Το υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε τα τελευταία δύο χρόνια στην υλοποίηση του έργου TSI 22EL18, ενός εκτεταμένου προγράμματος ψηφιακού μετασχηματισμού που αναπτύχθηκε την περίοδο 2023–2025 και εστιάζει στη βελτίωση της στοχοθεσίας και της αξιολόγησης στο ελληνικό Δημόσιο.

Η εικόνα που προέκυψε από την πρώτη μεγάλη ανάλυση δεδομένων αποτυπώνει το μέγεθος των προβλημάτων που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα ψηφιακή στρατηγική. Σύμφωνα με τα στοιχεία του έργου, μόλις το 9% των στόχων που είχαν τεθεί το 2023 πληρούσαν βασικές αρχές ορθής στοχοθεσίας.

Με απλά λόγια, η συντριπτική πλειονότητα των στόχων που είχαν καταγραφεί από τις δημόσιες υπηρεσίες δεν ήταν επαρκώς μετρήσιμη, σαφής ή αξιολογήσιμη, γεγονός που καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολη την πραγματική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών και των στελεχών.

Η AI αναλύει 36.000 στόχους

Σε αυτό το σημείο ενεργοποιήθηκε η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία ανέλαβε να επεξεργαστεί περίπου 36.000 διαφορετικούς στόχους που είχαν καταγραφεί στο σύστημα της δημόσιας διοίκησης.

Μέσω προηγμένων μοντέλων ανάλυσης και αξιολόγησης, η AI κατέθεσε προτάσεις βελτίωσης για τη διατύπωση, τη σαφήνεια και τη μετρησιμότητα των στόχων. Το ιδιαίτερα εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι περισσότερο από το 67% αυτών των προτάσεων υιοθετήθηκε τελικά από τα στελέχη της διοίκησης.

Η εξέλιξη αυτή θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, καθώς δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται απλώς ως ένα θεωρητικό εργαλείο τεχνολογικής καινοτομίας, αλλά ως πρακτικός μηχανισμός υποστήριξης της δημόσιας διοίκησης.

Στην πράξη, το νέο σύστημα επιχειρεί να δημιουργήσει μια πιο αντικειμενική και τεκμηριωμένη διαδικασία στοχοθεσίας, περιορίζοντας ασαφείς περιγραφές, γενικόλογες διατυπώσεις και στόχους που δεν μπορούν να αξιολογηθούν ουσιαστικά.

Αξιολόγηση προσωπικού με πραγματικά δεδομένα

Αντίστοιχα αποκαλυπτικά ήταν και τα ευρήματα σχετικά με την αξιολόγηση προσωπικού στο Δημόσιο.

Το 2023 καταγράφηκαν περίπου 54.400 προτάσεις υψηλής απόδοσης εργαζομένων, ωστόσο μόλις 4.259 από αυτές κρίθηκαν τελικά πλήρως τεκμηριωμένες.

Το στοιχείο αυτό ανέδειξε ένα διαχρονικό πρόβλημα της δημόσιας διοίκησης: την αδυναμία ύπαρξης αντικειμενικών και ποσοτικοποιημένων κριτηρίων αξιολόγησης.

Μέσα από τη χρήση AI και εργαλείων αυτοματοποίησης, το υπουργείο επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει μια διαδικασία αξιολόγησης που θα βασίζεται περισσότερο σε δεδομένα, μετρήσιμα αποτελέσματα και πραγματική απόδοση και λιγότερο σε γενικές ή υποκειμενικές κρίσεις.

Η επιδίωξη είναι να οικοδομηθεί ένα πιο σύγχρονο μοντέλο δημόσιας διοίκησης, όπου η αξιολόγηση δεν θα λειτουργεί μόνο ως τυπική διαδικασία αλλά ως ουσιαστικό εργαλείο βελτίωσης της λειτουργίας του κράτους.

Ψηφιακός βοηθός και αλλαγή κουλτούρας

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί και η δημιουργία μόνιμης ψηφιακής υποδομής που θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά την ολοκλήρωση του έργου.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η ανάπτυξη Ψηφιακού Βοηθού, ο οποίος θα υποστηρίζει τους Δημόσιους υπαλλήλους στη διαμόρφωση στόχων, στη διαδικασία αξιολόγησης αλλά και γενικότερα στη λειτουργία των διοικητικών διαδικασιών.

Η φιλοσοφία πίσω από το νέο σύστημα δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνολογία. Στόχος είναι και η αλλαγή κουλτούρας μέσα στο Δημόσιο, σε μια προσπάθεια να περάσει σταδιακά η κρατική μηχανή από τη λογική της τυπικής διεκπεραίωσης σε μια λογική μετρήσιμων αποτελεσμάτων και λογοδοσίας.

Στελέχη που παρακολουθούν το πρόγραμμα εκτιμούν ότι η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τον εκσυγχρονισμό του κράτους, αρκεί να συνοδευτεί από συνεχή εκπαίδευση, σαφές θεσμικό πλαίσιο και ουσιαστική αξιοποίηση των δεδομένων που θα παράγονται.

Το μεγάλο στοίχημα

Παρά τη σημαντική τεχνολογική πρόοδο, το μεγάλο στοίχημα παραμένει η εφαρμογή στην πράξη. Η ελληνική δημόσια διοίκηση διαθέτει βαθιά ριζωμένες δομές και διαδικασίες που συχνά αντιστέκονται στις αλλαγές.

Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αξιοποιηθεί ως εργαλείο ουσιαστικής μεταρρύθμισης και όχι ως μια ακόμη ψηφιακή πλατφόρμα χωρίς πραγματικό αντίκτυπο.

Σε κάθε περίπτωση, η είσοδος της AI στη λειτουργία του ελληνικού δημοσίου σηματοδοτεί μια ιστορική αλλαγή κατεύθυνσης. Για πρώτη φορά, η τεχνολογία επιχειρεί να παρέμβει στον πυρήνα της κρατικής λειτουργίας, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο τίθενται στόχοι, αξιολογούνται οι εργαζόμενοι και μετριέται η αποτελεσματικότητα του κράτους.

Και αυτό, για ένα Δημόσιο που επί χρόνια κατηγορήθηκε για έλλειψη αξιοκρατίας και διαφάνειας, αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση της ψηφιακής εποχής.

Οι traders έχουν στραφεί μαζικά σε μικρές εταιρείες όπως η Sivers, στο πλαίσιο της ευρύτερης επενδυτικής φρενίτιδας γύρω από εταιρείες που αναπτύσσουν υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, όπως οπτικά εξαρτήματα μεταφοράς δεδομένων. Η εταιρεία, η οποία μετά το εντυπωσιακό ράλι αποτιμάται πλέον στα 23,5 δισ. κορώνες (2,5 δισ. δολάρια), κατασκευάζει οπτικά εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά δεδομένων.

