Από το 2003, τα περιουσιακά στοιχεία των συνταξιοδοτικών ταμείων στις χώρες του ΟΟΣΑ έχουν υπερτριπλασιαστεί, φθάνοντας τα 63,1 τρισ. δολάρια το 2024. Η εκτόξευση αυτών των μεγεθών συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία πολλά κράτη αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα χρέους και αναζητούν νέους τρόπους χρηματοδότησης των πολιτικών τους προτεραιοτήτων. Αυτή η πραγματικότητα έχει καταστήσει τα συνταξιοδοτικά ταμεία ευάλωτα στον «πειρασμό» της κρατικής παρέμβασης.

Ωστόσο, η επιβολή κατευθυνόμενων επενδύσεων μπορεί να κλονίσει τη λεπτή ισορροπία μεταξύ ρίσκου και απόδοσης, στην οποία βασίζεται η μακροχρόνια βιωσιμότητα των ταμείων.
«Τα συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν πλέον γιγαντωθεί και οι κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με οικονομικές πιέσεις… γίνεται όλο και πιο δελεαστικό να σκεφτούν ότι μπορούν να τα προσανατολίσουν προς διαφορετικούς πολιτικούς στόχους», σημείωσε στο CNBC ο Σεμπαστιάν Μπετερμιέ, επικεφαλής του International Centre for Pension Management (ICPM).

Το παγκόσμιο χρέος παραμένει κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας το 235% του παγκόσμιου ΑΕΠ, σύμφωνα με το ΔΝΤ. Σε αυτό συνέβαλαν οι δαπάνες της πανδημίας, όπως οι επιδοτήσεις και τα προγράμματα στήριξης, αλλά και οι αυξημένοι τόκοι εξυπηρέτησης δανείων. Σε αυτό το πλαίσιο, αρκετές κυβερνήσεις επιχειρούν ήδη να χρησιμοποιήσουν φορολογικά κίνητρα ή ρυθμιστικές επιταγές, ώστε να κατευθύνουν τις επενδύσεις των ταμείων σε εθνικές προτεραιότητες.

Παραδείγματα κρατικής παρέμβασης
Στην Αυστραλία, ο υπουργός Οικονομικών Τζιμ Τσάλμερς έχει προτείνει το εθνικό συνταξιοδοτικό ταμείο – αξίας 4,3 τρισ. δολαρίων – να ενισχύσει τις επενδύσεις του σε εγχώριες υποδομές και στέγη.
Στην Ιαπωνία, βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος ζήτησαν από το μεγαλύτερο ταμείο της χώρας να αυξήσει την έκθεσή του σε επενδύσεις venture capital.
Παρόμοιες συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη σε Βρετανία και Μαλαισία, όπου οι κυβερνήσεις επιδιώκουν μεγαλύτερη στήριξη σε εσωτερικές αναπτυξιακές ανάγκες.

Η τάση αυτή, όμως, εγείρει ερωτήματα για την ανεξαρτησία και την απόδοση των ταμείων. Η υπερβολική συγκέντρωση επενδύσεων σε εγχώριους κλάδους μπορεί να περιορίσει τη διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων και να εκθέσει τους ασφαλισμένους σε υψηλότερο κίνδυνο. Παράλληλα, η γραμμή που χωρίζει την επενδυτική στρατηγική από την πολιτική σκοπιμότητα γίνεται όλο και πιο θολή.

Το παράδειγμα της Νότιας Κορέας το 2015 είναι χαρακτηριστικό. Το εθνικό συνταξιοδοτικό ταμείο, ως μεγάλος μέτοχος της Samsung C&T, ψήφισε υπέρ μιας αμφιλεγόμενης συγχώνευσης με την Cheil Industries. Μετέπειτα έρευνες αποκάλυψαν κυβερνητικές πιέσεις για την έγκριση της συμφωνίας, κρίσιμης για τη διατήρηση του οικογενειακού ελέγχου στη Samsung. Το αποτέλεσμα ήταν σημαντικές απώλειες για τους ασφαλισμένους, καθώς το μερίδιο του ταμείου έχασε αξία.

«Όταν παρεμβαίνεις σε ένα σύστημα που έχει σχεδιαστεί με προσοχή για να εξισορροπεί ρίσκο και απόδοση, υπονομεύεις τη λειτουργία του σε βάθος χρόνου», προειδοποιεί ο Μπετερμιέ.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ντέιβιντ Κλαρκ επισημαίνει ότι η πολιτική επιρροή φθείρει τον επαγγελματισμό και την ποιότητα των επενδυτικών αποφάσεων.

Όπως αναφέρει και έκθεση της Mercer, η διατήρηση της κοινωνικής εμπιστοσύνης στο συνταξιοδοτικό σύστημα είναι κρίσιμη:
«Η σταθερότητα πλήττεται όταν οι κυβερνήσεις αυξάνουν, άθελά τους ή όχι, τη μεταβλητότητα των αγορών ή περιορίζουν το επενδυτικό περιθώριο των ταμείων».

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά θεσμικό. Όταν ένα κράτος σπάει την αρχή της μακροπρόθεσμης προστασίας του συνταξιοδοτικού κεφαλαίου προς όφελος βραχυπρόθεσμων στόχων, το κόστος το πληρώνουν οι πολίτες — όχι σήμερα, αλλά στο μέλλον.

Πιο αναλυτικά:

1. Πάγια ρύθμιση

Μετά την υποβολή αίτησης από τον οφειλέτη, οι προαναφερόμενες οφειλές δύνανται να ρυθμίζονται και να καταβάλλονται:

- Σε 2 έως 24 ισόποσες μηνιαίες δόσεις ή

- σε 2 έως 48 ισόποσες μηνιαίες δόσεις, εφόσον πρόκειται για οφειλές που βεβαιώνονται έπειτα από ουσιαστικό έλεγχο.

Επισημαίνεται ότι το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης της εν λόγω ρύθμισης δεν μπορεί να είναι μικρότερο των 50 ευρώ.

Το ποσό της κύριας οφειλής που υπάγεται στην παρούσα ρύθμιση επιβαρύνεται από τον μήνα υπαγωγής στη ρύθμιση με επιτόκιο ίσο με το επιτόκιο αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, προσαυξημένο κατά 5 εκατοστιαίες μονάδες, ετησίως υπολογισμένο.

Με την υπαγωγή στη ρύθμιση των κοινοποιούμενων διατάξεων, κατά τη διάρκεια αυτής και εφόσον τηρούνται οι όροι αυτής:

- Χορηγείται στον οφειλέτη αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας κατά τις ισχύουσες διατάξεις.

- Παραγράφεται το αξιόποινο και παύει η ποινική δίωξη σε βάρος του οφειλέτη και η σχετική δικογραφία τίθεται στο αρχείο με πράξη του αρμόδιου Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών. Για την τυχόν απώλεια της ρύθμισης, το ΚΕΑΟ υποχρεούται να ενημερώσει αμελλητί, με σχετική βεβαίωση του χρόνου απώλειας της ρύθμισης και του υπολειπόμενου οφειλόμενου χρέους, τον αρμόδιο Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών, ο οποίος με πράξη του ανασύρει τη δικογραφία από το αρχείο και συνεχίζει την ποινική διαδικασία.

Ο διανυθείς χρόνος από την παύση της ποινικής διαδικασίας μέχρι τον χρόνο απώλειας της ρύθμισης δεν υπολογίζεται στον χρόνο παραγραφής της πράξης, κατά παρέκκλιση των χρονικών περιορισμών, περί αναστολής της παραγραφής. Σε περίπτωση ρύθμισης από οφειλέτη, που έχει απολέσει ρύθμιση στο παρελθόν για την ίδια οφειλή, αναστέλλεται η ποινική δίωξη σε βάρος του οφειλέτη και αναστέλλεται η παραγραφή του ποινικού αδικήματος, κατά παρέκκλιση των χρονικών περιορισμών του Ποινικού Κώδικα.

- Αναστέλλεται η εκτέλεση ποινής που έχει επιβληθεί ή, εφόσον άρχισε η εκτέλεσή της, αυτή διακόπτεται.

- Αναστέλλεται η συνέχιση της διαδικασίας της αναγκαστικής εκτέλεσης επί κινητών ή ακινήτων. Εάν ο οφειλέτης απολέσει το ευεργέτημα της ρύθμισης, τα μέτρα που έχουν ανασταλεί συνεχίζονται.

- Αναστέλλεται ο χρόνος παραγραφής των οφειλών.

Πάγωμα χρεών

Η αύξηση των επιτοκίων την οποία ανακοίνωσε τελευταία η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν "ακουμπά” τις ασφαλιστικές οφειλές, οι οποίες θα ρυθμισθούν, μελλοντικά.

Και αυτό γιατί με τροπολογία που πέρασε το υπουργείο Εργασίας πέρσι, ισχύει αναδρομικά από τα μέσα Σεπτεμβρίου του 2022 και για ένα χρόνο (δηλαδή έως τον Σεπτέμβριο του 2023), το "πάγωμα" της αύξησης των επιτοκίων με τα οποία επιβαρύνονται οφειλές προς ασφαλιστικά Ταμεία, που υπάγονται προς ρύθμιση.

Σημειώνεται ότι τα επιτόκια των ήδη ενεργών (όσων εκκίνησαν μέχρι και τον Σεπτέμβριο του 2022) ρυθμίσεων είναι σταθερά και δεν επηρεάζονται ούτε από τις ενέργειες της ΕΚΤ, ούτε από την παρούσα ρύθμιση.

Όσον αφορά πχ τη νέα πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων, το ποσό της κύριας οφειλής που υπάγεται στην παρούσα ρύθμιση επιβαρύνεται από τον μήνα υπαγωγής στη ρύθμιση με επιτόκιο ίσο με το επιτόκιο αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, προσαυξημένο κατά 5 εκατοστιαίες μονάδες, ετησίως υπολογισμένο.

Ωστόσο, το επιτόκιο της ΕΚΤ με το οποία επιβαρύνονται οι οφειλές που θα ρυθμιστούν έχει μείνει "παγωμένο" στο επίπεδο που ήταν στα μέσα Σεπτεμβρίου 2022 (σ.σ.δεν ενσωματώθηκε η αύξηση της 14ης Σεπτεμβρίου 2022), δηλαδή δεν επιβαρύνθηκε με τις μετέπειτα προσαύξησεις, ενώ δεν θα επιβαρυνθεί ούτε με την προσαύξηση την οποία ανακοίνωσε χθες η ΕΚΤ.

Έτσι το επιτόκιο με το οποίο θα επιβαρυνθεί μία ληξιπρόθεσμη οφειλή η οποία θα ρυθμιστεί μελλοντικά θα ανέλθει μόνο στο 5,5% (δηλαδή 5% συν 0,5% το επιτόκιο αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ κατά την 13η Σεπτεμβρίου 2022) και όχι στο 8,75%, καθώς (5% συν 3,75% το επιτόκιο αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ λόγω των αυξήσεων που "τρέχουν" από την 14η Σεπτεμβρίου 2022 μέχρι σήμερα στη μάχη κατά του πληθωρισμού).

Αυτό σημαίνει πως οι οφειλέτες οι οποίοι θα ρυθμίσουν τις οφειλές τους θα γλιτώσουν προσαυξήσεις της τάξεως των 3,25 μονάδων.

2. Εξωδικαστικός  μηχανισμός ρύθμισης οφειλών (του ν.4738/2020)

Aίτηση για ρύθμιση οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού μπορούσε να υποβάλλει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο με πτωχευτική ικανότητα, υπό την προϋπόθεση - μεταξύ άλλων - ότι τουλάχιστον το 90% των συνολικών οφειλών σε χρηματοδοτικούς φορείς, στο Δημόσιο και σε Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, δεν οφείλεται σε έναν χρηματοδοτικό φορέα.

Με νέες οδηγίες τις οποίες εξέδωσε το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) τα κρίσιμα στοιχεία αυτού έχουν ως εξής:

-Αίτηση για εξωδικαστική ρύθμιση μπορούν να υποβάλουν πρόσωπα με πτωχευτική ικανότητα, τα οποία έχουν οφειλές σε ποσοστό τουλάχιστον 90% των συνολικών οφειλών τους προς έναν χρηματοδοτικό φορέα.

-Αίτηση που δεν έχει οριστικοποιηθεί σε διάστημα 90 ημερών από τη δημιουργία της και για την οποία δεν εκκρεμεί αίτημα συμπλήρωσης ή διόρθωσης στοιχείων, ακυρώνεται αυτομάτως από την Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης Οφειλών και θεωρείται μη υποβληθείσα.

