Η Ελλάδα στην κορυφή της ΕΕ

Η τάση αυτή της «δουλειάς πέρα από το οκτάωρο» ξεπερνά κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ενώ στην ΕΕ το φαινόμενο αφορά μόλις το 10,8 % των εργαζομένων, στην Ελλάδα αγγίζει το 20,9 %, το υψηλότερο ποσοστό στην Ένωση.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Κύπρος με 16,6 %.

Αιτίες και συνέπειες της υπερεργασίας

Η κατακόρυφη αύξηση των ωρών εργασίας συνδέεται κυρίως με την οικονομική πίεση και την ανάγκη κάλυψης ελλειμμάτων εισοδήματος.
Πολλοί εργαζόμενοι συνδυάζουν πολλαπλές δουλειές για να διατηρήσουν ένα στοιχειώδες βιοτικό επίπεδο.

Ωστόσο, οι παρατεταμένες ώρες εργασίας δεν οδηγούν απαραίτητα σε μεγαλύτερη παραγωγικότητα.
Αντίθετα, ενισχύουν φαινόμενα κόπωσης, μειώνουν την ποιότητα εργασίας και αυξάνουν τον κίνδυνο ψυχικής εξουθένωσης.

Σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η πλειονότητα των εργαζομένων (72,3 %) κινείται εντός του εύρους 20-44 ωρών εβδομαδιαίας εργασίας.
Η Ελλάδα αποτελεί αρνητική εξαίρεση, με έναν στους πέντε να ξεπερνά το όριο των 45 ωρών.

Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ανισορροπία στο εργασιακό οικοσύστημα και υψηλό κίνδυνο επαγγελματικής εξουθένωσης, με αντίκτυπο στην υγεία, την παραγωγικότητα και τη συνοχή στον εργασιακό χώρο.

Επιπτώσεις στην αγορά και στις επιχειρήσεις

Η υπερεργασία έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει τα ποσοστά απουσιών, μειώνει τη δέσμευση των εργαζομένων και αποδυναμώνει την εταιρική κουλτούρα.
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, συμβάλλει σε χαμηλότερη αποδοτικότητα και υπονομεύει τη βιωσιμότητα των οργανισμών.

Προτάσεις για μια βιώσιμη εργασιακή ισορροπία

Για να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο, απαιτείται αναθεώρηση των εργασιακών κανονισμών, ενίσχυση της συλλογικής διαπραγμάτευσης και αποτελεσματικοί έλεγχοι συμμόρφωσης.
Παράλληλα, οι οργανισμοί οφείλουν να επενδύσουν σε ευέλικτα μοντέλα εργασίας, πολιτικές υγείας και ευημερίας και προγράμματα πρόληψης εξουθένωσης.

Η κουλτούρα των υπερωριών πρέπει να αντικατασταθεί από μια κουλτούρα ισορροπίας — όπου η παραγωγικότητα δεν αντιπαρατίθεται στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Η πρόκληση για το μέλλον

Σε μια εποχή όπου η ισορροπία ζωής και εργασίας τείνει να γίνει πολυτέλεια, η Ελλάδα καλείται να επαναπροσδιορίσει το εργασιακό της μοντέλο.
Η υπερεργασία, όσο «αναγκαία» κι αν φαίνεται, έχει βαρύ κοινωνικό και ψυχολογικό κόστος που κανένα εισόδημα δεν μπορεί να αντισταθμίσει.

Όπως προκύπτει και από τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, οι Έλληνες εργαζόμενοι κάνουν τις περισσότερες υπερωρίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Συγκεκριμένα, στο β' τρίμηνο του 2025, πάνω από ένας στους πέντε Ελληνες εργαζόμενους (20,9%) ηλικίας 20-64 ετών εργάστηκε περισσότερα από 45 ώρες την εβδομάδα αθροιστικά, στην κύρια και τη δεύτερη απασχόλησή του.

Το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ (10,8%) και μακράν το υψηλότερο, ακολουθούμενο από αυτό των εργαζόμενων στην Κύπρο (16,6%) και τη Μάλτα (14,6%). Στον αντίποδα τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζει η Βουλγαρία (2,5%), η Λετονία (4,1%) και η Ρουμανία (5,9%).

«Το ζητούμενο δεν είναι να δουλεύουμε περισσότερο, αλλά καλύτερα» δήλωσε ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος στη γενική συνέλευση του ΣΕΒ, αποτυπώνοντας το παράδοξο της ελληνικής οικονομίας: πολλές ώρες εργασίας, με μικρή απόδοση. Όσο για τις αποδοχές, υπενθύμισε πως ο βιομηχανικός τομέας έχει ήδη αυξήσει μισθούς κατά 35% πάνω από τον μέσο όρο – μια διακριτική απάντηση στο περσινό κάλεσμα του πρωθυπουργού για «γενναίες αυξήσεις».

