Ποιες είναι οι βασικές αιτίες της αϋπνίας

Οι παράγοντες που επηρεάζουν τον ύπνο διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ανάμεσα στις συχνότερες αιτίες περιλαμβάνονται:

• Άγχος και στρες: Οι επαγγελματικές υποχρεώσεις, τα οικονομικά προβλήματα και οι προσωπικές ανησυχίες μπορούν να διατηρούν τον εγκέφαλο σε κατάσταση εγρήγορσης.
• Ηλεκτρονικές συσκευές: Η χρήση κινητών τηλεφώνων, υπολογιστών και τηλεοράσεων πριν από τον ύπνο μπορεί να καθυστερήσει τη φυσιολογική διαδικασία της νύστας.
• Καφεΐνη και αλκοόλ: Ο καφές αργά μέσα στην ημέρα και η κατανάλωση αλκοόλ ενδέχεται να διαταράξουν τον ύπνο.
• Ασταθές ωράριο: Οι συχνές αλλαγές στην ώρα κατάκλισης και αφύπνισης δυσκολεύουν τη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού.
• Προβλήματα υγείας: Ο χρόνιος πόνος, η υπνική άπνοια, ορισμένα φάρμακα και ψυχικές διαταραχές μπορεί να σχετίζονται με δυσκολίες στον ύπνο.

Τι προκαλεί στον οργανισμό η έλλειψη ύπνου

Η περιστασιακή αϋπνία μπορεί να εμφανιστεί σε περιόδους έντονης πίεσης. Όταν όμως οι δυσκολίες επιμένουν, οι συνέπειες γίνονται περισσότερο αισθητές.

Η ανεπαρκής ξεκούραση συνδέεται με μειωμένη προσοχή, δυσκολίες στη μνήμη, αλλαγές στη διάθεση και μεγαλύτερο κίνδυνο ατυχημάτων.

Η χρόνια αϋπνία έχει επίσης συσχετιστεί με προβλήματα ψυχικής υγείας και με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων καρδιομεταβολικών παθήσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελεί πάντοτε την άμεση αιτία τους.

Επτά συνήθειες που μπορούν να βελτιώσουν τον ύπνο

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά:

1. Σταθερό ωράριο: Ύπνος και αφύπνιση περίπου την ίδια ώρα καθημερινά.
2. Περιορισμός της καφεΐνης: Αποφυγή καφέ και άλλων διεγερτικών αρκετές ώρες πριν από την κατάκλιση.
3. Λιγότερες οθόνες: Περιορισμός κινητού και υπολογιστή πριν από τον ύπνο.
4. Κατάλληλο υπνοδωμάτιο: Ήσυχο, σκοτεινό και δροσερό περιβάλλον.
5. Σωματική δραστηριότητα: Τακτική άσκηση κατά τη διάρκεια της ημέρας.
6. Χαλάρωση: Ήρεμες δραστηριότητες, όπως το διάβασμα ή ασκήσεις αναπνοής, πριν από την κατάκλιση.
7. Αποφυγή παρατεταμένης παραμονής στο κρεβάτι χωρίς ύπνο: Αν ο ύπνος δεν έρχεται, μια σύντομη ήρεμη δραστηριότητα εκτός κρεβατιού μπορεί να βοηθήσει μέχρι να επιστρέψει η νύστα.

Πότε χρειάζεται η συμβουλή γιατρού

Όταν η αϋπνία εμφανίζεται συχνά, διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ή επηρεάζει την εργασία και την καθημερινή λειτουργικότητα, είναι σημαντική η ιατρική αξιολόγηση.Για τη χρόνια αϋπνία, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία ειδικά για την αϋπνία (CBT-I) θεωρείται θεραπεία πρώτης επιλογής. Τα υπνωτικά φάρμακα δεν αποτελούν λύση για όλους και πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο με ιατρική καθοδήγηση.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο ποιοτικός ύπνος δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά βασική προϋπόθεση για την υγεία και την ποιότητα ζωής. Η έγκαιρη αναγνώριση των προβλημάτων και η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά.

Πρόκειται για ένα μοντέλο συνεργασίας δημόσιου και κοινωφελούς τομέα, με στόχο τη δημιουργία μιας εξειδικευμένης δομής για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη φροντίδα ανθρώπων που αντιμετωπίζουν άνοια και συναφείς γνωστικές διαταραχές.

Το νέο Κέντρο στο Περιστέρι

Το Εθνικό Πρότυπο Κέντρο προβλέπεται να λειτουργήσει στα δυτικά προάστια της Αθήνας, στο Περιστέρι.Ο σχεδιασμός προβλέπει μια δομή που δεν θα περιορίζεται αποκλειστικά στην αντιμετώπιση ανθρώπων με προχωρημένη νόσο.

Έμφαση δίνεται στην έγκαιρη αναγνώριση των προβλημάτων μνήμης και στη δυνατότητα παρέμβασης από τα πρώτα στάδια, όταν η οργανωμένη παρακολούθηση μπορεί να βοηθήσει τόσο τον ασθενή όσο και την οικογένειά του.Η επιλογή των δυτικών προαστίων έχει παράλληλα σημασία για την πρόσβαση ενός μεγάλου πληθυσμού σε εξειδικευμένες υπηρεσίες που σήμερα δεν είναι συγκεντρωμένες σε μία ενιαία δομή.