-Στις περιπτώσεις που Δημόσιο και οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης εκπροσωπούν συνολικά ποσό απαιτήσεων μεγαλύτερο από το σύνολο των απαιτήσεων των συμμετεχόντων χρηματοδοτικών φορέων κατά του οφειλέτη, η συναίνεση του Κ.Ε.Α.Ο. είναι σύννομη χωρίς να απαιτείται πλέον η σύμφωνη αιτιολογημένη γνώμη διαχειριστή αφερεγγυότητας.

-Όσον αφορά το προεξοφλητικό επιτόκιο της Μέγιστης Δυνατότητας Αποπληρωμής Χρέους Οφειλέτη (ΜΔΑΧΟ) υπολογίζεται σε όρους Καθαρής Παρούσας Αξίας (ΚΠΑ), ισούται πλέον με 2,85% (όχι 3,75%), το οποίο είναι σταθερό και υπολογίζεται ετησίως.

-Εφεξής τροποποιείται το όριο αξίας κινητών περιουσιακών στοιχείων και πλέον ως μικρής αξίας κινητά περιουσιακά στοιχεία θεωρούνται αυτά που η εκτιμώμενη εμπορική τους αξία είναι μικρότερη των 50.000€.

-Τόσο στις πολυμερείς όσο και στις διμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης, για τον υπολογισμό των τοκοχρεωλυτικών δόσεων, στις προτάσεις αναδιάρθρωσης που διαμορφώνονται για οφειλές προς Κ.Ε.Α.Ο., λαμβάνεται πλέον υπόψη σταθερό επιτόκιο ίσο με 3% (αντί του Euribor τριμήνου προσαυξημένο κατά 5%).

-Σε περίπτωση ολικής προεξόφλησης της ρύθμισης, με καταβολή από τον οφειλέτη ή συμψηφισμό ή από απόδοση κατασχέσεων ή από παρακράτηση, χορηγείται έκπτωση στο σύνολο των ανεξόφλητων τόκων καταβολής.

-Τέλος προβλέπεται δυνατότητα διατήρησης ρυθμίσεων χρηματοδοτικών φορέων, Τροποποίηση διαδικασίας διαμεσολάβησης και αιτιολόγηση μη συναίνεσης σε πρόταση αναδιάρθρωσης.

3. Αναβίωση ρυθμίσεων ασφαλιστικών οφειλών

Έχουν δυνατότητα επανένταξης στο ίδιο καθεστώς ρύθμισης, όσοι από τους οφειλέτες απώλεσαν ευνοϊκές ρυθμίσεις βάσει των παρακάτω διατάξεων:

α) Τη ρύθμιση οφειλών σε έως και 120 μηνιαίες δόσεις και

β) Τη ρύθμιση "COVID" σε έως και 72 μηνιαίες δόσεις.

Προκειμένου να αναβιώσουν οι ρυθμίσεις βάσει των προαναφερόμενων διατάξεων θα πρέπει να συντρέχουν οι κάτωθι όροι και προϋποθέσεις:

- Απώλεια μέχρι την 01/02/2023 (οι εν λόγω απώλειες αποτυπώθηκαν στη μηχανογραφική ροή της 16/02/2023).

- Υποβολή σχετικού αιτήματος από τον οφειλέτη στην αρμόδια για τη διαχείριση της οφειλής Υπηρεσία Κ.Ε.Α.Ο. έως 31/07/2023.

- Καταβολή ποσού που αντιστοιχεί σε δύο -2- μηνιαίες δόσεις της απολεσθείσας ρύθμισης έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μήνα υποβολής της αίτησης. Το ποσό αυτό καλύπτει τις παλαιότερες δόσεις της απολεσθείσας ρύθμισης.

- Σε περίπτωση που υπάρχουν και οφειλές που δεν έχουν συμπεριληφθεί στην απολεσθείσα ρύθμιση, θα πρέπει να ενταχθούν σε πάγια ρύθμιση έως 31/7/2023, η οποία θα πρέπει να τηρείται.

Η υπαγωγή της προαναφερόμενης οφειλής σε πάγια ρύθμιση επιτρέπεται ακόμη και εάν ο οφειλέτης έχει απωλέσει πάγια ρύθμιση στο παρελθόν, σύμφωνα με την οποία η μη εμπρόθεσμη καταβολή και δεύτερης δόσης εντός του δωδεκαμήνου έχει ως συνέπεια και την απαγόρευση υπαγωγής της οφειλής σε νέα ρύθμιση.

4. Ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών για μερικώς συνεπείς οφειλέτες

Προβλέπεται για τους εργοδότες, αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες που δυσκολεύονται να τηρήσουν τις τρέχουσες ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις, μολονότι ως προς τις λοιπές τους ασφαλιστικές υποχρεώσεις παραμένουν συνεπείς, η δυνατότητα υπαγωγής σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής έως -72- μηνιαίων δόσεων.

Στις διατάξεις της παρούσας ρύθμισης, εντάσσονται:

- Οφειλέτες που έχουν μόνο οφειλές περιόδων απασχόλησης από Σεπτέμβριο 2021 έως Δεκέμβριο 2022 προς Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, πλην του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Κ.Α) Επίσης στη νέα ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν έως τις 31/7/2023:

- Οφειλέτες που εκτός από τις οφειλές 9/21-12/22, είχαν και προηγούμενες τις οποίες είχαν εντάξει σε ρύθμιση μέχρι την 01/11/2021.

- Οφειλέτες που αναβίωσαν την ευνοϊκή ρύθμιση των 120 δόσεων, έχουν το δικαίωμα υπαγωγής των οφειλών περιόδων απασχόλησης από Σεπτέμβριο 2021 έως Δεκέμβριο 2022 σε έως -72- δόσεις.

- Οφειλέτες που αναβίωσαν την ευνοϊκή ρύθμιση των -72- δόσεων COVID και έχουν μόνο μεταγενέστερες οφειλές μπορούν να εντάξουν τις οφειλές 9/21-12/22 σε έως -72- δόσεις του νέου νόμου.

- Οφειλέτες με πάγια ρύθμιση που περιλαμβάνει οφειλές περιόδων απασχόλησης από Σεπτέμβριο 2021 έως Δεκέμβριο 2022 και τηρείται την 01/02/2023, μπορούν να εντάξουν τις οφειλές αυτές στη νέα ρύθμιση έως - 72- δόσεων.

5. Παραγραφή χρεών

Οφειλές από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές και των πάσης φύσεως προσθέτων τελών, τόκων, προσαυξήσεων, προστίμων και επιβαρύνσεων, καθώς και των λοιπών ποσών που συνεισπράττονται με αυτές υπόκεινται σε 10ετή παραγραφή που αρχίζει από την πρώτη ημέρα του επόμενου έτους εκείνου εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία.

Για απαιτήσεις που προέρχονται από ασφαλιστέα εργασία ή υπηρεσία που παρασχέθηκε μετά από την 1η Ιανουαρίου 2026 η παραγραφή ορίζεται 5ετής.

Σε περίπτωση που η παραγραφή της οφειλής έχει διακοπεί λόγω διακοπτικού γεγονότος (πχ ρύθμιση σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις), αρχίζει νέα δεκαετής παραγραφή που ξεκινά από την επόμενη ημέρα του διακοπτικού γεγονότος.

Επισημαίνεται ότι η βεβαίωση οφειλόμενων εισφορών στο ΚΕΑΟ λαμβάνεται ως διακοπτικό της παραγραφής γεγονός μόνο εφόσον έχει κοινοποιηθεί, με την εκάστοτε προβλεπόμενη διαδικασία, η εκδοθείσα πράξη βεβαίωσης στον οφειλέτη.

Δεδομένου ότι για την είσπραξη οφειλόμενων ασφαλιστικών εισφορών, σύμφωνα με τις διατάξεις των π. φορέων ίσχυε 20ετής παραγραφή και η ισχύουσα διάταξη έχει αναδρομική ισχύ από 12 Μαΐου 2016, η παραγραφή κάθε οφειλής πέραν της 10ετίας με ύπαρξη διακοπτικού γεγονότος από 12 Μαΐου 2016 και μετά, επανεξετάζεται αυτεπαγγέλτως, σε περίπτωση αίτησης του ασφαλισμένου, για την οποία είναι αναγκαία η εύρεση των μη παραγεγραμμένων οφειλών (π.χ. αίτηση χορήγησης αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας, αίτηση συνταξιοδότησης κ.λ.π.), και εφόσον διαπιστωθεί ότι είχε ήδη συμπληρωθεί ο προβλεπόμενος χρόνος (10ετής) κατά την ημερομηνία του ως άνω διακοπτικού γεγονότος, η οφειλή παραγράφεται.

6. Ρύθμιση εισφορών υγείας

Διπλή προθεσμία "τρέχει” κατά τον τρέχοντα μήνα προκειμένου να συνεχίσουν να έχουν ασφαλιστική ικανότητα όσοι ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες χρωστάνε στα ταμεία χωρίς να έχουν ρυθμίσει τις οφειλές τους.

Και αυτό γιατί έως τέλος Μαίου αφενός λήγει η ασφαλιστική ικανότητα (δηλαδή η πρόσβαση στη δημόσια ιατρο – φαρμακευτική περίθαλψη) ακόμη και για όσους έχουν μη ρυθμισμένες ασφαλιστικές οφειλές, ενώ παράλληλα εκπνέει η δυνατότητα πληρωμής εφάπαξ μόνο των εισφορών υγείας (δηλαδή υπέρ του ΕΟΠΥΥ) του 2022 προκειμένου να έχουν ασφαλιστική ικανότητα έως και τα τέλη Φεβρουαρίου 2024.

Μ’ άλλα λόγια, θα ισχύσει για τελευταία φορά για την περίοδο Ιουνίου 2023 -Φεβρουαρίου 2024 και όποιος οφειλέτης δεν εξοφλήσει ή ρυθμίσει τις συνολικές (δηλαδή όχι μόνο για εισφορές υγείας, αλλά και την κύρια σύνταξη κλπ.) και διαχρονικές (δηλαδή όχι μόνο για το 2023 αλλά για κάθε προηγούμενο έτος) οφειλές του, δεν θα έχει ασφαλιστική ικανότητα από το Μάρτιο του 2024. Αυτό σημαίνει πως δεν θα δοθεί ξανά η δυνατότητα την άνοιξη του 2024 να πληρώσει κανείς μόνο τις εισφορές υγείας (του 2023) και έτσι να έχει ασφαλιστική ικανότητα μέχρι το Φεβρουάριο του 2025.

Έτσι το αργότερο σε ένα χρόνο από σήμερα, όποιος ελεύθερος επαγγελματίας έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές στα ταμεία και επιθυμεί να συνεχίσει να έχει ιατρο-φαρμακευτική περίθαλψη ο ίδιος, αλλά και έμμεσα - προστατευόμενα μέλη της οικογένειας του θα πρέπει:
- Να πληρώνει εμπρόθεσμα της τακτικές, μηνιαίες εισφορές του

- Να έχει ρυθμίσει (αν δεν έχει εξοφλήσει ολοσχερώς) τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του προς όλους τους ασφαλιστικούς φορείς (ΕΦΚΑ, ΕΟΠΥΥ, ΔΥΠΑ) και να τηρεί τις σχετικές ρυθμίσεις.

Από αυτήν την άποψη είναι εξαιρετικής σημασίας, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές στο Capital.gr, οι οφειλέτες των ταμείων, εφόσον πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια, να κάνουν έως τις 31 Ιουλίου του 2023 χρήση των δύο έκτακτων ρυθμίσεων των ασφαλιστικών χρεών.

Ο λόγος για τη δυνατότητα αναβίωσης των χαμένων ρυθμίσεων των 72 δόσεων (ρύθμιση για πληττόμενους Covid-19) και των 120 δόσεων, αλλά και της ρύθμισης των 72 δόσεων για χρέη που γεννήθηκαν από το Σεπτέμβριο του 2021 έως το Δεκέμβριο του 2022.

Αναλυτικά, οι ανοιχτές ρυθμίσεις έχουν ως εξής:

1. "Πάγια ρύθμιση" των 24 ισόποσων μηνιαίων δόσεων

Οφειλές που βεβαιώνονται μετά από ουσιαστικό έλεγχο να ρυθμίζονται και να καταβάλλονται σε έως σαράντα 48 ισόποσες μηνιαίες δόσεις.

2. Εξωδικαστικός  μηχανισμός ρύθμισης οφειλών (του ν.4738/2020)

Aίτηση για ρύθμιση οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού μπορούσε να υποβάλλει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο με πτωχευτική ικανότητα, υπό την προϋπόθεση - μεταξύ άλλων - ότι τουλάχιστον το 90% των συνολικών οφειλών σε χρηματοδοτικούς φορείς, στο Δημόσιο και σε Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, δεν οφείλεται σε έναν χρηματοδοτικό φορέα.

