Τι πρέπει να ξέρετε για τις τριετίες

Για να λάβει τις τριετίες ο εργαζόμενος πρέπει να προσκομίζει βεβαίωση της προϋπηρεσίας.

Όμως, όπως αναφέρει ο Γραμματέας Τύπου της ΓΣΕΕ Δημήτρης Καραγεωργόπουλος, «κλάδοι όπως η εστίαση, η καθαριότητα, σεκιούριτι και μίνι μάρκετ, δεν καταβάλλουν τις τριετίες. Μάλιστα υπό την απειλή της απόλυσης, δεν δέχονται τα πιστοποιητικά προϋπηρεσίας των εργαζόμενων.

Για να δει ένας εργαζόμενος αν τον αφορά το «ξεπάγωμα» των 3ετιών, ο κ. Καρούζος είπε πως το πρώτο πράγμα που πρέπει να εξετάσει είναι ο τρόπος που πληρώνεται. «Αν πληρώνεται ακριβώς με βάση τον κατώτατο μισθό, τα 780 ευρώ, θα πρέπει να δει αν έχει 9 έτη προϋπηρεσίας, στις 14/02/2012. Αν έχει, θα μπει στην πλατφόρμα e-ΕΦΚΑ, θα τυπώσει τη βεβαίωση προϋπηρεσίας και θα την πάει στον εργοδότη λέγοντας ότι τότε είχα μια προϋπηρεσία η οποία «πάγωσε» άρα δες από δω και πέρα με βάση τη βεβαίωσή μου, πότε θα την εξελίξεις.

Σε περίπτωση που ο εργαζόμενος δεν πληρώνεται με βάση τον κατώτατο μισθό αλλά με βάση μια άλλη συλλογική σύμβαση εργασίας, θα κοιτάξει στη συλλογική σύμβαση εργασίας, στο internet, σε ποια σύμβαση εργασίας ανήκει. Αν ανήκει στο βασικό μισθό με τη συλλογική σύμβαση, θα κάνει τα ίδια με τον προηγούμενο εργαζόμενο.

Ο κ. Καρούζος στάθηκε ιδιαιτέρως σε μία περίπτωση που απασχολεί πολλούς εργαζόμενους. «Υπάρχουν εργοδότες που δεν γνωρίζουν την προϋπηρεσία των εργαζομένων στις 14/02/2012. Τι θα κάνει τότε ο εργοδότης; Δεν έχει υποχρέωση να ψάξει. Ο εργαζόμενος είναι εκείνος που θα πάει τη βεβαίωση στον εργοδότη και τότε εκείνος θα κάνει τις απαιτούμενες ενέργειες», τόνισε ο εργατολόγος.

Την 1η Απριλίου αναμένεται να έχουμε τη νέα αύξηση στον κατώτατο μισθό, όπως διευκρίνισε σήμερα στην ΕΡΤ ο εργατολόγος Κώστας Τσουκαλάς.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Άδωνις Γεωργιάδης, δηλώνει ότι η εφαρμογή των τριετιών δεν είναι εθελοντική, αλλά είναι υποχρεωτική. Είναι ψηφισμένος νόμος του κράτους και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου του 2024.

Όπως επισημαίνει, «κάποιοι θα δουν άμεσα αύξηση στον μισθό τους. Σύμφωνα με την “ΕΡΓΑΝΗ“, περίπου 100.000 άνθρωποι έχουν θεμελιώσει ή θα θεμελιώσουν δικαίωμα αύξησης 10% μέσα στο 2024. Προϊόντος της τριετίας, θα επεκταθεί σε όλο τον ιδιωτικό τομέα και θα φτάσει περίπου σε ένα εκατομμύριο ανθρώπους».

Ειδικότερα προβλέπονται τα εξής:

– Η επαναφορά της προσαύξησης του κατώτατου νομοθετημένου μισθού με επίδομα προϋπηρεσίας (τριετίες) τόσο για τους υπαλλήλους όσο και για τους εργατοτεχνίτες, από την 01η/01/2024.

– Η αναγνώριση, προκειμένου να υπολογιστεί το επίδομα προϋπηρεσίας, του χρόνου εργασίας που διανύθηκε, πριν από τις 14/02/2012, καθώς και αυτού που θα διανυθεί, μετά την 01η/01/2024 (όχι αναδρομική αναζήτηση των ετών που μεσολάβησαν για την περίοδο από 14/02/2012 έως και 31/12/2023).

– Η θεμελίωση, από 01/01/2024, της αξίωσης καταβολής του επιδόματος προϋπηρεσίας στον κατώτατο νομοθετημένο μισθό και των επιδομάτων πολυετίας των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.

Οι βασικότερες οδηγίες, που περιλαμβάνει εγκύκλιος του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, είναι οι ακόλουθες:

1. Από την 1η/1/2024, αίρεται η αναστολή της ισχύος διατάξεων νόμων, κανονιστικών πράξεων, συλλογικών συμβάσεων ή διαιτητικών αποφάσεων, οι οποίες προβλέπουν αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων περί υπηρεσιακών ωριμάνσεων, με μόνη προϋπόθεση την πάροδο συγκεκριμένου χρόνου εργασίας, όπως το επίδομα πολυετίας, το επίδομα χρόνου εργασίας, το επίδομα τριετίας και το επίδομα πενταετίας, η οποία επιβλήθηκε με το άρθρο 4 της υπ’ αριθμ. 6/28/02/2012 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου.

