Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση, που εκσυγχρονίζει συνολικά το πλαίσιο λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ενισχύει την αυτοτέλεια των αυτοδιοικητικών θεσμών, διαμορφώνοντας ένα πιο φιλικό περιβάλλον εξυπηρέτησης για τον πολίτη. Μεταξύ άλλων:

-Ξεκαθαρίζονται οι αρμοδιότητες δήμων, περιφερειών και κράτους, και κατ’ αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζονται χρόνιες ασάφειες.

-Καθιερώνεται η εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών σε έναν γύρο, με δυνατότητα συμπληρωματικής ψήφου και θεσπίζεται η δυνατότητα της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.

-Δημιουργείται νέο σύστημα στελέχωσης θέσεων προσωπικού μέσω ηλεκτρονικού καταλόγου ΑΣΕΠ, με στόχο την κάλυψη περισσότερων από 9.000 οργανικών θέσεων.

-Δίνεται η δυνατότητα χορήγησης επιδόματος γέννησης έως 3.000 ευρώ ανά παιδί, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, στήριξης εργαζομένων σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους και διεύρυνσης των κοινωνικών παροχών.

-Εξορθολογίζεται το πλαίσιο λειτουργίας των νομικών προσώπων, όπως οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης - Αποχέτευσης.

Πόροι ύψους 142.969.000 ευρώ κατανεμήθηκαν για τη στήριξη των περιοχών που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές, με σκοπό να προχωρήσουν έργα αποκατάστασης και να ενισχυθούν κρίσιμες υποδομές.

Παρότι το ισχύον πλαίσιο προέβλεπε τη δυνατότητα υπαγωγής στον εξωδικαστικό για χρέη προς δήμους άνω των 10.000 ευρώ, στην πράξη η διαδικασία μπλόκαρε. Οι ήδη επιβληθείσες κατασχέσεις λειτουργούσαν αποτρεπτικά, αφήνοντας εκτός ρύθμισης σημαντικό μέρος των οφειλών.

Με το άρθρο 35 του νομοσχεδίου «Ρυθμίσεις για το ανθρώπινο δυναμικό του δημόσιου τομέα, τις Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς και λοιπές διατάξεις», που κατατέθηκε στη Βουλή, αναθεωρείται το άρθρο 26 του νόμου 5143/2024. Έτσι, επικαιροποιείται ουσιαστικά το καθεστώς του εξωδικαστικού μηχανισμού για οφειλές προς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Τι αλλάζει στον εξωδικαστικό για χρέη προς ΟΤΑ

Το κατώφλι ένταξης παραμένει στις 10.000 ευρώ, ωστόσο εισάγεται ρητή πρόβλεψη ότι οι οφειλές δεν εξαιρούνται πλέον από τη διαδικασία ακόμη και αν έχουν επιβληθεί κατασχέσεις ή άλλα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Η αλλαγή αυτή θεωρείται κομβική, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τη ρύθμιση χιλιάδων «παγωμένων» υποθέσεων.

Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι το συνολικό ποσό της οφειλής –βασική οφειλή, πρόστιμα και προσαυξήσεις– μεταφέρεται και βεβαιώνεται στη Φορολογική Διοίκηση. Για τις ανάγκες του εξωδικαστικού, η οφειλή αντιμετωπίζεται ως χρέος προς το Δημόσιο, χωρίς να μεταβάλλεται το γενικό νομικό καθεστώς των απαιτήσεων των δήμων. Σε περίπτωση είσπραξης μέσω ρύθμισης, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων παρακρατά ποσοστό 5% και αποδίδει το υπόλοιπο στους δήμους ή τα νομικά τους πρόσωπα εντός 60 ημερών, αντί των 30 ημερών που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Κατασχέσεις παύουν – αλλά όχι άνευ όρων

Κεντρικό στοιχείο της νέας διάταξης είναι ότι η ύπαρξη αναγκαστικών ή διασφαλιστικών μέτρων δεν συνιστά πλέον λόγο αποκλεισμού από τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Μετά την οριστική υποβολή της αίτησης, εφαρμόζονται και για τους δήμους οι κανόνες αναστολής μέτρων που ισχύουν για όλους τους πιστωτές. Με την υπογραφή της σύμβασης ρύθμισης προβλέπεται η άρση των κατασχέσεων και των διασφαλιστικών μέτρων που έχουν ήδη επιβληθεί.

Η ρύθμιση, ωστόσο, συνοδεύεται από σαφείς δικλίδες ασφαλείας. Αν η σύμβαση αναδιάρθρωσης ακυρωθεί ή καταγγελθεί, τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης επανέρχονται αυτομάτως και οι δήμοι διατηρούν το δικαίωμα να κινηθούν εκ νέου εισπρακτικά. Επιπλέον, εφόσον τρίτος επισπεύσει διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, οι δήμοι ή τα νομικά τους πρόσωπα δηλώνονται κανονικά ως δανειστές, διατηρώντας πλήρως τα δικαιώματά τους.

Ποιες οφειλές εντάσσονται και ποιες εξαιρούνται

Εκτός εξωδικαστικού παραμένουν οφειλές που έχουν ήδη παραγραφεί ή παραγράφονται εντός χρονικού διαστήματος μικρότερου του ενός έτους, καθώς και χρέη που δεν υπερβαίνουν τις 10.000 ευρώ ανά δήμο ή νομικό του πρόσωπο. Η ΑΑΔΕ ενημερώνει τους δήμους για την ένταξη των απαιτήσεών τους στον μηχανισμό, την πορεία της ρύθμισης, το ανεξόφλητο υπόλοιπο ή την απώλειά της.

Στην πράξη, το νέο πλαίσιο καλύπτει οφειλές από τέλη καθαριότητας και φωτισμού, πρόστιμα πολεοδομικών και δημοτικών παραβάσεων, μισθώματα δημοτικών ακινήτων, τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων και λοιπά βεβαιωμένα χρέη. Πρόκειται για οφειλές που έως σήμερα παρέμεναν «κολλημένες» σε κατασχέσεις χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα είσπραξης. Πλέον, μπορούν να ρυθμιστούν ακόμη και αν βρίσκονται σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, υπό την προϋπόθεση τήρησης της συμφωνίας.