3. Ειδική ρύθμιση οφειλών προκύπτει μετά από δικαστική απόφαση επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης σύμφωνα με το άρθρο 99 του Πτωχευτικού Κώδικα όπως ισχύει.

4. Αναβίωση ρυθμίσεων ασφαλιστικών οφειλών

Έχουν δυνατότητα επανένταξης στο ίδιο καθεστώς ρύθμισης, όσοι από τους οφειλέτες απώλεσαν ευνοϊκές ρυθμίσεις βάσει των παρακάτω διατάξεων:

- Τη ρύθμιση οφειλών σε έως και 120 μηνιαίες δόσεις και

- Τη ρύθμιση "COVID" σε έως και 72 μηνιαίες δόσεις.

5. Ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών για μερικώς συνεπείς οφειλέτες

Προβλέπεται για τους εργοδότες, αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες που δυσκολεύονται να τηρήσουν τις τρέχουσες ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις, μολονότι ως προς τις λοιπές τους ασφαλιστικές υποχρεώσεις παραμένουν συνεπείς, η δυνατότητα υπαγωγής σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής έως -72- μηνιαίων δόσεων.

Στις διατάξεις της παρούσας ρύθμισης, εντάσσονται:

- Οφειλέτες που έχουν μόνο οφειλές περιόδων απασχόλησης από Σεπτέμβριο 2021 έως Δεκέμβριο 2022 προς Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, πλην του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (Τ.Ε.Κ.Α) Επίσης στη νέα ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν έως τις 31/7/2023:

- Οφειλέτες που εκτός από τις οφειλές 9/21-12/22, είχαν και προηγούμενες τις οποίες είχαν εντάξει σε ρύθμιση μέχρι την 01/11/2021.

- Οφειλέτες που αναβίωσαν την ευνοϊκή ρύθμιση των 120 δόσεων, έχουν το δικαίωμα υπαγωγής των οφειλών περιόδων απασχόλησης από Σεπτέμβριο 2021 έως Δεκέμβριο 2022 σε έως -72- δόσεις.

- Οφειλέτες που αναβίωσαν την ευνοϊκή ρύθμιση των -72- δόσεων COVID και έχουν μόνο μεταγενέστερες οφειλές μπορούν να εντάξουν τις οφειλές 9/21-12/22 σε έως -72- δόσεις του νέου νόμου.

- Οφειλέτες με πάγια ρύθμιση που περιλαμβάνει οφειλές περιόδων απασχόλησης από Σεπτέμβριο 2021 έως Δεκέμβριο 2022 και τηρείται την 01/02/2023, μπορούν να εντάξουν τις οφειλές αυτές στη νέα ρύθμιση έως - 72- δόσεων.

Πότε χάνονται οι ρυθμίσεις

* Η νέα πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων χάνεται σε περίπτωση:

- μη εμπρόθεσμης καταβολής δεύτερης δόσης της ρύθμισης εντός δωδεκαμήνου ρύθμισης ή

-  δημιουργίας νέας οφειλής.

Κατά τη διάρκεια της ρύθμισης επιτρέπεται η καθυστέρηση πληρωμής 1 δόσης ανά δωδεκάμηνο και η καταβολή αυτής γίνεται υποχρεωτικά μέχρι την ημερομηνία καταβολής της επόμενης δόσης με προσαύξηση εκπρόθεσμης καταβολής, η οποία ανέρχεται σε ποσοστό 15%.

Ειδικά η μη εμπρόθεσμη καταβολή και δεύτερης δόσης εντός του δωδεκαμήνου έχει ως συνέπεια και την απαγόρευση υπαγωγής της οφειλής σε νέα ρύθμιση.

* Η πρώτη ρύθμιση των 100 δόσεων (σ.σ. του ν. 4305/2014) χάνεται σε περίπτωση:

- Μη εμπρόθεσμης καταβολής δόσης κατά τη διάρκεια της ρύθμισης ή

- Μη καταβολής των τρεχουσών εισφορών.

Δεν χάνεται η ρύθμιση εάν ο οφειλέτης, μετά την πάροδο εξαμήνου από την ένταξη σε ρύθμιση και την πλήρωση των όρων αυτής:

- δεν καταβάλλει εμπρόθεσμα μέχρι 2 δόσεις για διάστημα ενός μήνα για κάθε μία, ανά έτος προγράμματος ρύθμισης ή

- δεν καταβάλλει εμπρόθεσμα 1 δόση της ρύθμισης ανά έτος προγράμματος ρύθμισης για χρονικό διάστημα μέχρι 2 μηνών.

Στις δύο αυτές περιπτώσεις η καθυστέρηση καταβολής δόσης συνεπάγεται την επιβάρυνση αυτής με μηνιαία προσαύξηση 2%.

* Η δεύτερη ρύθμιση των 100 δόσεων (σ.σ. άρθρου 1 του ν. 4321/2015) χάνεται σε περίπτωση:

- Καθυστέρησης πέραν της μίας δόσης ρύθμισης, για ένα μήνα, ανά δωδεκάμηνο προγράμματος ρύθμισης.

- Λόγω μη καταβολής τρεχουσών εισφορών.

Ειδικότερα για τους οφειλέτες τ. ΟΑΕΕ και τ. ΕΤΑΑ η απώλεια της ρύθμισης επέρχεται με καθυστέρηση πέραν του ενός μηνός, τριών δόσεων της ρύθμισης ανά δωδεκάμηνο προγράμματος ρύθμισης.

* Η ρύθμιση των 120 δόσεων (του ν.4611/2019) χάνεται εάν:

- Δεν καταβληθεί ποσό δόσεων που αντιστοιχεί σε 2 δόσεις ρύθμισης

- Δεν καταβληθούν βεβαιωμένες οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά την 1.1.2019. Σε σχέση με τους μη μισθωτούς ασφαλισμένους, ως βεβαιωμένες οφειλές νοούνται αυτές που προκύπτουν μετά το πέρας της ετήσιας εκκαθάρισης και βεβαιώνονται στο K.Ε.A.O.

- Δεν καταβληθούν εντός 3 μηνών από την άρση της αναστολής ή της αμφισβήτησης, οι οφειλές που δεν είχαν υπαχθεί στη ρύθμιση επειδή τελούσαν σε αναστολή είσπραξης

- Δεν καταβληθεί εντός 3 μηνών από την επίδοση της απορριπτικής απόφασης συνταξιοδότησης το σύνολο των οφειλόμενων δόσεων της ρύθμισης.

* Η σύμβαση αναδιάρθρωσης στα πλαίσια του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών επιχειρήσεων (σ.σ. ν.4469/2017) έναντι του Ε.Φ.Κ.Α. / Κ.Ε.Α.Ο. χάνεται αυτοδίκαια στις εξής περιπτώσεις:

- εάν δεν καταβληθεί από τον οφειλέτη προς το Κ.Ε.Α.Ο., ποσό που αντιστοιχεί σε 3  δόσεις

- εάν δεν υποβληθεί η προβλεπόμενη Α.Π.Δ., εντός 3 μηνών από την παρέλευση της προθεσμίας υποβολής τους

- εάν δεν εξοφληθεί ή τακτοποιηθεί με νόμιμο τρόπο, με αναστολή είσπραξης ή ρύθμιση τμηματικής καταβολής, τις οφειλές οι οποίες δεν υπάγονται στη σύμβαση, εντός 90 ημερών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος ή σε περίπτωση δικαστικής επικύρωσης, από την ημερομηνία επικύρωσης της παρούσας σύμβασης αναδιάρθρωσης ή προκειμένου για οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες μετά την έναρξη ισχύος ή την επικύρωση της παρούσας σύμβασης, εντός 60 ημερών από τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας καταβολής τους.

* Η ρύθμιση του εξωδικαστικού μηχανισμού (του ν.4738/2020) επέρχεται κατά το μέρος που αφορά το Κ.Ε.Α.Ο. χάνεται στις εξής περιπτώσεις:

- εάν δεν καταβληθεί ποσό που υπερβαίνει την αξία 3 μηνιαίων δόσεων της ρύθμισης

- εάν το συνολικό ύψος του ποσού σε καθυστέρηση υπερβαίνει την αξία τουλάχιστον του 3% του συνολικά οφειλόμενου ποσού

- εάν δεν εξοφληθεί ή τακτοποιηθεί με νόμιμο τρόπο (αναστολή είσπραξης ή ρύθμιση τμηματικής καταβολής, βάσει νόμου, δικαστικής απόφασης ή προσωρινής διαταγής) των οφειλών που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες πριν από τη σύναψη της διμερούς σύμβασης και δεν υπάγονται σε αυτήν, εντός 90 ημερών από την ημερομηνία σύναψης της σύμβασης, ή, προκειμένου για οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες μετά τη σύναψη της σύμβασης, εντός 60 ημερών από τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας καταβολής τους

- εάν δεν υποβληθεί η προβλεπόμενη Α.Π.Δ., εντός 3 μηνών από την παρέλευση της προθεσμίας υποβολής τους

- εάν υποβληθεί αίτηση πτώχευσης κατά του οφειλέτη ή αν υποβληθεί δήλωση του ότι αναστέλλει τις πληρωμές του ή επισπεύδεται εκτέλεση κατά περιουσιακών του ή επίκειται η λήψη δικαστικών μέτρων κατά του στο πλαίσιο οποιασδήποτε διαδικασίας αφερεγγυότητας

- εάν αποδειχθεί ότι η σύμβαση ρύθμισης βασίστηκε άμεσα ή έμμεσα σε ανακριβείς ή ελλιπείς δηλώσεις ή στοιχεία που υπέβαλε οποτεδήποτε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ο οφειλέτης, καθώς και μέλη της οικογένειας του.

* Δεν είναι δυνατή η αναβίωση των ρυθμίσεων, αν μετά την απώλεια οι ενταχθείσες σε αυτές οφειλές έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση οφειλών του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών επιχειρήσεων του ν. 4469/2017 ή σε ρύθμιση οφειλών του ν. 4738/2020 ή σε ειδική ρύθμιση οφειλών στο πλαίσιο διαδικασίας εξυγίανσης. Για την πληρέστερη κατανόηση του συγκεκριμένου όρου παραθέτονται από το ΚΕΑΟ τα εξής παραδείγματα:

* Η ρύθμιση για τους μερικώς συνεπείς οφειλέτες χάνεται στην περίπτωση που δεν καταβληθεί ποσό δόσεων που αντιστοιχεί σε 2 δόσεις της ρύθμισης και στην περίπτωση μη καταβολής των τρεχουσών ασφαλιστικών οφειλών.

Το πρώτο πακέτο  είναι η χορήγηση έκτακτης ενίσχυσης -το αργότερο έως τις 31 Μαρτίου 2023-  σε συνταξιούχους 200 ευρώ - 300 ευρώ (ανάλογα με το ύψος της προσωπικής διαφοράς και της σύνταξης με "ταβάνι" τα 1.600 ευρώ) οι οποίοι δεν πήραν καθόλου ή πήραν μικρή αύξηση  (κάτω από 7%) από την 1η Ιανουαρίου 2023, αναφέρει το capital.gr.

Το δεύτερο μέτρο είναι η δυνατότητα επανένταξης σε ρυθμίσεις ασφαλιστικών οφειλών για τους συνεπείς οφειλέτες έως τις 31 Ιουλίου 2023. Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να δοθεί το αμέσως επόμενο διάστημα, προκειμένου να "τρέξει" πλέρια από τον ερχόμενο Μάρτιο.

Πιο αναλυτικά τα δύο παραπάνω πακέτα μέτρων έχουν ως εξής:

* Χορήγηση έκτακτης ενίσχυσης σε συνταξιούχους

Λόγω της σημαντικής αύξησης του επιπέδου των τιμών, οι συνταξιούχοι που δεν έλαβαν αύξηση σύνταξης λόγω προσωπικής διαφοράς με βάση Νόμο του 2016 ή που η αύξηση της σύνταξής τους ήταν μικρότερη του 7%, θα λάβουν, μέχρι το τέλος Μαρτίου, έκτακτη εφάπαξ οικονομική ενίσχυση.

Αυτή η ενίσχυση καλύπτει περισσότερους από 1 εκατ. συνταξιούχους και διαμορφώνεται από τα 200 έως τα 300 ευρώ, ανάλογα με το ύψος των συντάξιμων αποδοχών και την τυχόν αύξηση που έλαβαν.

Η ενίσχυση είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια Δημοσίου ή τρίτων, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς το Δημόσιο, και δεν υπόκειται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου.

Το δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται στα 280 εκατ. ευρώ.