Υπενθυμίζεται πως η χώρα μας κατέγραψε αλματώδη αύξηση των υπερωριών στον τουρισμό (κατά 681%) και στην εστίαση (κατά 180%) με την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας στους κλάδους του τουρισμού, της εστίασης, της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου.

Για το 2025 οι δηλωμένες υπερωρίες έφτασαν τα 4 εκατ. ώρες, αυξημένες κατά 1,8 εκατ. σε σχέση με το 2024, σύμφωνα με το ΠΣ «ΕΡΓΑΝΗ». Παρά το αυξημένο ωράριο ο Έλληνας εργαζόμενος δεν λαμβάνει υψηλότερες αμοιβές, γι’ αυτό και η χώρα μας παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε. στους μέσους ετήσιους μισθούς.

Οι μέσες πραγματικές αποδοχές των μισθωτών στην Ελλάδα έχουν σημειώσει συνολική μείωση της τάξης του 32,8% την περίοδο 2009-2024. Μόνο το 2024 η εξέλιξη των μέσων μισθών και των ημερομισθίων στην Ελλάδα βρίσκεται στο 67,2, όταν υπολογίζεται στο 106,6 στην υπόλοιπη Ε.Ε., άρα καταγράφεται διαφορά 39,4 μονάδων.

Υποχωρεί η part time εργασία

Από τα στοιχεία της Eurostat προκύπτει επίσης ότι είναι λίγοι οι Ελληνες, σε σχέση με τις άλλες χώρες της ΕΕ, που εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης.

Ειδικότερα, μόνο το 6,1% εργαζόταν έως 19 ώρες την εβδομάδα στο β' τρίμηνο φέτος έναντι 16,9% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Το υψηλότερο ποσοστό μερικής απασχόλησης σημειώνεται στην Ολλανδία (26,8%), τη Δανία (25,5%) και την Αυστρία (25,3%), ενώ το χαμηλότερο στη Ρουμανία (3,5%) και τη Βουλγαρία (4,6%).

Πάνω από 7 στους 10 απασχολούμενους στην ΕΕ (72%) εργάζονται από 20 έως 44 ώρες την εβδομάδα, με τα υψηλότερα ποσοστά να σημειώνονται στη Βουλγαρία (90,6%) και τη Λετονία (86,9%).

Κατά 48% αυξήθηκαν οι αποδοχές από υπερωρίες και υπερεργασία τους τελευταίους τέσσερις μήνες, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εργασίας, χάρη στην εφαρμογή του μέτρου, σύμφωνα με το οποίο o υπολογισμός των ασφαλιστικών εισφορών γίνεται επί του ωρομισθίου που αντιστοιχεί στην οκτάωρη εργασία.

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία, η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τον αριθμό των εργαζομένων που εργάζονται πάνω από 49 ώρες την εβδομάδα. Το 2024, το 12,4% των Ελλήνων εργαζομένων υπερέβη αυτό το όριο, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο που φτάνει το 6,6%. Παρά το γεγονός ότι σε όλη την Ε.Ε. η υπερωριακή εργασία μειώνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια (από 9,8% το 2014 σε 8,4% το 2019), η Ελλάδα παραμένει στην κορυφή αυτής της κατάταξης.

Ακολουθούν η Κύπρος με 10% και η Γαλλία με 9,9%, ενώ στις χαμηλότερες θέσεις βρίσκονται η Βουλγαρία (0,4%), η Λετονία (1%) και η Λιθουανία (1,4%).

Η υπερβολική εργασία εντοπίζεται κυρίως στους αυτοαπασχολούμενους, με το 27,5% να δηλώνει πως εργάζεται υπερωρίες, σε αντίθεση με μόλις 3,4% των μισθωτών.

Ελλάδα: Πολλές ώρες, χαμηλή παραγωγικότητα

Οι Έλληνες εργάζονται κατά μέσο όρο 1.886 ώρες ετησίως, σημαντικά περισσότερες από τις 1.340 της Γερμανίας, αλλά η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή. Σε εβδομαδιαία βάση, οι Έλληνες δουλεύουν 39,8 ώρες, ενώ οι Γερμανοί 33,9 ώρες. Οι κύριοι λόγοι είναι οι χαμηλοί μισθοί, που ωθούν τους εργαζόμενους σε επιπλέον ώρες ή δεύτερη δουλειά, το υψηλό ποσοστό αυτοαπασχόλησης και η επισφάλεια στην αγορά εργασίας μετά την οικονομική κρίση. Επιπλέον, υπάρχει μια κουλτούρα όπου η παρουσία στο χώρο εργασίας θεωρείται πιο σημαντική από την απόδοση.