2. Ο τρόπος απόδειξης της προϋπηρεσίας, που διανύθηκε ή θα διανυθεί στα ανωτέρω αναφερόμενα διαστήματα, εξαρτάται από το περιεχόμενο των περί προϋπηρεσίας διατάξεων της Συλλογικής Ρύθμισης Εργασίας (του ν. 1876/1990, όπως ισχύει), στην οποία, εκ της φύσης της εργασίας και των λοιπών προϋποθέσεων που ορίζει ο νόμος, υπάγεται ο μισθωτός και η οποία δύναται να ρυθμίζει ειδικότερα τα ζητήματα της αναγνώρισης και προσμέτρησης της προηγούμενης εργασιακής εμπειρίας. Εάν δεν ρυθμίζεται διαφορετικά από ένα τέτοιο κείμενο Συλλογικής Ρύθμισης Εργασίας, ως προϋπηρεσία αναγνωρίζεται αυτή που διανύθηκε στον ίδιο ή σε άλλον εργοδότη, στην ίδια ειδικότητα.

α) Για τους υπαλλήλους, με εξαρτημένη σχέση εργασίας, σε ποσοστό 10% για κάθε τριετία προϋπηρεσίας και έως τρεις τριετίες και, συνολικά, σε ποσοστό 30% για προϋπηρεσία εννέα ετών και άνω.

β) Για τους εργατοτεχνίτες, με εξαρτημένη σχέση εργασίας, σε ποσοστό 5% για κάθε τριετία προϋπηρεσίας και έως έξι τριετίες και, συνολικά, 30% για προϋπηρεσία 18 ετών και άνω.

4. Ο χρόνος εργασίας που έχει διανυθεί έως τις 14/02/2012 (ή θα διανυθεί από 1/1/2024 και μετά) με καθεστώς μερικής απασχόλησης, λαμβάνεται υπ’ όψιν ως χρόνος προϋπηρεσίας για τους σκοπούς του άρθρου 33 του ν. 5053/2023 με τον ίδιο τρόπο που λαμβάνεται υπ’ όψιν και για τον συγκρίσιμο εργαζόμενο, δηλαδή τον αντίστοιχο εργαζόμενο πλήρους απασχόλησης της παρ. 2/β΄ του άρθρου 2 του ν. 3846/2010 (Α΄ 66), όπως ισχύει. Για τον υπολογισμό της προϋπηρεσίας αυτής, μερική απασχόληση, που αντιστοιχεί στον κανονικό (νόμιμο ή συμβατικό) ημερήσιο χρόνο του ως άνω αναφερόμενου συγκρίσιμου εργαζόμενου, αντιστοιχεί σε μία ημέρα προϋπηρεσίας.

6. Για το χρονικό διάστημα από τις 14/02/2012 έως και τις 31/12/2023 καμία αξίωση δεν γεννάται ούτε οφείλονται αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων περί υπηρεσιακών ωριμάνσεων, με μόνη προϋπόθεση την πάροδο συγκεκριμένου χρόνου εργασίας, όπως αναφέρεται ανωτέρω ούτε επιτρέπεται να υπολογιστεί προϋπηρεσία που έχει διανυθεί από τις 14/02/2012 έως και τις 31/12/2023.

Τσουχτερά πρόστιμα

Σύμφωνα με τον κ. Γεωργιάδη «η μισθοδοσία του κάθε εργαζόμενου είναι στην ΕΡΓΑΝΗ και φαίνεται η προϋπηρεσία του, άρα όλα θα είναι ηλεκτρονικά. Αν κάποια επιχείρηση δεν το εφαρμόζει και κάνει καταγγελία ο εργαζόμενος, θα το δούμε στο ηλεκτρονικό σύστημα και αυτομάτως θα πάει η Επιθεώρηση Εργασίας και θα επιβάλει πρόστιμα».

Το ύψος του προστίμου για την επιχείρηση του παρανομεί είναι από 1.800 ως 8.000 ευρώ ανάλογα με το μέγεθος της.

Οι τριετίες ισχύουν για τους εργαζομένους που πληρώνονται με τον κατώτατο μισθό τόσο για τους πλήρως όσο και τους μερικώς απασχολουμένους κατά αναλογία.

Παραδείγματα

Υπενθυμίζουμε ότι οι αυξήσεις που θα δοθούν από 1/1/2024 συνδέονται με την προϋπηρεσία που είχε σταματήσει να προσμετράται για την προσαύξηση των αποδοχών όλων των εργαζομένων μετά τις 14/2/2012 με το δεύτερο μνημόνιο.

Δηλαδή, ο πλήρους απασχόλησης μισθωτός που θα «κτίσει» μια τριετία (0-3 έτη) μέσα στο 2024 θα πάρει ένα 10% επάνω στα 780 ευρώ, δηλαδή αύξηση 78 ευρώ τον μήνα ή 1.092 ευρώ σε ετήσια βάση για 14 μισθούς. Αντίστοιχα ο μερικώς απασχολούμενος με σύμβαση 390 ευρώ για 4ωρη εργασία θα πάρει, αν έχει τριετία μέσα στο 2024, προσαύξηση 39 ευρώ.

Όταν κτιστεί η δεύτερη τριετία 3-6 έτη ο μισθός θα ανέλθει στα 858 ευρώ, με 6-9 χρόνια θα φτάσει στα 936 ευρώ ενώ μετά από 9 έτη προϋπηρεσίας, τρεις τριετίες ο μισθός θα φτάσει στα 1.014 ευρώ.

Οι νέοι εργαζόμενοι

Για όσους εισήλθαν στην αγορά εργασίας μετά τις 14.2.2012 θα αρχίσουν να χτίζουν το δικαίωμα επιδόματος για πρώτη φορά.

