Οι νέοι προσωπικοί βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης φιλοδοξούν να αναλάβουν ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος της καθημερινότητάς μας, αλλάζοντας παράλληλα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ψηφιακή οικονομία.

Το διακύβευμα ξεπερνά την εξοικονόμηση χρόνου. Εάν οι καταναλωτές αρχίσουν να αναθέτουν σε έναν ψηφιακό βοηθό την αναζήτηση προϊόντων, τη σύγκριση επιλογών και την ολοκλήρωση συναλλαγών, τότε αλλάζει και η σχέση τους με τα ηλεκτρονικά καταστήματα, τις πλατφόρμες κρατήσεων και τη διαδικτυακή διαφήμιση. Ανάμεσα στον πελάτη και την επιχείρηση παρεμβάλλεται ένας νέος μεσάζων: ο προσωπικός πράκτορας AI.

Όπως επισημαίνει ο Economist, η Silicon Valley επιδιώκει εδώ και χρόνια να δημιουργήσει έναν ψηφιακό βοηθό ικανό να απαλλάξει τους χρήστες από χρονοβόρες υποχρεώσεις. Οι προηγούμενες προσπάθειες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Siri της Apple, έμειναν μακριά από τις υψηλές προσδοκίες. Η νέα γενιά εργαλείων, ωστόσο, επιχειρεί να περάσει από την απάντηση ερωτήσεων στην εκτέλεση εργασιών.

Από τις εντολές στην πρωτοβουλία

Στο επίκεντρο του δημοσιεύματος βρίσκονται η νεοφυής εταιρεία Instinct και η Meta, οι οποίες παρουσίασαν πρόσφατα προσωπικούς βοηθούς με δυνατότητες ανάληψης καθημερινών εργασιών. Οι χρήστες επικοινωνούν με το Instinct μέσω iMessage ή WhatsApp, στέλνοντας μια σύντομη οδηγία. Ο βοηθός αναλαμβάνει να την υλοποιήσει και ενημερώνει για την πρόοδό του. Το Muse της Meta προσφέρει παρόμοιες λειτουργίες μέσω WhatsApp, προγράμματος περιήγησης και εφαρμογής για κινητά, ενώ προβλέπεται να γίνει διαθέσιμο και μέσα από τα έξυπνα γυαλιά της εταιρείας.

Η ουσιαστική διαφορά από τους παλαιότερους ψηφιακούς βοηθούς είναι η δυνατότητα προληπτικής δράσης. Στόχος είναι να μπορούν να αξιοποιούν όσα γνωρίζουν για το πρόγραμμα και τις ανάγκες του χρήστη, ώστε να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες χωρίς να απαιτείται κάθε φορά μια νέα, λεπτομερής εντολή.

Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ισχυρό ενδιαφέρον. Το Instinct αναφέρει ημερήσια αύξηση χρηστών περίπου 10%, παρότι η πρόσβαση παρέχεται μέσω προσκλήσεων ή λίστας αναμονής. Περίπου οι μισοί από όσους εγγράφονται εξακολουθούν να το χρησιμοποιούν τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα μετά τον πρώτο μήνα.

Το Muse, που είναι διαθέσιμο στις ΗΠΑ και τον Καναδά, ξεπέρασε τα 10 εκατομμύρια λήψεις λίγο περισσότερο από έναν μήνα μετά την κυκλοφορία του, σύμφωνα με στοιχεία της Sensor Tower που επικαλείται το περιοδικό.

Το τίμημα της ευκολίας

Για να γίνει πραγματικά χρήσιμος ένας προσωπικός βοηθός, χρειάζεται πρόσβαση σε προσωπικές πληροφορίες και υπηρεσίες. Χωρίς ημερολόγιο, στοιχεία πληρωμών και δυνατότητα πραγματοποίησης συναλλαγών, οι λειτουργίες του παραμένουν περιορισμένες.

Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο ζήτημα εμπιστοσύνης. Ο χρήστης καλείται να επιτρέψει σε ένα σύστημα AI να διαχειρίζεται πληροφορίες και να προχωρεί σε ενέργειες που μπορεί να έχουν οικονομικές συνέπειες. Ένας από τους κινδύνους είναι οι επιθέσεις «prompt injection»: κακόβουλες οδηγίες που ενσωματώνονται σε περιεχόμενο ιστοσελίδων και επιχειρούν να παραπλανήσουν τον ψηφιακό βοηθό. Παράλληλα, παραμένει το ενδεχόμενο λαθών από το ίδιο το σύστημα, όπως μια λανθασμένη αγορά ή κράτηση.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Meta διαθέτει ξεχωριστό υπολογιστικό περιβάλλον για κάθε χρήστη του Muse και έχει εκπαιδεύσει τον βοηθό να αντιστέκεται σε κακόβουλες οδηγίες. Ωστόσο, ερευνητές ασφαλείας εκτιμούν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες. Η Instinct έχει δημοσιοποιήσει λιγότερες λεπτομέρειες για τα μέτρα προστασίας της, υποστηρίζοντας ότι βασική αρχή της υπηρεσίας είναι ο έλεγχος των δεδομένων από τον χρήστη.

Η εξοικείωση φαίνεται πάντως να ενισχύει την εμπιστοσύνη. Κατά την Instinct, περίπου το 40% των χρηστών συνδέει πιστωτική κάρτα μέσα σε τρεις εβδομάδες. Και οι δύο εταιρείες συνεργάζονται επίσης με τη Stripe για ψηφιακό πορτοφόλι που επιτρέπει αγορές χωρίς απευθείας κοινοποίηση των τραπεζικών στοιχείων.

Επιφυλακτικές οι επιχειρήσεις

Η αποδοχή από τους καταναλωτές είναι μόνο η μία προϋπόθεση. Η δεύτερη είναι να επιτρέψουν οι επιχειρήσεις στους προσωπικούς βοηθούς να χρησιμοποιούν τα συστήματά τους. Η Shopify εργάζεται για να διευκολύνει τις αγορές μέσω Instinct και Muse από το δίκτυο των εμπόρων της. Η Meta συνεργάζεται επίσης με τη Walmart, την Instacart και την Expedia.

Άλλες εταιρείες αντιμετωπίζουν την εξέλιξη με επιφυλακτικότητα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Amazon, η οποία, σύμφωνα με τον Economist, δεν επιτρέπει επί του παρόντος την πρόσβαση στους δύο βοηθούς.

Η στάση αυτή συνδέεται με το επιχειρηματικό της μοντέλο. Η Amazon αποκομίζει σημαντικά κέρδη από διαφημίσεις που εμφανίζονται στους επισκέπτες της. Εάν την αναζήτηση και την αγορά αναλάβει ένας πράκτορας AI, ο καταναλωτής μπορεί να ολοκληρώνει τη συναλλαγή χωρίς να περιηγείται ο ίδιος στην πλατφόρμα και χωρίς να βλέπει τις διαφημίσεις της.

Υπάρχουν και λειτουργικές ανησυχίες. Ο ιδρυτής της Instinct, Νόα Σιν, αναφέρει ότι ορισμένες εταιρείες κρατήσεων εστιατορίων πείστηκαν να συνεργαστούν αφού η startup συμφώνησε να εμποδίζει τους βοηθούς να δεσμεύουν μαζικά τραπέζια και στη συνέχεια να ακυρώνουν όλες τις κρατήσεις εκτός από μία.

Η μάχη για τις συναλλαγές του μέλλοντος

Οι συμφωνίες με τις επιχειρήσεις θα κρίνουν και την οικονομική βιωσιμότητα των νέων υπηρεσιών. Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ προβλέπει ότι το Muse θα αντλεί έσοδα από συνδρομές και από μερίδιο στις συναλλαγές που διευκολύνει. Ο Σιν εκτιμά ότι, μακροπρόθεσμα, το μεγαλύτερο μέρος των διαδικτυακών δαπανών θα περνά μέσα από προσωπικούς βοηθούς.

Η προοπτική αυτή προσελκύει ισχυρούς ανταγωνιστές. Η Instinct έχει συγκεντρώσει χρηματοδότηση 1,4 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με την PitchBook, ενώ η Meta διαθέτει πολύ μεγαλύτερους πόρους. OpenAI και Google προσφέρουν επίσης προσωπικούς πράκτορες, με έμφαση προς το παρόν στις επαγγελματικές χρήσεις. Η Airbnb σχεδιάζει τον δικό της βοηθό για το επόμενο έτος, ενώ η Apple έχει προχωρήσει σε αναβάθμιση της Siri.