Ωστόσο, η ταχύτατη άνοδος της μετοχής αρχίζει πλέον να προκαλεί αυξανόμενο σκεπτικισμό, σύμφωνα με τον Κάλε Σόντερμπεργκ, οικονομολόγο επενδύσεων της Nordnet.

Περίπου το 17% των μετοχών της Sivers που είναι διαθέσιμες για διαπραγμάτευση έχουν δοθεί προς δανεισμό για short θέσεις, σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global Market Intelligence έως τις 26 Μαΐου. Το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 1,6% στις αρχές Μαρτίου, σύμφωνα με το Bloomberg. 

«Υπάρχει μεγάλη κερδοσκοπία εδώ και ο κίνδυνος στη μετοχή θεωρείται υψηλός», δήλωσε ο Σόντερμπεργκ. «Πιθανότατα υπάρχουν πολλοί επενδυτές που “χορεύουν κοντά στην έξοδο” και είναι έτοιμοι να κατοχυρώσουν γρήγορα κέρδη σε αυτή την εξαιρετικά ευμετάβλητη μετοχή αν αλλάξει το κλίμα».

Το πρόσφατο ράλι έχει επίσης ανοίξει τον δρόμο για την ένταξη της Sivers σε σημαντικούς χρηματιστηριακούς δείκτες. Η Nasdaq ανακοίνωσε ότι η μετοχή θα προστεθεί στον δείκτη OMX Stockholm Benchmark Index από την 1η Ιουνίου, ενώ η MSCI την επέλεξε για δείκτη μικρής κεφαλαιοποίησης.

Παρά τη θεαματική άνοδο, η μετοχή εξακολουθεί να καλύπτεται ελάχιστα από αναλυτές μεγάλων χρηματιστηριακών οίκων, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.

Εκπρόσωπος της Sivers δεν απάντησε σε αιτήματα του Bloomberg News για σχολιασμό μέσω email.

Οι επενδυτές αναμένεται πλέον να αναζητήσουν ενδείξεις για το κατά πόσο το ράλι μπορεί να συνεχιστεί, όταν η εταιρεία ανακοινώσει τα τελευταία οικονομικά αποτελέσματά της την Παρασκευή.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι οι κυβερνοκίνδυνοι αποκτούν πλέον συστημικό χαρακτήρα, ενώ η ΕΚΤ συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση με κορυφαίες ευρωπαϊκές τράπεζες για να εξεταστούν άμεσα μέτρα θωράκισης απέναντι στις νέες απειλές. Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης όπως το Claude Mythos της Anthropic, τα οποία, σύμφωνα με αναλύσεις, μπορούν να εντοπίζουν και να εκμεταλλεύονται ευπάθειες σε τραπεζικά συστήματα με πρωτοφανή ταχύτητα.

Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει δραστικά το τοπίο στον κυβερνοχώρο. Σύμφωνα με την ανάλυση του Ταμείου, τα προηγμένα εργαλεία AI ενισχύουν όχι μόνο τις δυνατότητες άμυνας αλλά και τις επιθετικές δυνατότητες κυβερνοεγκληματιών.

Αυτό δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον ασύμμετρων απειλών, όπου οι επιτιθέμενοι μπορούν να κινούνται ταχύτερα από τις άμυνες των τραπεζών και των οργανισμών. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι σε ακραία σενάρια κυβερνοεπιθέσεων θα μπορούσαν να προκληθούν σοβαρές πιέσεις στη χρηματοδότηση τραπεζών, αμφισβήτηση της φερεγγυότητάς τους αλλά και ευρύτερη αποσταθεροποίηση των αγορών.

Η ανησυχία εντείνεται εξαιτίας της μεγάλης εξάρτησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος από κοινές ψηφιακές υποδομές, όπως υπηρεσίες cloud, λογισμικό και δίκτυα πληρωμών. Οι ειδικοί τονίζουν ότι μία μεμονωμένη ευπάθεια μπορεί πλέον να προκαλέσει ταυτόχρονες επιπτώσεις σε πολλά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι κυβερνοκίνδυνοι αποκτούν πλέον σαφή μακροοικονομική διάσταση.

Έκτακτη συνεδρίαση της ΕΚΤ για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη σημάνει συναγερμό για τους κινδύνους που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη στο τραπεζικό σύστημα. Για τον λόγο αυτό συγκαλεί έκτακτη συνάντηση με κορυφαία ευρωπαϊκά τραπεζικά ιδρύματα. Στόχος της συνεδρίασης είναι να εξεταστούν προτάσεις για ταχύτερη άμυνα απέναντι στις κυβερνοαπειλές που συνδέονται με την AI. Η ΕΚΤ αναμένεται να ζητήσει από τις τράπεζες να επιταχύνουν τις επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια και να προχωρήσουν σε άμεση θωράκιση των πληροφοριακών τους συστημάτων.

Σύμφωνα με τους Financial Times, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται εργαλεία όπως το Claude Mythos της Anthropic αλλά και άλλα εξελιγμένα μοντέλα AI. Οι ευρωπαϊκές αρχές φοβούνται ότι τα συγκεκριμένα μοντέλα ενδέχεται να δημιουργήσουν νέες ευπάθειες σε τραπεζικές υποδομές και συστήματα διαχείρισης δεδομένων. Ο Φρανκ Έλντερσον, αντιπρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου της ΕΚΤ, τόνισε ότι οι παραδοσιακοί ρυθμοί προσαρμογής δεν επαρκούν πλέον απέναντι στην ταχύτητα των εξελίξεων της AI. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε: «Το andante δεν είναι πλέον αρκετό απαιτείται presto».

Το Claude Mythos και ο φόβος συστημικής κρίσης

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα νέα προηγμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να εντοπίζουν ευπάθειες σε λειτουργικά συστήματα και προγράμματα μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Σύμφωνα με την έκθεση, μοντέλα όπως το Claude Mythos Preview της Anthropic έχουν ήδη αναδείξει πόσο γρήγορα μπορεί να αυξηθεί η ικανότητα κυβερνοεπιθέσεων ακόμη και από μη εξειδικευμένους χρήστες.

Παράλληλα, η OpenAI αναπτύσσει ειδικές εκδόσεις όπως το GPT-5.5, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως στην ενίσχυση της άμυνας και της κυβερνοπροστασίας. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ανακάλυψη και εκμετάλλευση ευπαθειών μπορεί να γίνεται ταχύτερα από την επιδιόρθωσή τους. Αυτό δημιουργεί έναν διαρκή κίνδυνο για τις τράπεζες και συνολικά για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι κυβερνοεπιθέσεις μπορούν να προκαλέσουν διακοπές πληρωμών, έλλειψη ρευστότητας και κρίση εμπιστοσύνης στις αγορές. Η μεγάλη εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό cloud providers και κοινών ψηφιακών υποδομών αυξάνει ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο μιας αλυσιδωτής κρίσης. Για τον λόγο αυτό, το ΔΝΤ και η ΕΚΤ ζητούν ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας, ανταλλαγή πληροφοριών αλλά και σημαντικές επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια. Οι δύο οργανισμοί προειδοποιούν ότι η ανθεκτικότητα των τραπεζών απέναντι στις κυβερνοαπειλές της AI θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες σταθερότητας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος τα επόμενα χρόνια.