Πέντε κατηγορίες

Με βάση τα παραπάνω κριτήρια, οι συνταξιούχοι αυτοί επιμερίζονται σε 5 κατηγορίες. Στις 4 πρώτες κατηγορίες εντάσσονται συνταξιούχοι που δεν έλαβαν καθόλου την αύξηση του 7,75% (και στην πέμπτη κατηγορία είναι όσοι είδαν αυξήσεις λιγότερες του 7,75%.

1. Στην πρώτη κατηγορία είναι όσοι συνταξιούχοι δεν είδαν καμία από τις αυξήσεις που προανέφερα. Πρόκειται για 120.000 περίπου συνταξιούχους (περίπου το 5% του συνόλου) με προσωπική διαφορά και με άθροισμα κύριων συντάξεων που κυμαίνονται μεταξύ 800 - 1000 ευρώ τον μήνα. Αυτοί οι συνταξιούχοι θα λάβουν έκτακτη ενίσχυση 300 ευρώ.

2. Στη δεύτερη κατηγορία είναι όσοι συνταξιούχοι έχουν προσωπική διαφορά και η μόνη ενίσχυση που έλαβαν το προηγούμενο διάστημα ήταν η έκτακτη καταβολή των 250 ευρώ τα Χριστούγεννα. Πρόκειται για 370.000 χαμηλοσυνταξιούχους με συντάξεις έως 800 ευρώ τον μήνα. Και αυτοί οι συνταξιούχοι θα λάβουν έκτακτη ενίσχυση 300 ευρώ.

3. Στην τρίτη κατηγορία είναι όσοι συνταξιούχοι έχουν άθροισμα κύριων συντάξεων μεταξύ 1.000 - 1.100 ευρώ τον μήνα, έχουν προφανώς προσωπική διαφορά και είδαν μόνο μια μικρή ενίσχυση από την κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης κατά μέσο όρο 36 ευρώ τον χρόνο. Πρόκειται για 70.000 συνταξιούχους όπου θα λάβουν και αυτοί την έκτακτη ενίσχυση των 300 ευρώ.

Αν προσθέσουμε τα πλήθη των παραπάνω κατηγοριών προκύπτει ότι 560.000 συνταξιούχοι με άθροισμα κύριων συντάξεων έως 1.100 ευρώ και τα χαρακτηριστικά που προανέφερα θα λάβουν το ανώτατο ποσό των 300 ευρώ.

4. Στην τέταρτη κατηγορία είναι όσοι συνταξιούχοι έχουν άθροισμα κύριων συντάξεων από 1.100 έως 1.600 ευρώ τον μήνα, έχουν προσωπική διαφορά και ωφελήθηκαν μόνο από την κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης κατά μέσο όρο με 111 ευρώ ετησίως. Οι συνταξιούχοι αυτοί είναι 300.000 και θα λάβουν 250 ευρώ.

5. Στην πέμπτη κατηγορία ανήκουν συνταξιούχοι που δεν είδαν ακέραια την αύξηση του 7,75% λόγω προσωπικής διαφοράς, έλαβαν όμως κάποιο μικρότερο ποσοστό.

Συγκεκριμένα:

-Όσοι συνταξιούχοι λαμβάνουν άθροισμα κύριων συντάξεων έως 1.100€ το μήνα και είδαν αύξηση στη σύνταξή τους έως 3,49% τότε η έκτακτη ενίσχυση που θα λάβουν είναι 250€. Η ομάδα αυτή αριθμεί περί τις 94.000 συνταξιούχους.

Επομένως, το ποσό των 250 ευρώ θα το λάβουν συνολικά 394.000 συνταξιούχοι.

Υπάρχουν επίσης και οι συνταξιούχοι που θα λάβουν το ποσό των 200 ευρώ ως έκτακτη ενίσχυση. Αυτοί είναι:

-Περίπου 33.000 συνταξιούχοι με άθροισμα κύριων συντάξεων από 1.101 έως και 1.600 ευρώ που έχουν λάβει αύξηση στη σύνταξή τους έως 3,49%. Αυτοί θα λάβουν ενίσχυση 200 ευρώ.

-Και επιπλέον 125.000 συνταξιούχοι, οι οποίοι έχουν άθροισμα συντάξεων έως 1.100€ και είδαν αύξηση στις συντάξεις τους από 3,5% έως 6,99%. Αυτοί θα λάβουν ενίσχυση 200 ευρώ.

Άρα το πλήθος των συνταξιούχων που θα λάβει το ποσό των 200 ευρώ είναι 158.000.

* Νέο πλαίσιο ρυθμίσεων οφειλών

- Για όσους έχουν χάσει τιςασφαλιστικές ρυθμίσεις των 120 ή 72 δόσεων ή αυτές κατέστησαν μη εξυπηρετούμενες έως την 1η Φεβρουαρίου 2023, δίνεται η δυνατότητα να τις αναβιώσουν, καταβάλλοντας δύο μηνιαίες δόσεις έως τις 31 Ιουλίου 2023, την τρέχουσα και μία επιπλέον, που αποσβένει παλαιές υποχρεώσεις, με σειρά παλαιότητας.

Ποσά που έχουν καταβληθεί ως υπερ-είσπραξη, αποσβένουν τις παλαιότερες δόσεις, με σειρά παλαιότητας.

Οι δόσεις που έχουν χαθεί, μεταφέρονται, έντοκα, στο τέλος της ρύθμισης.

Η αναβίωση πραγματοποιείται με όλα τα ευεργετήματα των ρυθμίσεων αυτών, όπως ισχύουν για κάθε ρύθμιση, π.χ. χορήγηση αποδεικτικού ενημερότητας, αναστολή της συνέχισης της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί των οφειλών που ρυθμίζονται κτλ.

- Για όσους εργοδότες και επαγγελματίες είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους ή/και είχαν ρυθμισμένες  ασφαλιστικές οφειλές την 1η Νοεμβρίου 2021, που συνέχισαν να τις εξυπηρετούν έως σήμερα, αλλά δημιούργησαν νέες οφειλές, δημιουργείται ένα νέο σχήμα.

Συγκεκριμένα, οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες μετά τις 1η Νοεμβρίου 2021 και έως την 1η Φεβρουαρίου 2023, μπορούν να ρυθμιστούν είτε σε 36 δόσεις με το αντίστοιχο επιτόκιο που ισχύει στην πάγια ρύθμιση των 12 δόσεων, είτε σε 72 δόσεις με το αντίστοιχο επιτόκιο που ισχύει στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.

Σε περίπτωση ένταξης στην νέα ρύθμιση, ισχύουν τα ευεργετήματα της αναβίωσης των ρυθμίσεων.

Μπορούν να ενταχθούν στη νέα ρύθμιση και οφειλές που είναι ενταγμένες σε εξυπηρετούμενες – κατά την 1η Φεβρουαρίου 2023 – πάγιες ρυθμίσεις, εφόσον οι ρυθμίσεις αυτές περιλαμβάνουν, αποκλειστικά, νέες οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Νοεμβρίου 2021.

Ομοίως και ο όγκος των χρεών προς τα Ασφαλιστικά Ταμεία είναι μεγάλος, όπως η αύξηση των 205 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2022 σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2022 που σημειώθηκε στις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τα ταμεία, σύμφωνα με τη δ΄ τριμηνιαία έκθεση του ΚΕΑΟ.

Συγκεκριμένα, ανήλθαν σε 45,6 δισ. ευρώ έναντι 45,4 δισ. ευρώ.

Το τρέχον υπόλοιπο μεταβάλλεται καθημερινά. Οι μεταβολές στο συνολικό χρέος διαμορφώνονται από τα εξής:

• Νέες εντάξεις οφειλετών, οι οποίοι εντάσσονται για πρώτη φορά στο Κ.Ε.Α.Ο. με το σύνολο των οφειλών τους για όλα τα έτη. Διαβίβαση νέων οφειλών και πρόσθετα τέλη για τους οφειλέτες που είναι ήδη ενταγμένοι στο Κ.Ε.Α.Ο.
• Καταβολές ποσών από τους οφειλέτες (δόσεις ρύθμισης, έναντι καταβολή, εξόφληση). Διαγραφές, μειώσεις, συμψηφισμοί οφειλών και εκπτώσεις προσαυξήσεων λόγω ρυθμίσεων.
• Το συνολικό χρέος στο ΚΕΑΟ στις 30/9/2022 ήταν 45.467.711.028 ευρώ και μέσα στο επόμενο τρίμηνο το χρέος αυξήθηκε κατά 205.101.146 ευρώ. Η μεταβολή αφορούσε αύξηση κατά 811.632.224 ευρώ στις κύριες οφειλές, ενώ τα πρόσθετα τέλη μειώθηκαν κατά 606.531.078 ευρώ».

Συγκεκριμένα, βάσει της σχετικής διάταξης μειώνεται σε 10 χρόνια -από 20 που ίσχυε μέχρι χθες- ο χρόνος που έχει στη διάθεσή του ο e-ΕΦΚΑ προκειμένου να βεβαιώσει και να εισπράξει απαιτήσεις από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές.

Εάν η απαίτηση του e-ΕΦΚΑ δεν βεβαιωθεί και η οφειλή δεν κοινοποιηθεί στον ασφαλισμένο μέσα σε αυτό το διάστημα, οι οφειλές παραγράφονται. Η διάταξη αφορά όλες τις κατηγορίες οφειλετών ασφαλιστικών εισφορών (εργοδότες, ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοτελώς απασχολούμενοι, αγρότες).

Οι οφειλές που παραγράφονται

Σε δεκαετή παραγραφή υπόκεινται οι απαιτήσεις του e-Ε.Φ.Κ.Α. από μη καταβληθείσες εισφορές χρονικής περιόδου ασφάλισης έως 31/12/2025.

Η αξίωση του e-Ε.Φ.Κ.Α. για την είσπραξη οφειλής από μη καταβληθείσες εισφορές:

– μηνών έως και 12/2005 παραγράφηκε την 01/01/2016, εάν δεν είχε ήδη παραγραφεί έως τότε με βάση τους χρόνους παραγραφής που ίσχυσαν πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016

– μηνών από 01/2006 έως και 12/2006 παραγράφηκε την 01/01/2017

– μηνών από 01/2007 έως και 12/2007 παραγράφηκε την 01/01/2018

– μηνών από 01/2008 έως και 12/2008 παραγράφηκε την 01/01/2019

– μηνών από 01/2009 έως και 12/2009 παραγράφηκε την 01/01/2020

– μηνών από 01/2010 έως και 12/2010 παραγράφηκε την 01/01/2021

– μηνών από 01/2011 έως και 12/2011 παραγράφηκε την 01/01/2022

– μηνών από 01/2012 έως και 12/2012 παραγράφεται την 01/01/2023

– μηνών από 01/2013 έως και 12/2013 παραγράφεται την 01/01/2024

– μηνών από 01/2014 έως και 12/2014 παραγράφεται την 01/01/2025

– μηνών από 01/2015 έως και 12/2015 παραγράφεται την 01/01/2026

– μηνών από 01/2016 έως και 12/2016 παραγράφεται την 01/01/2027

Και ούτω καθεξής.

Τι κερδίζουν οι ασφαλισμένοι με την παραγραφή χρεών

Αυτοαπασχολούμενος που υποβάλλει αίτηση συνταξιοδότησης το 2022 οφείλει εισφορές για τα έτη 2002-2011, τις οποίες ο ΕΦΚΑ δεν του έχει καταλογίσει μέχρι τη στιγμή της αίτησης. Οι εισφορές αυτές αφορούν διάστημα πέραν της δεκαετίας και άρα είναι παραγεγραμμένες. Έστω ότι, για  να θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα, ο αυτοαπασχολούμενος χρειάζεται ακόμη 5 χρόνια ενσήμων. Τότε έχει την δυνατότητα να πληρώσει τα 5 από τα 10 παραγεγραμμένα χρόνια, ώστε να τα αναγνωρίσει ως ασφαλιστικό χρόνο.

Αντιθέτως, εάν ο ΕΦΚΑ είχε προβεί σε κοινοποίηση προς τον ασφαλισμένο της βεβαίωσης οφειλής των εν λόγω εισφορών εντός δεκαετίας από τη γένεσή της (γεγονός που διακόπτει τον χρόνο παραγραφής) τότε ο ασφαλισμένος οφείλει το σύνολο των εισφορών.

Παράδειγμα 2

Αν κάποιος οφείλει ασφαλιστικές εισφορές για την άσκηση ελεύθερου επαγγέλματος το 2018 και δεν τις έχει καταβάλει, η παραγραφή της οφειλής του ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου 2019. Εάν δεν έχει ειδοποιηθεί ότι χρωστά μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2028, η απαίτηση παραγράφεται. Εάν όμως βεβαιωθεί η οφειλή και του έλθει ατομική ειδοποίηση στις 5 Οκτωβρίου 2021, η παραγραφή εκτείνεται μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2031. Εάν στη συνέχεια γίνει κάποια πράξη διοικητικής εκτέλεσης (λ.χ. κατάσχεση κάποιου περιουσιακού στοιχείου) στις 10 Μαρτίου 2030, η παραγραφή εκτείνεται μέχρι τις 31Δεκεμβρίου 2041.

