Η υπογραφή της σύμβασης σηματοδοτεί την έναρξη της δεύτερης φάσης ανάδειξης του κτήματος Τατοΐου, με την αποκατάσταση και αξιοποίηση των κτιρίων που, σύμφωνα με την απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού μετά την ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεότερων Μνημείων, προορίζονται για φιλοξενία, εστίαση και αναψυχή, με αρχικό εκτιμώμενο προϋπολογισμό 25 εκατ. ευρώ.

Το έργο της αποκατάστασης, ανάδειξης και αξιοποίησης του π. βασιλικού κτήματος στο Τατόι είναι ένα από τα εμβληματικά έργα της κυβέρνησης. Ήδη το υπουργείο Πολιτισμού εκτελεί από το 2019 ένα σύνθετο και πολυεπίπεδο έργο αποκατάστασης των κτιρίων- μνημείων, τα οποία πρόκειται να φιλοξενήσουν μουσειακές, πολιτιστικές και κοινωφελείς υποδομές. Στόχος είναι το κτήμα Τατοΐου να αποτελέσει για την Αττική σημαντικό προορισμό σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, μέσω φιλικών προς το περιβάλλον υποδομών και δραστηριοτήτων, σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

Σε απόλυτη αρμονία με το φυσικό περιβάλλον και την ταυτότητα του χώρου, ο ιστορικός πυρήνας του κτήματος Τατοΐου, έκτασης 1.600 στρεμμάτων και καλλιεργούμενης έκτασης περίπου 1.200 στρεμμάτων, πρόκειται να αποκατασταθεί και να αξιοποιηθεί με πολλαπλές πολιτιστικές και ψυχαγωγικές χρήσεις. Μεταξύ άλλων, τη δημιουργία χώρων εστίασης και αναψυχής, μονάδων φιλοξενίας, αλλά και με δραστηριότητες ήπιας αγροτικής παραγωγής, όπως η αναβίωση της αμπελοκαλλιέργειας και του ελαιώνα. Οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις και δραστηριότητες αναμένεται να έχουν σημαντικά οφέλη για την εθνική οικονομία και το τουριστικό προϊόν της πρωτεύουσας, καθώς εκτιμάται ότι θα προσελκύουν περισσότερους από 1 εκατομμύριο επισκέπτες σε ετήσια βάση.

Κύριος της έκτασης είναι το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κύριος του έργου είναι το υπουργείο Πολιτισμού, ενώ η Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του ΤΑΙΠΕΔ ορίζεται ως φορέας ωρίμανσης και διενέργειας διαγωνιστικής διαδικασίας για την αποκατάσταση και αξιοποίηση των ακινήτων στο Τατόι, που προορίζονται για φιλοξενία, εστίαση και αναψυχή με στόχο την ταχύτερη ολοκλήρωση του έργου.

Το ως άνω έργο έρχεται να προστεθεί στο υπό εξέλιξη από το υπουργείο Πολιτισμού έργο της αποκατάστασης και ανάδειξης του ιστορικού πυρήνα του π. βασιλικού κτήματος στο Τατόι, ενώ βρίσκεται σε άμεση συνάφεια με τα έργα δημιουργίας βασικών υποδομών που είναι ήδη σε εξέλιξη από το ΥΠΠΟ, αλλά και προγραμματιζόμενα έργα αναβάθμισης δημοσίων υποδομών στην ευρύτερη περιοχή, όπως η βελτίωση του οδικού δικτύου και η καλύτερη σύνδεσή του με τον αστικό ιστό και η δημιουργία χώρου στάθμευσης για τους επισκέπτες.

O υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε: «Η αναβάθμιση και αξιοποίηση τμήματος του πρώην βασιλικού κτήματος Τατοΐου είναι ένα έργο με τριπλή σημασία. Πρώτον, περιβαλλοντική, καθώς μια μεγάλη έκταση δίπλα στην πρωτεύουσα θα προστατευθεί με τα έργα υποδομής που θα κατασκευαστούν και θα αναπτυχθεί με όρους προστασίας και σεβασμού του περιβάλλοντος. Δεύτερον, οικονομική, που δεν είναι αμελητέα. Υπολογίζεται ότι με την ολοκλήρωση των έργων το κτήμα θα προσελκύει εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες ετησίως, ενώ περιοχές που σήμερα είναι εγκαταλελειμμένες θα αξιοποιηθούν για τουριστική και αγροτική χρήση. Το τρίτο όφελος έχει σχέση με την προστασία της σύγχρονης αρχιτεκτονικής κληρονομίας και με τον σεβασμό της ιστορικής μνήμης. Η προστασία της ιστορικής μνήμης δεν έχει σχέση με το πολιτειακό καθεστώς, αλλά είναι κανόνας ο οποίος ισχύει σε όλες τις σύγχρονες ευρωπαϊκές χώρες».

H υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ανέφερε: «Το έργο της αποκατάστασης, ανάδειξης και αξιοποίησης του π. βασιλικού κτήματος Τατοΐου αποτελεί ένα από τα εμβληματικά έργα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ήδη από το 2019, το υπουργείο Πολιτισμού δια των αρμοδίων υπηρεσιών του εκτελεί ένα έργο σύνθετο και πολυεπίπεδο, με στόχο την απόδοση των μουσειακών υποδομών, με κορυφαίο το μνημειακό συγκρότημα του Ανακτόρου, και των δικτύων υποδομών λειτουργικότητας, το 2025. Σήμερα, με την υπογραφή της παρούσας σύμβασης, σε συνεργασία με το ΤΑΙΠΕΔ, προχωρούμε στην επόμενη φάση, αυτή της ωρίμανσης και προετοιμασίας του διαγωνισμού για την αποκατάσταση και αξιοποίηση των χώρων που έχουν ήδη καθοριστεί -με βάση τις προβλεπόμενες εκ του θεσμικού πλαισίου διαδικασίες- για φιλοξενία, εστίαση και αναψυχή. Είναι πάρα πολύ σημαντικό, όχι μόνο να προχωρήσουμε στην αποκατάσταση και τη δημιουργία των πολιτιστικών χώρων- το πρόγραμμα είναι σε εξέλιξη και κοστολογείται αυτή, περίπου στα 60 εκατ. ευρώ-, αλλά να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ένα χώρο ο οποίος θα μπορεί να συντηρείται εξ ιδίων. Επομένως, η εμπλοκή καταρχάς του ΤΑΙΠΕΔ και στη συνέχεια, της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, είναι απαραίτητα. Στόχος όλων μας είναι η Αττική να αποκτήσει ένα μοναδικό πολυθεματικό περιαστικό χώρο πολιτισμού, πρασίνου και αναψυχής, που να συνδυάζει την ιστορική μνήμη με τον σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και την αειφορία, με σημαντικό κοινωνικό αποτύπωμα και αναπτυξιακή δυναμική».

Ο εντεταλμένος σύμβουλος και επικεφαλής της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του ΤΑΙΠΕΔ Παναγιώτης Σταμπουλίδης, δήλωσε: «Μια ισχυρά συμβολική πράξη συνεργασίας μεταξύ του ΤΑΙΠΕΔ και του υπουργείου Πολιτισμού επισφραγίστηκε σήμερα, καθώς η Πολιτεία εμπιστεύτηκε για ακόμα μια φορά στη Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του ΤΑΙΠΕΔ να ωριμάσει ένα πολύ σημαντικό έργο, ιδιαίτερης ιστορικής αξίας για τον τόπο μας. Για εμάς αποτελεί τιμή αλλά και μεγάλη ευθύνη να συμβάλλουμε αποφασιστικά στην ανάδειξη του π. βασιλικού κτήματος στο Τατόι σε πόλο πολιτισμού, τουρισμού και ανάπτυξης. Το ΤΑΙΠΕΔ, διαθέτοντας την αναγκαία εμπειρία και τεχνογνωσία, θα συνεχίσει να εργάζεται με διαφάνεια και ταχύτητα ώστε να φέρει εις πέρας όλες τις διαδικασίες ωρίμανσης που αφορούν σε μεγάλα και σύνθετα έργα, με ουσιαστικό οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα για τη χώρα».