Συγκεκριμένα, μόνο τους τελευταίους έξι μήνες, περισσότεροι από οκτώ στους δέκα ερωτηθέντες (84%) χρησιμοποίησαν AI, ενώ την ίδια στιγμή, το 16% παγκοσμίως αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν συστήματα AI, τα οποία δρουν χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Τα ποσοστά αυτά, υποδηλώνουν ότι, πλέον, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ξεπερνά το αρχικό στάδιο πειραματισμού και η αυτονομία δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό σενάριο, αλλά μία εξελισσόμενη πραγματικότητα.

Στη δεύτερη ετήσια έκθεση της EY, AI Sentiment Report, συμμετείχαν περισσότεροι από 18.000 άνθρωποι, ηλικίας 18 ετών και άνω, από 23 χώρες. Στόχος της έρευνας ήταν να κατανοήσει πώς οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται και χρησιμοποιούν το AI τους τελευταίους έξι μήνες. Τα ευρήματα της εφετινής έρευνας είναι σαφή: η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης υπερβαίνει τα όποια ζητήματα εμπιστοσύνης προς αυτήν.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι η ραγδαία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν οφείλεται τόσο στην αυξημένη εμπιστοσύνη των χρηστών σε αυτή την τεχνολογία, αλλά, κυρίως, στην εξοικείωση που προκύπτει από τη χρήση της σε καθημερινές δραστηριότητες με χαμηλό ρίσκο. Εργασίες, όπως ο προγραμματισμός διαδρομών, η υποστήριξη πελατών, ο σχεδιασμός ταξιδιών και οι προτάσεις περιεχομένου, έχουν πλέον ενσωματωθεί στην καθημερινότητα των καταναλωτών.

Αυτή η καθημερινή άνεση θέτει τα θεμέλια για την αποκλειστική ανάθεση αρμοδιοτήτων στην τεχνητή νοημοσύνη. Μεταξύ των ερωτηθέντων:

- 9% έχουν χρησιμοποιήσει οχήματα ή ταξί που κινούνται αυτόνομα

- 10% έχουν χρησιμοποιήσει AI agents για να αγοράσουν προϊόντα εκ μέρους τους

- 11% επιτρέπουν στην τεχνητή νοημοσύνη να ανανεώνει αυτόματα καλάθια αγορών ή να διαχειρίζεται τραπεζικές διεργασίες

Η αποδοχή της αυτόνομης τεχνητής νοημοσύνης κινείται σε υψηλά επίπεδα, ακόμα και μεταξύ εκείνων που δεν την έχουν χρησιμοποιήσει μέχρι στιγμής. Περισσότερο από το ένα τρίτο των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι θα προτιμούσαν το AI να εφαρμόζει αυτόματα εκπτώσεις σε ταμεία αγορών (36%) ή να επιλύει ζητήματα εξυπηρέτησης πελατών, χωρίς τη δική τους εμπλοκή (34%). Αντίστοιχα, ένα σημαντικό ποσοστό συμμετεχόντων στην έρευνα εμφανίζονται θετικοί στο να επιτρέψουν στην τεχνητή νοημοσύνη να αναλάβει πρωτοβουλίες για σοβαρότερα ζητήματα, όπως η ασφάλεια του σπιτιού (30%) ή ο προγραμματισμός ενός ραντεβού (21%).

Παρότι η χρήση του AI επιταχύνεται, η εμπιστοσύνη στη διακυβέρνησή της (AI governance) δεν ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό. Σε όλες τις αγορές, οι άνθρωποι εξακολουθούν να εκφράζουν ανησυχίες για την ασφάλεια, τον έλεγχο, την ευθύνη και την αυθεντικότητα του AI, ωστόσο οι ανησυχίες αυτές δεν επιβραδύνουν την υιοθέτηση. Αντιθέτως, διαμορφώνουν τις προσδοκίες για το πώς θα πρέπει να λανσαριστεί η αυτονομία.

Σύμφωνα με την έρευνα, τα δύο τρίτα (66%) των συμμετεχόντων ανησυχούν για πιθανές παραβιάσεις ή επιθέσεις σε συστήματα AI. Σχεδόν επτά στους δέκα (66%) θεωρούν ότι η ανθρώπινη επίβλεψη παραμένει απαραίτητη. Σχεδόν τρεις στους τέσσερις (73%) φοβούνται ότι δεν θα μπορούν, πλέον, να διακρίνουν τι είναι πραγματικό και τι έχει παραχθεί από AI.

Ενώ σε κάθε αγορά υπάρχουν χρήστες που υιοθετούν πρώιμα το AI, ο ρυθμός υιοθέτησης δεν είναι παντού ομοιόμορφος. Η έρευνα εντοπίζει οκτώ «πρωτοπόρες» αγορές, οι οποίες έχουν προχωρήσει περισσότερο στο ταξίδι της τεχνητής νοημοσύνης. Εκεί, η χρήση είναι ευρύτερη, πιο συχνή και βαθιά ενσωματωμένη στην καθημερινή ζωή. Αυτές οι αγορές περιλαμβάνουν την Ινδία, την Κίνα, τη Βραζιλία, το Μεξικό, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Χονγκ Κονγκ (Ειδική Διοικητική Περιοχή της Κίνας) και τη Νότια Κορέα. Συνολικά, το 94% των ερωτηθέντων από αυτές τις αγορές αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, με σχεδόν έναν στους τέσσερις (24%) να έχει χρησιμοποιήσει ήδη αυτόνομα συστήματα AI.

Οι υπόλοιπες περιοχές χωρίστηκαν σε «μεταβατικές» αγορές, όπου η συνολική υιοθέτηση είναι πιο αργή, αλλά η χρήση και το ενδιαφέρον αρχίζουν να αυξάνονται, και σε «βραδέως αναπτυσσόμενες» αγορές, οι οποίες εμφανίζουν μεγαλύτερη διστακτικότητα, μικρότερη αντίληψη της σημασίας του AI και πιο επιλεκτική χρήση του. Αυτές οι αγορές υστερούν κατά 12% και 15% αντίστοιχα σε σχέση με τις «πρωτοπόρες», όσον αφορά στη συνολική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, και κατά 11% και 13%, αντίστοιχα, στη χρήση αυτόνομων συστημάτων.

Ο χαλκός, ειδικότερα, εξελίσσεται στο «νέο πετρέλαιο» της ψηφιακής και ενεργειακής οικονομίας. Η εκρηκτική ανάπτυξη της AI και των data centres απαιτεί τεράστιες ενεργειακές και υπολογιστικές υποδομές, με αποτέλεσμα τη δραματική αύξηση της ζήτησης για ηλεκτρικά δίκτυα, καλωδιώσεις και εξοπλισμό υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Παράλληλα, η ηλεκτροκίνηση, οι ΑΠΕ και η αμυντική βιομηχανία ενισχύουν περαιτέρω τη ζήτηση για κρίσιμες πρώτες ύλες όπως ο χαλκός, το νικέλιο, το κοβάλτιο και οι σπάνιες γαίες.