Παράδειγμα 3

Το 2019 βεβαιώθηκε και στη συνέχεια, με αίτηση του ασφαλισμένου, ρυθμίστηκε οφειλή του 2008, η οποία με την εν λόγω διάταξη αναφέρεται σε διάστημα πέραν της δεκαετίας και άρα καθίσταται παραγεγραμμένη. Ο οφειλέτης αυτός μπορεί, με αίτησή του, να ζητήσει τη διαγραφή της υπολειπόμενης παραγεγραμμένης οφειλής του. Μπορεί, όμως, να συνεχίσει να εξυπηρετεί τη ρύθμιση, ώστε να του αναγνωρισθεί ο ασφαλιστικός χρόνος που αντιστοιχεί στην οφειλή.

Αν δηλαδή κάποιος δεν πληρώσει μέσα στη δεκαετία τις οφειλές του, αυτές «σβήνονται»;

Όχι, επειδή η παραγραφή διακόπτεται κάθε φορά που ο ασφαλισμένος ειδοποιείται ότι οφείλει ασφαλιστικές εισφορές και η δεκαετία ξεκινά εκ νέου από την ειδοποίηση.

Διακοπή της παραγραφής

Βασική και απαραίτητη προϋπόθεση  της διαγραφής είναι να μην έχει υπάρξει από τον ΕΦΚΑ όχληση που να διακόπτει την 10ετή παραγραφή. Ποιες ενέργειες διακόπτουν την 10ετία της παραγραφής:

• Κατάσχεση κινητής / ακίνητης περιουσίας και απαιτήσεων εις χείρας τρίτων.
• Πλειστηριασμός με επίσπευση e-Ε.Φ.Κ.Α.
• Αναγγελία σε Πτώχευση
• Αναγγελία σε Πλειστηριασμό τρίτου
• Αναγγελία σε Εκκαθάριση
• Έγγραφή Υποθήκης
• Πράξεις εκτέλεσης κατά ΚΕΔΕ /Τελεσιδικία Πίνακα Κατάταξης
• Κοινοποίηση ατομικής ειδοποίησης
• Κοινοποίηση Πράξης Βεβαίωσης

 Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα πληρωμής των κύριων και επικουρικών συντάξεων διαμορφώνεται ως εξής:

• Την Tετάρτη 21 Δεκεμβρίου 2022 θα καταβληθούν οι κύριες και επικουρικές συντάξεις των συνταξιούχων που προέρχονται από τους τέως φορείς: ΟΑΕΕ, ΟΓΑ, ΝΑΤ, ΕΤΑΑ, ΕΤΑΤ, ΕΤΑΠ-ΜΜΕ και ΔΕΗ.
• Την Πέμπτη 22 Δεκεμβρίου 2022 θα καταβληθούν οι κύριες και επικουρικές συντάξεις των συνταξιούχων που προέρχονται από τους τέως φορείς: ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ΤΡΑΠΕΖΕΣ, ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΑ (ΤΣΕΑΠΓΣΟ,ΤΣΠ-ΗΣΑΠ), ΟΤΕ και ΔΗΜΟΣΙΟ που ο ΑΜΚΑ τους τελειώνει σε 1,3,5,7,9.
• Την Παρασκευή 23 Δεκεμβρίου 2022 θα καταβληθούν οι κύριες και επικουρικές συντάξεις των συνταξιούχων που προέρχονται από τους τέως φορείς: ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, ΤΡΑΠΕΖΕΣ, ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΑ (ΤΣΕΑΠΓΣΟ,ΤΣΠ-ΗΣΑΠ), ΟΤΕ και ΔΗΜΟΣΙΟ που ο ΑΜΚΑ τους τελειώνει σε 0,2,4,6,8.

• Εξειδικεύονται οι ρυθμίσεις που είναι απαραίτητες για την εφαρμογή μεγάλου μέρους του «κοινωνικού πακέτου» που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ. Συγκεκριμένα, εισάγεται η ρύθμιση για την έκτακτη οικονομική ενίσχυση ύψους 250 ευρώ προς χαμηλοσυνταξιούχους και ανασφάλιστους υπερήλικες καθώς και τους δικαιούχους αναπηρικού επιδόματος, Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Επιδόματος Παιδιού. Επίσης, ρυθμίζεται η επέκταση της άδειας μητρότητας σε εννέα μήνες (από έξι) και τα κίνητρα μετατροπής συμβάσεων μερικής απασχόλησης σε συμβάσεις πλήρους απασχόλησης
• Περιλαμβάνεται σειρά ρυθμίσεων, οι βασικοί άξονες των οποίων έχουν ήδη παρουσιαστεί από το Υπουργείο Εργασίας, όπως -ενδεικτικά- η μείωση του χρόνου παραγραφής μη βεβαιωμένων οφειλών στον e-ΕΦΚΑ σε 10 χρόνια (από 20), ο διπλασιασμός των δόσεων για πάγια ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών σε 24 δόσεις (από 12), η κατάργηση της ειδικής εισφοράς 1% των ασφαλισμένων του τ. Ταμείου Προνοίας Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ) και η επέκταση της «μάχιμης πενταετίας» σε όλους τους ένστολους.

Οι σημαντικότερες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου

Προβλέπονται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την χορήγηση έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης στους ευάλωτους συνταξιούχους, τους δικαιούχους αναπηρικού επιδόματος, τους ανασφάλιστους υπερήλικες, τους δικαιούχους Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και τους δικαιούχους Επιδόματος Παιδιού έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022.

Δικαιούχοι του μέτρου είναι 2,3 εκατομμύρια ευάλωτοι πολίτες. Διευκρινίζεται ότι -όπως είχε δηλώσει ο πρωθυπουργός από το βήμα της ΔΕΘ- το μέτρο αφορά και τους μακροχρόνια ανέργους από 12 έως 24 μήνες -στη βάση του μοντέλου που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας- που δεν είναι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, όμως για αυτούς δεν απαιτείται νομοθετική ρύθμιση αλλά απόφαση της ΔΥΠΑ.

-Οι διαφορές σε σχέση με την προηγούμενη καταβολή (Απρίλιος 2022) είναι πως το ποσό αυξάνεται στα 250 ευρώ (από 200 προηγουμένως), ενώ διευρύνονται και τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, ώστε να καλύπτονται περισσότεροι ευάλωτοι συνταξιούχοι.

Α. Ειδικότερα, όσον αφορά στους ευάλωτους συνταξιούχους, δυνητικοί δικαιούχοι του βοηθήματος είναι όσοι κατά το μήνα Νοέμβριο 2022 λαμβάνουν:

1. Οριστική ή προσωρινή κύρια σύνταξη ή προκαταβολή κύριας σύνταξης λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου
2. Προσυνταξιοδοτική παροχή
3. Αναπηρικά επιδόματα (όσα καταβάλλονται από τον e-ΕΦΚΑ)
4. Καταλαμβάνονται επίσης και οι συνταξιούχοι εκείνοι που λαμβάνουν σύνταξη από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν.4387/2016 (ανάπηροι πολέμου, καλλιτέχνες, κλπ.)

Προκειμένου να προσδιοριστούν οι τελικοί δικαιούχοι θα εξεταστεί ότι συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:

• Το ετήσιο ατομικό φορολογητέο εισόδημα για το φορολογικό έτος 2022 δεν υπερβαίνει τις 9.600 ευρώ (από 7.200 προηγουμένως)
• Το ετήσιο οικογενειακό φορολογητέο εισόδημά τους (το άθροισμα των φορολογητέων εισοδημάτων του υπόχρεου και του/της συζύγου/μέρους συμφώνου συμβίωσης) δεν υπερβαίνει τις 16.800 ευρώ (από 14.400 προηγουμένως)
• Η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας του νοικοκυριού που προκύπτει από την πράξη διοικητικού προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ έτους 2022 (φορολογικού έτους 2021), δεν υπερβαίνει το ποσό των 300.000 ευρώ (από 200.000 προηγουμένως)
• Είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και έχουν υποβάλλει δήλωση φορολογίας εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2021.

Το ύψος της ενίσχυσης ανά δικαιούχο είναι 250 ευρώ, ανεξαρτήτως του αριθμού εξαρτώμενων μελών αυτού. Σε περίπτωση που και οι δυο σύζυγοι είναι δικαιούχοι της ενίσχυσης, τότε η ενίσχυση καταβάλλεται και στους δυο. Εάν ο δικαιούχος λαμβάνει σύνταξη και από τον e-ΕΦΚΑ και το ΓΛΚ, η ενίσχυση καταβάλλεται από τον e-ΕΦΚΑ.

Β. Όσον αφορά στη χορήγηση έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης προς τους 174.000 περίπου δικαιούχους αναπηρικού επιδόματος του ΟΠΕΚΑ, προβλέπεται ότι για τον Δεκέμβριο οι προνοιακές παροχές σε χρήμα προσαυξάνονται κατά 250 ευρώ.

Γ. Προβλέπεται επίσης ότι η μηνιαία σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων και το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερήλικων χορηγούνται προσαυξημένα κατά 250 ευρώ στους 36.000 περίπου δικαιούχους. Διευκρινίζεται ότι αν ένας χαμηλοσυνταξιούχος του ΕΦΚΑ είναι ταυτόχρονα δικαιούχος αναπηρικού ή άλλου επιδόματος του ΟΠΕΚΑ θα λάβει μόνο την ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων.

Ε. Προβλέπεται επίσης η εφάπαξ οικονομική ενίσχυση για τον Δεκέμβριο των οικογενειών που λαμβάνουν επίδομα παιδιού, η οποία αντιστοιχεί σε μιάμιση επιπλέον μηνιαία δόση επιδόματος παιδιού. Το ποσό της ενίσχυσης ανέρχεται σε 105 ή 63 ή 42 ευρώ για κάθε παιδί για το πρώτο και το δεύτερο παιδί, ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος, και σε 210 ή 126 ή 84 από το τρίτο και για κάθε επόμενο παιδί. Η έκτακτη δόση καταβάλλεται μέχρι 31 Δεκεμβρίου στους δικαιούχους του επιδόματος κατά το πέμπτο δίμηνο του 2022. Αντίστοιχη έκτακτη δόση καταβάλλεται στους λοιπούς νέους δικαιούχους του επιδόματος του 2022, μετά την έγκριση της αίτησής τους.

Παραγραφή αξιώσεων e-ΕΦΚΑ

Μειώνεται σε 10 χρόνια (από 20 σήμερα) ο χρόνος που έχει στη διάθεσή του ο e-ΕΦΚΑ προκειμένου να βεβαιώσει και να εισπράξει απαιτήσεις από ασφαλιστικές εισφορές που δεν καταβλήθηκαν. Εάν η απαίτηση του e-ΕΦΚΑ δεν βεβαιωθεί και δεν κοινοποιηθεί στον ασφαλισμένο η οφειλή μέσα σε αυτό το διάστημα, οι οφειλές παραγράφονται.

Η παραγραφή ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου του έτους που ακολουθεί το έτος στο οποίο παρασχέθηκε η εργασία/υπηρεσία που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση. Εάν περάσουν 10 χρόνια, εάν δηλαδή παρέλθει η 31η Δεκεμβρίου του δέκατου έτους μετά από το έτος στο οποίο παρασχέθηκε η εργασία/υπηρεσία, χωρίς ο ασφαλισμένος (ή ο εργοδότης) να έχει ειδοποιηθεί με κάποιον τρόπο για την οφειλή του εντός της 10ετίας, αυτή παραγράφεται. Οφειλές που δημιουργούνται από 1/1/2026 και μετά θα παραγράφονται στα 5 χρόνια, ώστε οι χρόνοι παραγραφής των ασφαλιστικών οφειλών να προσεγγίζουν αυτές των φορολογικών.
Η παραγραφή διακόπτεται όταν ο e-ΕΦΚΑ (ή το ΚΕΑΟ) ειδοποιήσει με οποιονδήποτε τρόπο τον ασφαλισμένο για την οφειλή: με δικαστικό επιμελητή/ κλητήρα, επιστολή, ηλεκτρονική ειδοποίηση ή λάβει μέτρο διοικητικής εκτέλεσης για την είσπραξή της (κοινοποίηση ατομικής βεβαίωσης, κατάσχεση, πλειστηριασμός κ.λπ.).

