Ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας ανέφερε ότι ήδη εργαζόμενοι και συνταξιούχοι βλέπουν αλλαγές στο καθαρό εισόδημά τους, κυρίως μέσω της μείωσης της παρακράτησης φόρου. Η επίδραση αυτή διαφοροποιείται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση και το εισόδημα των φορολογουμένων.

Η μεταρρύθμιση δίνει προτεραιότητα σε νοικοκυριά με παιδιά και σε νέους που εισέρχονται στην αγορά εργασίας. Όπως επισημάνθηκε, ένας εργαζόμενος με δύο παιδιά μπορεί να διαπιστώσει αύξηση στο διαθέσιμο εισόδημα λόγω χαμηλότερης φορολογίας.

Παράλληλα, για νέους έως 25 ετών η φορολογική επιβάρυνση είναι πρακτικά μηδενική, ενώ για εργαζόμενους έως 30 ετών διαμορφώνεται περίπου στο 10%. Η επιλογή αυτή συνδέεται με τη δημογραφική πρόκληση και την ανάγκη ενίσχυσης των νέων στην επαγγελματική τους πορεία.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στις περιοχές εκτός μεγάλων αστικών κέντρων. Οι κάτοικοι μικρών οικισμών έως 1.500 κατοίκων προβλέπεται να δουν μείωση 50% στον ΕΝΦΙΑ το 2026, ενώ από το 2027 σχεδιάζεται πλήρης κατάργηση του φόρου για αυτές τις περιοχές.

Αντίστοιχα, στα μικρά νησιά του Αιγαίου εφαρμόζεται μείωση 30%, ενισχύοντας οικονομικά τις τοπικές κοινωνίες. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκων εκτός Αττικής επωφελούνται επίσης από μείωση 50% στο τεκμαρτό εισόδημα.

Μειώσεις σε τεκμήρια και φορολογία ακινήτων

Μέρος των αλλαγών αναμένεται να αποτυπωθεί στα επόμενα εκκαθαριστικά, με σημαντική μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης για περίπου 500.000 πολίτες. Η μείωση υπολογίζεται στο 30% για κατοικίες και έως 70% για αυτοκίνητα, ανάλογα με τις εκπομπές ρύπων.

Επιπλέον, νέες μητέρες που ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα απαλλάσσονται από το τεκμαρτό εισόδημα, ενώ φορολογικά οφέλη προβλέπονται και για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κλειστές κατοικίες προς μακροχρόνια μίσθωση.

Για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς προβλέπεται μείωση φόρου έως 50%, ενώ έκπτωση 20% ισχύει για ασφαλισμένες κατοικίες έναντι φυσικών καταστροφών.

Καταπολέμηση φοροδιαφυγής

Η φορολογική μεταρρύθμιση συνοδεύεται από ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου μέσω ψηφιακών συστημάτων και τεχνολογιών ανάλυσης δεδομένων. Η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και η δημιουργία Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων αποτελούν βασικά στοιχεία της προσπάθειας αυτής.

Τα έσοδα που προκύπτουν από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, όπως τονίζεται, επιτρέπουν τη χρηματοδότηση μόνιμων μέτρων στήριξης, όπως ενισχύσεις προς χαμηλοσυνταξιούχους και επιστροφές ενοικίου.

Η συνολική κατεύθυνση της μεταρρύθμισης, σύμφωνα με την κυβέρνηση, είναι η επιστροφή της θετικής πορείας της οικονομίας στην κοινωνία μέσω σταθερών φορολογικών ελαφρύνσεων. Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της φορολογικής πολιτικής και ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Το τέλος του κυβισμού, η αρχή των ρύπων

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη βάση υπολογισμού του τεκμηρίου. Για τα οχήματα που ταξινομήθηκαν από την 1η Νοεμβρίου 2010 και μετά, ο υπολογισμός δεν θα γίνεται πλέον με βάση τον κυβισμό του κινητήρα, αλλά με βάση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Αυτή η αλλαγή αποτελεί ένα ισχυρό κίνητρο για την ανανέωση του στόλου, στρέφοντας τους πολίτες σε πιο «πράσινες» λύσεις. Αντίστοιχα, τα παλαιότερα οχήματα (ταξινομημένα πριν την 1/11/2010) θα εξακολουθήσουν να φορολογούνται με τον παλαιό τρόπο, αλλά με σημαντικές μειώσεις.

Πόσο μειώνεται το τεκμήριο;

• Το «ψαλίδι» στις φορολογικές επιβαρύνσεις είναι μεγάλο και αφορά χιλιάδες φορολογούμενους.
• Γενική μείωση: Η μεσοσταθμική μείωση στα τεκμήρια διαβίωσης υπολογίζεται στο 30%.
• Μεγάλα Ι.Χ.: Για πολλά καινούργια ή δεκαετίας αυτοκίνητα, η μείωση μπορεί να φτάσει ακόμη και το 70%.
• Φόρος Πολυτελείας: Για τα Ι.Χ. με κινητήρα άνω των 1.929 κ.εκ. και ηλικία έως 10 ετών, ο φόρος πολυτελούς διαβίωσης μειώνεται κατά 30%.

