη από 244 έως 659 ευρώ το μήνα. Η επιλογή χαμηλότερης κατηγορίας μειώνει το κόστος χωρίς να επηρεάζει ουσιαστικά τη σύνταξη, ειδικά αν στόχος είναι μόνο η θεμελίωση δικαιώματος.

Οι συνταξιούχοι επαγγελματίες μπορούν από το 2022 να συνεχίσουν να εργάζονται χωρίς περικοπή σύνταξης, γεγονός που τους δίνει δυνατότητα διπλού εισοδήματος. Περίπου δύο στους τρεις παραμένουν ενεργοί μετά τη συνταξιοδότηση.

Η εξαγορά μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ, με έκπτωση 2% ανά έτος, είτε μέσω παρακράτησης από τη μηνιαία σύνταξη. Η αίτηση γίνεται ταυτόχρονα με την ψηφιακή αίτηση συνταξιοδότησης. Οι ειδικοί συνιστούν προσεκτικό σχεδιασμό λίγο πριν από την υποβολή της αίτησης, για αποφυγή άσκοπων δαπανών.

Οι μη μισθωτοί ασφαλισμένοι, για να υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης, πρέπει να έχουν τακτοποιήσει τις οφειλές τους προς τον ΕΦΚΑ. Το ανώτατο όριο είναι 30.000 ευρώ για τους επαγγελματίες και 10.000 ευρώ για τους αγρότες. Η εξόφληση μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε σε 60 δόσεις, με παρακράτηση έως και 60% του ποσού της σύνταξης.

Για να γίνει δεκτή η αίτηση, πρέπει οι τραπεζικές καταθέσεις να μην υπερβαίνουν τις 12.000 ευρώ συνολικά ή τις 6.000 ευρώ αν πρόκειται για αποκλειστική οφειλή προς τον πρώην ΟΓΑ. Εφόσον εγκριθεί η αίτηση, εφαρμόζεται παρακράτηση σύνταξης μέχρι το χρέος να πέσει από τις 30.000 στις 20.000 ευρώ ή από τις 10.000 στις 6.000 ευρώ αντίστοιχα. Από το σημείο αυτό και μετά, το υπόλοιπο ρυθμίζεται σε 60 μηνιαίες δόσεις.

Πολλοί ασφαλισμένοι εντάσσουν τα χρέη τους σε εξωδικαστικούς μηχανισμούς, ωστόσο ο ΕΦΚΑ δεν αναγνωρίζει πάντα αυτές τις ρυθμίσεις κατά την αξιολόγηση της αίτησης, προκαλώντας καθυστερήσεις. Για αυτόν τον λόγο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και έλεγχος όλων των οικονομικών εκκρεμοτήτων πριν την έναρξη της διαδικασίας συνταξιοδότησης.

Παρά τις νομοθετικές παρεμβάσεις, όπως ο νόμος 4336/2015, που στόχευαν στην εναρμόνιση των ορίων ηλικίας, η πρόωρη συνταξιοδότηση παραμένει εφικτή για πολλές κατηγορίες ασφαλισμένων. Κυρίως οι γυναίκες επωφελούνται από μεταβατικές διατάξεις, που διατηρούν παραθυράκια πρόωρης εξόδου, ακόμη και μετά την τυπική εναρμόνιση των ορίων από το 2021.

Η εικόνα είναι διαφορετική σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Ιταλία, οι γυναίκες βγαίνουν στη σύνταξη στα 62 έτη και οι άνδρες στα 63, ενώ στη Σουηδία τα όρια είναι 64,5 και 65,5 έτη αντίστοιχα. Οι χώρες αυτές καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής ηλικιωμένων εργαζομένων στην αγορά, γεγονός που υποστηρίζει τη βιωσιμότητα των συστημάτων τους.

Στην Ελλάδα, από το 2027, η ηλικία συνταξιοδότησης θα συνδέεται με το προσδόκιμο ζωής. Όσο αυξάνεται η προσδοκώμενη διάρκεια ζωής, τόσο θα επιμηκύνεται και το όριο ηλικίας για την πλήρη σύνταξη. Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να επηρεάσει όσους στοχεύουν στη σύνταξη στα 62 ή στα 67, οι οποίοι πιθανόν να χρειαστεί να περιμένουν 1-2 επιπλέον έτη.

Η γήρανση του πληθυσμού θέτει το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας υπό πίεση. Με τη συνεχή αύξηση των συνταξιούχων και μειωμένη ανανέωση του εργατικού δυναμικού, αυξάνονται οι χρηματοδοτικές ανάγκες του συστήματος. Η προοπτική νέων μεταρρυθμίσεων μοιάζει αναπόφευκτη, ώστε να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των συντάξεων.

Ο οδηγός περιλαμβάνει όλα τα βασικά δεδομένα για την ηλικία συνταξιοδότησης, τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης, τις διαφορές πλήρους και μειωμένης σύνταξης, καθώς και τις κρίσιμες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται.