Δεν είναι τυχαίο ότι διεθνείς οργανισμοί και επενδυτικοί οίκοι αναθεωρούν πλέον τις προβλέψεις τους για την αγορά χαλκού, προειδοποιώντας για μετατόπιση της αγοράς σε δομικό έλλειμμα ήδη από το 2026, καθώς η παγκόσμια παραγωγή αδυνατεί να ακολουθήσει τον ρυθμό της ζήτησης.

Η Ευρώπη αναζητά στρατηγική αυτονομία

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο στρατηγικό κενό. Η αυξημένη εξάρτηση από τρίτες χώρες, βασικά από την Κίνα, για την προμήθεια και επεξεργασία κρίσιμων πρώτων υλών έχει μετατρέψει το ζήτημα από οικονομικό σε ζήτημα γεωπολιτικής ασφάλειας και βιομηχανικής κυριαρχίας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ επιχειρεί να ανακτήσει μέρος της παραγωγικής της αυτονομίας μέσω του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act – CRMA), ο οποίος θέτει ως στόχο έως το 2030 η Ευρώπη να καλύπτει εντός ΕΕ τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσης κρίσιμων πρώτων υλών μέσω εξόρυξης και το 40% μέσω επεξεργασίας και διύλισης.

Παράλληλα, πρωτοβουλίες όπως το σχέδιο δράσης ΕΕ-ΗΠΑ για τα κρίσιμα ορυκτά (EU-US Critical Minerals Action Plan) που υπεγράφη τέλη Απριλίου καθώς και πρόσφατες ευρωπαϊκές επενδυτικές εκθέσεις καταδεικνύουν ότι θα απαιτηθεί επενδυτικός κύκλος άνω των 100 δισ. ευρώ σε έργα εξόρυξης, επεξεργασίας και μεταλλουργίας κρίσιμων μετάλλων τα επόμενα χρόνια.

Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η μεταλλευτική δραστηριότητα αντιμετωπίζεται στις Βρυξέλλες όχι μόνο ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά και ως κρίσιμο εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας, βιομηχανικής ανθεκτικότητας και γεωπολιτικής σταθερότητας.

Ο ρόλος της Ελλάδας στον νέο ευρωπαϊκό μεταλλευτικό χάρτη

Μέσα σε αυτό το νέο ευρωπαϊκό τοπίο, η Ελλάδα με το πλούσιο γεωλογικό υπέδαφός της μπορεί να διαδραματίσει κομβικό ρόλο. Η χώρα διαθέτει σημαντικό ορυκτό πλούτο και γεωλογικά αποθέματα που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και στην κάλυψη μέρους της αυξανόμενης ζήτησης για κρίσιμες πρώτες ύλες.

Ταυτόχρονα, η γεωγραφική της θέση και η συμμετοχή της στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας ενισχύουν τη σημασία της ως δυνητικού επενδυτικού και παραγωγικού κόμβου σε μία περίοδο όπου η Ευρώπη επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες αγορές.

Το στίγμα της κυβερνητικής πολιτικής για τη σημασία της βιομηχανίας έδωσε χθες (19/5) και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο πλαίσιο εγκαινίων νέας γραμμής παραγωγής στο εργοστάσιο της Coca-Cola στο Σχηματάρι, τονίζοντας ότι «έχουμε αποδείξει ότι αυτή η κυβέρνηση θέλει τη βιομηχανία πρωταγωνιστή», επισημαίνοντας ότι η βιομηχανική παραγωγή στην Ελλάδα έχει αυξηθεί πάνω από 20% τα τελευταία επτά χρόνια, σε μία περίοδο όπου δεν καταγράφονται αντίστοιχες επιδόσεις στην Ευρώπη.

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμη ότι «κανείς επενδυτής δεν θα επενδύσει μακροπρόθεσμα σε μία χώρα η οποία δεν διασφαλίζει ένα σταθερό επιχειρηματικό περιβάλλον», προσθέτοντας ότι «μαζί με τον ιδιωτικό τομέα και τις μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις οικοδομούμε την Ελλάδα που παράγει και εξάγει».

Η νέα εικόνα της σύγχρονης μεταλλευτικής βιομηχανίας

Την ίδια ώρα, η ίδια η μεταλλευτική βιομηχανία έχει αλλάξει ριζικά σε σχέση με το παρελθόν. Η σύγχρονη μεταλλευτική δραστηριότητα λειτουργεί πλέον υπό αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα, με συνεχή παρακολούθηση, αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και εφαρμογή προηγμένων τεχνολογιών διαχείρισης υδάτων, αποβλήτων και ενεργειακού αποτυπώματος.

Οι αρχές ESG και η κοινωνική λογοδοσία αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις χρηματοδότησης και ανάπτυξης μεγάλων επενδυτικών έργων διεθνώς, ενώ η κοινωνική αποδοχή και η βιωσιμότητα συνδέονται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα των σύγχρονων μεταλλευτικών projects.

Η εικόνα της ανεξέλεγκτης εξορυκτικής δραστηριότητας ανήκει πλέον σε προηγούμενες δεκαετίες. Σήμερα, η μεταλλευτική εξελίσσεται σε μία βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας, στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση.

Οι ξένες επενδύσεις και το παράδειγμα των Σκουριών

Χαρακτηριστικό παράδειγμα άμεσης ξένης παραγωγικής επένδυσης μεγάλης κλίμακας στην Ελλάδα αποτελεί η επένδυση ύψους 3 δισ. δολαρίων που υλοποιεί η «Ελληνικός Χρυσός», θυγατρική της καναδικής μεταλλευτικής Eldorado Gold, στα Μεταλλεία Κασσάνδρας στη ΒΑ Χαλκιδική, με αιχμή το μεταλλείο χρυσού και χαλκού στις Σκουριές. Με την πρόοδο του έργου να προσεγγίζει πλέον το 94%, η πρώτη παραγωγή στις Σκουριές αναμένεται το τρίτο τρίμηνο του 2026, ενώ η εμπορική λειτουργία του μεταλλείου τοποθετείται έως το τέλος του έτους.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο κ. Χρήστος Μπαλάσκας, Πρόεδρος της Ελληνικός Χρυσός, από το βήμα του φετινού 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών στα τέλη Απριλίου, τόνισε τη σημασία της βιομηχανίας για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, επισημαίνοντας ότι η Eldorado Gold αποτελεί μία από τις ξένες επενδύτριες εταιρείες που έχουν δώσει σαφή ψήφο εμπιστοσύνης στην Ελλάδα.