Ηλεκτρικά και υβριδικά: Οι μεγάλοι κερδισμένοι

Οι νέες ρυθμίσεις ευνοούν ξεκάθαρα τα ηλεκτρικά και υβριδικά αυτοκίνητα, ενισχύοντας την κυβερνητική πολιτική για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης.

• Ηλεκτρικά οχήματα αξίας έως 50.000€: Μηδενικό τεκμήριο. Η απαλλαγή παραμένει.
• Ηλεκτρικά οχήματα αξίας άνω των 50.000€: Το τεκμήριο μειώνεται στο μισό, από τα 4.000€ στα 2.000€.

Παραδείγματα: Πόσο θα πληρώσετε;

• Ένα αυτοκίνητο 1.600 κ.εκ. (παλαιό καθεστώς) με CO2 145 g/km (νέο καθεστώς) που σήμερα είχε τεκμήριο περίπου 6.400€, με τη νέα κλίμακα θα έχει τεκμήριο 145 x 45€ = 6.525€ (ελάχιστη αύξηση).
• Ένα αυτοκίνητο 2.000 κ.εκ. με CO2 120 g/km που σήμερα είχε τεκμήριο περίπου 8.800€, με τη νέα κλίμακα θα έχει τεκμήριο 120 x 20€ = 2.400€, δηλαδή μια εντυπωσιακή μείωση άνω του 70%!
• Για ένα υβριδικό 2.000 κ.εκ. με CO2 80 g/km, το τεκμήριο θα είναι 80 x 20€ = 1.600€, ενώ με το παλαιό σύστημα θα ήταν 8.800€.

Οι αλλαγές θα ισχύσουν για τα εισοδήματα του 2025, που θα δηλωθούν στις φορολογικές δηλώσεις του 2026.

Πηγή: Lykavitos.gr

Μειώσεις και στη φορολογία εσόδων από ενοίκια

Από το 2026 θεσπίζεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% για το τμήμα εισοδήματος 12.001–24.000 ευρώ από ενοίκια. Διατηρούνται 15% έως 12.000 ευρώ, 35% για 24.001–35.000 και 45% για το υπερβάλλον. Ο σχεδιασμός «σπάει» το απότομο άλμα από 15% σε 35% και στοχεύει στους περίπου 150.000 μικρούς ιδιοκτήτες που ως τώρα «καιγόντουσαν».

Οι φορολογούμενοι που αποκτούν ακίνητο θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και προνοητικοί καθώς με την υποβολή της φορολογικής δήλωσης τα τεκμήρια καραδοκούν.

Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι που επιτρέπουν στον φορολογούμενο να παρακάμψει τα τεκμήρια και να φορολογηθεί για το πραγματικό του εισόδημα.

Οι δηλώσεις γονικών παροχών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myProperty, ενώ η ΑΑΔΕ, για να διευκολύνει τους φορολογουμένους που δωρίζουν χρήματα στα παιδιά τους ή τα εγγόνια τους, τους απαλλάσσει από την υποχρέωση να επισυνάπτουν με την ηλεκτρονική δήλωση τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν την τραπεζική συναλλαγή.

Η συναλλαγή θα ελέγχεται σε επόμενη φάση από την ΑΑΔΕ με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες, ενώ σε περίπτωση που η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η Εφορία προχωρά στην επιβολή φόρου χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το αφορολόγητο ποσό.

Πρόκειται για μέτρα πέρα από τις 48 παρεμβάσεις που ανακοίνωσε πριν από δύο εβδομάδες ο πρωθυπουργός και η εφαρμογή των οποίων ξεκινά σύντομα. Σχεδιάζονται φοροελαφρύνσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και βελτιώσεις ή αλλαγές σε πολιτικές που ήδη εφαρμόζονται, προκειμένου να ωφεληθούν περισσότεροι.

Οι διεργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει. Και προτού εκπνεύσει το 2024, σύμφωνα με πληροφορίες, για ορισμένα μέτρα θα έχουν συγκροτηθεί επιτροπές και ομάδες εργασίας, οι οποίες θα παραδώσουν πορίσματα και εισηγήσεις για το πώς θα εφαρμοστούν.

Τι (άλλο) έρχεται

Αν και δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί ή εξειδικευτεί, τα νέα μέτρα περιλαμβάνουν: μειώσεις φόρων, αυξήσεις του καθαρού εισοδήματος, εξάλειψη ή εξορθολογισμό μνημονιακών επιβαρύνσεων και αλλαγές στα τέλη κυκλοφορίας αυτοκινήτων.