Διευκρινίζεται ότι παραγεγραμμένη απαίτηση αυτοδίκαια δεν λαμβάνεται υπόψη κατά την έκδοση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας ή βεβαίωσης οφειλής.

Προβλέπεται επίσης ότι οφειλές, ο χρόνος παραγραφής των οποίων μειώνεται αναδρομικά στη δεκαετία σύμφωνα με την προτεινόμενη ρύθμιση, καταλαμβάνονται από τη ρύθμιση και θεωρούνται παραγεγραμμένες -εάν δεν διακόπηκε με κάποιο γεγονός η 10ετής παραγραφή- ακόμα και αν έχει κοινοποιηθεί ατομική ειδοποίηση στον οφειλέτη ή αυτός κατέβαλε ποσά έναντι της οφειλής μετά την πάροδο της δεκαετίας.

Τέλος, προβλέπεται ότι για εργαζόμενο που απασχολήθηκε ως μισθωτός μεταξύ 1η Ιανουαρίου 2006 και 31 Δεκεμβρίου 2011 αλλά για τον οποίο ο εργοδότης του δεν κατέβαλε ένσημα για απασχόλησή του εντός του χρονικού αυτού διαστήματος, επιτρέπεται ο e-ΕΦΚΑ να ολοκληρώσει τον ουσιαστικό έλεγχο της απασχόλησής του αυτής, είτε αυτεπάγγελτα, είτε κατόπιν καταγγελιών που έχουν υποβληθεί μέχρι 30 Ιουνίου 2022 και να ενημερώσει την ασφαλιστική ιστορία του μισθωτού εργαζομένου με τα μη δηλωθέντα ένσημα, χωρίς ταυτόχρονα να καταλογίσει τις σχετικές απαιτήσεις σε βάρος του εργοδότη, εφόσον κατά τη στιγμή του ελέγχου το δικαίωμα καταλογισμού έχει παραγραφεί. Έτσι, ακόμα και σε οφειλές εργοδοτών της περιόδου 2006-2011 που έχουν υποπέσει σε παραγραφή, σύμφωνα με όσα περιγράφονται παραπάνω, οι εργαζόμενοι δεν χάνουν τα ασφαλιστικά δικαιώματά τους.

Με τη ρύθμιση για την παραγραφή επιτυγχάνεται η συμμόρφωση με την απόφαση του ΣτΕ που έκρινε ότι η 20ετία για την παραγραφή των απαιτήσεων του e-ΕΦΚΑ, που είχε θεσπιστεί με το «νόμο Κατρούγκαλου», είναι υπερβολικός χρόνος, με το ανώτατο δικαστήριο να θέτει την δεκαετία ως εύλογο χρόνο παραγραφής.

Επιδιώκεται επίσης η θέσπιση ενιαίου χρόνου παραγραφής από τη γέννηση των απαιτήσεων μέχρι την αναγκαστική τους είσπραξη, με ρητή πρόβλεψη των γεγονότων που διακόπτουν και αναστέλλουν την παραγραφή. Με την σύντμηση του χρόνου παραγραφής διασφαλίζεται ότι ο e-ΕΦΚΑ κινείται εντός αποδεκτών χρονικών πλαισίων, ενώ με τη δυνατότητα διακοπής της παραγραφής διασφαλίζεται ότι οι στρατηγικοί κακοπληρωτές δεν θα αποφεύγουν την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους.

Ρύθμιση ασφαλιστικών εισφορών σε 24 μηνιαίες δόσεις

Αυξάνονται από 12 σε 24 οι μηνιαίες δόσεις των υπό ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών, με ελάχιστο μηνιαίο ποσό τα 50 ευρώ. Η αίτηση ρύθμισης γίνεται ηλεκτρονικά στο ΚΕΑΟ. Με την προτεινόμενη διάταξη εξισώνονται οι δόσεις για πάγια ρύθμιση χρεών σε e-ΕΦΚΑ και Εφορία και διευκολύνονται οι οφειλέτες ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών στην τήρηση της ρύθμισης.

Παύει υφ’ όρον η ποινική δίωξη των οφειλετών ρυθμισμένων ασφαλιστικών οφειλών για όσο διάστημα εξυπηρετείται η ρύθμιση, ενώ μέχρι τώρα αναστελλόταν. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η επαναλαμβανόμενη προσέλευση του συνεπή στη ρύθμιση οφειλέτη και των υπαλλήλων του e-ΕΦΚΑ στο δικαστήριο προς επιβεβαίωση ότι η ρύθμιση τηρείται. της ρύθμισης στο δικαστήριο. Διευκρινίζεται ότι οι σχετικές υποθέσεις τίθενται στο αρχείο και ανασύρονται με εισαγγελική διάταξη σε περίπτωση που η ρύθμιση δεν τηρηθεί. Επιτυγχάνεται επίσης η ελάφρυνση των πινακίων και του αντίστοιχου φόρτου των δικαστηρίων, παράλληλα με τον σεβασμό της αξιοπρέπειας των πολιτών.

Κίνητρα μετατροπής συμβάσεων μερικής απασχόλησης σε πλήρους

Θεσπίζεται πρόγραμμα επιδότησης ασφαλιστικών εισφορών σε επιχειρήσεις οι οποίες από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 μετατρέπουν συμβάσεις μισθωτών εργαζομένων με μερική απασχόληση σε συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης. Το πρόγραμμα αφορά επιχειρήσεις που στις 9 Σεπτεμβρίου 2022 απασχολούσαν εργαζομένους με σύμβαση μερικής απασχόλησης σε ποσοστό άνω του 50%. Επιλέξιμες για μετατροπή είναι οι συμβάσεις μερικής απασχόλησης που έχουν συναφθεί μέχρι και τις 9 Σεπτεμβρίου 2022.

Οι ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένου και εργοδότη επιδοτούνται κατά 40% από τον κρατικό προϋπολογισμό για τον εργαζόμενο του οποίου η σύμβασή μετατράπηκε από μερικής απασχόλησης σε πλήρους, για ένα χρόνο αρχής γενομένης από την πρώτη ημέρα της μετατροπής. Ως ημέρα μετατροπής των συμβάσεων λογίζεται η ημερομηνία υποβολής της σχετικής δήλωσης στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.

Προϋπόθεση για την επιδότηση είναι η σύμβαση εργασίας να μην καταγγελθεί από τον εργοδότη πριν την πάροδο ενός έτους από την μετατροπή. Κατά τη διάρκεια του ίδιου χρονικού διαστήματος δεν επιτρέπεται η μεταβολή των όρων των από μετατροπή συμβάσεων, εκτός εάν γίνουν ευνοϊκότεροι για τους εργαζομένους.

Το 40% των ασφαλιστικών εισφορών ασφαλισμένου και εργοδότη καλύπτονται κατά την υποβολή της σχετικής Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης από το Υπουργείο Εργασίας με πόρους του κρατικού προϋπολογισμού για όλο το χρονικό διάστημα ενός έτους. Η ωφελούμενη επιχείρηση πρέπει να είναι κατά την έναρξη στο πρόγραμμα και καθ’ όλη τη διάρκειά του φορολογικά και ασφαλιστικά ενήμερη ή να έχει ρυθμίσει τυχόν οφειλές της προς Δημόσιο και e-ΕΦΚΑ και η ρύθμιση να τηρείται και να διατηρήσει κατά μέσο όρο τον ίδιο αριθμό εργαζομένων για την περίοδο της επιδότησης.

Οι διασταυρώσεις όλων των προαναφερθέντων στοιχείων κατόπιν αίτησης υπεύθυνης δήλωσης της επιχείρησης πραγματοποιούνται απολογιστικά από το ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, της ΔΥΠΑ και του ΚΕΑΟ. Σε περίπτωση που από τις διασταυρώσεις προκύψει ότι η επιχείρηση δεν πληροί τις προϋποθέσεις, χάνει την επιδότηση και της καταλογίζονται με απόφαση του Διοικητή του e-ΕΦΚΑ οι ασφαλιστικές εισφορές που καλύφθηκαν από τον κρατικό προϋπολογισμό προσαυξημένες κατά 100%.

Αύξηση της ειδικής άδειας μητρότητας σε εννέα μήνες από έξι

Όπως έχει ήδη εξαγγελθεί, αυξάνεται η περίοδος της ειδικής άδειας προστασίας μητρότητας από έξι σε εννέα μήνες για μητέρες που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα ως μισθωτές με σχέση εργασίας ορισμένου ή αορίστου χρόνου. Η χρονική επέκταση της προστασίας της μητρότητας για τις μισθωτές του ιδιωτικού τομέα είναι σε αναλογία με την ειδική άδεια ανατροφής που δικαιούνται οι μητέρες εργαζόμενες στο Δημόσιο.

Κατά τη διάρκεια της άδειας μητρότητας, η ΔΥΠΑ καταβάλλει στην εργαζόμενη μητέρα μηνιαίως ποσό ίσο με τον κατώτατο μισθό, καθώς και αναλογία δώρων εορτών και επιδόματος αδείας.

Την ειδική παροχή προστασίας μητρότητας δικαιούνται οι γυναίκες που αποκτούν παιδιά με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας, καθώς και οι εργαζόμενες που υιοθετούν, από τη ένταξη του παιδιού στην οικογένεια και έως την ηλικία των 8 ετών.

Η μητέρα δικαιούται να μεταβιβάσει έως 7 μήνες από την ειδική άδεια προστασίας μητρότητας προς τον πατέρα, αν αυτός εργάζεται με σχέση εξαρτημένης εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Με τον τρόπο αυτό προωθείται η ισότιμη κατανομή των οικογενειακών βαρών και αμβλύνεται ένα ακόμη αντικίνητρο στις προσλήψεις που λειτουργεί εις βάρος των γυναικών.

Κατάργηση ειδικής εισφοράς 1% των ασφαλισμένων του τ. ΤΠΔΥ

Καταργείται η ειδική εισφορά 1% των ασφαλισμένων του πρώην Ταμείου Πρόνοιας των Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ), η οποία θεσπίστηκε για τη στήριξη της βιωσιμότητας του εν λόγω Ταμείου. Το ΤΠΔΥ είναι πλέον βιώσιμο και δεν υπάρχει λόγος συνέχισης της ειδικής εισφοράς που σταματά να παρακρατείται από τους δημοσίους υπαλλήλους, για τους οποίους η κράτηση δεν ήταν ανταποδοτική. Η ειδική εισφορά 1% καταργείται και για τους λοιπούς μισθοδοτούμενους του Δημοσίου, για τους οποίους η κράτηση επίσης δεν ήταν ανταποδοτική. Διευκρινίζεται ότι με τη διάταξη αυτή δεν επηρεάζονται τα σχετικά εφάπαξ.

«Ξεκλειδώνει» η μεταβίβαση ακινήτων με αντιπαροχή με βάση παλιά εργολαβικά προσύμφωνα 

Η διάταξη αφορά εργολαβικά προσύμφωνα που είχαν συνταχθεί μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2000 για μεταβίβαση ακινήτων με αντιπαροχή. Δεδομένου ότι η ευνοϊκή διάταξη του Ν. 4808/2021 (άρθρο 152) για οριστικοποίηση προσυμφώνων που συντάχθηκαν μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2000 (μεταξύ οικοπεδούχου και εργολάβου) χωρίς προσκόμιση φορολογικής ενημερότητας των πωλητών καθίσταται στην ουσία ανενεργή όσο παραμένει η υποχρέωση προσκόμισης ασφαλιστικής ενημερότητας του μεταβιβάζοντα το ακίνητο, με την προτεινόμενη διάταξη εισάγεται ρύθμιση που απαλλάσσει αντίστοιχα από την υποχρέωση ασφαλιστικής ενημερότητας των πωλητών, κατά την σύνταξη με αυτοσύμβαση οριστικών συμβολαίων μεταβίβασης ακινήτων με επαχθή αιτία σε εκτέλεση προσυμφώνων που έχουν συνταχθεί έως 31.12.2000

Χορήγηση μειωμένης σύνταξης σε δημοσίους υπαλλήλους

Με την προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπεται ότι για όσους δημοσίους υπαλλήλους είχαν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα τα έτη 2010,2011 και 2012 (άρα είχαν ήδη 25 χρόνια συμπληρωμένης υπηρεσίας μέχρι τότε), το δικαίωμα για λήψη μειωμένης σύνταξης κρίνεται με βάση τα όρια ηλικίας που ίσχυαν μέχρι τον ν. 4336/2015, εφόσον αυτά συμπληρωθούν έως και την 31η Δεκεμβρίου 2022.