Με την ολοκλήρωσή του, το έργο αναμένεται να παράγει ετησίως περίπου 67 εκατ. λίβρες χαλκού και 140.000 ουγκιές χρυσού, ποσότητες οι οποίες επαρκούν, μεταξύ άλλων, για να υποστηρίξουν την κατασκευή πάνω από 420.000 ηλεκτρικών αυτοκινήτων, καθώς και έως 116 εκατ. smartphones.

Τα κρίσιμα ορυκτά ως νέο στρατηγικό κεφάλαιο

Καθώς ο κόσμος εισέρχεται σε μία νέα εποχή βιομηχανικού ανταγωνισμού και γεωπολιτικών ανακατατάξεων, τα κρίσιμα ορυκτά μετατρέπονται σε στρατηγικό κεφάλαιο οικονομικής και πολιτικής ισχύος. Σε αυτό το περιβάλλον, η υπεύθυνη και τεχνολογικά σύγχρονη μεταλλευτική δραστηριότητα δεν αποτελεί μόνο πηγή πρώτων υλών, αλλά και βασικό μοχλό επενδύσεων, βιομηχανικής ανθεκτικότητας και παραγωγικής ανασυγκρότησης για την Ευρώπη και την Ελλάδα.

Το 2026, ο ρυθμός των συμφωνιών έχει επιταχυνθεί ακόμη περισσότερο, με τη Nvidia να έχει ήδη ξεπεράσει τα 40 δισ. δολάρια σε δεσμεύσεις κεφαλαίων και να επεκτείνει το χαρτοφυλάκιό της σε περισσότερες εισηγμένες μετοχές.

Μόνο αυτή την εβδομάδα, η Nvidia προχώρησε σε συμφωνία με τον operator data centers IREN, εξασφαλίζοντας το δικαίωμα να επενδύσει έως και 2,1 δισ. δολάρια στην εταιρεία. Μία ημέρα νωρίτερα είχε ανακοινώσει αντίστοιχη συνεργασία με την Corning, που της επιτρέπει να επενδύσει έως 3,2 δισ. δολάρια στη βιομηχανία γυαλιού που μετράει 175 χρόνια ύπαρξης.

Η Nvidia αποτελεί τον μεγαλύτερο κερδισμένο της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς κατασκευάζει τις μονάδες επεξεργασίας γραφικών (GPU) που απαιτούνται για την εκπαίδευση μοντέλων AI και τη διαχείριση μεγάλων υπολογιστικών φορτίων. Η παγκόσμια κούρσα για την εξασφάλιση GPU έχει εκτοξεύσει τη μετοχή της περισσότερο από 11 φορές μέσα σε τέσσερα χρόνια, οδηγώντας την εταιρεία σε χρηματιστηριακή αξία περίπου 5,2 τρισ. δολαρίων και καθιστώντας την πολυτιμότερη επιχείρηση στον κόσμο.

Για να ενισχύσει την κυριαρχία της πέρα από τα chip, η Nvidia χρηματοδοτεί πλέον ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα της τεχνητής νοημοσύνης, διασφαλίζοντας ότι αυτή λειτουργεί πάνω σε hardware της εταιρείας και ότι υπάρχει επαρκής δυναμικότητα, ώστε να καλυφθεί η ζήτηση. Ωστόσο, αυξάνονται οι ανησυχίες σε ορισμένους κύκλους της αγοράς AI ότι η Nvidia — όπως και οι cloud providers Google και Amazon — χρησιμοποιεί τις επενδύσεις της σε άλλες εταιρείες ως μηχανισμό ενίσχυσης της δικής της ανάπτυξης.

Η Nvidia, η οποία δημιούργησε ελεύθερες ταμειακές ροές 97 δισ. δολαρίων στο τελευταίο οικονομικό έτος, στηρίζει οικονομικά ακόμη και εταιρείες που αγοράζουν τα chip της, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις νοικιάζει πίσω σε αυτές υπολογιστική ισχύ. Οι επικριτές παρομοιάζουν το μοντέλο αυτό με τις πρακτικές vendor financing, που συνέβαλαν στη φούσκα των dot-com.

Ο αναλυτής της Wedbush Securities, Μάθιου Μπράισον, ανέφερε σε σημείωμά του ότι οι επενδύσεις και οι επεκτάσεις της Nvidia εντάσσονται «απόλυτα στη λογική των κυκλικών επενδύσεων», η οποία τροφοδοτεί φόβους για τη βιωσιμότητα της ανόδου της αγοράς. Παρ’ όλα αυτά, θεωρεί ότι οι κινήσεις αυτές ενισχύουν το όραμα της Nvidia και δημιουργούν ένα «ανταγωνιστικό οχύρωμα» εφόσον η εταιρεία εκτελέσει σωστά τη στρατηγική της.

Η Nvidia έχει υπογράψει φέτος τουλάχιστον επτά επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων με εισηγμένες εταιρείες. Παράλληλα, συμμετείχε σε περίπου 24 γύρους χρηματοδότησης ιδιωτικών εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων και επενδύσεων σε σχετικά πρώιμο στάδιο, σύμφωνα με στοιχεία της FactSet.

«Δεν επιλέγουμε νικητές»
Το μεγαλύτερο στοίχημα της εταιρείας ήταν η επιταγή ύψους 30 δισ. δολαρίων προς την OpenAI, δημιουργό του ChatGPT και μακροχρόνιο συνεργάτη της. Η Nvidia συμμετείχε επίσης σε τεράστιους γύρους χρηματοδότησης της Anthropic και της xAI του Έλον Μασκ, λίγο πριν αυτή συγχωνευθεί με τη SpaceX τον Φεβρουάριο.

«Υπάρχουν τόσες πολλές εξαιρετικές εταιρείες foundation models και προσπαθούμε να επενδύουμε σε όλες», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, σε podcast τον Απρίλιο. «Δεν επιλέγουμε νικητές. Πρέπει να στηρίζουμε τους πάντες» πρόσθεσε.

Με τα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου δημοσιονομικού τριμήνου της Nvidia να αναμένονται σε λιγότερο από δύο εβδομάδες, οι μέτοχοι θα αποκτήσουν σαφέστερη εικόνα για το μέγεθος του διευρυνόμενου χαρτοφυλακίου της και την επίδρασή του στα οικονομικά μεγέθη.

Κατά το τελευταίο οικονομικό έτος, η Nvidia επένδυσε 17,5 δισ. δολάρια σε ιδιωτικές εταιρείες και funds υποδομών, «κυρίως για τη στήριξη startups πρώιμου σταδίου», σύμφωνα με την ετήσια κατάθεση στην SEC. Η εταιρεία σημείωσε ότι στις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνονται εταιρείες ανάπτυξης μοντέλων AI που αγοράζουν τα προϊόντα της είτε απευθείας είτε μέσω cloud providers.