Ενας εργαζόμενος που σήμερα αμείβεται με τον κατώτατο από 1.1.2024 θα τρέχει ο χρόνος του και θα δικαιούται αναλόγως την προϋπηρεσία του 10% ανά τριετία Δηλαδή 780 ευρώ για 0 ως 3 χρόνια, 858 ευρώ για 3 έως 6 χρόνια, 936 ευρώ για 6 έως 9 χρόνια και 1.014 με πάνω από 9 έτη

Οι παλαιοί εργαζόμενοι

Για αυτούς που είχαν προσληφθεί πριν την 14.2.2012

Εργαζόμενος με πρόσληψη προ του 2012 και προϋπηρεσία 2 χρόνων:
Το δικαίωμα ωρίμανσης της 1ης τριετίας ενεργοποιείται 1.1.2024 και καθίσταται πληρωτέο με τη συμπλήρωση τριετίας την 1.1.2025 με αύξηση 10% επί του τότε ισχύοντος βασικού μισθού.

Εργαζόμενος με πρόσληψη προ του 2012 και προϋπηρεσία 5 χρόνων:
Το δικαίωμα ωρίμανσης της 2ης τριετίας ενεργοποιείται 1.1.2024 και καθίσταται πληρωτέο με τη συμπλήρωση εξαετίας την 1.1.2025 με αύξηση 20% επί του τότε ισχύοντος βασικού μισθού (πχ με σημερινές τιμές 780+780×0,2=936).

Εργαζόμενος με πρόσληψη προ του 2012 και προϋπηρεσία 8 χρόνων:
Το δικαίωμα ωρίμανσης της 1ης τριετίας ενεργοποιείται 1.1.2024 και καθίσταται πληρωτέο με τη συμπλήρωση εννιαετίας την 1.1.2025 με αύξηση 30% επί του τότε ισχύοντος βασικού μισθού (πχ με σημερινές τιμές 780+780×0,3=1014)

Οι χαμένοι

Ασφαλώς χαμένοι από μια πιθανή νέα ρύθμιση «παγώματος» των 3ετιών εκ νέου από 2027 (λόγω αύξησης της ανεργίας) θα είναι οι δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι που έχουν προσληφθεί μετά τον Φεβρουάριο του 2012 ή θα προσληφθούν μετά τον Ιανουάριο του 2024, καθώς τον Δεκέμβριο του 2026 δεν θα έχουν προλάβει να συμπληρώσουν τρία πλήρη χρόνια προϋπηρεσίας.

Σε περίπτωση συλλογικών συμβάσεων τα παραπάνω όρια προσαρμόζονται ανάλογα με τον ισχύοντα σε επίπεδο βασικού μισθού και κλίμακας προσαυξήσεων.

Σε περίπτωση επίσης που οι εργαζόμενοι έχουν ήδη δει αυξήσεις στους μισθούς ενδιαμέσως από το 2012 έως το 2023, και υπερβαίνουν τα σημερινά ισχύοντα είτε στον κατώτατο είτε σε αυτά που ορίζονται στις ΣΣΕ τότε συμψηφίζονται με τα καταβαλλόμενα.

Ειδικότερα, μέχρι και 1.092 ευρώ θα είναι η ετήσια αύξηση στους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα, σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ελεύθερου Τύπου». Οι αυξήσεις θα είναι πολλών ταχυτήτων και το όφελος σε ετήσια βάση για την πρώτη χρονιά των «τριετιών» θα φτάσει στα 1.092 ευρώ, για όσους πάρουν τις τριετίες της πρώτης κλίμακας (10%), ενώ στην περίπτωση εργαζομένων που είχαν σταματήσει να παίρνουν τριετίες μετά το 2012 που πάγωσαν, η αύξηση θα είναι μεγαλύτερη.
Επαναφορά

Το επίδομα λόγω προϋπηρεσίας είχε «παγώσει» στις 14/2/2012, με μνημονιακή ρήτρα. Η ρήτρα αυτή προέβλεπε ότι η καταβολή των επιδομάτων προϋπηρεσίας αναστέλλεται μέχρι να πέσει η ανεργία κάτω από 10%. Η κυβέρνηση ήρε την απαγόρευση και νομοθέτησε την επαναφορά των τριετιών από 1/1/2024, με την ανεργία να βρίσκεται σύμφωνα με τα στοιχεία του Οκτωβρίου στο 9,6%. Το ξεπάγωμα σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι θα ξαναπάρουν το επίδομα που είχε ανασταλεί τον Φεβρουάριο του 2012 με την προϋπηρεσία που είχαν ως τότε. Το διάστημα της προϋπηρεσίας τους για τα έτη 2012-2023, δεν θα υπολογιστεί και δεν θα προσαυξήσει τις αποδοχές τους.

Για παράδειγμα, εργαζόμενος με 5 χρόνια και 11 μήνες προϋπηρεσία ως το 2012, έχει ήδη μια τριετία και τον Ιανουάριο του 2024, συμπληρώνει τη δεύτερη τριετία με 5,11 έτη ως το 2012 και 1 μήνα από 1/1/2024. Εάν έπαιρνε ήδη την προσαύξηση 10% για την πρώτη τριετία, καθώς πολλοί εργοδότες πλήρωναν τις τριετίες απλώς δεν προσέθεταν τις καινούργιες μετά το 2012, τότε από τον Ιανουάριο του 2024 θα πάρει άλλο ένα 10% στον μισθό και στο σύνολο θα έχει προσαύξηση 20% για δυο τριετίες. Το κέρδος στον μισθό εφόσον αμείβεται με τον βασικό των 780 ευρώ, θα είναι 78 ευρώ και για όλο το 2024 μαζί με τα Δώρα, θα είναι 1.092 ευρώ (78 ευρώ Χ14 μηνιάτικα=1.092 ευρώ). Η ανεργία θα παίζει ρόλο και στο νέο καθεστώς καθώς αν το 2027 είναι πάνω από 10% τότε οι προσαυξήσεις θα παγώσουν εκ νέου.