Ιατρείο Μνήμης και ημερήσια φροντίδα

Στις υπηρεσίες του Κέντρου προβλέπεται να περιλαμβάνεται Ιατρείο Μνήμης, όπου θα μπορούν να πραγματοποιούνται αξιολογήσεις μνήμης, νευροψυχολογικές και λειτουργικές εξετάσεις.Παράλληλα προβλέπονται υπηρεσίες ημερήσιας υποστήριξης και δημιουργικής απασχόλησης, με δραστηριότητες που θα στοχεύουν στην ενίσχυση των γνωστικών και σωματικών δεξιοτήτων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα παροχής υπηρεσιών και κατ' οίκον, μέσω κινητών παρεμβάσεων, αλλά και με τη χρήση τηλεϊατρικής και τηλεσυμβουλευτικής.Αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντικό για ανθρώπους που δυσκολεύονται να μετακινηθούν ή κατοικούν μακριά από εξειδικευμένες δομές.

Στήριξη και στους φροντιστές

Η οικονομική και κοινωνική διάσταση της άνοιας δεν περιορίζεται στον ίδιο τον ασθενή.Σε μεγάλο αριθμό περιπτώσεων, σημαντικό μέρος της καθημερινής φροντίδας αναλαμβάνουν μέλη της οικογένειας, τα οποία καλούνται να συνδυάσουν εργασία, προσωπικές υποχρεώσεις και φροντίδα ενός ανθρώπου με σταδιακά αυξανόμενες ανάγκες.

Η δημιουργία οργανωμένων υπηρεσιών ημερήσιας φροντίδας, συμβουλευτικής και υποστήριξης μπορεί επομένως να λειτουργήσει και ως βοήθεια προς τις οικογένειες και τους φροντιστές.

Τη λειτουργία αναλαμβάνει η ΑΕΜΥ

Το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία του Κέντρου έχει ήδη διαμορφωθεί.Η Ανώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας (ΑΕΜΥ Α.Ε.) αποκτά τη δυνατότητα να αναπτύξει και να λειτουργήσει το Εθνικό Πρότυπο Κέντρο, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας και σε συνεργασία με το Εθνικό Παρατηρητήριο Άνοιας - Alzheimer.Η ΑΕΜΥ μπορεί επίσης να αποδέχεται δωρεές φυσικών και νομικών προσώπων για τη δημιουργία, ανάπτυξη και υποστήριξη της δομής.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα πλαίσιο στο οποίο δημόσιοι πόροι, δωρεές και ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα προγράμματα μπορούν να συνδυαστούν για τη λειτουργία του Κέντρου.

Η οικονομική διάσταση της άνοιας

Η δημιουργία της νέας δομής έχει και μια ευρύτερη οικονομική διάσταση.Η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας, ενώ η άνοια δημιουργεί σημαντικό άμεσο και έμμεσο κόστος: ιατρική περίθαλψη, φάρμακα, φροντιστές, απώλεια παραγωγικού χρόνου για συγγενείς και ανάγκη για εξειδικευμένες κοινωνικές υπηρεσίες.

Παγκοσμίως περίπου 57 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με άνοια το 2021, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ενώ κάθε χρόνο εμφανίζονται σχεδόν 10 εκατομμύρια νέα περιστατικά.Η δημιουργία δομών που συνδυάζουν πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση, θεραπευτική παρακολούθηση και υποστήριξη των οικογενειών αποκτά επομένως ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Το στοίχημα για το νέο Κέντρο στο Περιστέρι είναι η επένδυση των 5,5 εκατ. ευρώ να μετατραπεί σε μια λειτουργική δομή που θα προσφέρει πραγματική και σταθερή υποστήριξη σε ασθενείς και οικογένειες.

Πρόκειται για μία από τις πλέον μεταδοτικές ιογενείς λοιμώξεις. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και σχετικά μικρές ομάδες ανεμβολίαστων ανθρώπων μπορούν, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να επιτρέψουν στον ιό να εξαπλωθεί γρήγορα.

Περισσότερα από 2.300 κρούσματα στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ECDC, στο δωδεκάμηνο από την 1η Αυγούστου 2025 έως τις 31 Ιουλίου 2026 καταγράφηκαν 2.339 κρούσματα ιλαράς στην ΕΕ και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.Από αυτά, τα 2.012 ήταν εργαστηριακά επιβεβαιωμένα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι μεταξύ των περιστατικών για τα οποία ήταν γνωστά τόσο η ηλικία όσο και η εμβολιαστική κατάσταση, το 73,1% αφορούσε ανεμβολίαστα άτομα.Περίπου 29% των κρουσμάτων αφορούσε παιδιά κάτω των πέντε ετών, ενώ περισσότερο από το μισό καταγράφηκε σε άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω.

Εστίες και μέσα στο 2026

Η κατάσταση δεν είναι ίδια σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.Στη Βουλγαρία, για παράδειγμα, είχαν καταγραφεί μέχρι το τέλος Αυγούστου 555 κρούσματα, τα περισσότερα σε παιδιά. Στη Γερμανία είχαν αναφερθεί 125 επιβεβαιωμένα ή πιθανά περιστατικά μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, ενώ στη Γαλλία είχαν καταγραφεί 113 κρούσματα από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο.

Εστίες μετάδοσης έχουν επίσης καταγραφεί στη Σουηδία, ενώ η Ισπανία είχε αναφέρει 160 περιστατικά έως τα μέσα Σεπτεμβρίου.Τα δεδομένα αυτά δεν σημαίνουν ότι υπάρχει παντού επιδημία. Δείχνουν όμως ότι η ιλαρά εξακολουθεί να κυκλοφορεί και μπορεί να δημιουργήσει τοπικές εξάρσεις.