Στο πλαίσιο αυτό, για παράδειγμα, δημόσιος υπάλληλος που είχε συμπληρώσει 25 χρόνια υπηρεσίας κατά τα προαναφερόμενα έτη και εξακολουθεί να υπηρετεί από τότε, με βάση τη νομοθεσία που ίσχυε πριν το 2015 δικαιούται να λάβει μειωμένη σύνταξη το 2022, εάν συμπληρώνει τα 56 έτη ηλικίας μέχρι και 31.12.2022 και θεμελιώνει αυτό το δικαίωμα (που μπορεί να ασκήσει οποτεδήποτε –και μετά το 2022) –έχοντας συμπληρώσει τουλάχιστον 35 χρονια υπηρεσίας.

Αντιθέτως, αν τα όρια ηλικίας που ίσχυαν μέχρι το ν. 4336/2015 δεν συμπληρώνονται εντός του 2022, οι δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν συμπληρώσει 25 έτη υπηρεσίας τα έτη 2010,2011 και 2012 δεν δικαιούνται μειωμένη σύνταξη το 2022, αλλά μόλις συμπληρώσουν το 62ο έτος της ηλικίας τους.

Δημόσιος υπάλληλος που είχε συμπληρώσει 25 έτη υπηρεσίας το 2011 αλλά δε συμπληρώνει τα 56 έτη μέχρι και 31.12.2022 , με βάση τη νομοθεσία που ίσχυε πριν το 2015 δεν δικαιούται μειωμένη σύνταξη το 2022, αλλά θα δικαιούται μειωμένη σύνταξη μόλις συμπληρώσει το 62ο έτος της ηλικίας του.

Διευκολύνεται η απονομή σύνταξης σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης 

Τροποποιούνται οι ρυθμίσεις περί καθορισμού του αρμόδιου οργανισμού για την κρίση του δικαιώματος σύνταξης, προκειμένου να μειωθούν τα χρονικά διαστήματα ασφάλισης που είναι απαραίτητα για να λάβουν οι ασφαλισμένοι σύνταξη με βάση τις διατάξεις του τελευταίου ασφαλιστικού φορέα στον οποίο είχαν ασφαλιστεί.

Στο πλαίσιο αυτό με την προτεινόμενη διάταξη θεσπίζεται η απευθείας εξέταση της αίτησης συνταξιοδότησης από τον τελευταίο φορέα διαδοχικής ασφάλισης, εφόσον σε αυτόν έχουν διανυθεί 1.000 ημέρες ασφάλισης, με 300 την τελευταία πενταετία (προηγουμένως 1.500 και 500 αντίστοιχα). Δηλαδή θεσπίζονται και για τη διαδοχική ασφάλιση εκτός του e-ΕΦΚΑ οι ίδιες προϋποθέσεις που ήδη ισχύουν για τη διαδοχική ασφάλιση εντός του e-ΕΦΚΑ. Με τη ρύθμιση αυτή απλοποιείται και επιταχύνεται η διαδικασία συνταξιοδότησης σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης εκτός του e-ΕΦΚΑ (π.χ. χρόνος επικουρικής σε ΕΦΚΑ και ΕΔΟΕΑΠ).

Πλαφόν για τις υψηλές επικουρικές συντάξεις

Έχει ήδη θεσπιστεί (με το Ν. 4623/2019) ανώτατο όριο του συνολικού ακαθάριστου ποσού της μηνιαίας κύριας σύνταξης. Οι ίδιοι λόγοι υπαγορεύουν τη θέσπιση αντίστοιχου ορίου και για το συνολικό ακαθάριστο ποσό της μηνιαίας επικουρικής σύνταξης, που ανέρχεται στα 6/20 του πλαφόν κύριας σύνταξης (1.382,40€ /μήνα).

Το όριο αυτό καθορίζεται με βάση την αναλογία του ποσοστού εισφορών επικουρικής σύνταξης που ανέρχεται στο 6%, προς το ποσοστό εισφορών κύριας σύνταξης που ανέρχεται στο 20%. Η θέσπιση του πλαφόν θα επιτρέψει την καταβολή επικουρικών συντάξεων σε ατομικά και κοινωνικά δίκαιο ύψος και την αποτροπή καταβολής προκλητικά υψηλών επικουρικών συντάξεων (π.χ. 14.000 ευρώ το μήνα, όταν η μέση επικουρική σύνταξη ανέρχεται σε 194 ευρώ).

Το πλαφόν στις επικουρικές συντάξεις καταλαμβάνει όλες τις συντάξεις και τα αναδρομικά τους που θα καταβληθούν από την πρώτη ημέρα του επόμενου μήνα της έναρξης ισχύος της προτεινόμενης ρύθμισης. Ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί πριν την έναρξη ισχύος και υπερβαίνουν το ανώτατο όριο δεν αναζητούνται.

Επέκταση της «μάχιμης πενταετίας» σε όλους τους ενστόλους

Επεκτείνεται σε όλους τους ενστόλους το δικαίωμα της «μάχιμης πενταετίας», δηλαδή της αναγνώρισης έως και πέντε επιπλέον ετών ασφάλισης, καταβάλλοντας τις αντίστοιχες εισφορές. Όσοι ένστολοι εξαιρούνταν (π.χ. ορισμένες κατηγορίες πυροσβεστών, λιμενικών, αστυνομικών και υπηρετούντων στην αεροπορία) από τη σχετική ρύθμιση αποκτούν πλέον το δικαίωμα αυτό, ανεξαρτήτως μονάδας υπηρεσίας, αν είναι παλαιοί ή νέοι ασφαλισμένοι (προ ή μετά το 2011) και ανεξαρτήτως της σχέσης εργασίας με την οποία υπηρετούν (μόνιμοι και μη).

Με την επέκταση της «μάχιμης πενταετίας» διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση των ενστόλων (στρατός ξηράς, ναυτικό, αεροπορία, αστυνομία, λιμενικό, πυροσβεστική). Επιπρόσθετα, εξασφαλίζεται η καλύτερη λειτουργία των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας, καθώς δεν διαταράσσεται ο εσωτερικός σχεδιασμός για την πλήρωση των αναγκών των διαφορετικών μονάδων από αιτήματα για μεταθέσεις σε μονάδες που δικαιολογούσαν την αναγνώριση «μάχιμης πενταετίας».

Συνταξιοδότηση των επικεφαλής των ανωτάτων δικαστηρίων

Με τη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 θεσπίσθηκε τετραετής θητεία για τους Προέδρους του Αρείου Πάγου, του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Ελεγκτικού Συνεδρίου και του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, καθώς και για τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, τον Γενικό Επίτροπο των Διοικητικών Δικαστηρίων και τον Γενικό Επίτροπό του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Οι ανώτατοι αυτοί δικαστικοί αποχωρούν κανονικά στα 67. Σε όσες περιπτώσεις, όμως, αποχωρούν υποχρεωτικά λόγω λήξης της θητείας σε ηλικία μικρότερη από τα 67, υπάρχει συνταγματική υποχρέωση της Πολιτείας να τους καταβάλει άμεσα τη σύνταξη και να τους αναγνωρίσει τον υπόλοιπο χρόνο που δεν τους επιτρέπεται, λόγω της θητείας, να υπηρετήσουν μέχρι τα 67.

Η σχετική ρύθμιση του νομοσχεδίου υλοποιεί τη παραπάνω συνταγματική υποχρέωση. Στην πράξη, μέχρι σήμερα μόνο δύο δικαστικοί έχουν αποχωρήσει, λόγω λήξης θητείας, σε ηλικία μικρότερη των 67, ενώ στα επόμενα 5 χρόνια μόνο 2 δικαστές προβλέπεται να αποχωρήσουν υποχρεωτικά, λόγω λήξης θητείας, πριν την ηλικία αυτή. Η παρούσα ρύθμιση δεν επηρεάζει το συνταξιοδοτικό καθεστώς των υπολοίπων δικαστικών.

Απαγόρευση διακρίσεων στην εργασία σε βάρος οροθετικών

Απαγορεύεται κάθε διάκριση σε βάρος οροθετικών ατόμων στον ιό HIV κατά το στάδιο της πρόσληψης ή της παραμονής στην εργασία. Απαγορεύεται ιδίως η διερεύνηση της ιδιότητας του οροθετικού με σχετικό ερώτημα κατά τη διαδικασία πρόσληψης. Η απαγόρευση διάκρισης καλύπτει και τους όρους, τις συνθήκες απασχόλησης και εργασίας, τις προαγωγές καθώς και τον σχεδιασμό και την εφαρμογή συστημάτων αξιολόγησης προσωπικού. Εξαιρούνται τα επαγγέλματα όπου η διερεύνηση της ιδιότητας του οροθετικού επιβάλλεται νομοθετικά για ιατρικούς λόγους.

Περιστασιακή απασχόληση αναζητούντων εργασία

Μέχρι πρότινος οι εγγεγραμμένοι στο μητρώο της ΔΥΠΑ άνεργοι είχαν τη δυνατότητα να βεβαιώνουν με αίτησή τους συνεχή χρόνο ανεργίας, εφόσον εργάζονταν περιστασιακά, δηλαδή είχαν πραγματοποιήσει κατά μέγιστο όριο 70 ημερομίσθια ανά δωδεκάμηνο. Προτείνεται η περιστασιακή εργασία να περιγράφεται ως η πραγματοποίηση 70 ημερών απασχόλησης (και όχι 70 ημερομισθίων), ώστε να διατηρείται η ιδιότητα του ανέργου σε αναζητούντες εργασία που έχουν απασχοληθεί με οποιονδήποτε τρόπο (και όχι μόνο με μισθωτή εργασία) έως 70 ημέρες/δωδεκάμηνο.

Προστατευτικές διατάξεις για ευάλωτους πολίτες

Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΟΠΕΚΑ στο πλαίσιο ελέγχων εντόπισε πολλές περιπτώσεις πολιτών που λάμβαναν επιδόματα – κυρίως αναπηρικά,– χωρίς να τα δικαιούνται, στη συντριπτική τους πλειοψηφία καλόπιστα και διέκοψε την καταβολή τους, αναζητώντας αναδρομικά τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά, ενισχύεται η προστασία των ιδιαίτερα ευάλωτων αυτών ομάδων με την παύση αναζήτησης εκκρεμών οφειλών από τα ποσά που έλαβαν χωρίς να τα δικαιούνται. Ο καταλογισμός και η αναζήτηση των οφειλών -αν διακόπηκε – μπορεί να γίνει ή να προχωρήσει αν διαπιστωθεί ότι η καταβολή της παροχής οφείλεται σε πράξεις ή παραλείψεις που αποδίδονται σε δόλο του δικαιούχου ή του νομίμου εκπροσώπου του.

Επιπλέον, για τις υπόλοιπες περιπτώσεις αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών, υιοθετούνται ευνοϊκά μέτρα, με διάκριση μεταξύ αμέλειας και δόλου, όπως η πενταετής παραγραφή, η δυνατότητα εξόφλησής τους σε δόσεις (έως 72) ή συμψηφισμούς με μελλοντικές καταβολές, καθώς και η μη αναζήτηση χαμηλών οφειλών (κάτω των 100 ευρώ). Λαμβάνεται έτσι υπόψη η καθυστέρηση του κράτος στους ελέγχους και γίνεται σεβαστή η καλή πίστη των ατόμων με αναπηρία για τα επιδόματα.

