Μετά το πέρας των συσκέψεων, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Ολοκληρώσαμε μία σειρά συναντήσεων με τον ρυθμιστή, τους διαχειριστές και εκπροσώπους του κλάδου ενέργειας. Επιβεβαιώθηκε η πλήρης επάρκεια των ενεργειακών αποθεμάτων, ενώ συγχρόνως διαπιστώθηκε ότι έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ευστάθεια του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας τις επόμενες ημέρες, κατά τις οποίες αυξάνονται οι ΑΠΕ και μειώνεται η κατανάλωση λόγω Πάσχα.

Σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας, η Ελλάδα διατηρεί την επάρκεια εφοδιασμού της, χάρη στον έγκαιρο σχεδιασμό, τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και τη στενή συνεργασία όλων των φορέων.

Και αυτό, ανεξάρτητα από τη σταδιακή αποδέσμευση 2 εκατ. βαρελιών πετρελαιοειδών από τα αποθέματά μας που υπερκαλύπτουν τις υποχρεώσεις μας, στο πλαίσιο της δέσμευσης της χώρας μας ως μέλους του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.

Παρακολουθούμε διαρκώς τις εξελίξεις και βρισκόμαστε σε πλήρη ετοιμότητα και εγρήγορση, ώστε να διασφαλίσουμε την ομαλή λειτουργία της αγοράς και την προστασία των καταναλωτών. Η ενεργειακή ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια και αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα της Κυβέρνησης».

Ο κ. Παπασταύρου χαρακτήρισε τον Κάθετο Διάδρομο «ένα πολυσύνθετο, απαιτητικό εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο, με στρατηγική σημασία για τη σταθερότητα στην περιοχή». Όπως ανέφερε, «δεν έχει υπάρξει κοινό προϊόν που μπαίνει στην Ελλάδα και φτάνει στην Ουκρανία», επισημαίνοντας ότι στο εγχείρημα παρεμβαίνουν πέντε ρυθμιστικές αρχές και «το προϊόν πρέπει να γίνει ελκυστικό» – που σημαίνει ότι η συνεργασία είναι απαραίτητη

Αναφερόμενος στο κόστος, τόνισε ότι «ο Κάθετος Διάδρομος αντιστρέφει κάτι που ίσχυε για δεκαετίες», σημειώνοντας ότι το κόστος έπεσε από το 9,90 στο 7,50 - «δεν έπεσε μόνο του, ήθελε συζήτηση και μία έννοια συνεργασίας»

Όπως είπε, «οι πάντες στην περίπτωση αυτή βλέπουν το “δάσος” και το προϊόν είναι ανταγωνιστικό», παραδεχόμενος ωστόσο ότι «δεν έχουμε καταφέρει να έχουμε την ίδια ανταγωνιστικότητα στην τιμή του route 2 και r

Ο υπουργός αναγνώρισε ότι «υπάρχει παιδική ασθένεια», υπογραμμίζοντας ότι «είναι απαιτητικό έργο και χρειάζεται επιμονή», σε ένα περιβάλλον όπου «ο κανονισμός από την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο είναι πια επίσημος στην ΕΕ». Όπως μετέφερε, «η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου μπορεί να έχει πιο μεγάλη σημασία από ό,τι το ΝΑΤΟ, εκτιμούν οι άνθρωποι από τη διοίκηση Τραμπ», διαβεβαιώνοντας ότι «για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου είναι πρώτη προτεραιότητα».

Για την Ελλάδα, τόνισε ότι «είναι κάτι ευρύτερο, είναι εθνικής σημασίας, είναι κάτι το στρατηγικό, η χώρα γίνεται πύλη εισόδου». Όπως είπε, «χρειάζεσαι αξιόπιστους εταίρους - από το 2027 δεν θα έχουμε ρωσικό φυσικό αέριο», όπως αποφάσισε η ΕΕ, άρα «πρέπει κάπως να το αντικαταστήσουμε», σημειώνοντας ότι «η συνεργασία στο ενεργειακό είναι μια γέφυρα συνεργασίας για ΗΠΑ και Ευρώπη». «Τώρα η Ελλάδα είναι μέρος της αλυσίδας», πρόσθεσε.