Συγκεκριμένα:

1. Μείωση τεκμηρίων κατά 30% (μεσοσταθμικά) για τα εισοδήματα του 2025: Ο πρωθυπουργός δεν έκανε καμία αναφορά γι’ αυτό στη ΔΕΘ. Εως το τέλος της χρονιάς, όμως, ειδική επιτροπή θα επεξεργαστεί τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων που υποβλήθηκαν και εκκαθαρίστηκαν φέτος. Ζητούμενο είναι τι δηλώνουν και πώς θα ελαφρυνθούν περίπου 1,5 εκατομμύριο φορολογούμενοι που κάθε χρόνο πέφτουν στην παγίδα των τεκμηρίων.

Οι αλλαγές θα ισχύσουν στα εισοδήματα που αποκτούν οι φορολογούμενοι από 1/1/2025. Με μειώσεις στα τεκμήρια ωφελούνται κυρίως χαμηλόμισθοι, χαμηλοσυνταξιούχοι, φοιτητές και άνεργοι, που σήμερα αναγκάζονται να πληρώσουν φόρο επειδή διαθέτουν ένα σπίτι ή ένα αυτοκίνητο.

Για παράδειγμα:

• ■ Αγαμος με εισόδημα 9.000 ευρώ και τεκμήρια 11.000 ευρώ (επειδή νοικιάζει σπίτι, έχει αυτοκίνητο και εξοχικό) χωρίς τα τεκμήρια θα πλήρωνε φόρο 33 ευρώ, αλλά λόγω αυτών πληρώνει 343 ευρώ. Με τη μείωση τεκμηρίων κατά 30% (μεσοσταθμικά), όταν κάνει δήλωση Ε1 το 2026, το τεκμήριο πέφτει περίπου στα 7.700 ευρώ. Θα φορολογηθεί μόνο για τα 9.000 ευρώ που έβγαλε το 2025 και θα γλιτώσει φόρο 310 ευρώ.
• ■ Εγγαμος με εισόδημα 12.000 ευρώ και τεκμήρια 15.000 ευρώ (για το σπίτι όπου μένει, με δύο αυτοκίνητα και ένα εξοχικό), χωρίς τα τεκμήρια θα πλήρωνε φόρο 563 ευρώ. Βάσει τεκμηρίων όμως πληρώνει 1.463 ευρώ. Με μείωση κατά 30% το τεκμήριο πέφτει στα 10.500. Ετσι θα φορολογηθεί μόνο για τα 12.000 και θα γλιτώσει φόρους 900 ευρώ.

2. Μείωση-κατάργηση τεκμηρίου επαγγελματιών: Ο πρωθυπουργός εξήγγειλε τέσσερις «οριακές βελτιώσεις» για το 2025. Αλλά στο οικονομικό επιτελείο έχουν βάλει το άτυπο στοίχημα να καταργήσουν σύντομα το τεκμήριο που επιβλήθηκε φέτος. Αυτό θα γίνει με τη βοήθεια των POS και του myDATA που συνθέτουν online και σε πραγματικό χρόνο τις περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ και την ετήσια δήλωση εισοδήματος κάθε επαγγελματία. Χωρίς φουσκωμένες ή εικονικές δαπάνες και μαγειρέματα, το τεκμήριο θα καταστεί περιττό και θα καταργηθεί, ώστε οι επαγγελματίες να φορολογούνται για το πραγματικό εισόδημα και μόνο. Στόχος είναι τα εισοδήματα που θα εμφανίσουν το 2026 να έχουν καλύψει το διά νόμου τεκμαρτό εισόδημα που επιβλήθηκε φέτος. Και έως το 2027 το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα για τους επαγγελματίες να καταργηθεί, αλλιώς θα θεωρηθεί αποτυχία των υπόλοιπων φορολογικών μέτρων που επιβλήθηκαν.

3. Τέλος για το τέλος επιτηδεύματος για όλους έως το 2027: Το 2024 ήταν η τελευταία φορά που πλήρωσαν τέλος επιτηδεύματος 700.000 επαγγελματίες που εμπίπτουν στο ελάχιστο τεκμαρτό φορολογητέο εισόδημα. Το 2025 θα πληρώσουν τέλος επιτηδεύματος μόνο οι εταιρείες (1.000 ευρώ), μισθωτοί που αμείβονται με μπλοκάκι όταν έχουν έως τρεις εργοδότες (400-500 ευρώ) και απειροελάχιστοι επαγγελματίες που έκαναν αίτηση αμφισβήτησης των τεκμηρίων φέτος εφόσον δικαιωθούν (650 ευρώ). Δέσμευση της κυβέρνησης παραμένει ότι το τέλος επιτηδεύματος θα καταργηθεί πλήρως και για όλους έως το 2027. Αυτό θα γίνει πιθανότατα σε δύο φάσεις: σε πρώτη φάση θα ωφεληθούν τα φυσικά πρόσωπα το 2026 για τα εισοδήματα του 2025. Αντιθέτως, τα νομικά πρόσωπα (εταιρείες) πιθανώς να απαλλαγούν έναν χρόνο μετά, δηλαδή το 2027 -ή και το 2028 ενδεχομένως- για τη χρήση του προηγούμενου έτους.