Οι μη διαπραγματεύσιμοι τίτλοι συμμετοχών — δηλαδή οι επενδύσεις σε ιδιωτικές εταιρείες — που διακρατεί στον ισολογισμό της εκτοξεύθηκαν στα 22,25 δισ. δολάρια στα τέλη Ιανουαρίου, από 3,39 δισ. δολάρια έναν χρόνο νωρίτερα. Η εταιρεία κατέγραψε επίσης κέρδη 8,92 δισ. δολαρίων από αυτά τα assets και από εισηγμένες μετοχές, έναντι 1,03 δισ. δολαρίων το προηγούμενο οικονομικό έτος, εν μέρει χάρη στην επένδυσή της στην Intel, η οποία έχει εξελιχθεί σε χρηματιστηριακό «αγαπημένο» φέτος, με άνοδο άνω του 200%.

Στην τελευταία τηλεδιάσκεψη αποτελεσμάτων τον Φεβρουάριο, ο Χουάνγκ δήλωσε: «Οι επενδύσεις μας επικεντρώνονται απόλυτα στρατηγικά στην επέκταση και εμβάθυνση του οικοσυστήματός μας».

Η συμφωνία με την IREN περιλαμβάνει δέσμευση ότι η εταιρεία data centers θα αναπτύξει έως και 5 gigawatts υποδομών DSX της Nvidia, οι οποίες προορίζονται να τροφοδοτήσουν AI workloads σε εγκαταστάσεις ανά τον κόσμο.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας με την Corning, η εταιρεία γυαλιού κατασκευάζει τρεις νέες εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ αφιερωμένες σε οπτικές τεχνολογίες για την Nvidia, η οποία πιθανότατα θα στραφεί σε καλώδια οπτικών ινών αντί χαλκού καθώς επεκτείνει τα rack-scale συστήματά της.

Τον Μάρτιο, η Nvidia επένδυσε 2 δισ. δολάρια στη Marvell Technology στο πλαίσιο στρατηγικής συνεργασίας για τεχνολογία silicon photonics. Τον ίδιο μήνα τοποθέτησε αντίστοιχο ποσό στις Lumentum και Coherent, οι οποίες αναπτύσσουν τεχνολογίες φωτονικής.

Υπάρχουν επίσης οι λεγόμενες neocloud εταιρείες. Τον Ιανουάριο, η Nvidia επένδυσε 2 δισ. δολάρια στην CoreWeave, σε συμφωνία που περιλαμβάνει την ανάπτυξη data centers με τεχνολογία της Nvidia. Επένδυσε επίσης 2 δισ. δολάρια στη Nebius Group, στο πλαίσιο συνεργασίας για υποδομές AI, fleet management, inference και σχεδιασμό AI factories.

Ο αναλυτής ημιαγωγών της Mizuho, Τζόρνταν Κλάιν, χαρακτήρισε τις συμφωνίες με κατασκευαστές εξαρτημάτων «εξαιρετικά έξυπνες κινήσεις από τον CFO και την ομάδα, καθώς και εξαιρετική αξιοποίηση μετρητών», επειδή επιταχύνουν την ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών και προϊόντων που βρίσκονται σε έλλειψη. Εμφανίστηκε όμως πιο επιφυλακτικός για τις επενδύσεις στις neocloud εταιρείες, οι οποίες, όπως είπε, «φαίνονται πιο αμφιλεγόμενες για τους επενδυτές».

«Δίνει την αίσθηση ότι προχρηματοδοτείς την αγορά των δικών σου GPU και προϊόντων», ανέφερε ο Κλάιν. Παρ’ όλα αυτά, σημείωσε ότι οι cloud providers διαθέτουν κρίσιμα πλεονεκτήματα, όπως ενέργεια και χωρητικότητα data centers, τα οποία χρειάζεται η Nvidia.

Παρόμοια άποψη εξέφρασε και ο Μπεν Μπατζαρίν της Creative Strategies σχετικά με την IREN, δηλώνοντας στο CNBC ότι «ο κίνδυνος είναι πως αν αλλάξει ο κύκλος της αγοράς, τότε θα αρχίσουν τα ερωτήματα για το πόσο οργανική ήταν πραγματικά η ζήτηση και πόσο στηρίχθηκε στον ίδιο τον ισολογισμό της Nvidia».

Nvidia και OpenAI
Παρά το εύρος των επενδύσεων της Nvidia σε εισηγμένους συνεργάτες, οι τοποθετήσεις αυτές ωχριούν μπροστά στη συμμετοχή της στην OpenAI.

Τα 30 δισ. δολάρια που διοχέτευσε η Nvidia στην OpenAI στα τέλη Φεβρουαρίου ήρθαν περισσότερο από μία δεκαετία μετά την έναρξη της συνεργασίας των δύο εταιρειών, οι οποίες έχουν γίνει ολοένα και πιο αλληλένδετες από την κυκλοφορία του ChatGPT το 2022 — τη στιγμή που πυροδότησε την παγκόσμια φρενίτιδα γύρω από τη generative AI.

Η επένδυση της Nvidia στην OpenAI επρόκειτο αρχικά να είναι πολύ μεγαλύτερη. Τον Σεπτέμβριο, οι δύο εταιρείες είχαν ανακοινώσει ότι η Nvidia θα επένδυε έως και 100 δισ. δολάρια με την πάροδο του χρόνου, καθώς η OpenAI θα ανέπτυσσε 10 gigawatts συστημάτων της Nvidia. Η συμφωνία όμως δεν προχώρησε ποτέ, καθώς η OpenAI απομακρύνθηκε από την ιδέα ανάπτυξης δικών της data centers και στράφηκε περισσότερο σε συνεργάτες όπως οι Oracle, Microsoft και Amazon, ώστε να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη υπολογιστική ισχύ.

Ο Χουάνγκ δήλωσε τον Μάρτιο ότι η επένδυση των 100 δισ. δολαρίων στην OpenAI «μάλλον δεν βρίσκεται στα σχέδια», προσθέτοντας ότι η συμφωνία των 30 δισ. δολαρίων «ενδέχεται να είναι η τελευταία φορά» που η Nvidia γράφει επιταγή πριν από μια πιθανή IPO της OpenAI μέσα στη χρονιά.

Η Morgan Stanley και η JPMorgan Chase & Co. ηγούνται της διαδικασίας, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg. Η μεγάλη πλειοψηφία της χρηματοδότησης αναμένεται να είναι υπό μορφή δανεισμού, με το υπόλοιπο να αποτελείται από ίδια κεφάλαια, ανέφεραν οι πηγές του πρακτορείου.

Η προσπάθεια της Meta είναι παρόμοια με ένα πακέτο χρηματοδότησης σχεδόν 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων που ολοκλήρωσε πέρυσι για ένα κέντρο δεδομένων στην Λουιζιάνα. Σε εκείνη τη συμφωνία, η οποία αφορούσε 27 δισεκατομμύρια δολάρια δανεισμού, η Meta συγκέντρωσε τα κεφάλαια μέσω μιας οντότητας γνωστής ως Beignet Investor LLC. Η τελευταία συναλλαγή γίνεται μέσω οντότητας με το όνομα Sopaipilla.