Ερωτηθείς για τις συμβάσεις με τη Chevron, δήλωσε ότι «ο τομέας των υδρογονανθράκων είναι σημαντικός», σημειώνοντας ότι «το Ελεγκτικό Συνέδριο ενέκρινε τις τέσσερις συμβάσεις», απομένει «το στάδιο της υπογραφής τις επόμενες δύο εβδομάδες» και στη συνέχεια «πάνε στη Βουλή». Όπως ανέφερε, «σε λιγότερο από 11 μήνες θα έχουμε καταλήξει», ενώ, «το φθινόπωρο του 2026 ξεκινούν οι έρευνες».

Πρόσθεσε ότι παρά τον θόρυβο με το MoU της τουρκικής κυβέρνησης με τη Λιβύη, αυτό «σεβόταν απόλυτα τη μέση γραμμή», επισημαίνοντας πως «αν η γεώτρηση στο οικόπεδο 2 στο Ιόνιο είναι επιτυχής, η επένδυση θα είναι 2 δισ. ευρώ». Όπως είπε, «το κρίσιμο για τη Chevron δεν είναι οι φωνές αντιδράσεων», αλλά αν τα κοιτάσματα τους δίνουν προσδοκία κέρδους - και αυτό ισχύει.

Για το καλώδιο GSI και τις ενστάσεις της Κύπρου, σημείωσε ότι «υπήρχαν αμφίσημα μηνύματα το δεύτερο μισό του 2025», προσθέτοντας όμως πως «υπάρχει ομόθυμη απόφαση από τις κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου να προχωρήσουμε». Υπογράμμισε ότι «οι διασυνδέσεις παίζουν πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο», τονίζοντας ότι «η μεγάλη εικόνα μας δείχνει μεγαλύτερη διασύνδεση και αυτό είναι θετικό».

Τέλος, αναφερόμενος στο κόστος του αγροτικού ρεύματος, δήλωσε ότι «είμαστε κοντά σε διευθέτηση για το υψηλό ενεργειακό κόστος της αγοράς», διευκρινίζοντας ότι «θέλουμε να προχωρήσουμε, αλλά πάντα σε συμμόρφωση με το κοινοτικό πλαίσιο».

Αφού υπογράμμισε ότι οι σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου είναι αδιάρρηκτες, αποτελούν θεμέλιο του ελληνισμού και βρίσκονται υπεράνω από οποιοδήποτε έργο, σημείωσε ότι η πρόοδος του κολλάει σε μία διαρκή αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του. Ενώ σε ερώτηση σχετικά με τοποθετήσεις περί εκβιασμού από την πλευρά του ΑΔΜΗΕ ο κ. Παπασταύρου τόνισε: «Το 51 % του ΑΔΜΗΕ ανήκει στην Ελληνική Δημοκρατία. Η Ελληνική Δημοκρατία δεν εκβιάζει, μιλάει μόνο θεσμικά».

«Είναι ένα έργο στρατηγικής σημασίας που θα βάλει τέρμα στην απομόνωση της Κύπρου, θα βοηθήσει να μειωθούν οι τιμές της ενέργειας στην Κύπρο, ένα έργο που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαΐκή Ένωση με 657 εκατομμύρια. Και προφανώς για να το χρηματοδοτεί η Ευρωπαΐκή Ένωση το θεωρεί οικονομικά βιώσιμο. Ελλάδα και Κύπρος ζήτησαν την χρηματοδότηση αυτή άρα και οι δύο χώρες θεωρούν ότι είναι οικονομικά βιώσιμο. Έχει κοστίσει μέχρι τώρα 300 εκατομμύρια ευρώ που έχει πληρώσει εξολοκλήρου ο ΑΔΜΗΕ. Για αυτό το έργο έχουμε διαρκώς αλληλοσυγκρουόμενα μηνύματα από την κυπριακή πλευρά. Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, ακόμα και μετά από την συνάντηση του κ. Χριστοδουλίδη με τον κ.Μητσοτάκη αμφισβητεί επί της αρχής την βιωσιμότητα του έργου. Λες και ένας υπουργός δεσμεύεται μόνο από τις συμφωνίες που έχει υπογράψει εκείνος», πρόσθεσε ο κ. Παπασταύρου. Ανέφερε ακόμη ότι στο επόμενο συμβούλιο υπουργών Ενέργειας θα συζητήσει το θέμα με τον κύπριο ομόλογό του.