Πλήρης σύνταξη: βασικές προϋποθέσεις

Για την πλήρη σύνταξη γήρατος, ο ασφαλισμένος πρέπει να έχει:

• Συμπληρώσει συγκεκριμένο όριο ηλικίας

• Πραγματοποιήσει επαρκή αριθμό ημερών ασφάλισης

Οι επιλογές για πλήρη σύνταξη είναι οι εξής:

• Στα 67 έτη με τουλάχιστον 4.500 ή 6.000 ημέρες ασφάλισης

• Στα 62 έτη με 12.000 ημέρες ασφάλισης

• Στα 62 έτη με 4.500 ημέρες, εκ των οποίων 3.600 βαρέα ένσημα

Για ασφαλισμένους με 10.500, 10.000 ή 5.500 ημέρες ασφάλισης με ανήλικο τέκνο, ισχύουν ειδικές ρυθμίσεις ηλικιακού ορίου.

Πριν την υποβολή αίτησης, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ενημερώνονται για τα ισχύοντα όρια ηλικίας μέσω του ασφαλιστικού τους φορέα ή του ΚΕΠΕΑ.

Μειωμένη σύνταξη: απαιτήσεις

Για μειωμένη σύνταξη ισχύουν:

• Ηλικία 62 ετών και

• 4.500 ημέρες ασφάλισης, με προϋπόθεση 100 ημέρες κατ’ έτος την τελευταία πενταετία

Για όσους πρωτοασφαλίστηκαν μετά την 1/1/1993, ισχύει η ειδική διάταξη των 750 ημερών την τελευταία πενταετία.

Πώς διαμορφώνεται το ποσό σύνταξης

Η εθνική σύνταξη ανέρχεται σε:

• 384 ευρώ για 20 έτη ασφάλισης και 40 έτη διαμονής στην Ελλάδα

• 345,60 ευρώ για 15 έτη ασφάλισης

Η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται βάσει:

• Συνολικού χρόνου ασφάλισης

• Μέσου μισθού από το 2002 έως τη συνταξιοδότηση

• Επιπλέον προσαυξήσεων για υψηλότερες εισφορές (π.χ. βαρέα, ΔΕΚΟ, παράλληλη ασφάλιση)

Καταγραφή και επιβεβαίωση ημερών ασφάλισης

Το πρώτο βήμα για τον υποψήφιο συνταξιούχο είναι η καταγραφή του συνολικού χρόνου ασφάλισης. Από το 2002 και μετά, αυτό γίνεται ηλεκτρονικά. Πριν το 2002, απαιτείται χειρόγραφη επιβεβαίωση.

Ο ασφαλισμένος πρέπει να ζητήσει επίσημη καταμέτρηση από τον φορέα του, ώστε να χαράξει την πιο συμφέρουσα διαδρομή προς τη σύνταξη.

Διασφάλιση μειωμένης σύνταξης

Για μειωμένη σύνταξη στα 62 με 4.500 ημέρες, απαιτείται ασφαλιστικός δεσμός: 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος μεταξύ 57ου και 61ου έτους.

Αυτός ο χρόνος δεν εξαγοράζεται· καλύπτεται μόνο από ταμείο ανεργίας ή αυτασφάλιση, η οποία προϋποθέτει 3.000 ημέρες και αίτηση εντός ενός έτους από τη διακοπή εργασίας.

Η μείωση είναι 0,5% για κάθε μήνα νωρίτερα από τα 67, δηλαδή 30% για πέντε έτη.

Συμπλήρωση των 4.500 και 6.000 ημερών

Η συμπλήρωση των 4.500 ημερών (15 έτη) αποτελεί κατώτατο όριο συνταξιοδότησης. Για χρήση πλασματικών ετών, απαιτούνται τουλάχιστον 3.600 ημέρες πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης.

Εάν οι πραγματικές ημέρες είναι κάτω από 3.600, απαιτείται αυτασφάλιση, με αίτηση επίσης εντός έτους από τη διακοπή εργασίας.

Οι άνδρες μπορούν να χρησιμοποιήσουν πλασματικά μόνο τη στρατιωτική θητεία, ασθένεια και ανεργία.

Η συμπλήρωση των 6.000 ημερών (20 έτη) είναι κρίσιμη, καθώς εξασφαλίζει ολόκληρη την εθνική σύνταξη (384 ευρώ), ενώ στα 15 έτη είναι μειωμένη κατά 2% ανά έτος.

Διάταξη βαρέων – πλήρης σύνταξη στα 62

Για πλήρη σύνταξη στα 62 έτη με 4.500 ημέρες και 3.600 βαρέα ένσημα, απαιτούνται 1.000 βαρέα ένσημα την τελευταία 17ετία. Χωρίς αυτά, το δικαίωμα χάνεται και η σύνταξη μετατίθεται στα 67.

Βαρέα επαγγέλματα: εναλλακτική επιλογή

Οι ασφαλισμένοι στα βαρέα επαγγέλματα μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με τις γενικές διατάξεις, λαμβάνοντας προσαύξηση 0,27% για κάθε έτος βαρέας απασχόλησης, λόγω αυξημένων εισφορών.

