Επί δεκαετίες, η μεγαλύτερη τάση στα ταξίδια ήταν η αναζήτηση «μυστικών» προορισμών, όμορφων, οικονομικών, αυθεντικών τόπων που έδιναν την αίσθηση του μοναδικού, ακόμη κι αν τελικά τους είχες μάθει από οδηγούς, τηλεοπτικές εκπομπές ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όμως στο Παρίσι, όπου το καλοκαίρι του 2025 οι κάτοικοι διαδήλωναν ενάντια στη «Disneyοποίηση» της πόλης τους, η αντίδραση ήταν μάλλον αδιάφορη. Κι αν τελικά τα καφέ έκαναν το σωστό;

Στις 20 Ιανουαρίου, τα Ηνωμένα Έθνη ανακοίνωσαν ότι οι διεθνείς αφίξεις τουριστών άγγιξαν τα 1,52 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σχεδόν 4% πάνω από το ιστορικό ρεκόρ του 2019, πριν από την πανδημία. Περισσότεροι μάλιστα, από τους μισούς κατευθύνθηκε στην Ευρώπη. Με τις πόλεις να λυγίζουν ήδη από την πίεση, αρκετές αναζητούν τρόπους να κάνουν τον τουρισμό πιο βιώσιμο. Το να πληρώνει ο τουρίστας 50% ακριβότερα για ένα croque monsieur ίσως δεν είναι απάτη, αλλά μέρος της λύσης.

Όταν ο υπερτουρισμός γίνεται καθημερινότητα

Ο υπερτουρισμός δεν είναι νέο φαινόμενο. Ωστόσο, μετά την πανδημία επιδεινώθηκε δραματικά, καθώς το λεγόμενο «revenge travel» και η επανεκκίνηση των αεροπορικών και της κρουαζιέρας εκτόξευσαν τις μετακινήσεις. Σε μια εποχή γενικευμένης αβεβαιότητας, η Ευρώπη, παραδοσιακά δημοφιλής, επλήγη περισσότερο. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, η ήπειρος θεωρείται από πολλούς «το τελευταίο ασφαλές καταφύγιο», με υψηλά επίπεδα ασφάλειας, σταθερό νομικό πλαίσιο και υποδομές. Ταυτόχρονα όμως, οι κορυφαίοι προορισμοί είναι θύματα της ίδιας τους της επιτυχίας. Εκατομμύρια επισκέπτες συρρέουν σε πόλεις που προβάλλονται αδιάκοπα από πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, social media και κουλτούρα των σύντομων αποδράσεων.

Μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι έχουν εμπειρία στη διαχείριση πλήθους. Όχι όμως και οι γειτονιές που μέχρι πρότινος εξυπηρετούσαν κυρίως ντόπιους. Εκεί, η τουριστική πίεση γίνεται πιο αισθητή, παραδοσιακά καταστήματα τροφίμων εξαφανίζονται, αντικαθίστανται από σουβενίρ ή επιχειρήσεις χωρίς σαφή ταυτότητα, ενώ εστιατόρια «εκτοξεύονται» μέσα σε μια νύχτα λόγω TikTok, αποκλείοντας την τοπική πελατεία. Το πρόβλημα, όπως λένε άνθρωποι του χώρου, δεν είναι απλώς ο αριθμός των επισκεπτών, αλλά το βάθος της εμπειρίας. Όταν ο τουρίστας έρχεται μόνο για μια φωτογραφία, η σχέση με την πόλη γίνεται επιφανειακή.