Σε ερώτηση σχετικά με τις τιμές της ενέργειας ο υπουργός ανέφερε ότι η τιμή του ρεύματος είναι μεν υψηλή αλλά το Σεπτέμβριο υποχώρησε στο επίπεδο του Σεπτεμβρίου του 2021 και η μείωση αυτή διατηρήθηκε παρά την άνοδο της χονδρικής τιμής. Τόνισε δε ότι η εγκατάσταση των έξυπνων μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας θα περιορίσει σημαντικά την δυνατότητα ρευματοκλοπής. Σε ερώτηση για το κόστος του ρεύματος για τις επιχειρήσεις ανέφερε ότι για μέν τις μικρομεσαίες υπήρξε πρόγραμμα επιδότησης για το αυξημένο κόστος ενέργειας την περασμένη άνοιξη ενώ για τις μεγάλες επιχειρήσεις παρέπεμψε σε ανακοινώσεις του πρωθυπουργού αύριο κατά την γενική συνέλευση του ΣΕΒ.

Τέλος, σημείωσε ότι η σύμβαση με τη Chevron για την παραχώρηση των θαλάσσιων περιοχών για έρευνες υδρογονανθράκων θα υποβληθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο ως το τέλος του Νοεμβρίου και θα ακολουθήσει η κατάθεση στην Βουλή για κύρωση προκειμένου οι σεισμικές και γεωφυσικές έρευνες να ξεκινήσουν το 2026. "Πρέπει να κάνουμε υπομονή για να δούμε αν υπάρχουν εμπορικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες. Αν ο στόχος επιτευχθεί αυτό θα οδηγήσει όλους τους Έλληνες και τις Ελληνίδες σε άλλο επίπεδο ζωής», κατέληξε ο υπουργός.

Όπως ανέφερε, το 2005 το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας παραγόταν από λιγνίτη, ενώ σήμερα οι ΑΠΕ βρίσκονται κοντά στο 60% με τον λιγνίτη να έχει περιοριστεί στο 9% ενώ υπογράμμισε ότι ο μετασχηματισμός αυτός έγινε σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη χώρα λόγω της οικονομικής κρίσης.

Αναφερόμενος στον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου σημείωσε τις επενδύσεις σε διασυνοριακές διασυνδέσεις. Τόνισε ότι η Ελλάδα σε συνεργασία με την Κύπρο διαμορφώνουν τη στρατηγική για την ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών καθώς και την πρόοδο στην διασύνδεση με την Αίγυπτο. Υπογράμμισε ιδιαίτερα τη σημασία του κάθετου διαδρόμου φυσικού αερίου (από την Ελλάδα προς την Κεντρική Ευρώπη και την Ουκρανία) για την ευημερία στην περιοχή αλλά και για τον ευρύτερο μετασχηματισμό της, τονίζοντας τη σημασία της ρυθμιστικής εναρμόνισης κατά μήκος του αγωγού προκειμένου να διευκολυνθεί η διαμετακόμιση αερίου. Όπως είπε, η Ελλάδα μπορεί να εξάγει έως και 8 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου το χρόνο ενώ το 2019-2020 οι εξαγωγές ήταν μηδέν.

Αναφέρθηκε επίσης στην υποχώρηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας το φετινό καλοκαίρι σε σχέση με την απαράδεκτη, όπως είπε, κατάσταση που παρατηρήθηκε πέρυσι όταν οι τιμές στον ευρωπαϊκό Νότο ήταν 2-3 φορές υψηλότερες από τον Βορρά. Γεγονός που οφείλεται στην ενεργοποίηση της ομάδας εργασίας που πρότεινε η ελληνική κυβέρνηση στην Κομισιόν τον περασμένο Μάρτιο.