Γιατί η ιλαρά μεταδίδεται τόσο εύκολα

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω του αέρα και σταγονιδίων που απελευθερώνονται όταν ένα μολυσμένο άτομο βήχει ή φταρνίζεται.Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η μεταδοτικότητα είναι εξαιρετικά υψηλή και το ποσοστό δευτερογενούς προσβολής μπορεί να φτάσει έως και το 90% μεταξύ ανθρώπων που δεν έχουν ανοσία.Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι κάποιος μπορεί να μεταδίδει τον ιό πριν αντιληφθεί ότι έχει ιλαρά.Η περίοδος μεταδοτικότητας αρχίζει περίπου τέσσερις ημέρες πριν εμφανιστεί το χαρακτηριστικό εξάνθημα και συνεχίζεται έως τέσσερις ημέρες μετά.

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα

Η νόσος συνήθως δεν ξεκινά με το εξάνθημα.Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, έντονη καταρροή, βήχα, δακρύρροια, επιπεφυκίτιδα και φωτοφοβία.Στη συνέχεια εμφανίζεται το χαρακτηριστικό εξάνθημα, το οποίο συνήθως ξεκινά από την περιοχή πίσω από τα αυτιά και το πρόσωπο και εξαπλώνεται προς τον κορμό και τα άκρα.Ο χρόνος επώασης είναι συνήθως περίπου 10 έως 12 ημέρες, ενώ από την έκθεση μέχρι την εμφάνιση του εξανθήματος μεσολαβούν κατά μέσο όρο περίπου 14 ημέρες.

Δεν είναι απλώς μια παιδική ασθένεια

Η ιλαρά συχνά αντιμετωπίζεται λανθασμένα ως μια απλή παιδική ασθένεια.Μπορεί όμως να προκαλέσει επιπλοκές, με τα βρέφη και τους ενήλικες να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρότερης νόσησης. Γι' αυτό και η εμφάνιση ύποπτων συμπτωμάτων, ιδιαίτερα μετά από επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα ή ταξίδι σε περιοχή με ενεργή μετάδοση, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Σε περίπτωση υποψίας ιλαράς είναι προτιμότερο να προηγείται τηλεφωνική επικοινωνία με γιατρό ή μονάδα υγείας πριν από μια απροειδοποίητη επίσκεψη σε χώρο αναμονής, ώστε να περιοριστεί η πιθανή έκθεση άλλων ανθρώπων.

Το βασικό όπλο είναι ο εμβολιασμός

Ο ΕΟΔΥ χαρακτηρίζει τον εμβολιασμό κεντρικό μέτρο πρόληψης.Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, τα παιδιά πρέπει να λαμβάνουν δύο δόσεις του εμβολίου MMR, το οποίο προστατεύει από ιλαρά, ερυθρά και παρωτίτιδα.

Για εφήβους και ενήλικες που έχουν γεννηθεί μετά το 1970 και δεν έχουν ιστορικό νόσησης, ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι πρέπει επίσης να έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητες δύο δόσεις.

Η εικόνα στην Ευρώπη δείχνει γιατί η εμβολιαστική κάλυψη εξακολουθεί να έχει σημασία. Η ιλαρά δεν έχει εξαφανιστεί και, όταν δημιουργούνται κενά ανοσίας, μπορεί να επιστρέψει γρήγορα.

Κατά τη διάρκεια των ενημερωτικών συναντήσεων, παρουσιάστηκαν οι βασικοί άξονες του προγράμματος, τα εργαλεία που θα χρησιμοποιηθούν καθώς και ο ρόλος των επαγγελματιών υγείας στη συλλογή και αξιοποίηση των δεδομένων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη σημασία της ενεργού συμμετοχής των επαγγελματιών υγείας στις δομές υγείας, ώστε τα δεδομένα να μεταφράζονται σε ουσιαστικές παρεμβάσεις προς όφελος των πολιτών.

Το καινοτόμο πρόγραμμα Health-IQ, που υλοποιείται σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ/Ευρώπης) μέσω του Γραφείου του για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα και το Υπουργείο Υγείας, στοχεύει στη συστηματική μέτρηση και βελτίωση της ποιότητας, της ασφάλειας και της αποδοτικότητας των υπηρεσιών υγείας μέσα από την αξιοποίηση επιστημονικών δεικτών και δεδομένων. Η πιλοτική εφαρμογή αφορά 13 δομές υγείας σε όλη τη χώρα και φιλοδοξεί να αποτελέσει οδηγό για μια πιο τεκμηριωμένη και σύγχρονη λειτουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Οι ενημερωτικές συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν σε όλη την Ελλάδα, από την Αττική και τη Βόρεια Ελλάδα, μέχρι την Κρήτη και την Πελοπόννησο, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο γνώσης και συνεργασίας. Μέσα από τον ανοιχτό διάλογο με τους επαγγελματίες υγείας, προωθήθηκαν ενιαίες μεθοδολογίες, εργαλεία αξιολόγησης και βέλτιστες πρακτικές που ενισχύουν τη φροντίδα των ασθενών και την αποτελεσματικότητα των δομών.

Στην συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο ΚΥ Αρεόπολης παρευρέθηκαν από την πλευρά του ΠΟΥ/Ευρώπης ο Δρ João Breda, Επικεφαλής του Γραφείου για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, καθώς και ο κ. Χρήστος Τριανταφύλλου, Project Officer του γραφείου.

Ο Δρ João Breda δήλωσε: «Η ενίσχυση της ποιότητας και της ασφάλειας της φροντίδας υγείας απαιτεί τη συμμετοχή και δέσμευση όλων των δομών της χώρας. Η συμμετοχή των επαγγελματιών στις επιλεγμένες δομές της πιλοτικής φάσης, όπως στο Κέντρο Υγείας Αρεόπολης υπό την καθοδήγηση του Δρ Ανάργυρου Μαριόλη, αναδεικνύει πώς η συνεργασία και η τεκμηριωμένη πρακτική μπορούν να υποστηρίξουν αποτελεσματικά την υλοποίηση του Health-IQ. Το πρόγραμμα παρέχει ενιαία εργαλεία και στόχους σε όλες τις συμμετέχουσες δομές, ώστε κάθε πολίτης, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας, να λαμβάνει ποιοτική και ασφαλή φροντίδα».