Σήμερα, αρχίζει και η αποστολή των e-mail και ειδοποιήσεων στο myAADEapp, που ενημερώνουν τους 1,3 εκατ. φορολογούμενους μισθωτούς και συνταξιούχους ότι έχουν επιλεγεί και εντάχθηκαν στην διαδικασία αυτοματοποιημένης υποβολής φορολογικής δήλωσης.

· το εκκαθαριστικό,

· ⁠τη δήλωση, καθώς και

· ⁠το ενημερωτικό αρχείο προεκκαθάρισης (για τους 1,3 εκ πολίτες).

Τα περισσότερα «θύματα» του μέτρου, όμως, δεν ανήκουν στην οικονομική ελίτ, ούτε στα «ύποπτα» επαγγέλματα που αποκρύπτουν εισοδήματα, αφού 1 εκατομμύριο μισθωτοί και συνταξιούχοι δεν μπόρεσαν να καλύψουν τα τεκμήρια και καλούνται να πληρώσουν επιπρόσθετους φόρους, πέραν όσων τους αναλογούν με βάση τα δηλωθέντα εισοδήματα που είχαν.

1 στους 6 επαγγελματίες δήλωσε εισόδημα κάτω από 1.000 ευρώ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έχουν τα στοιχεία για τα εισοδήματα που δήλωσαν μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες το 2022. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ σχεδόν 1 στους 6 επαγγελματίες δηλώσεις πως τα εισοδήματά του δεν ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ και 7 στους 10 έως 10.000 ευρώ, σε αντίθεση με τους μισθωτούς που 1 στους 5 δήλωσε εισόδημα έως 5.000 ευρώ και 1 στους 4 από 5.000 έως 10.000 ευρώ.

Πρόκειται για τα στοιχεία που έλαβε υπόψη του το Υπουργείο Οικονομικών όταν σχεδίασε το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα που επέβαλε στους επαγγελματίες, με το σκεπτικό ότι δεν γίνεται να δηλώνω λιγότερα από τους μισθωτούς.

Παρά την παγίδα των τεκμηρίων, η πολυπληθέστερη ομάδα επαγγελματιών (το 16,9% ή ο 1 στους 6) δήλωσε πως το κέρδος του από την εργασία του πέρυσι δεν ξεπέρασε τα 1.000 ευρώ.

Ποιοι «πλήρωσαν το μάρμαρο»;

· Οι 537.068 από τους 2.545.819 μισθωτούς (ο ένας στους 5 δηλαδή) για τεκμαρτό προστιθέμενο εισόδημα 1,35 δισ. ευρώ ή, κατά μέσον όρον, από 2.500 ευρώ επιπλέον ο καθένας.

· Οι 410.608 από τους 2.035.045 συνταξιούχους (επίσης ο ένας στους 5) στους για τεκμαρτό εισόδημα 1,15 δισ. ευρώ ή, κατά μέσον όρον, από 2.800 ευρώ «καπέλο» στον καθέναν.

· Οι 77.002 από τους 307.285 ασκούντες κατ΄επάγγελμα αγρότες (ο ένας στους τέσσερις) με τεκμαρτό εισόδημα 278,8 εκατ. ευρώ ή επιπλέον 3.620 ευρώ «κατά κεφαλήν».

· Οι 319.734 από τους 1.013.359 εισοδηματίες (ο ένας στους τρεις) για τεκμαρτό εισόδημα 1,5 δισ. ευρώ ή, σχεδόν, 4.700 ευρώ επιπλέον ο καθένας.

· 197.843 από τους 659.357 ασκούντες επιχειρηματική δραστηριότητα (ή ένας στους τρεις) για πρόσθετη διαφορά τεκμηρίου 878 εκατ. ευρώ ή 4.400 ευρώ επιπλέον ο καθένας.

Με βάση τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, για τους ελεύθερους επαγγελματίες:

• το 45,2% δήλωσε καθαρά κέρδη έως 5.000 ευρώ
• το 19,1% από 5.000 – 10.000 ευρώ
• το 18,9% από 10.000 – 20.000 ευρώ
• το 7,6% από 20.000 – 30.000 ευρώ
• το 5,8% από 30.000 – 50.000 ευρώ
• το 2% από 50.000 – 75.000 ευρώ
• το 0,7% από 75.000 – 100.000 ευρώ
• το 0,6% από 100.000 – 200.000 ευρώ
• το 0,1% από 200.000 – 500.000 ευρώ
• το 0,01% άνω των 900.000 ευρώ

Την ίδια περίοδο μισθωτοί και συνταξιούχοι δήλωσαν υψηλότερα εισοδήματα:

• το 20,2% εισόδημα έως 5.000 ευρώ
• το 25,6% από 5.000 – 10.000 ευρώ
• το 33,7% από 10.000 – 20.000 ευρώ
• το 11,5% από 20.000 – 30.000 ευρώ
• το 7% από 30.000 – 50.000 ευρώ
• το 1,4% από 50.000 – 75.000 ευρώ
• το 0,3% από 75.000 – 10.000 ευρώ
• το 0,2% από 100.000 – 200.000 ευρώ
• το 0,02% από 200.000 και πάνω

Έρχονται αλλαγές στα τεκμήρια

Το μέτρο των τεκμηρίων θεωρείται αναχρονιστικό και από το ίδιο το οικονομικό επιτελείο. Αυτός είναι και ο λόγος που έχει συσταθεί ειδική ομάδα στο Υπουργείο Οικονομικών, υπό τη Γενική Γραμματέα Φορολογικής Πολιτικής Μαίρη Ψύλλα, με στόχο να διορθώσει τις τεράστιες αδικίες του μέτρου.

Με βάση το χρονοδιάγραμμα, η επιτροπή θα παραδώσει το πόρισμα που θα συντάξει, προκειμένου στη συνέχεια να σχεδιαστούν τα νέα τεκμήρια και να κατατεθεί το τελικό σχέδιο έως το τέλος του έτους, προκειμένου τα νέα, μειωμένα τεκμήρια να εφαρμοστούν από το 2025.

Σύμφωνα με πληροφορίες, τα τεκμήρια δεν θα μειωθούν οριζόντια κατά σχεδόν 30%, ένα ποσοστό που έχει βάλει στο τραπέζι ο ίδιος ο πρωθυπουργός προεκλογικά, καθώς όπως λένε στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών «σε κάποιες περιπτώσεις είναι πολύ χαλαρά και να μην λαμβάνουν υπόψη τους κάποια δεδομένα και σε άλλες περιπτώσεις να είναι πάρα πολύ αυστηρά και να μην έχουν αποτέλεσμα».

Θεωρείται βέβαιο πως θα αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού των τεκμηρίων διαβίωσης για κατοικίες, Ι.Χ. αυτοκίνητα και σκάφη αναψυχής, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις είναι εξωπραγματικά.

Μάλιστα, αναμένεται να τροποποιηθούν και οι διατάξεις για τα ελάχιστα ποσά τεκμηρίων διαβίωσης των 3.000 ευρώ για τους άγαμους και των 5.000 ευρώ για τους έγγαμους ή όσους έχουν συνάψει σύμφωνα συμβίωσης.

Οδεύοντας προς την έναρξη της φετινής διαδικασίας των φορολογικών δηλώσεων, τα ερωτήματα «καίνε» πολλά νοικοκυριά και ειδικά τους νόσους έχουν προστατευόμενα τέκνα, που μόλις συμπλήρωσαν τα 18 τους το 2023.

Καταρχήν, όσοι έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους και έχουν πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα υποχρεούνται να υποβάλουν φέτος φορολογική δήλωση. Ακόμη και τα ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα οφείλουν να υποβάλουν δήλωση, εφόσον απέκτησαν έστω και 1 ευρώ εισόδημα ή εφόσον βαρύνονται με τεκμήριο διαβίωσης για κατοικία ή ΙΧ.

Εάν παρόλα αυτά υποβάλει φορολογική δήλωση με μηδενικό πραγματικό είτε τεκμαρτό εισόδημα, δεν υπολογίζεται η ελάχιστη ετήσια αντικειμενική δαπάνη των 3.000 ευρώ, αφού αυτή υπολογίζεται μόνο εφόσον δηλώνεται πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα. Συμβαίνει αυτό στην περίπτωση κατοχής ενός αυτοκινήτου από εξαρτώμενα μέλη; Οχι κατά ανάγκη καθώς το τεκμήριο αυτό είναι μαχητό, δηλαδή μπορεί να αμφισβητηθεί. Ο τρόπος είναι απλός.

Εφόσον αποδεικνύεται ότι συγκατοικεί με συγγενείς πρώτου βαθμού που συμβάλλουν στις δαπάνες διαβίωσής του ή εφόσον υπηρετεί τις στρατιωτική θητεία του ή εφόσον είναι άνεργο και δικαιούται βοήθημα ανεργίας. Μια άλλη περίπτωση αφορά το εξαρτώμενο ενήλικο τέκνο που δεν ζει με τους γονείς του, αλλά σπουδάζει σε διαφορετικό τόπο από αυτόν που βρίσκεται η κύρια κατοικία της οικογένειάς του.

Εάν εργάζεται και έχει δικό του εισόδημα, οπότε υποβάλει κανονικά τη δική του φορολογική δήλωση. Αν, όμως, δεν έχει πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα που το καθιστά υπόχρεο σε υποβολή δήλωσης, τότε η κατοικία στην οποία διαμένει εκεί που σπουδάζει, δηλώνεται ως δευτερεύουσα από τον γονέα, που είναι υπόχρεος να περιλάβει τα εισοδήματα του εξαρτώμενου μέλους του στη δική του δήλωση. Προσοχή όμως: αυτό ακριβώς θα πρέπει να γίνει ακόμη και στην περίπτωση που το μισθωτήριο της κατοικίας συντάσσεται στο όνομα του παιδιού.