Λοιπές ρυθμίσεις

Τέλος, με το ίδιο νομοσχέδιο -μεταξύ άλλων-:

• Προβλέπεται ότι οι ασφαλιστικές εισφορές των ξεναγών εφεξής θα δηλώνονται ηλεκτρονικά μέσω Αναλυτικών Περιοδικών Δηλώσεων. Περιγράφεται με ποιον τρόπο θα γίνεται η δήλωση της ασφάλισης, η απογραφή εργοδότη και η καταβολή εισφορών, καθώς και ο τρόπος υπολογισμού των ημερών ασφάλισης των ξεναγών και η εκκαθάριση που θα γίνεται για κάθε έτος.
• Επιλύεται η αμφισβήτηση για το ύψος της εισφοράς που καταβάλλεται από ασκούμενους δικηγόρους και δικαστικούς επιμελητές. Ορίζεται ότι κατά την διάρκεια της άσκησης καταβάλλεται μηνιαίως η κατώτατη ασφαλιστική εισφορά των νέων επαγγελματιών (33 ευρώ για υγειονομική περίθαλψη και 93 ευρώ για σύνταξη- προαιρετικά), χωρίς αυτό το διάστημα να προσμετράται στη συνολική πενταετία κατά την οποία μπορούν να καταβάλλουν την κατώτατη εισφορά και η οποία εκκινεί από την έναρξη επαγγέλματος
• Εναρμονίζεται από 1.1.2023 το ποσοστό εισφοράς επικουρικής ασφάλισης προς το Επικουρικό Ταμείο Αρωγής Συντακτών Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας – Εύβοιας (ΕΤΑΣ) και το Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Συντακτών Πελοποννήσου – Ηπείρου – Νήσων» (ΤΕΑΣ) με το ισχύον ποσοστό εισφοράς επικουρικής ασφάλισης προς τον ΕΔΟΕΑΠ (Ενιαίος Δημοσιογραφικός Οργανισμός Επικουρικής Ασφάλισης Περίθαλψης).
• Ορίζεται ότι οι συνταξιούχοι που πάσχουν από ψυχική ασθένεια και απασχολήθηκαν για λόγους κοινωνικής επανένταξης μπορούν να αξιοποιήσουν τον χρόνο και τις εισφορές που έχουν καταβληθεί με σκοπό την προσαύξηση της σύνταξής τους ή για την καταβολή νέας σύνταξης, αν συντρέχει τέτοια περίπτωση
• Εξομοιώνεται μόνο για τους σκοπούς χορήγησης της εθνικής σύνταξης, με μόνιμη και νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα η διαμονή δημοσίου υπαλλήλου που υπηρετεί στην αλλοδαπή εφόσον κατά την υπηρεσία του μισθοδοτείται από το Ελληνικό Δημόσιο και ασφαλίζεται στον e-ΕΦΚΑ ή σε πρώην φορέα που έχει ενταχθεί σε αυτόν
• Διασφαλίζεται η νομική υποστήριξη των ιατρών του Ειδικού Σώματος Ιατρών του ΚΕΠΑ σε περίπτωση που τους ασκηθεί ποινική δίωξη ή εγκριθεί αγωγή σε βάρος τους ή εξεταστούν από τις δικαστικές αρχές για πράξεις ή παραλείψεις τους που ανάγονται αποκλειστικά στην εκπλήρωση των καθηκόντων τους ως ιατρών στις επιτροπές των ΚΕΠΑ.
• Προβλέπεται υποχρέωση των εργοδοτών να προδηλώνουν το ωράριο του ιατρού εργασίας και του τεχνικού ασφαλείας που απασχολούν.
• Ορίζεται ως αρμοδιότητα του ΟΠΕΚΑ η καταβολή της αποζημίωσης των επαγγελματιών αναδόχων.
• Προβλέπεται η δυνατότητα για χρηματοδότηση φορέων κοινωνικής φροντίδας, για όσο καιρό εκκρεμεί η αίτηση για την ανανέωση της πιστοποίησής τους, με σκοπό την απρόσκοπτη συνέχιση της λειτουργίας τους. Εάν η αίτηση απορριφθεί, τα ποσά που τυχόν έχουν λάβει από τη χρηματοδότηση καταλογίζονται και αναζητούνται
• Καθιερώνεται η αρμοδιότητα Δήμων και Περιφερειών για να επιβάλλουν διακοπή λειτουργίας των δομών κοινωνικής φροντίδας λόγω έκτακτων περιπτώσεων (κυρίως καιρικών συνθηκών)

Με βάση το ΑΦΜ τους μόνο, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Capital, οι οφειλέτες ανέρχονται σε 1.342.163.

Με άλλα λόγια, οι οικονομικά ενεργοί μη μισθωτοί, δηλαδή εκείνοι που ασκούν ελεύθερη επαγγελματική ή αγροτική δραστηριότητα αντιστοιχούν στο 36% (493.657 έναντι 1.342.163) δηλαδή 1 στους 3. Έτσι, 2 στους 3 οφειλέτες (848.506 ή το 64%) δεν έχουν ενεργή επαγγελματική ή αγροτική δραστηριότητα.

Πρόκειται, όπως αναφέρουν στο Capital.gr, για άτομα τα οποία έχουν διακόψει την οικονομική δραστηριότητα τους, είτε λόγω αδυναμίας, είτε λόγω συνταξιοδότησης.

Ωστόσο, παραμένουν φορτωμένοι με ασφαλιστικές οφειλές. Δεδομένου, όμως, ότι δεν ασκούν οικονομική δραστηριότητα και έτσι δεν έχουν εισόδημα σε τακτική βάση, εκτιμάται από αναλυτές της κοινωνικής ασφάλισης πως είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους προς τα ταμεία.

Ιδιαίτερα δυσχερής είναι η κατάσταση όσων έχουν θεμελιώσει ηλικιακά δικαίωμα συνταξιοδότησης και δεν μπορούν να βγουν στη σύνταξη καθώς οι οφειλές τους ξεπερνούν το επιτρεπόμενο όριο, δηλαδή τα 20.000 ευρώ. Πληροφορίες του Capital.gr αναφέρουν πως ο e-ΕΦΚΑ εκκαθάρισε το προηγούμενο διάστημα ταχύτατα τις αιτήσεις τους, οι οποίες αν και ήταν "απορρίψιμες”, καθώς πίσω τους είχαν χρέη άνω των 20.000 ευρώ, δεν είχαν απορριφθεί τυπικά. Έτσι, τα ταμεία ξεφορτώθηκαν ένα μεγάλο μέρος του τεράστιου "στοκ” των ληξιπροθέσμων αιτήσεων για κύρια σύνταξη από τον τέως ΟΑΕΕ και το τέως ΕΤΑΑ.

Η αρχή θα γίνει με την επιστρεπτέα προκαταβολή, δηλαδή τα χαμηλότοκα κρατικά δάνεια στις επιχειρήσεις που θα υποβάλουν μέχρι και σήμερα 21 Απριλίου τις αιτήσεις τους. Ήδη έχουν σπεύσει στο aade.gr/mybusinesssupport περί τις 100.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις με 1-500 εργαζόμενους, αλλά την τελευταία στιγμή η κυβέρνηση διεύρυνε το δικαίωμα πρόσβασης στα φθηνά αυτά δάνεια και για επιχειρήσεις που δεν απασχολούν καν εργαζόμενους!

Στο υπουργείο Οικονομικών υπολογίζουν ότι στις επόμενες 5-10 μέρες θα έχουν επιλεγεί οι πρώτες 120.000 επιχειρήσεις που θα λάβουν άμεσα προκαταβολές 2.000 ή έως 3.000 ευρώ η κάθε μια ή περίπου 300-350 εκατομμύρια ευρώ αθροιστικά για όλες μαζί. Στη συνέχεια, ως τις αρχές ή τα μέσα Μαΐου, θα έχουν αποδοθεί και τα άλλα 700 εκατ. ευρώ, από τα συνολικά 1 δισ. ευρώ που θα διατεθούν στους δικαιούχους που έκαναν πρώτοι αιτήσεις τον Απρίλιο.

Και άλλο 1 δισ. ευρώ όμως, θα διατεθεί με τον ίδιο τρόπο ως τον Ιούνιο, σε ένα ακόμα επόμενο γύρο αιτήσεων επιστρεπτέας προκαταβολής που θα ξεκινήσει  τον Μάιο, για όσους δεν εντάχθηκαν ή δεν έκαναν αίτηση μέσα στον Απρίλιο -αλλά και για όσους θα ήθελαν και μία επιπλέον δόση ρευστότητας.

Εκτός από τα 1+1 δισ. ευρώ μέσω της επιστρεπτέας προκαταβολής, στο δίμηνο μέχρι τα τέλη Ιουνίου θα διατεθούν για τις επιχειρήσεις και ενισχύσεις του υπουργείου Ανάπτυξης, με επιπλέον 3 δισ. ευρώ, κυρίως από κοινοτικά κονδύλια ΕΣΠΑ και προγράμματα επιδότησης δανείων κεφαλαίων κίνησης.

Τα πρώτα λεφτά μετά τα «λουκέτα»

Τα πρώτα «τριχίλιαρα» που τις επόμενες 3-4 μέρες θα μπουν στους λογαριασμούς των επιχειρήσεων μετά το «πάγωμα» της αγοράς. Αυτά αφορούν περίπου το 1/3 από το 1 δισ. ευρώ και θα δοθούν «οριζόντια» σε όλους όσους μπήκαν στο πρόγραμμα  –ιδίως σε μικρούς και από πολύ μικρούς επιχειρηματίες χαμηλού τραπεζικού προφίλ.

Τα υπόλοιπα 2/3 από το 1 δισ. ευρώ της επιστρεπτέας προκαταβολής που θα εγκριθεί τον Απρίλιο και θα δοθούν έως και τα μέσα Μαΐου (περίπου 10-15 μέρες μετά το πέρας των αιτήσεων), θα διατεθούν και θα διανεμηθούν με βάση ειδικό αλγόριθμο που θα προσμετρά παραμέτρους όπως τον αριθμό των θέσεων εργασίας που προσφέρει η επιχείρηση, τους τζίρους και άλλα κριτήρια της αγοράς.

Σύμφωνα με πληροφορίες του protothema.gr,  τα χαμηλότοκα κρατικά δάνεια αυτά θα έχουν με επιτόκιο μόλις 0,5% και περίοδο χάριτος ενός έτους. Από το 2021 και έως το 2025 θα πρέπει οι δικαιούχοι να επιστρέψουν σταδιακά τα ποσά που έλαβαν, χωρίς να αποκλείεται να τύχουν και άλλων διευκολύνσεων ως τότε.

Δικαιούχοι «της τελευταίας στιγμής»

Μόλις την Μεγάλη Παρασκευή δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και η απόφαση του υπουργείου Οικονομικών να εντάξει στους δικαιούχους της επιστρεπτέας προκαταβολής, ακόμα και εταιρείες χωρίς καθόλου εργαζομένους, τροποποιώντας την αρχική εξαγγελία για συμμετοχή εταιρειών με 1 έως 500 εργαζομένους.

Έτσι αιτήσεις μπορούν να υποβάλουν μέχρι και σήμερα, 21 Απριλίου, ακόμα και ιδιωτικές επιχειρήσεις με τη μορφή ομόρρυθμων και ετερόρρυθμων εταιρειών, ή εταιρείες περιορισμένης ευθύνης και ΙΚΕ, ανεξαρτήτως κλάδου, που δεν απασχολούν εργαζομένους.

Γενικά σημειώνεται ότι «για την υποβολή της αίτησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος δεν αποτελεί προϋπόθεση η υπαγωγή της επιχείρησης σε κάποιον από τους κωδικούς αριθμούς δραστηριότητας (ΚΑΔ) που περιλαμβάνονται στις εκάστοτε εκδιδόμενες υπουργικές αποφάσεις για την αναστολή φορολογικών υποχρεώσεων και τη χορήγηση κάθε είδους ενισχύσεων προς πληττόμενες επιχειρήσεις λόγω του κορωνοϊού COVID-19».

Πιο συγκεκριμένα,  η τροποποίηση της αριθμ. Α.1076/2.4.2020 απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Ανάπτυξης και Επενδύσεων «Ηλεκτρονική πλατφόρμα για την υλοποίηση του προσωρινού μέτρου ενίσχυσης με τη μορφή Επιστρεπτέας Προκαταβολής σε επιχειρήσεις που επλήγησαν οικονομικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορωνοϊού COVID-19 και διαδικασία υποβολής εκδήλωσης ενδιαφέροντος” προβλέπει ότι «για τη λήψη ενίσχυσης με τη μορφή Επιστρεπτέας Προκαταβολής υποβάλλουν εκδήλωση ενδιαφέροντος:

α) είτε ιδιωτικές επιχειρήσεις κάθε νομικής μορφής και ανεξαρτήτως κλάδου, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών, οι οποίες:

αα) απασχολούν από έναν (1) έως πεντακόσιους (500) εργαζόμενους, έχουν την έδρα τους ή μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα και έχουν πληγεί οικονομικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορωνοϊού COVID-19 και

αβ) δεν είναι σε αδράνεια από τον Απρίλιο του 2019 και μετά, όπως αυτό προκύπτει από τα στοιχεία που τηρούνται στο φορολογικό Μητρώο της ΑΑΔΕ ή από την υποβολή μηδενικών δηλώσεων ΦΠΑ καθ’ όλη την περίοδο αυτή,

β) είτε ιδιωτικές επιχειρήσεις με τη μορφή ομόρρυθμων, ετερόρρυθμων εταιρειών, περιορισμένης ευθύνης εταιρειών και ιδιωτικών κεφαλαιουχικών εταιρειών (ΙΚΕ), ανεξαρτήτως κλάδου, οι οποίες:

βα) δεν απασχολούν εργαζόμενους, έχουν την έδρα τους ή μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα και έχουν πληγεί οικονομικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορωνοϊού COVID-19, και

ββ) δεν είναι σε αδράνεια από τον Απρίλιο του 2019 και μετά, όπως αυτό προκύπτει από τα στοιχεία που τηρούνται στο φορολογικό Μητρώο της ΑΑΔΕ ή από την υποβολή μηδενικών δηλώσεων ΦΠΑ καθ’ όλη την περίοδο αυτή».