Ο Κ. Χρήστος Τριανταφύλλου τόνισε: «Μέσα από τη συστηματική παρακολούθηση των δεικτών και την αξιοποίηση των εργαλείων του προγράμματος, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις ανάγκες κάθε δομής, να εντοπίσουμε κενά και να υλοποιήσουμε στοχευμένες παρεμβάσεις που έχουν πραγματικό αντίκτυπο τόσο στους επαγγελματίες υγείας όσο και στους πολίτες. Η ολοκλήρωση της πρώτης φάσης των ενημερωτικών συναντήσεων αποτελεί σημαντικό ορόσημο, το οποίο ανοίγει τον δρόμο για την επόμενη φάση: τις εκπαιδεύσεις των επαγγελματιών υγείας. Οι εκπαιδεύσεις θα τους παρέχουν τα απαραίτητα εργαλεία για την πλήρη αξιοποίηση του Health-IQ και την ενίσχυση της ποιότητας των υπηρεσιών σε ολόκληρη τη χώρα».

Ο Διευθυντής Κέντρου Υγείας Αρεόπολης Μάνης, Δρ. Ανάργυρος Μαριόλης δήλωσε: «Το πρόγραμμα Health-IQ αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για τον μετασχηματισμό της υγειονομικής περίθαλψης στην Ελλάδα, καθώς προάγει τη δημιουργία ενός σύγχρονου, ανθεκτικού, αξιόπιστου και ανθρωποκεντρικού μοντέλου φροντίδας. Απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις οφείλουμε να επενδύσουμε σε ένα υγειονομικό σύστημα απαντητικότητας, το οποίο θα βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, στη συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση, τη διαφάνεια, την ψηφιακή καινοτομία, τον υγειονομικό αλφαβητισμό και τη βιωσιμότητα. Εισάγεται νέα τεχνογνωσία στα Κέντρα Υγείας και στα νοσοκομεία της χώρας, για να αναβαθμιστούν οι υπηρεσίες υγείας από άκρη σε άκρη. Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας πρέπει να θεμελιώνεται στην  ασφάλεια, στην ποιότητα και στη συνέπεια στη φροντίδα».

Η επόμενη φάση του Health-IQ περιλαμβάνει δια ζώσης εκπαιδευτικά προγράμματα για επαγγελματίες υγείας σε κάθε πιλοτικό κέντρο, με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών, ειδικών σε θέματα ποιότητας και ασφάλειας ασθενών και εμπειρογνωμόνων του ΠΟΥ. Το πρόγραμμα συνδυάζει διαλέξεις, μελέτες περιπτώσεων και διαδραστικές δραστηριότητες για την εφαρμογή γνώσεων στην καθημερινή πρακτική, ενισχύοντας τη χρήση εργαλείων και δεδομένων του Health-IQ. Με την ολοκλήρωσή του, οι συμμετέχοντες θα λάβουν πιστοποιητικό παρακολούθησης από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Επικοινωνία ΤύπουΓια περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι παρακαλούνται να επικοινωνήσουν με την Υπεύθυνη Επικοινωνίας του Γραφείου του ΠΟΥ για την Ποιότητα της Φροντίδας και την Ασφάλεια των Ασθενών στην Αθήνα, κα Νεφέλη Ρωμανού, στο ακόλουθο email: romanoun@who.int.

​

Θεοδωρικάκος: Οι αυξήσεις θα πρέπει να κινηθούν σε χαμηλά επίπεδα
Σχετικά με τη συνάντηση του υπουργού Ανάπτυξης με την ΕΑΕΕ πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κ. Θεοδωρικάκος ξεκαθάρισε ότι οι όποιες αυξήσεις θα πρέπει να κινηθούν σε χαμηλά επίπεδα και σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να είναι μεγαλύτερες από τις περσινές και να κινούνται στα όρια του πληθωρισμού. Υπενθυμίζεται πως, πέρσι με νομοθετική ρύθμιση του υπουργού Ανάπτυξης η αύξηση από το 15% έγινε 7%. Παράλληλα αναμένεται και ο νέος δείκτης από την ΕΛΣΤΑΤ.

Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης η διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας του Καταναλωτή και Εποπτείας της Αγοράς, Δέσποινα Τσαγγαρη, καθώς και ο γενικός γραμματέας Εμπορίου, Ναπολέων Μαραβέγιας.

Παγκόσμια εικόνα: πρόοδος με ανισότητες

Η πιο πρόσφατη μελέτη για την Παγκόσμια Επιβάρυνση των Ασθενειών (Global Burden of Disease), με επικεφαλής το Ινστιτούτο Μετρήσεων και Αξιολόγησης Υγείας (IHME) της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, διαπίστωσε σημαντική μείωση του παγκόσμιου ποσοστού θνησιμότητας, αλλά όχι στους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες.

Συγκεκριμένα, το παγκόσμιο ποσοστό θνησιμότητας μειώθηκε κατά 67% το 2023 σε σχέση με το 1950.
Το προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε κατά περισσότερα από 20 χρόνια (στα 76,3 έτη για τις γυναίκες και 71,5 για τους άνδρες), επιστρέφοντας στα προ πανδημίας επίπεδα.