Ο Josh Huck, στέλεχος της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα σημείωσε ότι το βασικό δίδαγμα από τις εξελίξεις των τελευταίων ετών είναι ο κίνδυνος της υπερεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, ο οποίος πρέπει να αντιμετωπιστεί. Επανέλαβε τη στήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης προς τον κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου που "σπάει" το μονοπώλιο της Ρωσίας και εισάγει τον ανταγωνισμό στην περιοχή και τον σταθμό Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (ΥΦΑ) στην Αλεξανδρούπολη ενώ αναφέρθηκε και στην αμερικανική στήριξη προς τα ναυπηγεία Ελευσίνας για τη συντήρηση πλοίων μεταφοράς ΥΦΑ.

Ο αναπληρωτής υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Georgi Samandov, παρουσίασε τους πυλώνες της ενεργειακής πολιτικής της γειτονικής χώρας που είναι η περαιτέρω ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, η αντλησιοταμίευση, οι διασυνοριακές διασυνδέσεις ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, τα φωτοβολταϊκά, η αποθήκευση ενέργειας και η επένδυση στην ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών.

Ο διευθύνων σύμβουλος της RCI Holding Dan Stratan, μίλησε για τις προοπτικές ανάπτυξης των data centers στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή, σημειώνοντας την προοπτική να συμμετέχουν στην αγορά όχι μόνο ως καταναλωτές αλλά και ως πάροχοι υπηρεσιών ευελιξίας με την υιοθέτηση καινοτόμων λύσεων.

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Enaon (διαχειρίζεται τα δίκτυα διανομής φυσικού αερίου στην Ελλάδα) Barbara Morgante, σημείωσε την αύξηση του ενδιαφέροντος των καταναλωτών για το αέριο καθώς πέρυσι υπεβλήθησαν 31.000 αιτήσεις σύνδεσης στο δίκτυο ενώ φέτος προβλέπεται να φθάσουν κοντά στις 50.000.

Η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ Maria Rita Galli, ανάφερε ότι με τις επενδύσεις μεγάλης κλίμακας που υλοποιούνται, η χώρα μας θα μπορεί από φέτος να εξάγει έως 8 δισ. κυβικά μέτρα αερίου τνο χρόνο στην περιοχή ενώ παράλληλα καλύπτεται η αυξημένη ζήτηση για φυσικό αέριο τόσο για ηλεκτροπαραγωγή όσο και από τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά. Σημείωσε δε  ότι η ενεργειακή μετάβαση στηρίζεται στις επενδύσεις στον τομέα του φυσικού αερίου (μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και αγωγούς) που διασφαλίζουν την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες που εκλείπουν οι ΑΠΕ.

Στη συνεδρίαση συμμετέχουν ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια και τη Στέγαση, Dan Jorgensen, ο Γενικός Διευθυντής της Ενεργειακής Κοινότητας, Artur Lorkowski καθώς και 16 υπουργοί και αναπληρωτές υπουργοί από 10 χώρες της περιοχής.

"Η περιοχή μας ήταν, και εξακολουθεί να είναι, ένα μέρος της Ευρώπης που δεν είναι πλήρως ενσωματωμένο. Αυτό αποτελεί δομικό μειονέκτημα για όλους τους πολίτες μας και έχει πλέον συνειδητοποιηθεί από όλα τα συμμετέχοντα μέρη", τόνισε ο κ. Παπασταύρου και πρόσθεσε:

"Νομίζω ότι πρέπει να είμαστε περήφανοι για την πρόοδο που έχουμε σημειώσει στον τομέα του φυσικού αερίου, με τον κάθετο διάδρομο. Δεν εξαρτώμαστε πλέον από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά έχουμε υγροποιημένο φυσικό αέριο που μεταφέρεται δια θαλάσσης από το νότο και φτάνει μέχρι την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, ένας τομέας που είναι τεχνικά πολύπλοκος, αυστηρά ρυθμισμένος και συνεχώς μεταβαλλόμενος. Αλλά αυτή είναι η στιγμή για την περιοχή μας να καλύψει το χάσμα, για την ευημερία των πολιτών μας και ολόκληρης της περιοχής".

Ο Επίτροπος Dan Jorgensen στάθηκε στην ανάγκη απανθρακοποίησης της οικονομίας και διακοπής των εισαγωγών ενέργειας από τη Ρωσία, σύμφωνα με την σχετική πρόταση της Κομισιόν που ανακοινώθηκε τον περασμένο μήνα και προβλέπει σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών έως το τέλος του 2027.