Σε κάθε περίπτωση οι φορολογούμενοι πρέπει να έχουν κατά νου το γενικό κανόνα: Όσοι έκλεισαν τα 18 έτη ηλικίας πέρυσι και έχουν να δηλώσουν οποιουδήποτε ύψους πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα, θα «χωρίσουν» φορολογικά από τους γονείς τους.

Συγκεκριμένα, υπόχρεοι φορολογικής δήλωσης είναι οι «18άρηδες» που:

• Έχουν στο όνομά τους οποιοδήποτε άλλο περιουσιακό στοιχείο που λαμβάνεται υπόψη ως τεκμήριο διαβίωσης (ΙΧ αυτοκίνητο, σκάφος κ.λπ.)

• Απέκτησαν οποιασδήποτε άλλης μορφής εισόδημα (π.χ. από μισθούς, επιδόματα, ενοίκια, περιστασιακή απασχόληση, αγροτικές ή επιχειρηματικές δραστηριότητες, υπεραξίες από μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια κ.λπ.)

• Είναι έγγαμοι τη στιγμή της υποβολής της φορολογικής δήλωσης

Από τη συγκεκριμένη υποχρέωση εξαιρούνται οι νέοι, οι οποίοι ναι μεν συμπλήρωσαν τα 18 έτη, όμως το προηγούμενο έτος δεν είχαν καθόλου εισοδήματα, ούτε περιουσιακά στοιχεία που να αποτελούν τεκμήρια (κατοικία, αυτοκίνητο κτλ), υπό την προϋπόθεση ότι φιλοξενήθηκαν σε σπίτια γονέων, άλλων συγγενών ή φίλων, ή είναι φοιτητές και λόγω σπουδών διαμένουν με ενοίκιο σε άλλη πόλη από αυτήν, στην οποία ζουν οι γονείς τους.

Τα ανήλικα ή ενήλικα τέκνα θεωρούνται «εξαρτώμενα» εφόσον συνοικούν με τον φορολογούμενο και το ετήσιο πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημά τους δεν υπερέβη εντός τις 3.000 ευρώ, ή τις 6.000 ευρώ αν παρουσιάζουν αναπηρία 67% και άνω.

Όπως σημειώνει το υπουργείο, βασική φιλοσοφία του νομοσχεδίου είναι ότι η προσωπική συνεισφορά κάθε ελεύθερου επαγγελματία στην ατομική του επιχείρηση δεν μπορεί να αποτιμάται σε επίπεδο χαμηλότερο από το εισόδημα του μισθωτού που πληρώνεται με τον κατώτατο μισθό. Το ύψος της προσωπικής αυτής συνεισφοράς προσαυξάνεται ανάλογα με τα χρόνια της επαγγελματικής δραστηριότητας, το σύνολο της μισθοδοσίας και το ύψος του τζίρου της επιχείρησης. Συγκεκριμένα, για τον υπολογισμό της φορολογίας λαμβάνονται υπόψιν:

α) Ο εκάστοτε ισχύων κατώτατος μισθός προσαυξημένος κατά 10% για κάθε 3 χρόνια επαγγελματικής δραστηριότητας μετά την πρώτη εξαετία ή ο ανώτερος ετήσιος μισθός που ο ελεύθερος επαγγελματίας καταβάλλει σε υπάλληλό του. Λαμβάνεται υπόψη το μεγαλύτερο από τα δύο ποσά με ανώτατο όριο σε κάθε περίπτωση τις 30.000 ευρώ.

β) Συντελεστής προσαύξησης του ποσού που προκύπτει από το προηγούμενο κριτήριο, στις περιπτώσεις που ο ετήσιος τζίρος είναι υψηλότερος από το μέσο όρο του εκάστοτε κλάδου. Η προσαύξηση είναι 35 % για όσους πραγματοποιούν τζίρο μεγαλύτερο του μέσου όρου, 70% για τζίρο μεγαλύτερο του 150% του μέσου όρου και 100% για τζίρο που υπερβαίνει το διπλάσιο του μέσου όρου.

γ) Το 10% του κόστους μισθοδοσίας του προσωπικού με όριο τις 15.000 ευρώ.

Το ελάχιστο τεκμαιρόμενο κέρδος ορίζεται κατ’ ανώτατο όριο 50.000 ευρώ και είναι το άθροισμα τριών συντελεστών.

Ορίζεται ότι το τεκμήριο δεν εφαρμόζεται κατά τα τρία πρώτα χρόνια της επαγγελματικής δραστηριότητας, για το τέταρτο έτος μειώνεται κατά 67% και για το πέμπτο έτος κατά 33%.