Ωστόσο, εντοπίζονται έντονες γεωγραφικές ανισότητες:
το προσδόκιμο ζωής κυμαίνεται από 83 έτη σε περιοχές υψηλού εισοδήματος έως 62 έτη στην υποσαχάρια Αφρική, όπου η μέση ηλικία θανάτου είναι μόλις 37,1 έτη για τις γυναίκες και 34,8 για τους άνδρες.

Αύξηση θανάτων στους νέους

Παρά τη γενική πρόοδο, ο κόσμος αντιμετωπίζει αναδυόμενη κρίση αυξημένης θνησιμότητας σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες.
Στους νέους 20-39 ετών στη Βόρεια Αμερική, καταγράφηκε μεγαλύτερη αύξηση θανάτων (2011–2023), κυρίως λόγω αυτοκτονιών και υπερβολικής δόσης ναρκωτικών και αλκοόλ.

Αυξημένα ποσοστά θανάτων παρατηρήθηκαν επίσης σε παιδιά και νέους 5-19 ετών στην ανατολική Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Καραϊβική.
Στην υποσαχάρια Αφρική, η θνησιμότητα παιδιών 5-14 ετών παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, λόγω αναπνευστικών λοιμώξεων, φυματίωσης και ακούσιων τραυματισμών.

Αντίθετα, οι θάνατοι βρεφών και μικρών παιδιών κάτω των 5 ετών μειώθηκαν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα.

Οι κύριες αιτίες και οι παράγοντες κινδύνου

Οι μη μεταδοτικές ασθένειες ευθύνονται για σχεδόν τα 2/3 των συνολικών θανάτων παγκοσμίως.
Πρωταγωνιστούν η ισχαιμική καρδιοπάθεια, το εγκεφαλικό επεισόδιο και ο διαβήτης.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, σχεδόν οι μισοί θάνατοι θα μπορούσαν να προληφθούν με τη μείωση βασικών παραγόντων κινδύνου όπως:

• υψηλή αρτηριακή πίεση,

• υψηλά επίπεδα σακχάρου,

• παχυσαρκία,

• ατμοσφαιρική ρύπανση,

• κάπνισμα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Covid-19, που το 2021 ήταν πρώτη αιτία θανάτου, το 2023 έπεσε στην 20ή θέση.

Η Ελλάδα: αύξηση συνολικής θνησιμότητας, μείωση στους νέους

Για την Ελλάδα, τα στοιχεία δείχνουν ότι η συνολική θνησιμότητα αυξήθηκε τα τελευταία 20 χρόνια, από 938 ανά 100.000 το 2000 σε 1.237 το 2023, πιθανότατα λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Ωστόσο, καταγράφηκε εντυπωσιακή μείωση των θανάτων νέων (10-24 ετών), από 47 ανά 100.000 το 2000 σε 30 το 2023.
Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως στην πτώση των τροχαίων δυστυχημάτων, που παραμένουν κύρια αιτία θανάτου των νέων στην Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, οι θάνατοι από τροχαία μειώθηκαν από 21 ανά 100.000 το 2000 σε 7,6 το 2023 — αν και εξακολουθούν να είναι υψηλότεροι από τον μέσο όρο της Δυτικής Ευρώπης.

«Υπάρχει πρόοδος, αλλά χρειάζεται περισσότερη δουλειά»

Η ερευνήτρια Hmwe Hmwe Kyu από το IHME επισημαίνει ότι, αν και η Ελλάδα υπερβαίνει τον παγκόσμιο μέσο όρο, εξακολουθεί να υστερεί έναντι των δυτικοευρωπαϊκών χωρών.
Τονίζει επίσης την ανάγκη περαιτέρω βελτίωσης της οδικής ασφάλειας και πρόληψης τραυματισμών.

Η επικεφαλής της μελέτης, Εμμανουέλα Γακίδου, προειδοποιεί ότι «οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια απειλούν να αντιστρέψουν δεκαετίες προόδου στην υγεία των χωρών χαμηλού εισοδήματος», καθώς η πρόσβαση σε εμβόλια, φάρμακα και πρωτοβάθμια φροντίδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διεθνή χρηματοδότηση.

Ο κ. Παπαστεργίου σε δήλωση του σημείωσε πως «γίνονται «τεράστια βήματα στο κομμάτι της ψηφιακής Υγείας στη χώρα μας» ενώ έφερε ως παράδειγμα τον «Ευαγγελισμό», το οποίο νοσοκομείο το χαρακτήρισε «πιλότο».

Τόνισε, τη σημασία της διασύνδεσης των νοσοκομειακών συστημάτων και της κεντρικοποίησης για να σημειώσει πως «η κεντρικοποίηση των συστημάτων της Υγείας δίνει πολύ καλύτερη εικόνα πλέον στις Υγειονομικές περιφέρειες, αλλά και στο Υπουργείο Υγείας».

Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον ψηφιακό φάκελο υγείας, ο οποίος, όπως είπε, έχει ενισχυθεί με την τεχνητή νοημοσύνη.

«Μπορούμε πλέον να αναζητήσουμε πολύ εύκολα στοιχεία, ακόμα και αν δεν είμαστε ειδικοί, Μπορούμε σε απλή γλώσσα, να ρωτάμε τον ψηφιακό βοηθό να μας φέρει τις τελευταίες τιμές, ας πούμε, της χοληστερίνης μας» είπε.

Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και έχει ως στόχο να αναδείξει τις προοπτικές και τις προκλήσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού στην υγεία, με έμφαση τόσο στις εθνικές πολιτικές και τις εφαρμογές του Υπουργείου Υγείας και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, όσο και στη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης, της διαλειτουργικότητας και της ασφάλειας των δεδομένων, αλλά και στη συμμετοχή πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και κόμβων καινοτομίας, καθώς και στον ρόλο της φαρμακοβιομηχανίας και των κοινωνικών φορέων.

Οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητάς μας, η εξουθενωτική επεξεργασία πληροφοριών από το μυαλό μας, και τα προβλήματα σχέσεων ή οικονομικές ανησυχίες, είναι οι τέλειες αφορμές για υπερβολικές σκέψεις.

Ας διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας. Δεν υπάρχει πλέον χρόνος να επεξεργαστούμε τα πάντα, και πρέπει να το αποδεχθούμε. Ευτυχώς, υπάρχουν μέθοδοι για να διώξουμε τις αγχωτικές σκέψεις και να χαλαρώσουμε, ώστε να μπορέσουμε επιτέλους να κοιμηθούμε. Πριν καταφύγουμε στη γιόγκα και στη διαλογή, αξίζει να τους δώσουμε μία ευκαιρία.

Κλείνουμε τις οθόνες

Όση και αν είναι η… αγάπη μας για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή την τηλεόραση, ας δώσουμε την δυνατότητα στον εγκέφαλό μας να ηρεμήσει μετά από μια κοπιαστική ημέρα.

Έχει αποδειχθεί ότι το μπλε φως των ηλεκτρονικών συσκευών διαταράσσει τον ύπνο. Κλείνουμε ότι όποια οθόνη υπάρχει γύρω μας, τουλάχιστον μια ώρα πριν από τον ύπνο και επιλέγουμε μια χαλαρωτική δραστηριότητα.

Δημιουργούμε ένα χαλαρωτικό περιβάλλον

Δημιουργώντας το περιβάλλον που μας ηρεμεί, όπου αισθανόμαστε άνετα και ασφαλείς, κάνουμε το πρώτο βήμα για να αποβάλλουμε τις αρνητικές σκέψεις.  Η χρήση αιθέριων ελαίων, η αγαπημένη μας μουσική ακόμα  και η αγκαλιά με την αγαπημένη μας κουβέρτα, αποβάλουν το στρες και μας βοηθούν να χαλαρώσουμε.

Ασκήσεις αναπνοής απαραίτητα

Οι ασκήσεις αναπνοής είναι απίστευτα αποτελεσματικές στην ανακούφιση από το στρες και στην ηρεμία του μυαλού μας, ακόμα και όταν είμαστε ήδη στο κρεβάτι. Εισπνέουμε αργά για πέντε δευτερόλεπτα και στη συνέχεια αφήνουμε τον αέρα να βγαίνει από το στόμα για άλλα πέντε δευτερόλεπτα. Μια τόσο απλή άσκηση επαναλαμβανόμενη  για διάστημα λίγων λεπτών μπορεί εύκολα να επιβραδύνει τις σκέψεις σας.

Οπτικοποιούμε τις ευτυχισμένες σκέψεις

Όταν σκεφτόμαστε υπερβολικά είναι σαν να οραματιζόμαστε.  Οπότε μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε και για να χαλαρώσετε το άγχος σας και να ανακουφιστείτε από το στρες. Εστιάζουμε σε πιο θετικές και ηρεμιστικές εικόνες ή εμπειρίες φέρνοντας στο μυαλό μας το ευτυχισμένο μας μέρος και προσπαθώντας να θυμηθούμε τοπία, μυρωδιές, ήχους και ό,τι άγγιξε τις αισθήσεις, μέχρι να νιώσουμε ηρεμία.

Γράφουμε όσα σκεφτόμαστε

Eίναι το γράψιμο χαλαρωτικό; Βεβαίως και είναι απαντούν οι ειδικοί. Φυσικά δεν μιλάμε για ολόκληρο συγγραφικό έργο επιπέδου Νόμπελ λογοτεχνίας. Αρκεί να καταγράψουμε τις σκέψεις μας στο ημερολόγιο μας, για το τι μας συνέβη ή  για το τι περιμένουμε με ανυπομονησία. Και δεν ξεχνάμε ότι η απλή δήλωση τριών πραγμάτων για τα οποία είμαστε ευγνώμονες μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στην διάθεση και την ψυχική μας κατάσταση.

Ως άνθρωποι, πάντα θα αναρωτιόμαστε για το τί θα συμβεί στη ζωή μας. Δυστυχώς, η υπερβολική σκέψη είναι κάτι που θα βιώσουμε σε πολλές στιγμές, ιδίως σε περιόδους υψηλού στρες. Όμως, υπάρχουν τρόποι να ηρεμήσουμε το μυαλό μας, τις σκέψεις μας, ώστε να μπορέσουμε να χαρούμε αυτά που πραγματικά αξίζουν στη ζωή και φυσικά να κοιμηθούμε.

Ενυδάτωση. Αφυδάτωση σημαίνει πονοκέφαλος. Η σωστή κατανάλωση νερού είναι ιδανική για την πρόληψη του πονοκεφάλου, μειώνει τη σοβαρότητα και τη διάρκεια του.

Σωστή κατανάλωση σημαίνει ότι πρέπει να πίνουμε τουλάχιστον 6-8 ποτήρια νερό, πλούσιο σε μεταλλικά στοιχεία, ανά τακτά χρονικά διαστήματα την ημέρα.

Κάντε ένα ζεστό μπάνιο ή ντους. Αν πιστεύετε ότι ο πονοκέφαλος «ανεβαίνει» από τον αυχένα δοκιμάστε ένα ζεστό ντους ή ένα ζεστό μπάνιο. Το ζεστό νερό θα χαλαρώσει τους μύες στο λαιμό απομακρύνοντας την ένταση στο κεφάλι.