"Από το 2022, βρισκόμαστε σε διαδικασία μείωσης της εξάρτησής μας από τα ρωσικά καύσιμα, ιδίως το φυσικό αέριο, αλλά και τον άνθρακα και το πετρέλαιο. Το 2022, το 51% του άνθρακα που χρησιμοποιούσαμε στην ΕΕ προερχόταν από τη Ρωσία. Σήμερα, το ποσοστό αυτό είναι μηδενικό. Το 27 % του πετρελαίου μας προερχόταν από τη Ρωσία. Σήμερα, το ποσοστό αυτό είναι 3 %. Το 45 % του φυσικού αερίου μας προερχόταν από τη Ρωσία. Σήμερα, το ποσοστό αυτό είναι 13 %. Αλλά ακόμη και το 13 % είναι υπερβολικό.

Δεν θα επιτρέψουμε πλέον στη Ρωσία να εκβιάζει τα κράτη μέλη και να χρησιμοποιεί την ενέργεια ως όπλο εναντίον μας. Επομένως, θα απαγορεύσουμε την εισαγωγή φυσικού αερίου από τη Ρωσία. Έχω υποβάλει τις νομοθετικές προτάσεις και τώρα βρίσκονται σε διαπραγμάτευση από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Ευχαριστώ την ελληνική κυβέρνηση για την αμέριστη υποστήριξή της σε αυτά τα θέματα", ανέφερε ο κ. Jorgensen. Υπογράμμισε επίσης την ανάγκη περαιτέρω διασύνδεσης των ενεργειακών αγορών της ΕΕ.

Ο Γενικός Διευθυντής της Ενεργειακής Κοινότητας, κ. Artur Lorkowski υπογράμμισε το ρόλο της Ελλάδας για την ενεργειακή τροφοδοσία των χωρών της περιοχής.

"Η Ελλάδα είναι ένα παράθυρο για τις χώρες της περιοχής προς την παγκόσμια αγορά ενέργειας και φυσικού αερίου, προς τις υποδομές που πρέπει να αναπτυχθούν. Και για την Ελλάδα, η στενή συνεργασία με την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, θα αποφέρει οικονομικά οφέλη", υπογράμμισε.

Σημείωσε ότι εκτός από τα οικονομικά οφέλη, η συνεργασία μπορεί να συμβάλει ώστε να αποφευχθούν "μπλακ άουτ" ενώ αναφέρθηκε και στις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους συμβαλλόμενους εταίρους, ώστε να δημιουργηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού. "Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο θα συνεχιστεί η συζήτηση για την τιμολόγηση του άνθρακα, για τη μείωση των εκπομπών, για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Και ελπίζω ότι με την υποστήριξη των κυβερνήσεων, ιδίως της κυβέρνησης της Ελλάδας, αλλά και με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αυτή η συζήτηση θα είναι επιτυχής", κατέληξε.

Υπενθυμίζεται ότι η συνθήκη για την ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας υπογράφηκε στην Αθήνα το 2005, με βασικό στόχο τη δημιουργία μιας ενοποιημένης αγοράς, την προσέλκυση επενδύσεων και την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης, μέσα από την ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο στους τομείς της Ενέργειας, του Περιβάλλοντος και της Ανταγωνιστικότητας.

Η Ενεργειακή Κοινότητα έχει 9 συμβαλλόμενα μέρη (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βόρεια Μακεδονία, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Σερβία, Ουκρανία, Κόσσοβο και -από το 2017- Γεωργία), ενώ καθεστώς παρατηρητή έχουν η Νορβηγία, η Αρμενία και η Τουρκία.

Η Ελλάδα συμμετέχει αδιαλείπτως στα όργανα της Ενεργειακής Κοινότητας με το καθεστώς της «συμμετέχουσας χώρας» με δικαίωμα λόγου αλλά όχι ψήφου, καθώς καλύπτεται από την διαμορφωμένη κοινή θέση της Ε.Ε.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος της Συνθήκης για την Ενεργειακή Κοινότητα. Εκπροσωπείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και είναι Mόνιμος Αντιπρόεδρος του Oργανισμού.