Η επόμενη μεγάλη μάχη της ψηφιακής οικονομίας μπορεί επομένως να αφορά το ποιος θα αναλαμβάνει τις επιλογές και τις συναλλαγές για λογαριασμό του καταναλωτή. Για να κερδίσουν αυτή τη θέση, οι εταιρείες AI πρέπει πρώτα να αποδείξουν ότι οι βοηθοί τους μπορούν να διαχειρίζονται με ασφάλεια προσωπικά δεδομένα και χρήματα και ότι η παρουσία τους δημιουργεί αξία και για τις επιχειρήσεις.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους επενδυτές, καθώς οι κινεζικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην τεχνητή νοημοσύνη έχουν δημιουργήσει σχεδόν 5 τρισ. δολάρια πρόσθετης χρηματιστηριακής αξίας από τις αρχές του 2025, μέσω ανόδου των μετοχών και νέων εισαγωγών στο χρηματιστήριο. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταβολή, η οποία αναδεικνύει τη δυναμική της κινεζικής τεχνολογικής αγοράς.

Δύο διαφορετικοί κόσμοι στην τεχνητή νοημοσύνη

Σύμφωνα με την ανάλυση της Goldman Sachs, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί στη δημιουργία δύο διακριτών οικοσυστημάτων. Το πρώτο έχει ως επίκεντρο τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους βασικούς εμπορικούς και τεχνολογικούς εταίρους τους, ενώ το δεύτερο αναπτύσσεται γύρω από την Κίνα, με μεγαλύτερη έμφαση στην εγχώρια παραγωγή τεχνολογίας και στη δημιουργία ανεξάρτητων υποδομών.

Ο διαχωρισμός δεν αφορά αποκλειστικά τον εμπορικό ανταγωνισμό. Συνδέεται με ζητήματα εθνικής ασφάλειας, περιορισμούς στην εξαγωγή προηγμένων ημιαγωγών και την προσπάθεια κάθε πλευράς να διασφαλίσει τον έλεγχο κρίσιμων τεχνολογικών συστημάτων. Για τις επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι οι επενδυτικές αποφάσεις εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από το γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η Κίνα μειώνει το τεχνολογικό χάσμα

Η Goldman Sachs επισημαίνει ότι η Κίνα εξακολουθεί να υστερεί στην παραγωγή των πιο προηγμένων ημιαγωγών. Ωστόσο, σε άλλους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, περιορίζοντας την απόσταση από τις δυτικές επιχειρήσεις.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα γλωσσικά μοντέλα της DeepSeek και της Kimi, τα οποία έχουν ενισχύσει την παρουσία της Κίνας στον διεθνή ανταγωνισμό. Παράλληλα, καταγράφεται πρόοδος στις υποδομές υπολογιστικής ισχύος, στη συσκευασία ημιαγωγών και στις εφαρμογές φυσικής τεχνητής νοημοσύνης, όπως η ρομποτική και τα αυτόνομα συστήματα.

Η σημασία αυτών των εξελίξεων είναι μεγάλη, καθώς η τεχνολογική ανταγωνιστικότητα δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την πρόσβαση στα ισχυρότερα μικροτσίπ. Το κόστος ανάπτυξης, η αποδοτικότητα των μοντέλων και η δυνατότητα εμπορικής αξιοποίησης αποτελούν επίσης κρίσιμους παράγοντες.

Σχεδόν 5 τρισ. δολάρια νέας χρηματιστηριακής αξίας

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της ανάλυσης αφορά την εκρηκτική άνοδο της χρηματιστηριακής αξίας των κινεζικών εταιρειών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Από τις αρχές του 2025, οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις έχουν δημιουργήσει σχεδόν 5 τρισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας μέσω ανατιμήσεων και εισαγωγών νέων εταιρειών. Το ποσό δεν αντιπροσωπεύει πραγματικά κεφάλαια που εισέρρευσαν εξ ολοκλήρου στις επιχειρήσεις, αλλά τη μεταβολή της αποτίμησής τους στις αγορές.

Οι μετοχές που σχετίζονται με την AI αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου 42% της συνολικής χρηματιστηριακής αξίας των κινεζικών μετοχών που διαπραγματεύονται στην ηπειρωτική Κίνα και στο Χονγκ Κονγκ, έναντι 24% το 2024. Παράλληλα, το μερίδιό τους στον χρηματιστηριακό τζίρο έχει αυξηθεί στο 57% από 48%.

Οι δύο κατηγορίες κινεζικών επιχειρήσεων

Η Goldman Sachs διαχωρίζει τις κινεζικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης σε δύο βασικές επενδυτικές κατηγορίες. Στην πρώτη περιλαμβάνονται οι επιχειρήσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό, οι οποίες συνδέονται με τη διεθνή ζήτηση για τεχνολογικές υποδομές και εξοπλισμό.

Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει εταιρείες που επικεντρώνονται στην εγχώρια κινεζική αγορά, αξιοποιώντας τις κρατικές πολιτικές, την αυξανόμενη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τις επενδύσεις των τοπικών επιχειρήσεων.

Η διάκριση έχει ουσιαστικό επενδυτικό ενδιαφέρον, καθώς οι δύο κατηγορίες δεν επηρεάζονται με τον ίδιο τρόπο από τις διεθνείς αναταράξεις. Οι εξαγωγικές εταιρείες είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις παγκόσμιες τεχνολογικές δαπάνες και στις εμπορικές εντάσεις, ενώ οι εγχώριες εξαρτώνται κυρίως από την κινεζική οικονομία.

Άνοδος 126% και στη συνέχεια διόρθωση

Οι διαφορές αποτυπώνονται ήδη στις χρηματιστηριακές επιδόσεις. Σύμφωνα με την Goldman Sachs, οι κινεζικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης με εξαγωγικό προσανατολισμό κατέγραψαν άνοδο 126% από τις αρχές του 2025 έως τον Ιούνιο του 2026.

Στη συνέχεια, ωστόσο, υποχώρησαν κατά 23% από τα υψηλότερα επίπεδά τους, καθώς οι διεθνείς αγορές επαναξιολόγησαν τις αποτιμήσεις του τεχνολογικού κλάδου. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις με μεγαλύτερη εξάρτηση από την εγχώρια κινεζική ζήτηση εμφάνισαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα κατά τη συγκεκριμένη περίοδο διόρθωσης.

Η εξέλιξη δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί μια ενιαία επενδυτική κατηγορία. Οι προοπτικές κάθε εταιρείας εξαρτώνται από τη θέση της στην παραγωγική αλυσίδα, την αγορά στην οποία απευθύνεται και την πραγματική δυνατότητα μετατροπής των τεχνολογικών επενδύσεων σε έσοδα.

Τι αλλάζει για τις διεθνείς αγορές

Η ενίσχυση της κινεζικής παρουσίας μπορεί να αναδιαμορφώσει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό στην τεχνολογία. Μέχρι πρόσφατα, μεγάλο μέρος του επενδυτικού ενδιαφέροντος επικεντρωνόταν στις αμερικανικές εταιρείες που κυριαρχούν στην παραγωγή μικροτσίπ, στις υποδομές cloud και στα προηγμένα μοντέλα AI.

Η εμφάνιση ενός δεύτερου ισχυρού οικοσυστήματος δημιουργεί νέες επιλογές, αλλά και πρόσθετους κινδύνους. Οι επενδυτές καλούνται να αξιολογήσουν όχι μόνο τις τεχνολογικές δυνατότητες των επιχειρήσεων, αλλά και την πρόσβασή τους σε κρίσιμο εξοπλισμό, τη χρηματοδότηση και τους περιορισμούς που μπορεί να επιβάλουν οι κυβερνήσεις.

Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης περνά σε μια νέα φάση, όπου η τεχνολογική υπεροχή συνδέεται όλο και περισσότερο με την οικονομική ανεξαρτησία και την ανάπτυξη εγχώριων βιομηχανικών δυνατοτήτων.

Για την Ευρώπη, η εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετη πίεση να ενισχύσει τις δικές της υποδομές και επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μη βρεθεί εξαρτημένη αποκλειστικά από δύο μεγάλα τεχνολογικά οικοσυστήματα.

Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η Κίνα δεν αποτελεί πλέον μόνο έναν μεγάλο προμηθευτή της παγκόσμιας τεχνολογικής βιομηχανίας. Αναπτύσσει σταδιακά ένα δικό της σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο μπορεί να ανταγωνιστεί τη Δύση σε ολοένα περισσότερους τομείς.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, μιλώντας κατά την έναρξη των ετήσιων συνεδριάσεων του Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ταϊλάνδη, χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη «ένα τσουνάμι που κινείται αργά», υπογραμμίζοντας ότι οι συνέπειές της θα είναι βαθιές όχι μόνο για την απασχόληση, αλλά και για την οικονομική ανάπτυξη, την εκπαίδευση και τα φορολογικά έσοδα των κρατών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, τέσσερις στις δέκα θέσεις εργασίας παγκοσμίως θα μπορούσαν να ενισχυθούν, να υποβαθμιστούν ή να καταργηθούν με την πάροδο του χρόνου εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης. Το ποσοστό αυτό δεν αφορά αποκλειστικά θέσεις που κινδυνεύουν να χαθούν, αλλά αποτυπώνει το συνολικό εύρος των αλλαγών που αναμένεται να προκαλέσει η νέα τεχνολογία στον τρόπο εργασίας.

Οι πρώτες ανατροπές στην αγορά εργασίας

Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην αμερικανική αγορά εργασίας. Όπως ανέφερε η Γκεοργκίεβα, αρχική μελέτη δείχνει ότι το 10% των θέσεων εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες απαιτεί πλέον δεξιότητες τεχνητής νοημοσύνης, επιβεβαιώνοντας ότι η εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Την ίδια στιγμή, οι θέσεις που βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες και τυποποιημένες εργασίες περιορίζονται, καθώς ολοένα περισσότερες διαδικασίες μπορούν να εκτελούνται αυτοματοποιημένα.

Παράλληλα, καταγράφεται αύξηση των θέσεων χαμηλότερης αμοιβής σε τομείς όπως οι κατασκευές και τα κέντρα δεδομένων (data centers), που συνδέονται με την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μια σημαντική αντίφαση: ενώ οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν νέες ανάγκες απασχόλησης, ταυτόχρονα περιορίζουν τη ζήτηση για ορισμένες παραδοσιακές εργασίες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους νέους πτυχιούχους

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η προειδοποίηση του προέδρου της Σιγκαπούρης, Θάρμαν Σανμουγκαρατνάμ, ο οποίος επισήμανε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να επηρεάζει άμεσα τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων που ολοκληρώνουν τις σπουδές τους.

«Υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε πολύ σύντομα. Το πρώτο σκαλοπάτι της απασχόλησης, η πρώτη δουλειά μετά την αποφοίτηση, αντιμετωπίζει πλέον μειωμένη ζήτηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι θέσεις εισαγωγικού επιπέδου αποτελούν παραδοσιακά την αφετηρία για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας και τη σταδιακή εξέλιξη των εργαζομένων.

Η αυξανόμενη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να αναλαμβάνει εργασίες που μέχρι πρόσφατα εκτελούσαν νεοπροσλαμβανόμενοι δημιουργεί τον κίνδυνο να περιοριστούν οι διαθέσιμες ευκαιρίες για όσους επιχειρούν να εισέλθουν για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον αριθμό των θέσεων που ενδέχεται να χαθούν, αλλά επεκτείνεται και στις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης των νέων εργαζομένων.

Κίνδυνος διεύρυνσης των ανισοτήτων

Ο πρόεδρος της Σιγκαπούρης προειδοποίησε επίσης ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο χάσμα μεταξύ προηγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών, τόσο ως προς τους ρυθμούς ανάπτυξης όσο και ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

«Η τεχνητή νοημοσύνη θα διευρύνει τις αποκλίσεις εάν παραμείνουμε υπερβολικά παθητικοί», σημείωσε, καλώντας τις κυβερνήσεις να αναλάβουν πρωτοβουλίες ώστε τα οφέλη της τεχνολογίας να μην περιοριστούν στις οικονομίες που διαθέτουν ήδη ισχυρές τεχνολογικές υποδομές.

Όπως υπογράμμισε, βασική προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, στις οποίες οι άνθρωποι θα μπορούν να παραμένουν παραγωγικοί και να εξελίσσονται επαγγελματικά.

Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να διαμορφώσουν τις συνθήκες ώστε η τεχνολογική πρόοδος να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την ανθρώπινη εργασία και όχι αποκλειστικά ως μέσο αντικατάστασής της.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει και τα φορολογικά έσοδα

Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι οι αλλαγές στην απασχόληση ενδέχεται να έχουν ευρύτερες δημοσιονομικές συνέπειες.

Η σταδιακή μετατόπιση της οικονομικής δραστηριότητας από την εργασία προς το κεφάλαιο μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις συγκεντρώνουν φορολογικά έσοδα, δημιουργώντας την ανάγκη προσαρμογής των φορολογικών συστημάτων.

Εφόσον μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πραγματοποιείται με τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων και τεχνολογικών υποδομών, η σύνθεση των εισοδημάτων και η κατανομή της φορολογικής επιβάρυνσης ενδέχεται να μεταβληθούν σημαντικά.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ τόνισε ότι πρόκειται για μια τεχνολογία που μεταμορφώνει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εργάζονται και ζουν, επισημαίνοντας ότι οι αλλαγές δεν αποτελούν πλέον ένα μακρινό ενδεχόμενο.

Νέες θέσεις εργασίας και αύξηση της παραγωγικότητας

Παρά τους κινδύνους, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας και ανάπτυξης νέων δραστηριοτήτων.

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ατζάι Μπάνγκα, υπογράμμισε ότι ο οργανισμός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοποίηση εφαρμογών της λεγόμενης «μικρής τεχνητής νοημοσύνης» (small AI), οι οποίες δεν εξαρτώνται από μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Οι εφαρμογές αυτές μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την παραγωγικότητα σε τομείς όπως η γεωργία, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες.

Την ίδια στιγμή, η επενδυτική έκρηξη στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί βασικό στήριγμα της παγκόσμιας οικονομίας, διατηρώντας τον ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 3%, παρά τις πιέσεις από το ενεργειακό κόστος.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι επενδύσεις αυτές μπορούν να προσθέσουν 0,5 έως 1 ποσοστιαία μονάδα στην ανάπτυξη των προηγμένων ασιατικών οικονομιών και 0,2 έως 0,8 ποσοστιαία μονάδα στις αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας.

Το μεγάλο στοίχημα για την επόμενη ημέρα

Το βασικό μήνυμα των παρεμβάσεων στο πλαίσιο των συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα επηρεάσει μόνο την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων, αλλά θα αναδιαμορφώσει συνολικά τις συνθήκες απασχόλησης.

Η εκτίμηση ότι το 40% των θέσεων εργασίας μπορεί να υποστεί σημαντικές αλλαγές, σε συνδυασμό με τη μείωση της ζήτησης για νέους πτυχιούχους, αναδεικνύει την ανάγκη προσαρμογής των εκπαιδευτικών συστημάτων και των πολιτικών απασχόλησης.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τις επισημάνσεις των επικεφαλής των διεθνών οργανισμών, είναι η τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργήσει νέες επαγγελματικές ευκαιρίες και να ενισχύσει την ανθρώπινη εργασία, χωρίς να αποκλείσει μεγάλες ομάδες εργαζομένων από τα οφέλη της τεχνολογικής προόδου.

Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα καταργηθούν, αλλά και πόσες νέες, ποιοτικές θέσεις θα δημιουργηθούν και ποιοι εργαζόμενοι θα μπορέσουν να τις διεκδικήσουν.

Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα περιβάλλον αυξημένου λειτουργικού κόστους, διεθνούς ανταγωνισμού και υψηλότερων απαιτήσεων από τους επισκέπτες. Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας προϋποθέτει επενδύσεις που βελτιώνουν την εμπειρία του πελάτη, αλλά ταυτόχρονα περιορίζουν τις δαπάνες και ενισχύουν την παραγωγικότητα.

Η νέα γενιά ξενοδοχειακών επενδύσεων

Οι επενδύσεις στον τουρισμό αποκτούν περισσότερο ποιοτικό χαρακτήρα, με έμφαση στις ανακαινίσεις, στις υποδομές ευεξίας, στη βελτίωση των κοινόχρηστων χώρων και στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών. Για πολλές επιχειρήσεις, η ανακαίνιση μιας υπάρχουσας μονάδας μπορεί να προσφέρει καλύτερη σχέση κόστους και απόδοσης σε σύγκριση με την κατασκευή ενός νέου ξενοδοχείου.