Τι είναι πραγματικά ο υπερτουρισμός

Συνήθως τον φανταζόμαστε ως ασφυκτικό συνωστισμό σε ιστορικά κέντρα ή μπροστά σε εμβληματικά έργα τέχνης. Στην ουσία όμως είναι ένα συναίσθημα. Η αίσθηση των τοπικών κοινωνιών ότι ο μαζικός τουρισμός τις υποβαθμίζει αντί να τις ωφελεί. Η υπομονή των κατοίκων εξαντλείται. Το καλοκαίρι που πέρασε, σχεδόν σε κάθε μεγάλη ευρωπαϊκή πόλη σημειώθηκαν διαμαρτυρίες, με χαρακτηριστικές εικόνες τουρίστες να βρέχονται από… νεροπίστολα. Οι λύσεις, ωστόσο, είναι σύνθετες και συχνά δεν αποδίδουν άμεσα.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η αύξηση τιμών ή οι περιορισμοί πρόσβασης μπορούν να μειώσουν τη ζήτηση, αλλά δεν εγγυώνται καλύτερη εμπειρία. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, η αίσθηση «σπανιότητας» ενισχύει ακόμα περισσότερο το ενδιαφέρον.

Ποιος πληρώνει τελικά;

Η αύξηση του κόστους των αεροπορικών θα μπορούσε θεωρητικά να περιορίσει τις ροές, όμως πλήττει κυρίως όσους ταξιδεύουν σπάνια, όχι τους συχνούς ταξιδιώτες υψηλού εισοδήματος. Ενδεικτικά, ένα πολύ μικρό ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού πραγματοποιεί το μεγαλύτερο μέρος των διεθνών πτήσεων.
Γι’ αυτό, αρκετοί ειδικοί θεωρούν πιο δίκαιες λύσεις εκείνες που ευνοούν τους μόνιμους κατοίκους, εκπτώσεις, προτεραιότητα πρόσβασης ή δωρεάν είσοδος σε πολιτιστικούς χώρους. Σε πολλές πόλεις, τέτοιες πρακτικές ενισχύουν την αποδοχή του τουρισμού και περιορίζουν την κοινωνική ένταση. Σε άλλες περιπτώσεις, επιβάλλονται φυσικοί περιορισμοί, όπως ανώτατα όρια επισκεπτών, περιορισμοί στα κρουαζιερόπλοια ή συστήματα παρακολούθησης πυκνότητας σε πραγματικό χρόνο. Όμως οι πόλεις χωρίς «σύνορα» δυσκολεύονται περισσότερο να ελέγξουν τις ροές.

Η στρατηγική της διασποράς

Η λέξη-κλειδί στη συζήτηση για τον υπερτουρισμό είναι η «διασπορά». Όχι λιγότερος τουρισμός, αλλά λιγότερος συγκεντρωμένος κόσμος σε ένα μέρος. Η τεχνολογία, που συνέβαλε στο πρόβλημα, μπορεί να γίνει και μέρος της λύσης, εφαρμογές, τεχνητή νοημοσύνη και έξυπνη πληροφόρηση μπορούν να κατευθύνουν επισκέπτες σε λιγότερο κορεσμένα σημεία ή σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Ωστόσο, η αλλαγή συμπεριφοράς των ταξιδιωτών παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Στις διακοπές, η λογική συχνά υποχωρεί μπροστά στην επιθυμία και τη μαζική τάση.

Ο υπερτουρισμός γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνος όταν τα οικονομικά οφέλη δεν μένουν στις τοπικές κοινωνίες. Σε αρκετές χώρες, οι αφίξεις αυξάνονται, αλλά οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται και το κόστος στέγασης εκτοξεύεται. Αυτό τροφοδοτεί την κοινωνική δυσαρέσκεια πολύ περισσότερο από τα ίδια τα πλήθη.
Η συζήτηση για πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης, μεγάλες ταξιδιωτικές εταιρείες και τη διαρροή εσόδων εκτός τοπικής οικονομίας είναι πλέον κεντρική. Όπως τονίζουν αναλυτές, το ερώτημα δεν είναι αν χρειαζόμαστε τον τουρισμό, αλλά για ποιον δουλεύει τελικά.