Ανάλογα τη σύμβαση

Για να διαπιστωθεί ποιοι εργαζόμενοι και πόση προσαύξηση δικαιούνται θα πρέπει να ελεγχθεί το είδος των συμβάσεων που έχουν. Σύμφωνα με στελέχη του υπουργείου Εργασίας που μίλησαν στον «Ε.Τ» για τον τρόπο που θα ξεπαγώσουν οι τριετίες, την 1/1/2024 η κάθε επιχείρηση θα πρέπει να δει με τι σύμβαση απασχολεί τους εργαζομένους της και αναλόγως να δει αν δικαιούνται τριετίες ή όχι.

Ο έλεγχος θα γίνει σε τρία επίπεδα συμβάσεων: 1) Στις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας όπως είναι οι κλαδικές ή και οι επιχειρησιακές. 2) Στις ατομικές συμβάσεις για να διαπιστωθεί αν οι αμοιβές είναι υπέρτερες του κατώτατου μισθού και αν υπάρχει διαφορά από οφειλόμενες τριετίες. 3) Στις ατομικές συμβάσεις με αμοιβές ίσες με τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό των 780 ευρώ.

Ενδεικτικά από τον έλεγχο των συμβάσεων θα προκύψουν τα εξής:

*Εργαζόμενος που υπάγεται σε επιχειρησιακή σύμβαση που προβλέπει επίδομα προϋπηρεσίας αλλά δεν το έπαιρνε επειδή είχε παγώσει το 2012, θα το ξανακερδίσει με βάση ό,τι προβλέπει η σύμβασή του από 1/1/2024. Το ίδιο ισχύει για εργαζομένους με κλαδική σύμβαση, υπό την προϋπόθεση ότι είναι ενεργή και δεν έληξε.

*Εργαζόμενος που ως το 2012 έπαιρνε επίδομα προϋπηρεσίας με κλαδική σύμβαση που έληξε όμως στα επόμενα έτη, και σήμερα αμείβεται με βάση τον κατώτατο μισθό, θα έχει από 1/1/2024 το επίδομα που αντιστοιχεί στον κατώτατο μισθό με βάση την προϋπηρεσία ως το 2012.

*Εργαζόμενος που το 2024 θα τον βρει να αμείβεται με ατομική σύμβαση θα πάρει προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας, μόνον αν οι αποδοχές του είναι χαμηλότερες από αυτές που θα είχε αν έπαιρνε το βασικό μισθό με τριετίες. Οι μισθωτοί που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό και θα συμπληρώσουν τριετία εντός του 2024 καθώς θα επωφεληθούν με ετήσια αύξηση ως 1.092 ευρώ.

Οι εργαζόμενοι που θα συμπληρώσουν τριετία στα έτη 2025, 2026 και 2027 θα κερδίσουν σε ετήσια βάση ως και 3.794 ευρώ, καθώς οι προσαυξήσεις των τριετιών θα «κουμπώσουν» επάνω σε μεγαλύτερο κατώτατο μισθό από τον σημερινό λόγω των αυξήσεων που θα δοθούν στα επόμενα έτη.

Ριγμένοι από την επαναφορά των τριετιών είναι όσοι άρχισαν να εργάζονται μετά τις 14/2/2012, καθώς το διάστημα της προϋπηρεσίας τους ως 31/12/2023, δηλαδή σχεδόν μια 10ετία, βγαίνει εκτός τριετιών. Για αυτούς τους εργαζόμενους, η πρώτη τριετία για να πάρουν την προσαύξηση θα συμπληρωθεί την 1/1/2027.

Με κατώτατο μισθό

Τριετίες ανεξαρτήτως εργοδότη

Για εργαζομένους που αμείβονται με τον κατώτατο νομοθετημένο μισθό ή ημερομίσθιο, ως χρόνος προϋπηρεσίας για την προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται ο χρόνος εξαρτημένης σύμβασης ή σχέσης εργασίας, που έχει διανυθεί σε οποιοδήποτε εργοδότη και σε οποιαδήποτε ειδικότητα πριν από την 14η.2.2012 και μετά από την 1η.1.2024. Για τους αμειβόμενους με τον κατώτατο μισθό και σύμβαση εξαρτημένης εργασίας η προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας καθορίζεται σε 10% για κάθε τριετία και συνολικά 30% για προϋπηρεσία 9 ετών και άνω (3 τριετίες) και για τους αμειβόμενους με ημερομίσθιο η προσαύξηση είναι 5% για κάθε τριετία και συνολικά 30% για 18 χρόνια (6 τριετίες).

Στην πράξη, όσοι έχουν σύμβαση με βάση τον νομοθετημένο μισθό των 780 ευρώ την 1/1/2024, δικαιούνται προσαύξηση τριετιών. Ποιοι θα πάρουν μικρότερο επίδομα ή και καθόλου Οι εργαζόμενοι με ατομική σύμβαση που παίρνουν μισθό μεγαλύτερο από τον νομοθετημένο, δηλαδή πάνω από τα 780 ευρώ, θα πάρουν επίδομα προϋπηρεσίας μόνον αν οι αποδοχές τους αποδειχθούν χαμηλότερες από τον μισθό που θα έπαιρναν μαζί με τις προσαυξήσεις. Για παράδειγμα εργαζόμενος με μισθό 1.250 ευρώ, που μέσα στο 2024 θα συμπληρώσει την 3η τριετία (με βάση την προϋπηρεσία που είχε ως το 2012), θα έπρεπε να παίρνει 1.014 ευρώ, ενώ παίρνει 1.250 ευρώ. Επομένως δεν θα πάρει καθόλου προσαύξηση γιατί είναι ήδη μέσα στον τακτικό του μισθό. Αν όμως έπαιρνε 980 ευρώ, τότε από 1/1/2024 το ξεπάγωμα της 3ης τριετίας θα τον έβρισκε με αύξηση κατά 34 ευρώ ώστε να έχει τις αποδοχές του κατώτατου μισθού με 3 τριετίες (780Χ30%=1.014). Οι εργαζόμενοι που θα μείνουν εκτός προσαύξησης και ας έχουν τριετίες που δεν τις πληρώθηκαν, εκτιμάται ότι θα είναι πολλοί, καθώς τα τελευταία χρόνια δόθηκαν αυξήσεις μισθών που υπερβαίνουν τα σημερινά ισχύοντα όρια του κατώτατου.