Τυλίξτε μια ζεστή πετσέτα γύρω από τα πόδια σας ώστε να τραβήξει το αίμα από το κεφάλι σας απορροφώντας την πίεση.

Ανακουφιστείτε στο κρύο. Εξίσου αποτελεσματικός τρόπος να ελαττώσετε την πίεση.  Τοποθετήστε μια ψυχρή επιφάνεια στο πίσω μέρος του λαιμού σας για περίπου 10 με 15 λεπτά ή στην περιοχή πάνω από τα μάτια σας.

Βάλτε στη διατροφή σας… μαύρη σοκολάτα.  Ένας γλυκός τρόπος να λάβετε αρκετή ποσότητα μαγνησίου που μπορεί να μειώσει τη συχνότητα των πονοκεφάλων.

Συνδυάστε τη με ένα φλιτζάνι καφέ. Η καφεΐνη θα μειώσει τη φλεγμονή

Δοκιμάστε μια πρέζα πιπέρι καγιέν. Το αναλγητικό συστατικό του η καψαϊκίνη εμποδίζει τη μετάδοση του πόνου στον εγκέφαλο.

Φτιάξτε ένα τσάι τζίντζερ. Είναι ο καλύτερος φυσικός τρόπος να σας φύγει ο πονοκέφαλος.

Λάδι λεβάντας και μέντα. Η μέντα είναι μια αποτελεσματική θεραπεία για τους πονοκεφάλους καλύτερη από την ιβουπροφαΐνη. Απλά απλώστε το λάδι κατά μήκος της γραμμής των μαλλιών και θα αισθανθείτε την αίσθηση δροσιάς που προκαλούν τα δύο υπέροχα βότανα.

Οι τεχνολογικές καινοτομίες βρέθηκαν στο επίκεντρο και της «παρουσίας» του Υπουργείου Υγείας στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ). Μάλιστα, διοργανώθηκε ειδική εκδήλωση με θέμα «Η υγεία σου στα χέρια σου: Ιατρικός Φάκελος Ασθενούς» από την ΗΔΙΚΑ.

«Βραχιολάκι» και αξιολόγηση

Το λεγόμενο «βραχιολάκι», δηλαδή η ιχνηλάτηση ασθενών στα Επείγοντα έχει ίσως συγκεντρώσει τη μεγαλύτερη .. δημοσιότητα τους τελευταίους μήνες. Πρόκειται για ένα QR code που παίρνουν οι ασθενείς με την είσοδό τους στις εφημερίες δεκάδων νοσοκομείων. Μέσα από ένα ψηφιακό σύστημα είναι γνωστές οι διαδρομές τους και οι χρόνοι που περιμένουν σε κάθε «σταθμό» της εφημερίας. Η χρήση του συστήματος αυτού έχει μειώσει τις αναμονές στα μεγάλα νοσοκομεία της Αττικής, όπως ο «Ευαγγελισμός» στις 5,5 ώρες (σε σχέση με ακόμη και 9 ή περισσότερες ώρες), σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας. Έως το τέλος του χρόνου το «βραχιολάκι» αναμένεται να έχει εγκατασταθεί σε 100 νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας.

Με σκοπό την εξαγωγή χρήσιμων δεδομένων και συμπερασμάτων και την επίλυση παθογενειών έχει καθιερωθεί η αξιολόγηση του ΕΣΥ από τους νοσηλευόμενους ασθενείς. Οι ασθενείς που λαμβάνουν εξιτήριο απαντούν σε περίπου 35 ερωτήσεις, μέσα από ένα ερωτηματολόγιο που τους αποστέλλεται στο κινητό λίγες ημέρες μετά τη νοσηλεία τους. Η ανταπόκριση ξεπερνά το 30% των νοσηλευόμενων και το Υπουργείο Υγείας έχει ήδη τα πρώτα στοιχεία που του επιτρέπουν να προχωρήσει σε σημαντικές διορθωτικές κινήσεις.

Ηλεκτρονικό ραντεβού σε γιατρό

Τα ηλεκτρονικά ραντεβού βρίσκονται, επίσης, στην «πρώτη γραμμή» του ψηφιακού μετασχηματισμού της Υγείας. Μέσω του ενοποιημένου συστήματος (finddoctors.gov.gr, «1566» και myhealthapp) η εύρεση γιατρού είναι υπόθεση δύο έως τριών ημερών, όπως έχει επισημάνει ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, σε σχέση με έως τρεις μήνες που ήταν η αναμονή τον περασμένο Απρίλιο. Από την 1η Οκτωβρίου αναμένεται στο σύστημα να ενταχθούν και τα ραντεβού των νοσοκομείων, με αποτέλεσμα να «ανοίξουν» περισσότερα από 14 εκατομμύρια ραντεβού.

Φάκελος ασθενούς με όλα μέσα

Ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας (ΕΗΦΥ) βρίσκεται επί σειρά ετών στο επίπεδο των εξαγγελιών, ωστόσο πλέον αποτελεί πραγματικότητα και συγκεντρώνει ψηφιακά τις εξετάσεις και τα απαραίτητα ιατρικά αρχεία ασθενών, οι οποίοι δε χρειάζεται πλέον να κουβαλούν τσάντες με εξετάσεις κατά την επίσκεψή τους στους γιατρούς.