Η επιλογή, ωστόσο, εξαρτάται από την τοποθεσία, την κατάσταση των εγκαταστάσεων, τη διαθεσιμότητα χρηματοδότησης και τη δυνατότητα της επιχείρησης να διατηρήσει τη λειτουργία της κατά τη διάρκεια των εργασιών.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τη διαχείριση

Οι ψηφιακές τεχνολογίες χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για την ανάλυση κρατήσεων, τη διαχείριση διαθεσιμότητας και την πρόβλεψη της ζήτησης. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να εντοπίζουν εποχικές μεταβολές, να οργανώνουν καλύτερα το προσωπικό και να βελτιώνουν την επικοινωνία με τους επισκέπτες.

Η χρήση τέτοιων συστημάτων απαιτεί, ωστόσο, αξιόπιστα δεδομένα και ανθρώπινη εποπτεία. Οι αυτοματοποιημένες αποφάσεις δεν είναι πάντοτε κατάλληλες για κάθε περίπτωση, ιδιαίτερα όταν επηρεάζουν τη διαμόρφωση τιμών ή την επεξεργασία προσωπικών πληροφοριών.

Το ενεργειακό κόστος στο επίκεντρο

Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί σημαντικό λειτουργικό κόστος για τις ξενοδοχειακές μονάδες, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες. Ο κλιματισμός, η παραγωγή ζεστού νερού, ο φωτισμός και οι εγκαταστάσεις εστίασης δημιουργούν υψηλές ανάγκες, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά αποτελέσματα.

Οι επενδύσεις σε ενεργειακή αναβάθμιση, αυτοματισμούς και συστήματα διαχείρισης κατανάλωσης μπορούν να περιορίσουν τις δαπάνες. Η οικονομική απόδοση τέτοιων παρεμβάσεων εξαρτάται από το αρχικό κόστος, τις τιμές ενέργειας και το πραγματικό προφίλ λειτουργίας της μονάδας.

Η πρόκληση του ανθρώπινου δυναμικού

Η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τον ανθρώπινο παράγοντα στη φιλοξενία. Η ποιότητα εξυπηρέτησης, η επαγγελματική κατάρτιση και η δυνατότητα προσέλκυσης εξειδικευμένου προσωπικού παραμένουν καθοριστικά στοιχεία ανταγωνιστικότητας.

Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις χρειάζεται να επενδύσουν σε εκπαίδευση και σε συνθήκες εργασίας που υποστηρίζουν τη σταθερότητα του προσωπικού. Η συχνή αντικατάσταση εργαζομένων δημιουργεί πρόσθετο κόστος και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εμπειρία των επισκεπτών.

Η χρηματοδότηση και οι αποδόσεις

Η υλοποίηση επενδύσεων απαιτεί προσεκτικό οικονομικό σχεδιασμό, ιδιαίτερα σε μια δραστηριότητα που χαρακτηρίζεται από εποχικότητα. Οι επιχειρήσεις πρέπει να εξετάζουν τις αναμενόμενες πληρότητες, τη μέση τιμή δωματίου, τις λειτουργικές δαπάνες και το κόστος εξυπηρέτησης δανείων.

Η αύξηση των εσόδων δεν συνεπάγεται αυτομάτως και αντίστοιχη αύξηση κερδοφορίας. Οι δαπάνες προσωπικού, συντήρησης, προμηθειών και ενέργειας μπορούν να απορροφήσουν σημαντικό μέρος των πρόσθετων εισπράξεων.

Το στοίχημα της επόμενης τουριστικής περιόδου

Η μακροχρόνια ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των επιχειρήσεων να προσφέρουν υψηλή ποιότητα με βιώσιμο οικονομικό μοντέλο. Η ανάπτυξη δραστηριοτήτων πέρα από τους θερινούς μήνες, η αξιοποίηση τοπικών προϊόντων και η καλύτερη σύνδεση των ξενοδοχείων με την περιφερειακή οικονομία μπορούν να ενισχύσουν την προστιθέμενη αξία του κλάδου.

Η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά από το οικονομικό αποτέλεσμα που αφήνει κάθε τουριστική δραστηριότητα στις επιχειρήσεις, στους εργαζομένους και στις τοπικές κοινωνίες.

Η στρατηγική που παρουσίασε η διοίκηση της τράπεζας αναδεικνύει τη σημασία των τεχνολογικών επενδύσεων για τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σε μια αγορά όπου οι πελάτες απαιτούν ταχύτητα, ασφάλεια και χαμηλότερο κόστος συναλλαγών, η δυνατότητα μιας τράπεζας να λειτουργεί αποτελεσματικά σε ψηφιακό περιβάλλον αποτελεί πλέον κρίσιμο επιχειρηματικό πλεονέκτημα.

Η επένδυση που αλλάζει τις υποδομές

Το πρόγραμμα τεχνολογικού εκσυγχρονισμού της Εθνικής Τράπεζας κάλυψε ένα ευρύ φάσμα λειτουργιών, από τις ψηφιακές εφαρμογές που χρησιμοποιούν καθημερινά οι πελάτες μέχρι τα συστήματα που υποστηρίζουν τη διαχείριση λογαριασμών και δανείων. Η αναβάθμιση αυτή είναι ιδιαίτερα σύνθετη, καθώς οι τραπεζικές υπηρεσίες πρέπει να συνεχίζουν να λειτουργούν απρόσκοπτα κατά τη διάρκεια των αλλαγών.

Η μετάβαση σε σύγχρονες υποδομές επιτρέπει την ταχύτερη ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά και την καλύτερη διαχείριση μεγάλου όγκου συναλλαγών. Παράλληλα, περιορίζει την εξάρτηση από παλαιότερα πληροφοριακά συστήματα, των οποίων η συντήρηση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δαπανηρή.

Ετήσιο οικονομικό όφελος άνω των 200 εκατ. ευρώ

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τη διοίκηση, το όφελος από τον τεχνολογικό μετασχηματισμό υπερβαίνει τα 200 εκατ. ευρώ ετησίως σε λειτουργικό κόστος. Πρόκειται για σημαντικό μέγεθος, εάν ληφθεί υπόψη ότι τα συνολικά ετήσια λειτουργικά έξοδα της τράπεζας κινούνται περίπου μεταξύ 900 εκατ. και 1 δισ. ευρώ.

Η εξοικονόμηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την κερδοφορία, καθώς οι τράπεζες καλούνται να διατηρήσουν ισχυρά οικονομικά αποτελέσματα σε ένα περιβάλλον μεταβαλλόμενων επιτοκίων. Η μείωση των επαναλαμβανόμενων δαπανών μπορεί να ενισχύσει τη δυνατότητα χρηματοδότησης νέων επενδύσεων και την ανθεκτικότητα του επιχειρηματικού μοντέλου.

Η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο

Η επόμενη φάση του σχεδιασμού δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην τεχνητή νοημοσύνη. Οι εφαρμογές της μπορούν να υποστηρίξουν την εξυπηρέτηση πελατών, την ανάλυση οικονομικών δεδομένων, την ανίχνευση ύποπτων συναλλαγών και την αυτοματοποίηση διαδικασιών που μέχρι σήμερα απαιτούσαν σημαντικό ανθρώπινο χρόνο.

Ωστόσο, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στον τραπεζικό τομέα συνοδεύεται από αυξημένες απαιτήσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων, κυβερνοασφάλειας και ελέγχου των αυτοματοποιημένων αποφάσεων. Η τεχνολογική αποτελεσματικότητα πρέπει να συνδυάζεται με διαφάνεια και ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία.

Τι αλλάζει για επιχειρήσεις και καταναλωτές

Για τους ιδιώτες πελάτες, ο ψηφιακός μετασχηματισμός μπορεί να μεταφραστεί σε ταχύτερη πραγματοποίηση συναλλαγών, απλούστερες διαδικασίες και καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες χωρίς επίσκεψη σε κατάστημα. Για τις επιχειρήσεις, η δυνατότητα ηλεκτρονικής διαχείρισης πληρωμών, εισπράξεων και χρηματοδοτήσεων μπορεί να περιορίσει το διοικητικό κόστος.

Η πραγματική αξία των επενδύσεων θα κριθεί, πάντως, από το κατά πόσο τα οφέλη θα γίνουν αισθητά στην καθημερινότητα των πελατών. Η ταχύτητα μιας εφαρμογής αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά εξίσου κρίσιμα παραμένουν η αξιοπιστία, η ασφάλεια και η δυνατότητα αποτελεσματικής εξυπηρέτησης όταν προκύπτει πρόβλημα.