Οι βασικότερες οδηγίες που περιλαμβάνει η εγκύκλιος είναι:

Από την 1η.1.2024 αίρεται η αναστολή της ισχύος διατάξεων νόμων, κανονιστικών πράξεων, συλλογικών συμβάσεων ή διαιτητικών αποφάσεων, οι οποίες προβλέπουν αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων περί υπηρεσιακών ωριμάνσεων, με μόνη προϋπόθεση την πάροδο συγκεκριμένου χρόνου εργασίας, όπως το επίδομα πολυετίας, το επίδομα χρόνου εργασίας, το επίδομα τριετίας και το επίδομα πενταετίας, η οποία επιβλήθηκε με το άρθρο 4 της υπ’ αριθμ. 6/28.2.2012 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου.

Ο τρόπος απόδειξης της προϋπηρεσίας, που διανύθηκε ή θα διανυθεί στα ανωτέρω αναφερόμενα διαστήματα, εξαρτάται από το περιεχόμενο των περί προϋπηρεσίας διατάξεων της Συλλογικής Ρύθμισης Εργασίας (του ν.1876/1990, όπως ισχύει) στην οποία, εκ της φύσης της εργασίας και τις λοιπές προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος, υπάγεται ο μισθωτός και η οποία δύναται να ρυθμίζει ειδικότερα τα ζητήματα της αναγνώρισης και προσμέτρησης της προηγούμενης εργασιακής εμπειρίας. Εάν δεν ρυθμίζεται διαφορετικά από ένα τέτοιο κείμενο Συλλογικής Ρύθμισης Εργασίας, ως προϋπηρεσία αναγνωρίζεται αυτή που διανύθηκε στον ίδιο ή σε άλλο εργοδότη, στην ίδια ειδικότητα.

Για όσους εργαζόμενους αμείβονται με τον κατώτατο νομοθετημένο μισθό ή ημερομίσθιο, ως χρόνος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται ο χρόνος εξαρτημένης σύμβασης ή σχέσης εργασίας, που έχει διανυθεί σε οποιονδήποτε εργοδότη και σε οποιαδήποτε ειδικότητα πριν από τη 14η.2.2012 και μετά από την 1η.1.2024. Η κατά τα ανωτέρω προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας καθορίζεται ως εξής:

α) Για τους υπαλλήλους με εξαρτημένη σχέση εργασίας, σε ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%) για κάθε τριετία προϋπηρεσίας και έως τρεις (3) τριετίες και συνολικά σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) για προϋπηρεσία εννέα (9) ετών και άνω.

β) Για τους εργατοτεχνίτες, με εξαρτημένη σχέση εργασίας σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) για κάθε τριετία προϋπηρεσίας και έως έξι (6) τριετίες και συνολικά τριάντα τοις εκατό (30%) για προϋπηρεσία δεκαοκτώ (18) ετών και άνω.

Ο χρόνος εργασίας που έχει διανυθεί έως την 14.2.2012 (ή θα διανυθεί από 1.1.2024 και μετά) με καθεστώς μερικής απασχόλησης, λαμβάνεται υπόψη ως χρόνος προϋπηρεσίας για τους σκοπούς του άρθρου 33 του ν.5053/2023, με τον ίδιο τρόπο που λαμβάνεται υπόψη και για τον συγκρίσιμο εργαζόμενο, δηλαδή τον αντίστοιχο εργαζόμενο πλήρους απασχόλησης της παρ. 2/β΄ του άρθρου 2 του ν.3846/2010 (Α΄ 66) όπως ισχύει. Για τον υπολογισμό της προϋπηρεσίας αυτής, μερική απασχόληση που αντιστοιχεί στον κανονικό (νόμιμο ή συμβατικό) ημερήσιο χρόνο τού ως άνω αναφερόμενου συγκρίσιμου εργαζόμενου, αντιστοιχεί σε μία ημέρα προϋπηρεσίας.

Αν οι καταβαλλόμενες τακτικές αποδοχές είναι υπέρτερες των νόμιμων αποδοχών, οι αυξήσεις, οι προσαυξήσεις και τα ποσά εν γένει που προκύπτουν από την εφαρμογή των ανωτέρω, συμψηφίζονται με τη διαφορά που προκύπτει μεταξύ καταβαλλόμενων και νόμιμων αποδοχών, με την καταβολή της οποίας εξοφλούνται ολοσχερώς ή μερικώς.

Για το δε χρονικό διάστημα από τη 14η.2.2012 έως και την 31η.12.2023 καμία αξίωση δεν γεννάται, ούτε οφείλονται αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων περί υπηρεσιακών ωριμάνσεων, με μόνη προϋπόθεση την πάροδο συγκεκριμένου χρόνου εργασίας, όπως αναφέρονται ανωτέρω, ούτε επιτρέπεται να υπολογιστεί προϋπηρεσία που έχει διανυθεί από τη 14η.2.2012 έως και την 31η.12.2023.