Όταν η Meta έκλεισε τη συμφωνία με την Beignet, η εταιρεία απευθύνθηκε στην Pacific Investment Management Co. ως κύριο δανειστή της συναλλαγής. Με τη Sopaipilla, η Morgan Stanley και η JPMorgan ενδέχεται να προσφέρουν το χρέος σε επενδυτές στις κεφαλαιαγορές, ανέφεραν οι πηγές.

Από τη συναλλαγή με την Beignet ως σήμερα, η χρηματοδότηση κέντρων δεδομένων έχει εκτοξευθεί στις αγορές ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας και των ομολόγων υψηλού κινδύνου.

Οι τέσσερις μεγαλύτεροι hyperscalers, στους οποίους περιλαμβάνεται η Meta, αναμένεται να δαπανήσουν έως και 725 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος για εξοπλισμό κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης και σχετικό κεφάλαιο, ποσό υψηλότερο από τις προηγούμενες προβλέψεις.

Για να χρηματοδοτήσουν αυτή την ταχεία επέκταση, οι κολοσσοί αυξάνουν τις πωλήσεις ομολόγων. Η Alphabet Inc. ξεκίνησε πρόσφατα την τελευταία της προσφορά ομολόγων μεγάλης κλίμακας, μόλις λίγους μήνες μετά την έκδοση σχεδόν 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις αγορές δολαρίου, στερλίνας και ελβετικού φράγκου.

Στον τομέα των ομολόγων υψηλής απόδοσης, έχουν εκδοθεί ομόλογα και δάνεια αξίας άνω των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων μόνο τις τελευταίες τρεις εβδομάδες, ενώ η ίδια η Meta συγκέντρωσε πρόσφατα 25 δισεκατομμύρια δολάρια σε ομόλογα.

Το επενδυτικό ενδιαφέρον αρχίζει να δείχνει κάποια σημάδια κόπωσης, δεδομένου ότι έχουν ήδη πωληθεί περίπου 300 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρέος σχετικό με την τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένων συμφωνιών χρηματοδότησης έργων και μη εξασφαλισμένων ομολόγων.

Το νέο κέντρο δεδομένων ισχύος ενός γιγαβάτ αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2028 και, μόλις ολοκληρωθεί, θα υποστηρίξει περισσότερες από 300 θέσεις εργασίας. Η Meta έχει επίσης δηλώσει ότι οι κατασκευαστικές της ανάγκες θα αυξηθούν λόγω της αυξημένης επένδυσης και τώρα προβλέπει ότι 4.000 προσωρινοί εργαζόμενοι θα βρίσκονται στο εργοτάξιο κατά τη διάρκεια της περιόδου αιχμής των εργασιών.

Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες ανησυχίες σχετικά με τις προοπτικές της Meta, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι οι επενδύσεις της εταιρείας στην τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αποδώσουν.

Λίγο πριν από τη σχεδιαζόμενη δημόσια εγγραφή της εταιρείας, η οποία εκτιμάται ότι θα αποτιμήσει τη SpaceX στα 1,75 τρισ. δολάρια, η εταιρεία προχώρησε σε μια αποκαλυπτική προειδοποίηση προς τους υποψήφιους επενδυτές σχετικά με τις τεράστιες επενδύσεις που σκοπεύει να πραγματοποιήσει στην τεχνητή νοημοσύνη και στις υποδομές που τη στηρίζουν.

Σύμφωνα με αποσπάσματα από το ενημερωτικό έγγραφο S-1 που εξέτασε το Reuters, η SpaceX εντάσσει την «κατασκευή δικών μας GPU» στις μεγάλες κεφαλαιουχικές δαπάνες που σχεδιάζει να υλοποιήσει τα επόμενα χρόνια. Το συγκεκριμένο έγγραφο κατατίθεται στην U.S. Securities and Exchange Commission πριν από την εισαγωγή μιας εταιρείας στο χρηματιστήριο και περιλαμβάνει οικονομικά στοιχεία αλλά και εκτιμήσεις για πιθανούς επιχειρηματικούς κινδύνους.

Το σχέδιο αυτό συνδέεται άμεσα με ένα ακόμη μεγαλύτερο εγχείρημα του Έλον Μασκ: την ανάπτυξη του Terafab, ενός προηγμένου συγκροτήματος παραγωγής chips τεχνητής νοημοσύνης στο Όστιν του Τέξας. Στο project συμμετέχουν η SpaceX, η xAI και η Tesla, με στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας βιομηχανικής πλατφόρμας παραγωγής επεξεργαστών.

Η στρατηγική πίσω από το Terafab

Ο Μασκ έχει δηλώσει ότι το συγκρότημα θα παράγει chips για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ανθρωποειδή ρομπότ και διαστημικά data centers. Παρ’ όλα αυτά, κρίσιμες λεπτομέρειες γύρω από την τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί παραμένουν αδιευκρίνιστες, όπως και το εάν το εργοστάσιο θα κατασκευάζει πλήρως εξελιγμένες GPU ή άλλου τύπου επεξεργαστές AI.

Στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης υπάρχουν διαφορετικές αρχιτεκτονικές chips. Η Nvidia κυριαρχεί σήμερα στην αγορά μέσω των GPU γενικής χρήσης, οι οποίες μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά ένα ευρύ φάσμα υπολογιστικών εργασιών.

Από την άλλη πλευρά, η Alphabet έχει επενδύσει στις TPU — μονάδες επεξεργασίας τανυστών — οι οποίες είναι σχεδιασμένες για πιο εξειδικευμένες λειτουργίες που σχετίζονται με την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης και τη λειτουργία chatbot όπως το Claude της Anthropic.

Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό πότε ακριβώς η SpaceX σκοπεύει να ξεκινήσει την παραγωγή των δικών της chips ούτε ποιες εταιρείες θα αναλάβουν τα επιμέρους στάδια κατασκευής μέσα στο Terafab. Ερωτήματα παραμένουν επίσης για τον ρόλο της Intel, η οποία εμφανίζεται ως πιθανός τεχνολογικός συνεργάτης του project.

Ο Μασκ δήλωσε πρόσφατα σε αναλυτές της Tesla ότι η τεχνολογία κατασκευής 14A επόμενης γενιάς της Intel πιθανότατα θα έχει ωριμάσει αρκετά μέχρι να επεκταθεί η παραγωγική δυνατότητα του Terafab, προσθέτοντας ότι «φαίνεται να είναι η σωστή κατεύθυνση».

Η μάχη για αυτάρκεια στα chips

Παραμένει ασαφές αν η SpaceX χρησιμοποιεί τον όρο GPU κυριολεκτικά ή αν αναφέρεται γενικότερα σε επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η αποκάλυψη των σχεδίων αυτών έρχεται σε μια περίοδο όπου η εταιρεία προειδοποιεί ανοιχτά για κινδύνους στην εφοδιαστική της αλυσίδα.

Στην καταχώριση S-1, η εταιρεία σημειώνει ότι δεν διαθέτει μακροπρόθεσμες συμφωνίες με αρκετούς από τους βασικούς προμηθευτές μικροτσίπ, ενώ αναγνωρίζει ότι θα συνεχίσει να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εξωτερικούς συνεργάτες για σημαντικό μέρος του υπολογιστικού εξοπλισμού της.