Ο ανταγωνισμός στην ελληνική τραπεζική αγορά

Οι τεχνολογικές επενδύσεις αποτελούν πλέον βασικό πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των ελληνικών τραπεζών. Η ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών και η αξιοποίηση δεδομένων επηρεάζουν την ταχύτητα χορήγησης δανείων, την αποτελεσματικότητα των εσωτερικών διαδικασιών και την προσέλκυση νέων πελατών.

Παράλληλα, οι μικρότερες τράπεζες και οι εταιρείες χρηματοοικονομικής τεχνολογίας ενισχύουν την πίεση για καινοτομία. Οι παραδοσιακοί τραπεζικοί όμιλοι καλούνται να αξιοποιήσουν το μέγεθος και την κεφαλαιακή τους βάση χωρίς να χάσουν την ευελιξία που απαιτεί η ψηφιακή οικονομία.

Το στοίχημα της επόμενης πενταετίας

Η Εθνική Τράπεζα έχει ήδη πραγματοποιήσει ένα σημαντικό μέρος του τεχνολογικού μετασχηματισμού της. Η πρόκληση των επόμενων ετών θα είναι η αξιοποίηση των νέων υποδομών για τη δημιουργία πρόσθετης οικονομικής αξίας, τη βελτίωση της εξυπηρέτησης και τη διατήρηση υψηλών επιπέδων ασφάλειας.

Το αποτέλεσμα δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των επενδύσεων, αλλά από τη δυνατότητα μετατροπής τους σε καλύτερες υπηρεσίες, χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και βιώσιμη ανάπτυξη. Σε αυτό το πεδίο, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο, χωρίς όμως να υποκαθιστά την ανάγκη για αποτελεσματική διοίκηση και ανθρώπινη κρίση.

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών (EBA), Φρανσουά-Λουί Μισό, επιβεβαίωσε ότι οι εποπτικές αρχές παρακολουθούν στενά την έκθεση των τραπεζών στους κινδύνους από τις μεταβολές των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, σύμφωνα με δηλώσεις του που μεταδίδει το Bloomberg.

Όπως ανέφερε, τα χαρτοφυλάκια κρατικού χρέους απαιτούν ενισχυμένη παρακολούθηση, επισημαίνοντας ότι οι αρμόδιες εποπτικές αρχές έχουν ήδη προχωρήσει στις αναγκαίες ενέργειες.

Παρά την αυξημένη επιφυλακή, ο επικεφαλής της EBA εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς τις άμεσες επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές τράπεζες, εκτιμώντας ότι οι κίνδυνοι παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένοι.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα αυξημένα έσοδα από τόκους αντισταθμίζουν σε μεγάλο βαθμό τις αρνητικές επιπτώσεις που προκαλεί η υποχώρηση των τιμών των ομολόγων στην οικονομική αξία των ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών.

Η άνοδος των αποδόσεων συνεπάγεται πτώση της αγοραίας αξίας των υφιστάμενων ομολόγων, δημιουργώντας δυνητικές ζημίες στα χαρτοφυλάκια. Ωστόσο, παράλληλα προσφέρει υψηλότερες αποδόσεις από νέες τοποθετήσεις, περιορίζοντας μέρος της συνολικής επιβάρυνσης.

Ο κίνδυνος του «φαύλου κύκλου» τραπεζών και κρατών

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη στενή διασύνδεση μεταξύ των τραπεζικών συστημάτων και των κρατών, καθώς οι μεγάλες τοποθετήσεις σε κρατικούς τίτλους μπορούν να μεταφέρουν τις πιέσεις από την αγορά ομολόγων στους ισολογισμούς των πιστωτικών ιδρυμάτων.

Ο λεγόμενος «φαύλος κύκλος» μεταξύ τραπεζών και κρατών αποτελεί διαχρονική πηγή ανησυχίας για τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές, καθώς μια επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης ενός κράτους μπορεί να μειώσει την αξία των ομολόγων που διακρατούν οι εγχώριες τράπεζες.

Αντίστοιχα, μια σοβαρή επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης των τραπεζών μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες δημοσιονομικές πιέσεις, εφόσον απαιτηθούν μέτρα κρατικής στήριξης.

Σύμφωνα με τον τελευταίο πίνακα παρακολούθησης κινδύνων της EBA, στο τέλος του προηγούμενου έτους οι ευρωπαϊκές τράπεζες κατείχαν κρατικούς τίτλους συνολικής αξίας άνω των 4 τρισ. ευρώ, που αντιστοιχούσαν περίπου στο 13% του ενεργητικού τους.

Το μέγεθος αυτό αναδεικνύει τη σημασία που έχει η διαχείριση του επιτοκιακού κινδύνου, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων κινούνται σε πολυετή υψηλά.

Στο τραπέζι αυστηρότεροι κανόνες για τις μεγάλες εκθέσεις

Το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο επιτρέπει στις τράπεζες να διακρατούν κρατικό χρέος χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς πρόσθετες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τον πιστωτικό κίνδυνο των συγκεκριμένων τοποθετήσεων, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η δέσμη μέτρων για την τραπεζική ανταγωνιστικότητα περιλαμβάνει προτάσεις για την επιβολή επιβαρύνσεων στις υπερβολικά συγκεντρωμένες εκθέσεις σε κρατικό χρέος, με στόχο τον περιορισμό της εξάρτησης των τραπεζών από τη δημοσιονομική κατάσταση των χωρών τους.

Ο Φρανσουά-Λουί Μισό υπογράμμισε ότι η ευνοϊκή κανονιστική αντιμετώπιση των κρατικών ομολόγων δεν απαλλάσσει τις τράπεζες από την υποχρέωση ουσιαστικής διαχείρισης των σχετικών κινδύνων.

Όπως εξήγησε, άλλο είναι το ζήτημα της τεχνικής αντιμετώπισης των κρατικών τίτλων στο πλαίσιο των κεφαλαιακών κανόνων και διαφορετικό η συνολική διαχείριση των κινδύνων στον ισολογισμό ενός πιστωτικού ιδρύματος.

Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιούνται συζητήσεις μεταξύ εποπτικών αρχών και τραπεζών σχετικά με το ύψος της έκθεσης στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, τις στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου και την ανθεκτικότητα των ισολογισμών σε ενδεχόμενες νέες αναταράξεις.

Στο 4% η έκθεση των τραπεζών στον τεχνολογικό κλάδο

Πέρα από τα κρατικά ομόλογα, η EBA εξετάζει και τους κινδύνους που θα μπορούσε να προκαλέσει μια ενδεχόμενη ισχυρή διόρθωση στις αποτιμήσεις των εταιρειών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών εκτίμησε ότι οι άμεσες επιπτώσεις από ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν περιορισμένες για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, δεδομένου ότι η συνολική έκθεσή τους στον τεχνολογικό τομέα ανέρχεται σε μόλις 4%.

Το ποσοστό αυτό θεωρείται καθησυχαστικό ως προς την άμεση έκθεση των τραπεζικών ισολογισμών, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται ευρύτερες επιπτώσεις από μια σημαντική αναταραχή στις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Ο Μισό σημείωσε ότι οι εξελίξεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται πλέον πολύ ψηλά στην ατζέντα των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών.

Όπως ανέφερε, μετά το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας, η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πιθανότατα το θέμα που συζητείται περισσότερο στις ομάδες εργασίας της EBA.

Παρά τη συγκρατημένα καθησυχαστική εικόνα που παρουσιάζει η ευρωπαϊκή εποπτική αρχή, η παρακολούθηση των κρατικών ομολόγων παραμένει εντατική, καθώς η διατήρηση των αποδόσεων σε υψηλά επίπεδα μπορεί να επηρεάσει την αξία των τραπεζικών χαρτοφυλακίων και τη συνολική διαχείριση των κινδύνων.

Το βασικό μήνυμα της EBA είναι ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν εμφανίζουν προς το παρόν σημαντικές επιπτώσεις από την αναταραχή στις αγορές κρατικού χρέους, ωστόσο η έκθεση των 4 τρισ. ευρώ απαιτεί συνεχή εποπτική παρακολούθηση και αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων.

Σε ομιλία της ενόψει των Ετήσιων Συνόδων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, που θα πραγματοποιηθούν την επόμενη εβδομάδα στην Μπανγκόκ, η Γκεοργκίεβα δήλωσε ότι η παγκόσμια οικονομία δέχεται πιέσεις από δύο αντίθετες κατευθύνσεις: από τη μία, ένα αρνητικό σοκ στην προσφορά ενέργειας λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και, από την άλλη, ένα θετικό σοκ στη ζήτηση που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη, το οποίο όμως τροφοδοτεί επίσης τον πληθωρισμό.