Κάτι τέτοιο θα σήμαινε την επιστροφή της δικαιοδοσίας του καθορισμού του κατώτατου μισθού από τους κοινωνικούς εταίρους (ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ κ.λπ.), όπως δηλαδή ίσχυε προ του 2012-2013.

Πληροφορίες του "Κ", όμως, από υψηλόβαθμη πηγή του στο υπ. Εργασίας αναφέρουν πως σε μια τέτοια περίπτωση θα περνούσε στους κοινωνικούς εταίρους και η δικαιοδοσία του καθορισμού των επιδομάτων προϋπηρεσίας.

Υπενθυμίζεται πως, με βάση το νομοσχέδιο Γεωργιάδη, το οποίο ψήφισε την προπερασμένη εβδομάδα η Βουλή, όποιος από την 1η Ιανουαρίου 2024 συμπληρώσει 3ετή προϋπηρεσία θα λάβει αύξηση 10%, όποιος συμπληρώσει 6ετή προϋπηρεσία θα λάβει 20% και όποιος συμπληρώσει 9ετή θα λάβει 30% αύξηση.

Η κλίμακα αυτή χρόνου προϋπηρεσίας-αύξησης μισθού ήταν εκείνη που ίσχυε πριν από το πάγωμα των τριετιών τον Φεβρουάριο του 2012 –με Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου– και ήταν μέρος της μέχρι τότε ισχύουσας Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.

Με τον νόμο Γεωργιάδη η διαδικασία αυξήσεων στον κατώτατο μισθό μέσω των τριετιών θα ξεπαγώσει από το 2024, χωρίς να αλλάξει, όμως, η αρχιτεκτονική του (σ. σ. αύξηση 10% στην 3ετία, 20% στην 6ετία κ.λπ.).

Σε περίπτωση που περάσει η δικαιοδοσία καθορισμού του κατώτατου μισθού, μαζί και των τριετιών, στους κοινωνικούς εταίρους, θα μπορούσε το ποσοστό της αύξησης ανά τριετία να μην είναι 10% - 20% -30% (για 3, 6, 9 έτη προϋπηρεσίας αντίστοιχα), αλλά χαμηλότερο ή υψηλότερο, ανάλογα με τη συμφωνία η οποία θα επιτυγχανόταν μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων (ΓΣΕΕ) από τη μια μεριά και των εκπροσώπων των εργοδοτών από την άλλη (ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ, ΣΕΤΕ κ.λπ.).

Επίσης, θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία για μια άλλη χρονική κλίμακα για την καταβολή αυξήσεων λόγω προϋπηρεσίας, δηλαδή να μην καταβάλλονται ανά 3ετία, 6ετία, κλπ. αλλά –για παράδειγμα– ανά 2ετία, 4ετία κ.λπ., όπως συμβαίνει με πολλές κλαδικές και επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις.

Κατά τα άλλα, σε σχέση με το πλαίσιο το οποίο ισχύει πλέον με τον νόμο Γεωργιάδη, σύμφωνα με πληροφορίες του "Κ" από αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη του υπουργείου Εργασίας, διευκρινίζεται πως –πέρα από τη μη αναδρομική ισχύ του ξεπαγώματος των τριετιών για την περίοδο 2012-2023– από την 1η Ιανουαρίου 2024:

- Τα επιδόματα προϋπηρεσίας θα υπολογίζονται ως ποσοστό (10%, 20%, ανάλογα με την προϋπηρεσία) επί του εκάστοτε κατώτατου μισθού χωρίς προϋπηρεσία και όχι με βάση τον κατώτατο μισθό του καθενός με βάση την προϋπηρεσία του.

- Ο κατώτατος μισθός με ενσωματωμένο επίδομα προϋπηρεσίας θα αυξάνεται κάθε χρόνο (σ.σ. στη βάση του κατώτατου χωρίς προϋπηρεσία).

- Σε περίπτωση που οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό την περίοδο 2019-2023 δόθηκαν στη βάση του μισθού με προϋπηρεσία (σύμφωνα με την εγκύκλιο Αχτσιόγλου) και όχι στη βάση του μισθού χωρίς προϋπηρεσία, τότε οι αυξήσεις μέσω των επιδομάτων προϋπηρεσίας (μετά το 2024) μπορούν να συμψηφιστούν με τις αυξήσεις του 2019-2023.

Για παράδειγμα, έστω εργαζόμενος με 3ετή κατοχυρωμένη προϋπηρεσία τον Φεβρουάριο του 2012. Τον Φεβρουάριο του 2027 θα συμπληρώσει 6ετή προϋπηρεσία και θα δικαιούται αύξηση 20%.

Η αύξηση αυτή θα υπολογιστεί με βάση τον κατώτατο μισθό εργαζομένου χωρίς προϋπηρεσία (βάσει νόμου 2013), ο οποίος θα ισχύει κατά τον Φεβρουάριο του 2027, και όχι τον κατώτατο μισθό του εργαζομένου κατά την περίοδο 2024-2027 με συμπληρωμένη από το 2012 προϋπηρεσία (βάσει εγκυκλίου Αχτσιόγλου).

Έστω –βάσει και των προγραμματικών δεσμεύσεων της κυβέρνησης– ότι δοθεί αύξηση 5% ετησίως για τα έτη 2024, 2025 και 2026 (σ.σ. κατά τον μήνα Απρίλιο).

- Σε περίπτωση που οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό του εργαζομένου του παραδείγματός μας το 2019-2023 υπολογίστηκαν με βάση τον νόμο του 2013 (και όχι την εγκύκλιο Αχτσιόγλου), δηλαδή επί του μισθού χωρίς προϋπηρεσία (586 ευρώ), τότε οι αποδοχές του 2024 θα ανέρχονται στα 780 ευρώ (και όχι 837 ευρώ) και θα μπορούν να φτάσουν τα 1.076 ευρώ το 2027, προσθέτοντας 296 ευρώ στον μισθό του (μέσω αυξήσεων 15% στον κατώτατο των 780 ευρώ συν 20% λόγω 6ετούς προϋπηρεσίας).