Το τεκμήριο είναι μαχητό. Με το νομοσχέδιο εξειδικεύονται οι προϋποθέσεις προκειμένου ο φορολογούμενος να αμφισβητήσει το τεκμήριο.

Πιο αναλυτικά:

Οι φορολογούμενοι μπορούν να αμφισβητήσουν το τεκμήριο στις περιπτώσεις ιδίως που:

α) υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία,

β) είναι φυλακισμένοι,

γ) νοσηλεύονται σε νοσοκομείο ή κλινική,

δ) βρίσκονται σε αδυναμία άσκησης δραστηριότητας λόγω εγκυμοσύνης ή λοχείας με βάση την εργατική νομοθεσία,

ε) έχουν αποδεδειγμένα πληγεί από εκτεταμένες φυσικές καταστροφές που κατέστησαν αδύνατη, συνολικά ή μερικά, την άσκηση της επαγγελματικής ή επιχειρηματικής τους δραστηριότητας,

στ) τελούν υπό ανάκληση της άδειας λειτουργίας της ατομικής τους επιχείρησης ή της άδειας άσκησης επαγγέλματός τους,

ζ) τελούν υπό απαγόρευση λειτουργίας του καταστήματος ή άλλου χώρου άσκησης της επαγγελματικής ή επιχειρηματικής τους δραστηριότητας σε εφαρμογή απόφασης δημόσιας αρχής για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας ή άλλου λόγου που υπαγορεύει το δημόσιο συμφέρον,

η) προσκομίζουν στοιχεία από τα οποία αποδεικνύεται ότι για λόγους ανωτέρας βίας δεν ασκούσαν επιχειρηματική δραστηριότητα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Σε κάθε περίπτωση ο φορολογούμενος οφείλει να προσκομίσει τα αναγκαία δικαιολογητικά για την απόδειξη των ισχυρισμών του.

Στο νομοσχέδιο ορίζεται ότι από την εφαρμογή του τεκμηρίου απαλλάσσονται οι επαγγελματίες που παρουσιάζουν αναπηρία ίση ή μεγαλύτερη του 80%. Το τεκμήριο μειώνεται κατά 50% για τους επαγγελματίες που ασκούν δραστηριότητα και έχουν την κύρια κατοικία σε οικισμούς με πληθυσμό έως 500 κατοίκους και σε νησιά με πληθυσμό κάτω από 3.100.

Τυχόν εισοδήματα από μισθούς, συντάξεις ή από αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα συνυπολογίζονται για την κάλυψη του τεκμηρίου. Για παράδειγμα αν το τεκμήριο για έναν επαγγελματία προσδιορίζεται στις 12.000 ευρώ και ο ίδιος έχει εισόδημα από μισθούς ύψους 7.000 ευρώ, το τεκμήριο μειώνεται στις 5.000 ευρώ (12.000-5.000).

Ορίζεται μεταβατική διάταξη με την οποία οι επαγγελματίες που θα φορολογηθούν για τα φετινά (2023) εισοδήματα με το τεκμήριο, θα πληρώσουν το 2024 μειωμένη κατά 50% προκαταβολή φόρου.

Για την αντιμετώπιση καταχρηστικών ενεργειών ορίζεται ότι φορολογούμενος που διακόπτει το ελεύθερο επάγγελμα και συμμετέχει ως μοναδικός μέτοχος ή εταίρος σε μονοπρόσωπη εταιρεία που ασκεί την ίδια επιχειρηματική δραστηριότητα, μπορεί να φορολογείται με το τεκμήριο αν από τη σύγκριση των φόρων στις δυο περιπτώσεις προκύπτει μικρότερη φορολογική επιβάρυνση.

Προβλέπεται ότι η προσαύξηση λόγω ΚΑΔ δεν ισχύει όταν ο μέσος όρος του ετήσιου κύκλου εργασιών του αντίστοιχου Κ.Α.Δ. δεν υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ ή όταν το πλήθος των επιτηδευματιών που υπάγονται στον συγκεκριμένο Κ.Α.Δ. δεν υπερβαίνει τους 30. Διευκρινίζεται επίσης ότι για τον υπολογισμό του μέσου όρου του κύκλου εργασιών δεν λαμβάνονται υπόψη οι επιτηδευματίες με μηδενικό τζίρο.

Για τους επαγγελματίες που δηλώνουν ζημιές και φορολογούνται με το τεκμήριο, προβλέπεται ότι οι ζημιές δεν μεταφέρονται για να συμψηφιστούν με τα κέρδη επομένων ετών.

Το οικονομικό επιτελείο έχει αρχίσει να βάζει στο τραπέζι κάποια σενάρια για τις αλλαγές στον τρόπο κάλυψής τους και της απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, με στόχο τη διόρθωση στρεβλώσεων, αλλά κατά φοροδιαφυγής.