«Η συνδυασμένη επίδραση αυτών των δύο δυνάμεων είναι εξαιρετικά άνιση σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, επισημαίνοντας ότι η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης αφήνει πολλές χώρες στο περιθώριο.

Οι νέες προβλέψεις του ΔΝΤ για την ανάπτυξη, οι οποίες θα δημοσιοποιηθούν κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στην Μπανγκόκ, αναμένεται να δείξουν ότι οι μεγαλύτερες υποβαθμίσεις θα αφορούν οικονομίες που έχουν πληγεί από πολέμους. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Ουκρανία, η οποία έχει υποστεί σημαντικές ζημιές στις πολιτικές και οικονομικές υποδομές της, καθώς και χώρες του Κόλπου που έχουν πληγεί από ιρανικά πλήγματα και από τη δραστική μείωση των εξαγωγών ενέργειας.

Η Γκεοργκίεβα δεν διευκρίνισε εάν το νέο World Economic Outlook του ΔΝΤ θα μεταβάλει την προηγούμενη πρόβλεψη για παγκόσμια ανάπτυξη μόλις 3,0% το 2026, η οποία είχε δημοσιευθεί τον Ιούλιο.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη, που προέβλεπε επιτάχυνση της ανάπτυξης στο 3,4% το 2027, βασιζόταν στην υπόθεση ότι τα Στενά του Ορμούζ θα άρχιζαν να επαναλειτουργούν από τα μέσα Ιουλίου και ότι οι συνθήκες θα επέστρεφαν στα προπολεμικά επίπεδα έως τον Μάρτιο του 2027. Παράλληλα, προέβλεπε μέση τιμή πετρελαίου στα 89 δολάρια το βαρέλι το 2026 και στα 78 δολάρια το 2027.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Γκεοργκίεβα, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα προβλήματα στη δυναμικότητα διύλισης προσθέτουν ακόμη και 100 δολάρια ανά βαρέλι στα περιθώρια διύλισης («crack spreads») για βασικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων το ντίζελ.

Η χειμερινή περίοδος θέρμανσης αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση, την ώρα που οι προμήθειες φυσικού αερίου παραμένουν περιορισμένες λόγω των απειλών για τις μεταφορές LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ.

«Ακόμη και εάν ο πόλεμος στον Κόλπο τελείωνε σύντομα, το πρόβλημα των υψηλών τιμών της ενέργειας πιθανότατα θα παρέμενε για κάποιο χρονικό διάστημα», ανέφερε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent προεξοφλούν υψηλές τιμές πετρελαίου έως και το 2027.

Οι υψηλότερες ενεργειακές τιμές ωθούν προς τα πάνω τον πληθωρισμό, τα επιτόκια νομισματικής πολιτικής και τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων. Όπως επισήμανε, οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Ιαπωνίας βρίσκονται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, το 2009 και το 1996, αντίστοιχα, και συνεχίζουν να αυξάνονται.

Το βάρος του χρέους αυξάνεται

Ένας ακόμη σημαντικός κίνδυνος που θα απασχολήσει τις 191 χώρες-μέλη του ΔΝΤ την επόμενη εβδομάδα είναι η αυξανόμενη επιβάρυνση από το δημόσιο χρέος, η οποία περιορίζει την ανάπτυξη και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και προβλέπεται να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ πριν από το 2030.

Η Γκεοργκίεβα ξεχώρισε τις προηγμένες οικονομίες, με πρώτες τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως τους μεγαλύτερους «παραβάτες» όσον αφορά το βάρος του χρέους, καθώς εμφανίζουν υψηλότερους δείκτες χρέους προς ΑΕΠ από τις αναδυόμενες οικονομίες και τις χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Όπως υπογράμμισε, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν μπορούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης για να επιλύσουν τα δημοσιονομικά προβλήματα.

«Και όμως, δεν βλέπουμε αποφασιστική δράση στις προηγμένες οικονομίες με υψηλό χρέος, όπου αυτό που απαιτείται τώρα είναι αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής εξυγίανσης, υποστηριζόμενα σε ορισμένες περιπτώσεις από άμεσα δημοσιονομικά μέτρα, ώστε να μειωθεί και μέρος της πίεσης που ασκείται στη νομισματική πολιτική», τόνισε.

Έπειτα από πεντέμισι χρόνια πληθωρισμού πάνω από τους στόχους, η Γκεοργκίεβα σημείωσε ότι οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να υφίστανται και προέρχονται από την ανάπτυξη των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, τα σοκ στις τιμές ενέργειας και τροφίμων, τους δασμούς, τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες και το υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

«Ίσως τώρα να είναι η κατάλληλη στιγμή για μια συνετά επιθετική κατεύθυνση στη νομισματική πολιτική πολλών χωρών», ανέφερε η επικεφαλής του ΔΝΤ, προσθέτοντας ότι οι αυξήσεις επιτοκίων από τη Federal Reserve, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ιαπωνίας ήταν «απολύτως κατάλληλες».

Σε συζήτηση που ακολούθησε την ομιλία της, η Γκεοργκίεβα πρόσθεσε ότι το «σημαντικότερο καθήκον» της νομισματικής πολιτικής στο σημερινό περιβάλλον είναι η προσήλωση στη σταθερότητα των τιμών, αλλά και η σαφής επικοινωνία από τις κεντρικές τράπεζες της αποφασιστικότητάς τους να την προστατεύσουν.

Τόνισε επίσης ότι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν οι κεντρικές τράπεζες είναι ανεξάρτητες και αντιστέκονται στις πιέσεις από τη δημοσιονομική πλευρά για χαλάρωση της πολιτικής μέσω αγορών κρατικού χρέους.

«Θα τους αποκαλούσα “νομισματικούς καουμπόηδες”, που τρέχουν να διασώσουν τις δημοσιονομικές αρχές, και το μήνυμά μου είναι: παρακαλώ, μην το κάνετε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη

Η Γκεοργκίεβα αναφέρθηκε επίσης στους κινδύνους που απορρέουν από την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι πιθανό να ξεπεράσουν εκείνες που είχαν πραγματοποιηθεί ιστορικά για τους σιδηροδρόμους, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ή τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές.

Η αυξανόμενη οικονομική και χρηματοοικονομική συγκέντρωση ασκεί πίεση στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να επιτύχουν σημαντικά κέρδη παραγωγικότητας και κερδοφορίας, ώστε να δικαιολογήσουν τις ιδιαίτερα υψηλές αποτιμήσεις τους.

Η επικεφαλής του ΔΝΤ προειδοποίησε ότι μια απογοήτευση των αγορών θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα «σοκ με εκτεταμένες συνέπειες».

Από την άλλη πλευρά, έρευνα του ΔΝΤ δείχνει ότι, εφόσον αξιοποιηθεί σωστά, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προσθέτει περίπου 0,5 ποσοστιαία μονάδα στην παγκόσμια ανάπτυξη κάθε χρόνο.

Καθοριστικής σημασίας, σύμφωνα με την Γκεοργκίεβα, είναι η κατάλληλη προετοιμασία για την εποχή της AI, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ρυθμιστικών δικλίδων ασφαλείας για τη διαχείριση των σημαντικών κινδύνων που συνεπάγεται.

Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι μεγάλης κλίμακας επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, οι σοβαροί κίνδυνοι στον κυβερνοχώρο και στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, καθώς και το ενδεχόμενο προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης να ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο.

Πέρα από την ενίσχυση της δημοσιονομικής ανθεκτικότητας, ακόμη και εάν αυτή συνεπάγεται δύσκολο πολιτικό κόστος, η Γκεοργκίεβα κάλεσε τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την ανάπτυξη.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, η διευκόλυνση της ίδρυσης αλλά και της εξόδου επιχειρήσεων από την αγορά, η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και η απλοποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται ένα ερώτημα που απασχολεί εκατομμύρια εργαζομένους: αν η AI μπορεί να κάνει ένα σημαντικό μέρος της δουλειάς μου, τι θα κάνω εγώ;Η απάντηση που προκύπτει από τα μέχρι σήμερα στοιχεία είναι πιο σύνθετη από το «θα χαθούν οι δουλειές». Η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται ότι πρώτα αλλάζει τις ίδιες τις δουλειές.