Απασχόληση συνταξιούχων: υποχρεώσεις και επιπτώσεις

Όσοι εργάζονται ή αυτοαπασχολούνται ως συνταξιούχοι, πρέπει να το δηλώνουν στον ΕΦΚΑ. Σε διαφορετική περίπτωση, επιβάλλεται καταλογισμός ποσών με επιτόκιο 4,56%. Εάν δηλωθεί κανονικά, η σύνταξη μειώνεται κατά 60% για όσο διαρκεί η απασχόληση.

Προσοχή στην ημερομηνία υποβολής αίτησης

Το δικαίωμα σύνταξης ξεκινά την πρώτη του επόμενου μήνα από την υποβολή της αίτησης.

Η αίτηση για επικουρική σύνταξη πρέπει να υποβάλλεται ταυτόχρονα με την κύρια, αλλιώς υπάρχει απώλεια αναδρομικών ποσών.

Από την 1η Ιανουαρίου 2025, με την αναπροσαρμογή των κύριων συντάξεων αλλά και της κατώτατης παροχής στους ανασφάλιστους υπερηλίκους που χορηγεί ο ΟΠΕΚΑ, θεμελιώνεται δικαίωμα για όλους όσοι έχουν φτάσει τα 67 έτη και δεν εισπράττουν καμία σύνταξη ή ενίσχυση που να υπερβαίνει το ποσό των 360 ευρώ μηνιαίως.

Η νέα μηνιαία παροχή για τους ανασφάλιστους υπερήλικες, όπως αναφέρεται στον επίσημο οδηγό του πολίτη, ανέρχεται πλέον στα 409,13 ευρώ.

Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία επιβεβαιώνεται ότι δικαιούχοι της σύνταξης αυτής είναι και οι πολίτες που αδυνατούν να συνταξιοδοτηθούν λόγω ασφαλιστικών οφειλών.

Το μοντέλο που υιοθέτησε η Δανία αποτελεί τον οδικό χάρτη που θα ακολουθήσουν σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας από το 2027. Ο βασικός λόγος αυτών των αλλαγών είναι η σύνδεση των ηλικιακών ορίων με το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65, ώστε να προστατευθεί το ασφαλιστικό σύστημα από τις πιέσεις του δημογραφικού προβλήματος, δηλαδή τη γήρανση του πληθυσμού και τη μείωση του ενεργού εργατικού δυναμικού λόγω της υπογεννητικότητας.

Μηχανισμός προστασίας του ασφαλιστικού συστήματος

Η εξάρτηση των ορίων συνταξιοδότησης από το προσδόκιμο ζωής λειτουργεί ως ασφαλιστική δικλείδα για τη διατήρηση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος και την αποφυγή μελλοντικών εκρηκτικών αυξήσεων στη δαπάνη των συντάξεων.

Η ελληνική εφαρμογή της νέας ρύθμισης

Στην Ελλάδα, η πρώτη αναθεώρηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2026. Από το 2027, η χώρα θα εφαρμόσει για πρώτη φορά τον μηχανισμό σύνδεσης με το προσδόκιμο ζωής για άτομα άνω των 65 ετών.

Αν ακολουθηθεί πλήρως το δανέζικο πρότυπο, οι εργαζόμενοι άνω των 55 ετών ενδέχεται να μη θιγούν από την αύξηση των ορίων, ενώ οι νεότεροι ασφαλισμένοι κάτω των 55 πιθανόν να αντιμετωπίσουν αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησής τους. Το μέγεθος της επίδρασης θα εξαρτηθεί από τα σημερινά όρια συνταξιοδότησης, τα οποία στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με τη Δανία.

Η σημερινή εικόνα συνταξιοδότησης σε Ελλάδα και ΟΟΣΑ

Στην Ελλάδα, η μέση ηλικία αποχώρησης για τις γυναίκες είναι 59,7 έτη, ενώ για τους άνδρες 63,2 έτη. Αντίστοιχα, ο μέσος όρος στις χώρες του ΟΟΣΑ διαμορφώνεται στα 63,1 έτη για τις γυναίκες και στα 64,4 έτη για τους άνδρες.

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ για το 2024, η εφαρμογή του συστήματος στην Ελλάδα μπορεί να γίνει με μία από τις τρεις διαφορετικές αναλογίες:

Σχέση 1 προς 1: Κάθε επιπλέον έτος αύξησης του προσδόκιμου ζωής συνεπάγεται ισόποση αύξηση ενός έτους στο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
Σχέση 1 προς 2/3: Για κάθε έτος αύξησης προσδόκιμου ζωής, το όριο ηλικίας θα ανεβαίνει κατά 8 μήνες.
Σχέση 1 προς 1/3: Η αύξηση των ηλικιακών ορίων θα φτάνει τους 4 μήνες ανά έτος ανόδου του προσδόκιμου ζωής.