Σύμφωνα με πληροφορίες των ΝΕΩΝ, το σχέδιο της μείωσης των τεκμηρίων περιλαμβάνει τους εξής άξονες:

1. Εντατικοποίηση της υποχρεωτικής εφαρμογής των POS και ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, ώστε όλα τα εισοδήματα να περνούν από το MyData.

2. Εντοπισμός στρεβλώσεων και αδικιών που αφορά κυρίως χαμηλά εισοδήματα που πληρώνουν έξτρα φόρους λόγω τεκμηρίων εξαιτίας των στρατηγικών κακοπληρωτών.

3. Η σταδιακή μείωση θα αφορά την άμβλυνση ή αφαίρεση των τεκμηρίων διαβίωσης που πλήττουν άδικα χαμηλά εισοδήματα ή δεν λαμβάνουν υπόψη εισοδήματα που αποκτήθηκαν π.χ. από παροχές, λόγω διαφορετικών ημερομηνιών κατάθεσης φορολογικών δηλώσεων και δηλώσεων δωρεών κ.ά.

Αλλά ταυτόχρονα να πιάνουν μόνο τους στρατηγικούς κακοπληρωτές. Στο στόχαστρο φαίνεται να μπαίνει το σύστημα της «ανάλωσης κεφαλαίου», όπου δίνεται η δυνατότητα για αποταμιεύσεις από εισοδήματα παρελθόντων ετών και τα οποία μπαίνουν στη δήλωση για να καλύπτουν μεγάλες διαφορές τεκμηρίων.

Προϋπόθεση και στόχος

To σχέδιο της κυβέρνησης προβλέπει αναπροσαρμογή και εξορθολογισμό του συστήματος τεκμηρίων κατόπιν της υποχρεωτικής εφαρμογής του myData και της ενίσχυσης των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Η μείωση θα αφορά τα τεκμήρια διαβίωσης κατά περίπου 30% μεσοσταθμικά από 1/1/2025 μέχρι το 2027. Προϋπόθεση για να ξεκινήσει η σταδιακή μείωση των τεκμηρίων αποτελεί η υποχρεωτική εφαρμογή του myData και της ενίσχυσης των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Στόχος, ο εντοπισμός των αδήλωτων εισοδημάτων που σήμερα πιάνονται από τα τεκμήρια και για το 2022 υπολογίζονται σε περίπου 5,6 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό προκύπτει από τη διαφορά των εισοδημάτων που δηλώθηκαν (αφορά κυρίως εισοδήματα κάτω των 10.000 ευρώ) και των εισοδημάτων που υπολογίζει η Εφορία βάσει των τεκμηρίων.

Ωστόσο, παραπάνω φόρους, λόγω τεκμηρίων καλούνται να πληρώσουν και φορολογούμενοι που όντως έχουν χαμηλά εισοδήματα, όπως χαμηλόμισθοι και χαμηλοσυνταξιούχοι. Συνεπώς αυτό που θα έχει ως βασικό άξονα το σχέδιο που βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο είναι η διόρθωση του συστήματος ώστε να μην αδικούνται από τα τεκμήρια οι φορολογούμενοι οι οποίοι όντως έχουν χαμηλά εισοδήματα.

Συνεπώς, θα πρέπει να υπάρξουν αλλαγές ώστε να μην αδικούνται όσοι πραγματικά δεν έχουν εισοδήματα από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές, οι οποίοι «κρύβονται» κάτω από το ετήσιο όριο εισοδημάτων των 10.000 ευρώ. Και το γεγονός ότι 7 στους 10 δηλώνουν εισοδήματα κάτω των 10.000 ευρώ είναι ο λόγος που διατηρεί την ύπαρξη των τεκμηρίων, ώστε να υπάρχει πρόσθετος φόρος από τον υπολογισμό της Εφορίας.

Υπάρχουν όμως μισθωτοί και συνταξιούχοι, κυρίως με χαμηλά εισοδήματα, που πληρώνουν έξτρα φόρους λόγω τεκμηρίων επειδή διαμένουν σε ιδιόκτητη ή μισθωμένη κατοικία και έχουν ένα αυτοκίνητο. Επίσης, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στρεβλώσεις όπως ο χρόνος υποβολής των δηλώσεων κληρονομιάς ή δωρεών, σε σχέση με τη λήξη του φορολογικού έτους, ώστε η Εφορία να έχει πλήρη εικόνα για τα πραγματικά εισοδήματα που αποκτήθηκαν κατά την προηγούμενη οικονομική χρήση.

Σε κάποιες περιπτώσεις οι δηλώσεις φόρου δωρεάς ή γονικής παροχής δεν υποβάλλονται πριν από τη λήξη του φορολογικού έτους και έτσι όταν τον υποβάλλουν στις δηλώσεις τους, το επόμενο έτος, δεν γίνονται αποδεκτές από τη φορολογική διοίκηση ως αποδεικτικά κάλυψης των τεκμηρίων.