Ένας στους τέσσερις εργαζομένους εκτίθεται στην AI

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας, περίπου ένας στους τέσσερις εργαζομένους παγκοσμίως βρίσκεται σε επάγγελμα με κάποιο βαθμό έκθεσης στη γενετική τεχνητή νοημοσύνη.Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένας στους τέσσερις θα χάσει τη θέση του.

Στα περισσότερα επαγγέλματα εξακολουθούν να υπάρχουν καθήκοντα που απαιτούν ανθρώπινη συμμετοχή. Το πιθανότερο σενάριο, σύμφωνα με τον ILO, είναι επομένως η μεταμόρφωση των θέσεων εργασίας και όχι η ολοκληρωτική αντικατάστασή τους.

Ποιοι βρίσκονται περισσότερο εκτεθειμένοι

Σε αντίθεση με προηγούμενα κύματα αυτοματοποίησης, αυτή τη φορά δεν βρίσκονται στην πρώτη γραμμή μόνο οι χειρωνακτικές ή επαναλαμβανόμενες εργασίες.Η AI αγγίζει έντονα το «γραφείο».Διοικητικές εργασίες, χρηματοοικονομικά, πληροφορική, εκπαίδευση, νομικές και αναλυτικές υπηρεσίες συγκαταλέγονται στους τομείς με σημαντική έκθεση.Ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς που βασίζεται σε επεξεργασία πληροφοριών, δημιουργία πρώτου προσχεδίου, αναζήτηση δεδομένων ή τυποποιημένη επικοινωνία μπορεί πλέον να εκτελείται πολύ ταχύτερα.

Η μεγάλη αλλαγή: Δεν αυτοματοποιείται πάντα η θέση, αλλά το καθήκον

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διαφορά.Ένας λογιστής δεν εξαφανίζεται επειδή η AI μπορεί να ταξινομήσει παραστατικά. Ένας δικηγόρος δεν καταργείται επειδή ένα σύστημα μπορεί να συνοψίσει εκατοντάδες σελίδες. Ούτε ένας δημοσιογράφος επειδή ένας αλγόριθμος μπορεί να δημιουργήσει ένα πρώτο κείμενο.

Αλλάζει όμως το ποια εργασία έχει πλέον οικονομική αξία.Όταν η μηχανή ολοκληρώνει το πρώτο 70% μιας διαδικασίας, η αξία του ανθρώπου μετακινείται στην κρίση, στον έλεγχο, στην ευθύνη, στη στρατηγική και στην τελική απόφαση.

Τι πρέπει λοιπόν να μάθει ένας εργαζόμενος;

Η πρώτη αντίδραση δεν χρειάζεται να είναι «πρέπει να γίνω προγραμματιστής».Νεότερη κοινή έκθεση διεθνών οργανισμών για τις δεξιότητες στην εποχή της AI επισημαίνει ότι αυξάνεται η σημασία όχι μόνο των ψηφιακών γνώσεων αλλά και των γνωστικών και κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων.AI literacy –δηλαδή να γνωρίζει κάποιος τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης–, προσαρμοστικότητα, κριτική σκέψη και σωστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων αποκτούν μεγαλύτερη αξία.

Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα να ανταγωνιστείς την AI. Είναι να μάθεις να εργάζεσαι μαζί της καλύτερα από τον επόμενο εργαζόμενο.

Και οι μισθοί;

Εδώ αρχίζει η οικονομική πλευρά της αλλαγής.Έρευνα του ΔΝΤ δείχνει ότι οι θέσεις που απαιτούν νέες δεξιότητες –και ιδιαίτερα δεξιότητες σχετικές με την AI– εμφανίζουν υψηλότερες αμοιβές κατά μέσο όρο.

Υπάρχει όμως και ο αντίθετος κίνδυνος.Εργαζόμενοι με μεσαίες δεξιότητες, των οποίων μεγάλο μέρος της εργασίας μπορεί να αυτοματοποιηθεί χωρίς να διαθέτουν συμπληρωματικές γνώσεις, μπορεί να βρεθούν υπό μεγαλύτερη πίεση.Γι' αυτό η επανεκπαίδευση δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα πρόσθετο προσόν στο βιογραφικό. Μπορεί να γίνει παράγοντας διατήρησης του εισοδήματος.

Θα υπάρξουν τελικά απολύσεις;

Θα υπάρξουν επιχειρήσεις που θα χρησιμοποιήσουν την AI για να μειώσουν προσωπικό. Θα υπάρξουν όμως και επιχειρήσεις που θα χρησιμοποιήσουν την ίδια τεχνολογία για να παράγουν περισσότερο με τους ίδιους εργαζομένους ή για να δημιουργήσουν νέες υπηρεσίες.

Μέχρι σήμερα, ο ILO επισημαίνει ότι δεν έχει καταγραφεί μεγάλης κλίμακας εκτόπιση εργαζομένων εξαιτίας της γενετικής AI. Οι αυξήσεις παραγωγικότητας είναι υπαρκτές σε ορισμένες εφαρμογές, αλλά παραμένουν άνισες και δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε μεγαλύτερη παραγωγή, υψηλότερους μισθούς ή λιγότερες θέσεις εργασίας.

Η ερώτηση που πρέπει να κάνουμε

Ίσως λοιπόν η σωστή ερώτηση δεν είναι «μπορεί η AI να κάνει τη δουλειά μου;».Είναι: ποιο μέρος της δουλειάς μου μπορεί να κάνει ήδη και τι μπορώ εγώ να κάνω καλύτερα με τη βοήθειά της;

Όποιος περιμένει να επιστρέψει η αγορά εργασίας στην εποχή πριν από το ChatGPT πιθανότατα θα απογοητευτεί. Η τεχνολογία έχει ήδη περάσει μέσα στις επιχειρήσεις και οι επενδύσεις συνεχίζονται.Το ΔΝΤ αναφέρει ότι οι παγκόσμιες ιδιωτικές επενδύσεις που σχετίζονται με την AI θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 2 τρισ. δολάρια μέσα στο 2026.

Η επόμενη μεγάλη διαφορά στην αγορά εργασίας επομένως μπορεί να μην είναι ανάμεσα στον άνθρωπο και στη μηχανή.Μπορεί να είναι ανάμεσα στον εργαζόμενο που ξέρει να χρησιμοποιεί την AI για να γίνει παραγωγικότερος και σε εκείνον που εξακολουθεί να εργάζεται σαν να μην υπάρχει.

Για το 2027, ο οίκος τοποθετεί επίσης τον ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας στο 1,8%, διατηρώντας αμετάβλητη τη σχετική πρόβλεψη.

Παρά την ελαφρά υποβάθμιση των εκτιμήσεων για φέτος, η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές οικονομίες που εμφανίζουν καλύτερες αναπτυξιακές επιδόσεις, μαζί με την Ιβηρική Χερσόνησο, ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και κάποιες σκανδιναβικές οικονομίες.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις χαμηλότερες ταχύτητες που αναμένονται στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζει η Morningstar DBRS, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να κινηθούν με ρυθμούς ανάπτυξης μόλις 0,5%-1% το 2026, με ήπια επιτάχυνση στο 0,7%-1,2% το 2027.

Ο οίκος έχει, πάντως, προχωρήσει σε μικρή αναβάθμιση των προβλέψεών του για ορισμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ισπανία και οι Κάτω Χώρες.

Ανθεκτικότητα παρά το ενεργειακό σοκ

Η Morningstar DBRS διαπιστώνει ότι οι περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν μέχρι στιγμής επιδείξει σημαντική ανθεκτικότητα απέναντι στην αύξηση των τιμών της ενέργειας που προκάλεσε ο πόλεμος.

Οι πιέσεις, ωστόσο, παραμένουν. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά, ενώ η νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών γίνεται σταδιακά λιγότερο υποστηρικτική για την οικονομική δραστηριότητα.

Το ενεργειακό σοκ τροφοδοτεί παράλληλα τον πληθωρισμό και περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, δημιουργώντας μία σύνθετη εξίσωση για τις κεντρικές τράπεζες.

Οι αποφάσεις τους, σύμφωνα με τον οίκο, δεν θα καθοριστούν αποκλειστικά από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, αλλά και από την πορεία της υποκείμενης ζήτησης στις οικονομίες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν εξαίρεση μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων οικονομιών ως προς τη δυναμική τους, ενώ στις αναδυόμενες αγορές ξεχωρίζουν η Ινδία και η Κίνα.

Η «τεχνολογική κούρσα εξοπλισμών»

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η Morningstar DBRS σε μία νέα τάση που θεωρεί ότι διαμορφώνει πλέον τις παγκόσμιες οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συνθήκες: την «τεχνολογική κούρσα εξοπλισμών».