- Σε περίπτωση που οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό του εργαζομένου του παραδείγματός μας την περίοδο 2019-2023 (σωρευτικά 30%) υπολογίστηκαν με βάση την εγκύκλιο Αχτσιόγλου (2019), δηλαδή επί του μισθού με 3ετή προϋπηρεσία το 2012 (644 ευρώ), ο εργαζόμενος αυτός θα πρέπει να λαμβάνει το 2024 το ποσό των 837 ευρώ. Ο υπολογισμός, όμως, των αυξήσεων τόσο του κατώτατου μισθού όσο και του επιδόματος προϋπηρεσίας των 6 ετών το 2027 θα υπολογιστεί με βάση τον κατώτατο μισθό το 2027 χωρίς προϋπηρεσία, δηλαδή επί των 897 ευρώ (σε περίπτωση αύξησης 5% ανά έτος). Μαζί με την αύξηση 20% λόγω 6ετούς προϋπηρεσίας, θα φτάσουν τα 1.076 ευρώ. Δηλαδή θα αυξηθούν κατά 197 ευρώ (αντί για αύξηση 296 ευρώ που θα λάμβανε σε περίπτωση που οι αυξήσεις που θα λάμβανε υπολογίζονταν με βάση τον κατώτατο χωρίς προϋπηρεσία).

Και αυτό γιατί οι αυξήσεις που έλαβε το 2019-2023 θα μπορούν (εφόσον κάτι τέτοιο αποφασίσει ο εργοδότης και όχι υποχρεωτικά) να συμψηφιστούν (στην προκειμένη περίπτωση εν μέρει) με τις αυξήσεις τις οποίες θα λάβει έως και το 2027.

Αφορά μια ειδική κατηγορία μισθωτών, που κυρίως κατά τη διάρκεια της δημοσιονομικής κρίσης και ενώ οι τριετίες ήταν «παγωμένες», έβρισκαν δουλειά και αμείβονταν με τον κατώτατο μισθό, χωρίς να αναγνωρίζεται η προϋπηρεσία που είχαν πριν από τον Φεβρουάριο του 2012.

Αυτοί, από 1ης Ιανουαρίου 2024, βάσει της σχετικής διάταξης, θα πρέπει αφενός να λάβουν το σύνολο των προσαυξήσεων που δικαιούνται, ενώ θα αρχίσει να «τρέχει» και ο χρόνος για την επόμενη τριετία, μέχρι να συμπληρώσουν συνολικά τις τρεις, που οδηγούν σωρευτικά σε αύξηση 30%.

Η διάταξη ορίζει άλλωστε ρητά ότι «ειδικά για την προσαύξηση λόγω προϋπηρεσίας σε όσους εργαζομένους αμείβονται με τον κατώτατο νομοθετημένο μισθό ή ημερομίσθιο, ως χρόνος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται ο χρόνος εξαρτημένης σύμβασης ή σχέσης εργασίας, που έχει διανυθεί σε οποιονδήποτε εργοδότη και σε οποιαδήποτε ειδικότητα πριν από την 14η.2.2012 και μετά την 1η.1.2024».

Όπως εξηγεί στην «Κ» ο εργατολόγος δικηγόρος Γιάννης Καρούζος, εφόσον οι αξιώσεις δεν έχουν παραγραφεί, ο εργαζόμενος μπορεί να προσφύγει διεκδικώντας τις διαφορές αποδοχών του, ενώ σε κάθε περίπτωση, από 1ης Ιανουαρίου 2024 και μετά, θα πρέπει να λάβει το σύνολο των ώριμων δικαιωμάτων του. Αλλά και στην περίπτωση που οι αξιώσεις έχουν παραγραφεί και ο εργαζόμενος λαμβάνει τον κατώτατο μισθό χωρίς τριετίες, παρότι είχε κλειδώσει την προϋπηρεσία του πριν από το 2012, όταν θα συμπληρώσει και την επόμενη τριετία θα πρέπει να πληρωθεί το σύνολο των τριετιών και όχι μόνο την τελευταία. Σε αυτή την περίπτωση, βέβαια, ξεκαθαρίζει ο κ. Καρούζος, δεν μπορεί να διεκδικήσει αναδρομικά τις διαφορές αποδοχών, καθώς οι αξιώσεις του έχουν παραγραφεί.

Σύμφωνα με τους ειδικούς της αγοράς εργασίας, οι περιπτώσεις μισθωτών που μπροστά στην πίεση της υψηλής ανεργίας δέχονταν να εργαστούν με αμοιβές κατώτερες από αυτές που δικαιούνταν, είναι πάρα πολλοί. Οι περισσότεροι δε, επισημαίνουν, αμείβονται με τον κατώτατο και από 1ης Ιανουαρίου 2024 θα πρέπει να πληρωθούν το σύνολο των ώριμων δικαιωμάτων τους, συνεχίζοντας παράλληλα να χτίζουν την επόμενη τριετία, εάν τη δικαιούνται.

Άλλωστε, και στην ανάλυση συνεπειών της ρύθμισης που κατατέθηκε στη Βουλή, επισημαίνεται ότι στόχος της είναι η ενίσχυση του εισοδήματος των εργαζομένων, ειδικά αυτών που αμείβονται με τον κατώτατο, αντιμετωπίζοντας έτσι το ζήτημα των επίμονων πληθωριστικών πιέσεων που εξασθενίζουν την αγοραστική τους δύναμη. Προσοχή όμως, τόσο στην τροπολογία όσο και στην έκθεση ξεκαθαρίζεται ότι για το χρονικό διάστημα από 14η.2.2012 έως και 31η.12.2023 καμία αξίωση δεν γεννάται και δεν οφείλονται αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων, περιλαμβανομένων και εκείνων περί υπηρεσιακών ωριμάνσεων, για εργασία που πραγματοποιήθηκε κατά το συγκεκριμένο διάστημα.