Ο διευθύνων σύμβουλος και εκτελεστικό μέλος του ΔΣ του Υπερταμείου Γρηγόρης Δ. Δημητριάδης, είπε: «Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια τόσο στο ΤΑΙΠΕΔ όσο και στα υπουργεία Οικονομικών και Πολιτισμού για τη συνεργασία τους στο εμβληματικό Τατόι. Το Υπερταμείο και το ΤΑΙΠΕΔ με το PPF δίνουν έμφαση στο κοινωνικό αποτύπωμα των έργων τους και συνειδητά επιδιώκουμε την ανάδειξη και ενίσχυση του πολιτισμού. Το ESG δεν είναι σλόγκαν για εμάς, είναι η στρατηγική μας. Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα την υπουργό Πολιτισμού κ. Μενδώνη για την αποτελεσματικότητά της και την εξαιρετική μας συνεργασία όχι μόνο για το Τατόι, αλλά σε πολλά έργα με πολλές από τις θυγατρικές μας».

Ανάμεσα στα χιλιάδες αντικείμενα, που συντηρούνται από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων του ΥΠΠΟΑ, συγκαταλέγεται ένας μεγάλος αριθμός σπάνιων κρασιών και αλκοολούχων ποτών, σε φιάλες που θεωρούνται σήμερα ιστορικά τεκμήρια και με συλλεκτικές ετικέτες.

Το έργο της ανάδειξης του π. βασιλικού κτήματος είναι πολυσύνθετο και απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις, σε πολλούς και διαφορετικούς τομείς.

Για την αξιολόγηση της κάβας, συνεργαζόμαστε με ειδικούς επιστήμονες, οι οποίοι κατέχουν την τεχνογνωσία, τόσο σε οινολογικό επίπεδο, όσο και σε ό,τι αφορά στην ιστορική τεκμηρίωσή της.

Στόχος μας είναι, με την ολοκλήρωση του έργου της αποκατάστασης και της επανάχρησης ως μουσείου του κτηρίου του Ανακτόρου, το τμήμα της συλλογής, που κατά την κρίση των ειδικών θα μπορεί να εκτεθεί, να βρει τη θέση του στον υπάρχοντα χώρο της κάβας του Ανακτόρου. Η κάβα του Τατοΐου, μια ιστορική συλλογή, άνω των πενήντα ετών, ιδιαίτερης πολιτισμικής και οινικής αξίας, θα είναι επισκέψιμη».

Το έργο της συντήρησης της κάβας του Τατοΐου, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, βρίσκεται σε εξέλιξη από την αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΠΟΑ και αναμένεται να αποκαλύψει ακόμη περισσότερους ιστορικούς και οινολογικούς θησαυρούς.

Ήδη, σε 235 κιβώτια έχουν αρχειοθετηθεί περίπου 4.000 φιάλες κρασιών και ποτών, με ετικέτες ιδιαίτερης αξίας -καλλιτεχνικής και ιστορικής-, ακόμη και σπάνια κουτάκια αναψυκτικών, τα οποία δεν εισάγονταν την εποχή εκείνη στην Ελλάδα.

Σημειώνεται ότι κάποια από τα κρασιά και τα αλκοολούχα ποτά είναι κατάλληλα προς κατανάλωση, παρά τις προβληματικές συνθήκες, στις οποίες εντοπίστηκαν. Οι εργασίες συνεχίζονται με την εξέταση 300 ακόμη κιβωτίων, προκειμένου να αξιολογηθεί η κατάσταση των φιαλών.