Η προειδοποίηση αυτή αποτυπώνει το στρατηγικό άγχος που επικρατεί σήμερα στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης, όπου η ζήτηση για chips έχει εκτοξευθεί και οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ανταγωνίζονται για πρόσβαση σε περιορισμένη παραγωγική δυναμικότητα.

Μια βιομηχανία εξαιρετικά δύσκολη στην κατάκτηση

Η κατασκευή GPU θεωρείται από τις πιο σύνθετες διαδικασίες στη βιομηχανία της τεχνολογίας. Η Nvidia χρειάστηκε δεκαετίες για να κυριαρχήσει στον σχεδιασμό αυτών των επεξεργαστών, ενώ η παραγωγή τους πραγματοποιείται κυρίως από την TSMC στην Ταϊβάν.

Η TSMC έχει επενδύσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και πολυετή έρευνα για να αναπτύξει τις πιο προηγμένες μεθόδους παραγωγής chips παγκοσμίως. Η κατασκευή επεξεργαστών αιχμής απαιτεί εξειδικευμένα υλικά, εξαιρετικά πολύπλοκες διαδικασίες και περισσότερα από χίλια διαδοχικά βήματα παραγωγής με ακρίβεια σχεδόν ατομικού επιπέδου.

Η εμπειρία που απέκτησε μέσα από την παραγωγή δισεκατομμυρίων επεξεργαστών για τα iPhone της Apple της έχει προσφέρει τεχνογνωσία που δύσκολα μπορεί να αναπαραχθεί από νέους παίκτες.

Σήμερα, η παγκόσμια βιομηχανία chips λειτουργεί μέσω ενός πολυδιάσπαρτου μοντέλου, όπου ο σχεδιασμός, η παραγωγή, η συσκευασία και οι δοκιμές αναλαμβάνονται από διαφορετικές εταιρείες.

Ο Μασκ, ωστόσο, φαίνεται να επιδιώκει κάτι πολύ πιο φιλόδοξο: μια πλήρως καθετοποιημένη διαδικασία παραγωγής, όπου το Terafab θα ελέγχει κάθε στάδιο — από τον σχεδιασμό έως την τελική κατασκευή των chips τεχνητής νοημοσύνης.

Αλλαγές στην αγορά εργασίας παρατηρούνται και αναμένεται να συνεχισθούν εντονότερα καθώς η διάχυση των νέων εφαρμογών της ΑΙ γίνεται σταδιακά, ξεκινώντας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που έχουν τους πόρους για τις αναγκαίες επενδύσεις. Ωστόσο, η συνολική απασχόληση είναι πιθανόν να αυξηθεί και όχι να μειωθεί ως αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών.

Διαβάστε περισσότερα στο Lykavitos,gr

Η Meta ανακοίνωσε έσοδα 56,3 δισ. δολαρίων για το πρώτο τρίμηνο, ξεπερνώντας τις εκτιμήσεις των αναλυτών για 55,45 δισ. δολάρια.

Ωστόσο, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες διαμορφώθηκαν στα 19,84 δισ. δολάρια, σημαντικά χαμηλότερα από τη μέση πρόβλεψη των αναλυτών για 27,57 δισ. δολάρια.κε

Παράλληλα, η εταιρεία αύξησε το guidance για τις συνολικές επενδύσεις της μέσα στο έτος, ανακοινώνοντας ότι πλέον αναμένει capex μεταξύ 125 και 145 δισ. δολαρίων, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 115 έως 135 δισ. δολάρια.

«Αυτό αντανακλά τις εκτιμήσεις μας για υψηλότερο κόστος εξαρτημάτων μέσα στη χρονιά και, σε μικρότερο βαθμό, πρόσθετες δαπάνες για data centers που θα στηρίξουν τη μελλοντική χωρητικότητα», ανέφερε η Meta στην ανακοίνωση αποτελεσμάτων της.

Η εταιρεία διατήρησε αμετάβλητη την πρόβλεψη για τα συνολικά έξοδα του έτους, τα οποία εκτιμά ότι θα διαμορφωθούν μεταξύ 162 και 169 δισ. δολαρίων.

Η Meta ανακοίνωσε ότι οι ημερήσιοι ενεργοί χρήστες της (DAP) ανήλθαν στα 3,56 δισεκατομμύρια, αυξημένοι κατά 4% σε σχέση με πέρυσι, αλλά χαμηλότερα από τις εκτιμήσεις της Wall Street που ανέμενε 3,62 δισεκατομμύρια.

Η εταιρεία απέδωσε τη μικρή τριμηνιαία υποχώρηση στους ενεργούς χρήστες στις «διακοπές πρόσβασης στο διαδίκτυο στο Ιράν, καθώς και στους περιορισμούς πρόσβασης στο WhatsApp στη Ρωσία».

Οι πωλήσεις πρώτου τριμήνου αυξήθηκαν κατά 33% σε ετήσια βάση, ενώ η Meta εκτίμησε ότι τα έσοδα του δεύτερου τριμήνου θα κινηθούν μεταξύ 58 και 61 δισ. δολαρίων. Οι αναλυτές προέβλεπαν περίπου 59,5 δισ. δολάρια.

Η εταιρεία ανακοίνωσε επίσης ότι το προσωπικό της αυξήθηκε κατά 1% σε ετήσια βάση, φθάνοντας τους 77.986 εργαζόμενους στις 31 Μαρτίου. Παράλληλα όμως, καθώς αυξάνει δραστικά τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και τα data centers, η Meta επιχειρεί να μειώσει συνολικά το εργατικό της δυναμικό.

Την περασμένη εβδομάδα, η εταιρεία ανακοίνωσε απολύσεις περίπου 10% του προσωπικού της — δηλαδή περίπου 8.000 εργαζομένων — ενώ σταματά και τις προσλήψεις για περίπου 6.000 ανοιχτές θέσεις εργασίας.

Οι περικοπές ακολούθησαν τις απολύσεις περίπου 1.000 εργαζομένων στη μονάδα Reality Labs τον Ιανουάριο, καθώς και νέο γύρο αποχωρήσεων τον Μάρτιο που επηρέασε εκατοντάδες υπαλλήλους σε τομείς όπως το Facebook, οι παγκόσμιες λειτουργίες και οι πωλήσεις.

Παρά τις πιέσεις, οι τεχνολογικές μετοχές οδεύουν προς τον καλύτερο μήνα τους από τον Απρίλιο του 2020, με τον Nasdaq να ενισχύεται κατά 14% μέσα στον μήνα έως το κλείσιμο της Τετάρτης.

Οι επενδυτές συνεχίζουν να τοποθετούνται επιθετικά στον τεχνολογικό κλάδο, παρά τις ανησυχίες ότι οι υψηλές τιμές πετρελαίου και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες λόγω του πολέμου με το Ιράν θα αυξήσουν το κόστος για τις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και τα data centers.