Η τελική διάταξη που κατατέθηκε από το υπουργείο Εργασίας προβλέπει ότι το πάγωμα των τριετιών και όλων των επιδομάτων πολυετίας και μισθολογικής ωρίμανσης θα ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου του 2024 και για τουλάχιστον 3 χρόνια, όταν και θα επανεξεταστεί το ύψος του ποσοστού ανεργίας στη χώρα μας.

Προσοχή: Η τροπολογία αναφέρει ότι « Aπό την 1η.1.2027, αν το ποσοστό της ανεργίας υπερβεί το δέκα τοις εκατό (10%), και μέχρι να διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω του δέκα τοις εκατό (10%), αναστέλλεται αυτοδικαίως η ισχύς των διατάξεων που αναφέρονται στην παρ. 1. Για την εφαρμογή του πρώτου εδαφίου λαμβάνεται υπόψη ο μέσος όρος του εθνικού ποσοστού ανεργίας των τελευταίων τεσσάρων τριμήνων, όπως αυτός αποτυπώνεται στην Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής».

Έτσι, προβλέπει ότι από την 1.1.2027, αν το ποσοστό της ανεργίας υπερβεί το 10% και μέχρι να διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω του 10%, αναστέλλεται εκ νέου το «ξεπάγωμα». Η διάταξη θα ενεργοποιείται ξανά όταν ο μέσος όρος του εθνικού ποσοστού ανεργίας των τελευταίων τεσσάρων τριμήνων, όπως αυτός θα αποτυπώνεται στην Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ πέσει κάτω του 10%.

Τι προβλέπει

Κατά τα άλλα η τροπολογία προβλέπει ότι από την 1η.1.2024 αίρεται η αναστολή της ισχύος διατάξεων νόμων, κανονιστικών πράξεων, συλλογικών συμβάσεων ή διαιτητικών αποφάσεων, οι οποίες προβλέπουν αυξήσεις μισθών ή ημερομισθίων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων περί υπηρεσιακών ωριμάνσεων, με μόνη προϋπόθεση την πάροδο συγκεκριμένου χρόνου εργασίας, όπως το επίδομα πολυετίας, το επίδομα χρόνου εργασίας, το επίδομα τριετίας και το επίδομα πενταετίας.

Ειδικότερα:

A) Η προϋπηρεσία κάθε εργαζομένου, που είχε προσληφθεί πριν από την 14η.2.2012, όπως η προϋπηρεσία αυτή είχε διαμορφωθεί τη 14η.2.2012 οπότε και ανεστάλη η συμπλήρωσή της, συνεχίζει να συμπληρώνεται μετά από την 1η.1.2024.

B) Η προϋπηρεσία κάθε εργαζομένου, που προσλήφθηκε μετά από την 14η.2.2012, ξεκινά να συμπληρώνεται μετά από την 1η.1.2024.

Τι σημαίνει η επαναφορά

Το «πάγωμα» -δηλαδή ο αποκλεισμός από τις τριετίες- αφορούσε όσους εργαζόμενους συμπλήρωναν μια, δύο ή και τρείς τριετίες προϋπηρεσίας από το 2012 και εντεύθεν. Όσοι είχαν συμπληρώσει τη απαραίτητη προϋπηρεσία έως τον Φεβρουάριο του 2012 διατηρούσαν το επίδομα.

Ωστόσο το διάστημα μεταξύ 14.2.2012 (όταν «πάγωσαν» τα επιδόματα προϋπηρεσίας) -έως 31.12.2023 θεωρείται είναι «χαμένο» ως χρόνος θεμελίωσης προϋπηρεσίας.

Το «χτίσιμο» της προϋπηρεσίας, βάσει της οποίας ο εργαζόμενος θα παίρνει αύξηση, θα γίνει με βάση τα έτη δουλειάς που είχε ο μισθωτός πριν την 14η Φεβρουαρίου του 2012 και μετά την 1/1/2024. Ο χρόνος από τον ερχόμενο Γενάρη και μετά θα προστίθεται στον χρόνο πριν τον Φεβρουάριο του 2012 ώστε να προκύπτει η προϋπηρεσία για το επίδομα.

Για την χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας

Στο μεταξύ, με την τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή προβλέπεται η χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας μέχρι 28/2/2024:

Α) Σε όλους τους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ (μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, αυτοαπασχολούμενους και εργάτες γης) οι οποίοι εργάζονται στις πληγείσες περιοχές και για τις οποίες έχουν εκδοθεί υπουργικές αποφάσεις αναστολής και ρύθμισης ασφαλιστικών εισφορών
καθώς και

Β) Σε όλους τους ανέργους στις περιοχές αυτές που είναι εγγεγραμμένοι στα Μητρώα της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ).

Η ασφαλιστική ικανότητα χορηγείται από την ημέρα της φυσικής καταστροφής, χωρίς καμία προϋπόθεση χρόνου ασφάλισης και ανεξαρτήτως οφειλών, προκειμένου οι ωφελούμενοι να έχουν πρόσβαση όχι μόνο στα δημόσια νοσοκομεία αλλά και σε ιδιώτες παρόχους υπηρεσιών υγείας που είναι συμβεβλημένοι με τον ΕΟΠΥΥ, για την όσο το δυνατόν πληρέστερη κάλυψη των αναγκών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που αντιμετωπίζουν.