Μεταξύ των σπάνιων κρασιών που έχουν βρεθεί στη συλλογή, περιλαμβάνονται φιάλες Château Margaux, Château de Vincennes και Château Rothschild, καθώς και συλλεκτικές φιάλες ποτών, όπως η ειδική εμφιάλωση ουίσκι Chivas σε κεραμική φιάλη με αφορμή τον εορτασμό της ενθρόνισης της βασίλισσας Ελισάβετ της Αγγλίας. Παράλληλα, υπάρχει μία πλούσια συλλογή φιαλών, με ετικέτες από την παραγωγή του ίδιου του κτήματος.

Καθήκοντα ειδικού συμβούλου για την εκτίμηση της κάβας του Τατοΐου, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, έχει αναλάβει -pro bono- η οινοποιία ΑΧΑΪΑ ΚΛΑΟΥΣ, με την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του ΥΠΠΟΑ και της εταιρείας.

Υπεύθυνος από την πλευρά της εταιρείας είναι ο Περικλής Μπαλτάς, επικεφαλής του Ιστορικού της Αρχείου. Η ΑΧΑΪΑ ΚΛΑΟΥΣ είναι η πρώτη ελληνική Οινοποιία, η οποία ιδρύθηκε το 1861 και δραστηριοποιείται, αδιάκοπα, μέχρι σήμερα. Αποτελεί μία σύγχρονη επιχείρηση οινοποιίας, η οποία λειτουργεί παράλληλα ένα πολυσύνθετο Μουσείο Οινικής Τέχνης.

Τα εξειδικευμένα στελέχη της εταιρείας, παρέχουν την τεχνογνωσία και εμπειρία τους σχετικά με την αξιολόγηση και ανάδειξη της κάβας. Συγκεκριμένα, έχουν αναλάβει να αξιολογήσουν τις φιάλες του κτήματος και να τις διαχωρίσουν, ανάλογα με τη σπανιότητα και την κατάστασή τους, σε προϊόντα υψηλής αξίας, λόγω σπανιότητας και οινολογικού ενδιαφέροντος ή κατάλληλα για έκθεση.

Κατά την εκκένωση, μάλιστα, του στάβλου του Γεωργίου του Α', η οποία πραγματοποιήθηκε, σταδιακά, τις προηγούμενες εβδομάδες, βρέθηκαν αποθηκευμένα πολυάριθμα αντικείμενα από την οικοσκευή της πρώην βασιλικής οικογένειας αλλά και προσωπικά τους αντικείμενα και είδη ένδυσης.

Συγκεκριμένα μέσα στις δεκάδες βαλίτσες που ανακαλύφθηκαν στοιβαγμένες, σε διάφορα σημεία του στάβλου, μαζί με έπιπλα εποχής, χαλιά και έργα τέχνης, βρέθηκαν πολυτελή φορέματα της Βασίλισσας Φρειδερίκης αλλά και κάποιες παραδοσιακές στολές ξένων χωρών τις οποίες η τέως βασιλική οικογένεια είχε δεχτεί ως δώρα.

Η διαδικασία καθαρισμού και ανοίγματος των πολυάριθμων αυτών βαλιτσών συνεχίζεται μέχρι σήμερα, αργά και με ιδιαίτερη προσοχή, έτσι ώστε να μην καταστραφεί το περιεχόμενό τους.

Μέσα στις επόμενες ημέρες λοιπόν θα έχουμε, πιθανότατα, επίσημη ενημέρωση από το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, σχετικά με το τί ήταν αποθηκευμένο, επί δεκαετίες, και στις υπόλοιπες βαλίτσες.

Όπως ανακοινώθηκε και επισήμως βρέθηκαν στο Τατόι οι βασιλικές άμαξες, από κλιμάκιο του υπουργείου Πολιτισμού.

Ανακαλύφθηκαν 4 βασιλικές άμαξες στο Τατόι

«Με μεγάλη χαρά και ιδιαίτερη συγκίνηση ανακοινώνουμε σε όλα τα μέλη του Συλλόγου Φίλων Κτήματος Τατοΐου καθώς και σε όλους τους φίλους του Τατοΐου ότι εντοπίστηκαν από την διεύθυνση συντήρησης του Υπουργείου Πολιτισμού οι βασιλικές άμαξες. Μέχρι σήμερα ουδείς ήταν σίγουρος για το πού βρίσκονται και σε ποια κατάσταση», σημειώνει ο σύλλογος.