Πρόκειται για την ισχυρή επενδυτική ζήτηση που καταγράφεται στην τεχνολογία και κυρίως στην τεχνητή νοημοσύνη, στις ενεργειακές υποδομές που απαιτούνται για την υποστήριξη της AI, καθώς και στους κλάδους της αεροδιαστημικής και της άμυνας.

Σε συνδυασμό με τον αυξανόμενο προστατευτισμό και τις προσπάθειες κυβερνήσεων και επιχειρήσεων να διαφοροποιήσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους, η επενδυτική αυτή έκρηξη λειτουργεί υποστηρικτικά για την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα.

Έχει όμως και μία δεύτερη πλευρά: αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση για μακροπρόθεσμα κεφάλαια, συμβάλλοντας στις ανοδικές πιέσεις που καταγράφονται στις αποδόσεις των ομολόγων και γενικότερα στο κόστος χρηματοδότησης.

Το διεθνές περιβάλλον διαμορφώνεται έτσι από δύο αντίρροπες δυνάμεις. Από τη μία πλευρά, οι μεγάλες επενδύσεις σε AI, ενεργειακές υποδομές, άμυνα και νέες εφοδιαστικές αλυσίδες στηρίζουν την ανάπτυξη. Από την άλλη, το ενεργειακό σοκ, ο πληθωρισμός και τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν την κατανάλωση και αυξάνουν το κόστος κεφαλαίου.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η Ελλάδα διατηρεί ρυθμό ανάπτυξης υψηλότερο από εκείνον των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών, παρά την οριακή προς τα κάτω αναθεώρηση της πρόβλεψης της Morningstar DBRS για το 2026.

Η αυστραλιανή κυβέρνηση αποκάλυψε ότι AI agent της OpenAI απέκτησε μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε κυβερνητικό σύστημα του Medicare, αφού προηγουμένως συνάντησε περιορισμούς που δεν του επέτρεπαν να βρει τις πληροφορίες που αναζητούσε.Το σημαντικό είναι ότι, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα έρευνες, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αποκτήθηκε πρόσβαση σε προσωπικά ιατρικά δεδομένα πολιτών.Το περιστατικό, ωστόσο, θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρό επειδή το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης φαίνεται ότι βρήκε μόνο του διαφορετική διαδρομή για να πετύχει τον στόχο του.

Τι ακριβώς συνέβη

Όλα ξεκίνησαν στις 18 Ιουνίου 2026.Σύμφωνα με τον Αυστραλό πρωθυπουργό Anthony Albanese, ερευνητική ομάδα της OpenAI χρησιμοποιούσε εσωτερικό μοντέλο για διαδικτυακή έρευνα σχετικά με τις δημόσιες φαρμακευτικές δαπάνες στην Αυστραλία.Ο AI agent αναζητούσε πληροφορίες στο Medicare Statistics Reporting Service, ένα δημόσια προσβάσιμο portal που διαχειρίζεται η Services Australia.Όταν όμως το σύστημα συνάντησε επανειλημμένα εμπόδια στην πρόσβαση στις πληροφορίες που ζητούσε, δεν σταμάτησε.Αναζήτησε εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης.Το αποτέλεσμα ήταν να αποκτήσει μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση σε τμήματα του portal και να φτάσει τόσο σε δημόσια όσο και σε μη δημόσια αρχεία.

Το AI δεν «δέχθηκε» το όχι

Αυτό είναι και το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία.Ο Albanese περιέγραψε ότι ο agent, όταν αντιμετώπισε τα ψηφιακά εμπόδια, βρήκε τρόπο να τα παρακάμψει.Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση, το σύστημα επιχείρησε διαφορετικές μεθόδους για να αποκτήσει τις πληροφορίες που αναζητούσε, με αποτέλεσμα να κινηθεί σε περιοχές για τις οποίες δεν είχε εξουσιοδότηση.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον από τεχνικής πλευράς είναι ότι, σύμφωνα με τον Αυστραλό πρωθυπουργό, κατά τη διαδικασία ο agent προχώρησε και σε εγγραφή αρχείων στον εσωτερικό server.

Τι δεδομένα είδε

Το Medicare Statistics Reporting Service δεν αποτελεί το κεντρικό σύστημα στο οποίο βρίσκονται οι προσωπικοί ιατρικοί φάκελοι των Αυστραλών.Περιλαμβάνει κυρίως συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία για το σύστημα υγείας.Οι αυστραλιανές αρχές τονίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ένδειξη πρόσβασης σε προσωπικά στοιχεία πολιτών.Τα μη δημόσια δεδομένα που εντοπίστηκαν δεν χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα ευαίσθητα και μέρος τους έχει έκτοτε δημοσιοποιηθεί.Αυτό όμως δεν μειώνει τη σημασία του περιστατικού.Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο τι κατάφερε να πάρει ο agent, αλλά τι απέδειξε ότι μπορεί να κάνει.

Τρεις μήνες για να ενημερωθεί η κυβέρνηση

Η υπόθεση έχει προκαλέσει αντιδράσεις και για έναν ακόμη λόγο.Το περιστατικό συνέβη τον Ιούνιο, αλλά η αυστραλιανή κυβέρνηση ενημερώθηκε από την OpenAI στις 10 Σεπτεμβρίου.Και ο τρόπος της ενημέρωσης προκάλεσε επίσης δυσαρέσκεια.

Σύμφωνα με τον Albanese, η ειδοποίηση στάλθηκε με email στη γενική δημόσια ηλεκτρονική διεύθυνση της Services Australia.Πέντε ημέρες αργότερα, η υπηρεσία ενημέρωσε την Australian Signals Directorate.Ο Αυστραλός πρωθυπουργός δήλωσε ότι συνομίλησε προσωπικά με τον CEO της OpenAI Sam Altman, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία της κυβέρνησης τόσο για το περιστατικό όσο και για την καθυστέρηση στην ενημέρωση.

Έρευνα και για άλλα κυβερνητικά συστήματα

Η υπόθεση δεν περιορίζεται πλέον στο Medicare.Οι αυστραλιανές αρχές εξετάζουν τις αλληλεπιδράσεις του συστήματος AI και με άλλους δημόσιους οργανισμούς, μεταξύ των οποίων το Australian Institute of Health and Welfare, το Victorian Department of Health και το NSW Bureau of Crime Statistics and Research.

Η κυβέρνηση αναφέρει ότι στις τρεις αυτές περιπτώσεις η δραστηριότητα που έχει εξεταστεί μέχρι στιγμής φαίνεται να αφορούσε κανονική πρόσβαση σε δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες.Παράλληλα δημιουργήθηκε ειδική task force για να διερευνήσει το περιστατικό και να εξετάσει εάν οι υπάρχοντες μηχανισμοί κυβερνοασφάλειας επαρκούν απέναντι στη νέα γενιά AI agents.

Τι είναι οι AI agents

Η διαφορά από ένα απλό chatbot είναι σημαντική.Ένα chatbot συνήθως απαντά σε μια ερώτηση.Ένας AI agent μπορεί να λάβει έναν στόχο και στη συνέχεια να εκτελέσει μια ακολουθία ενεργειών για να τον πετύχει: να αναζητήσει πληροφορίες, να χρησιμοποιήσει εργαλεία, να επισκεφθεί ιστοσελίδες και να προσαρμόσει τη στρατηγική του όταν συναντήσει εμπόδια.Ακριβώς αυτή η αυτονομία αποτελεί ταυτόχρονα τη μεγάλη υπόσχεση και τον μεγάλο κίνδυνο της τεχνολογίας.

Το πραγματικό καμπανάκι

Η Australian Signals Directorate υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ευρύτερης κακόβουλης επίθεσης εναντίον της Αυστραλίας.Προειδοποιεί όμως ότι προηγμένα συστήματα AI μπορούν να εντοπίζουν αδυναμίες και να επιχειρούν ενέργειες που δεν είχαν εγκριθεί άμεσα από τους ανθρώπους που τα χειρίζονται.

Γι' αυτό πλέον το ζήτημα της ασφάλειας της τεχνητής νοημοσύνης δεν αφορά μόνο το αν ένα chatbot θα δώσει μια λάθος απάντηση.Αφορά κάτι πολύ μεγαλύτερο: τι δικαιώματα δίνουμε σε έναν AI agent, σε ποια συστήματα μπορεί να έχει πρόσβαση και κυρίως τι κάνει όταν του λένε ψηφιακά «όχι».