Έως το τέλος του 2025 ο Φάκελος θα είναι σε πλήρη λειτουργία, κάτι που σημαίνει ότι θα έχει μέσα και απεικονιστικές εξετάσεις (αξονικές-μαγνητικές τομογραφίες) τόσο από τα δημόσια νοσοκομεία όσο και από ιδιωτικά κέντρα, καθώς και τις εργαστηριακές εξετάσεις από οποιοδήποτε διαγνωστικό κέντρο. Ο πολίτης απλά δίνει τον ΑΜΚΑ του στο γιατρό και εκείνος μπορεί να δει όλες τις πρόσφατες διαγνωστικές εξετάσεις του ασθενούς, χωρίς να απαιτείται να τις βλέπει τυπωμένες. Ο πολίτης με την είσοδο ενός γιατρού στον φάκελό του ενημερώνεται αμέσως με γραπτό μήνυμα για το ποιος γιατρός βρίσκεται στον φάκελό του.

Ψηφιοποίηση χιλιάδων φακέλων

Τέλος μπαίνει και στην εικόνα που παρουσιάζουν πολλά νοσηλευτικά ιδρύματα με αμέτρητους φακέλους στα υπόγειά τους ή σε διαδρόμους. Οι εκατοντάδες χιλιάδες φάκελοι περιλαμβάνουν ιατρικά αρχεία, για τα οποία επιχειρείται ένα τιτάνιο έργο ψηφιοποίησής τους. Στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» ξεκίνησε ήδη η διαδικασία ψηφιακής μεταφοράς των φακέλων που αναμένεται να διευκολύνει κατά πολύ το έργο των γιατρών και της διοίκησης.

«Από τον Ευαγγελισμό ξεκίνησε η ψηφιοποίηση των ιατρικών φακέλων ένα έργο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας. Πρόκειται για ένα έργο υψίστης σημασίας, καθώς θα ψηφιοποιηθούν πάνω από 200.000 φάκελοι ασθενών στο Νοσοκομείο, γεγονός που σημαίνει ότι όλες οι πληροφορίες που αφορούν το ιατρικό ιστορικό τους (περίπου 7-8.0000.000 σελίδες) πλέον θα καταχωρηθούν στον ηλεκτρονικό ατομικό τους φάκελο. Με αυτό τον τρόπο ο γιατρός έχει πλήρη εικόνα του ασθενούς χωρίς να ανατρέχει σε φακέλους που πολλές φορές δε βρίσκονται καν στο νοσοκομείο αποθηκευμένοι. «Επιπροσθέτως τα στοιχεία αυτά θα «ακολουθούν» τον ασθενή αν νοσηλευτεί σε άλλο νοσοκομείο που διαθέτει το σύστημα τις ΗΔΙΚΑ», σημείωσε ο διοικητής του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός», Αναστάσιος Γρηγορόπουλος, σε ανάρτησή του πριν λίγα 24ωρα.

Μητρώα ασθενών

Η ανάπτυξη μητρώων ασθενών είναι κομβικής σημασίας για την επιδημιολογική επιτήρηση νόσων στη χώρα αλλά και για την ολοκληρωμένη φροντίδα των ασθενών και πρόσβαση στη θεραπεία τους. Το Εθνικό Μητρώο Ασθενών με Νεοπλασματικές Ασθένειες είναι σε εφαρμογή από τον Φεβρουάριο και συγκεντρώνει το ιστορικό, τις θεραπείες και τις διαγνώσεις των ασθενών. Μπορούν να συνδεθούν σε αυτό παθολογοανατομικά εργαστήρια και διασφαλίζει καλύτερη φροντίδα για τον ασθενή και δίνει τη δυνατότητα σχεδιασμού πολιτικών υγείας με βάση ακριβή δεδομένα. Ανάμεσα σε όσα προγραμματίζονται για τους ογκολογικούς ασθενείς είναι mobile εφαρμογές για ενημέρωση σε σχέση με τους διάφορους τύπους καρκίνου, υποστήριξη από άλλους ασθενείς και ειδικούς, καθώς και προγραμματισμό online ραντεβού. Επιπλέον, σχεδιάζονται ψηφιακά ογκολογικά συμβούλια, στα οποία μπορούν να συμμετάσχουν ογκολόγοι και άλλοι επαγγελματίες υγείας μέσω τηλεδιάσκεψης και να προσφέρουν το μεγαλύτερο δυνατό βαθμό φροντίδας στους ασθενείς.

Προληπτικές εξετάσεις

Καινοτομίες έρχονται και στα προγράμματα προληπτικών εξετάσεων, με την ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, από τον Μάρτιο του 2026 οι πολίτες θα μπορούν με το κινητό τους να συλλέγουν πληροφορίες για μία σειρά μετρήσεων που αφορούν στην υγεία της καρδιάς. Μέσω ειδικής εφαρμογής, το κινητό θα μετρά αρτηριακή πίεση και παλμούς, τη στιγμή που μέσω καινοτόμου εφαρμογής οι έγκυες γυναίκες θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν το διαβήτη κύησης, με τακτικές μετρήσεις γλυκόζης. Υπενθυμίζεται ότι από το φθινόπωρο, στο πλαίσιο του «Προλαμβάνω», αναμένονται ακόμη δύο προγράμματα, το ένα για τη νεφρική δυσλειτουργία και το άλλο για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας ενηλίκων.

Οι επτά καινοτομίες

1. «Βραχιολάκι» παντού
2. Αξιολόγηση μέσω ερωτηματολογίων
3. Ψηφιακά ραντεβού με αναμονή μόλις 2-3 ημέρες
4. Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας – Θα είναι έτοιμος έως το τέλος του 2025
5. Ψηφιοποίηση ιατρικών αρχείων – 200.000 φάκελοι έχουν ξεκινήσει στον Ευαγγελισμό
6. Εθνικό Μητρώο Ασθενών με νεοπλασματικές ασθένειες
7. Τεχνητή Νοημοσύνη στις προληπτικές εξετάσεις