Στον χώρο βρέθηκαν τουλάχιστον τέσσερις μεταξύ των οποίων και η κλειστή άμαξα, η πιο σημαντική της βασιλικής συλλογής με την οποία έγινε ο γάμος της Βασίλισσας Σοφίας της Ισπανίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες είναι όλες σε σχετικά καλή κατάσταση.

Η ιστορία της κλειστής άμαξας που μετέφερε την Βασίλισσα Σοφία

Για την ιστορία αυτής της άμαξας γράφει ο Πρίγκιπας Μιχαήλ στα απομνημονεύματά του.

Το όχημα αγοράστηκε από τον Βασιλιά Γεώργιο Α’ περί το 1871. Η άμαξα αυτή ανήκε στον κόμη του Σαμπόρ, πρώην Δούκα το Μπορντό, γνωστός και ως Ερρίκος Ε’ των νομιμοφρόνων.

«Με τον Γαλλοπρωσικό πόλεμο του 1870 ο Ναπολέων Γ’ ανετράπη, ακολούθησε μια ασθενής δημοκρατία και η παλινόρθωση της μοναρχίας φάνηκε ξανά εφικτή. Δυστυχώς όμως το φιλομοναρχικό ρεύμα είχε διαιρεθεί στα δύο. Στους υποστηρικτές του Κόμη των Παρισίων και τους οπαδούς του Κόμη του Σαμπόρ. Ο Κόμης του Σαμπόρ έρχεται σε συμφωνία με τον Κόμη των Παρισίων και τον ορίζει διάδοχό του μιας και ο ίδιος δεν είχε παιδιά και δεν μπορούσε να διασφαλιστεί η διαδοχή. Όλοι πλέον θεωρούσαν την μοναρχία δεδομένη και για τον λόγο αυτά παραγγέλνουν την άμαξα του Κόμη με την οποία θα έμπαινε ως Βασιλιάς Ερρίκος Ε’ στο Παρίσι. Μια πολύ σοβαρή όμως διαφωνία του με την Εθνοσυνέλευση, για την σημαία της χώρας, ματαιώνει την παλινόρθωση των Βουρβώνων και η άμαξα μένει αχρησιμοποίητη».

«Το 1883 ο Κόμης του Σαμπόρ πεθαίνει, ο Κόμης των Παρισίων δεν ανεβαίνει στον Θρόνο και του μένει η άμαξα την οποία και πουλά στον Βασιλιά Γεώργιο Α’ των Ελλήνων. Η αμάξα τροποποιήθηκε μιας και πάνω από τους θυρεούς του Γαλλικού Οίκου ζωγραφίστηκαν οι θυρεοί της Ελληνικής Δυναστείας και χρησίμευσε ως η επίσημη άμαξα της Ελληνικής Βασιλικής Οικογένειας. Με αυτή την άμαξα έγινε ο γάμος του Διαδόχου Κωνσταντίνου και της Πριγκίπισσας Σοφίας της Πρωσίας, ο γάμος του Διαδόχου Παύλου και της Πριγκίπισσας Φρειδερίκης και τελευταία ο γάμος της Πριγκίπισσας Σοφίας της Ελλάδος με τον Πρίγκιπα Χουάν Κάρλος των Αστουριών. Λογικά ανάμεσα στις 4 άμαξες που έχουν εντοπιστεί είναι και το εξαιρετικό ανοιχτό Άσκοτ Λαντό με το οποίο έγινε ο γάμος των Βασιλέων Κωνσταντίνου και Άννας-Μαρίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Ιστορικού κ. Κώστα Σταματόπουλου εξαρτήματα των βασιλικών αμαξών υπήρχαν μέχρι πρότινος στα χέρια απογόνων, του υπεύθυνου συντηρητή βασιλικών αμαξών των Ανακτόρων. Μακάρι και αυτά να δοθούν για την αποκατάσταση των αμαξών».