Μπορεί να αλλάξει το μοντέλο;

Αρκετές πόλεις βρίσκονται σε αδιέξοδο. Η μείωση του υπερτουρισμού είναι δύσκολη όταν παγιωθεί. Ίσως οι λύσεις να είναι πιο ριζικές, λιγότερες πτήσεις, ακριβότερα ταξίδια, πιο αργός και συνειδητός τουρισμός. Όπως σημειώνουν ειδικοί της βιώσιμης ανάπτυξης, ορισμένοι προορισμοί προσπαθούν να θέσουν όρια πριν γίνουν «θύματα» της επιτυχίας τους. Γιατί όταν ένας τόπος ανακαλυφθεί μαζικά, συχνά χάνει ακριβώς αυτό που τον έκανε ξεχωριστό.

Οι αρχές στην Καταλονία έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με ολοένα και εντονότερες διαμαρτυρίες από κατοίκους σχετικά με τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό τουριστών που, όπως λένε, ωθεί στα ύψη τις τιμές των κατοικιών και αυξάνουν τις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις διακοπών.

Το περιφερειακό κοινοβούλιο της Καταλονίας ενέκρινε έναν νόμο που προβλέπει τον διπλασιασμό του φόρου για τους επισκέπτες που ενοικιάζουν καταλύματα για διακοπές σε ένα μέγιστο ποσό 12,5 ευρώ τη βραδιά, από τα 6,25 ευρώ, ενόψει ενός σχεδίου που έχει ήδη ανακοινωθεί για την απαγόρευση όλων των βραχυχρόνιων ενοικιάσεων καταλυμάτων έως το 2028.

Οι πελάτες ξενοδοχείων θα πληρώνουν ένα μέγιστο ποσό μεταξύ 10-15 ευρώ τη βραδιά από τον Απρίλιο, από τα 5-7,5 ευρώ που ισχύουν σήμερα, ανάλογα με την κατηγορία του ξενοδοχείου.

Μια διαμονή δύο διανυκτερεύσεων για ένα ζευγάρι σε ένα από τα ξενοδοχεία τεσσάρων αστέρων, που αποτελούν σχεδόν το 50% όλων των ξενοδοχείων στη Βαρκελώνη, θα μπορούσε τώρα να κοστίζει επιπλέον 45,60 ευρώ,, καθώς η τοπική αρχή θα μπορούσε να χρεώσει έως και 11,4 ευρώ τη βραδιά ανά άτομο.

Οι επισκέπτες ξενοδοχείων πέντε αστέρων θα μπορούσαν να χρεωθούν έως και 15 ευρώ τη βραδιά και οι επιβάτες κρουαζιερόπλοιων θα συνεχίσουν να πληρώνουν περίπου 6 ευρώ.

Το 25% των εσόδων που θα συγκεντρωθούν θα βοηθήσουν στη διαχείριση της στεγαστικής κρίσης της πόλης, σύμφωνα με το κείμενο του νόμου.

Η Ιρένε Βεράτσο, μια 33χρονη νοσηλεύτρια από την Ιταλία, δήλωσε πως η Βαρκελώνη είναι ήδη πολύ ακριβή και αμφιβάλλει αν η ίδια θα επιστρέψει εκεί.

«Δεν πιστεύω πως αυτό το επιπλέον κόστος είναι δίκαιο. Ήδη βγάζουν χρήματα από τουρίστες που ξοδεύουν σε καταστήματα, επισκέψεις μνημείων κ.ά.», υποστήριξε.

Ο υψηλότερος φόρος είναι απίθανο να επιλύσει τη στεγαστική κρίση, όμως η αύξηση μοιάζει λογική, είπε από την πλευρά του ο 21χρονος φοιτητής Ιβάν Λιου και κάτοικος της πόλης.

Πριν από την αύξηση του φόρου, η Βαρκελώνη κατατασσόταν στην 11η θέση στον κατάλογο της πλατφόρμας διακοπών Holidu's 2025, πίσω από το Άμστερνταμ, όπου οι τουρίστες πληρώνουν τα περισσότερα στην Ευρώπη με 18,45 ευρώ την ημέρα.

Ιδιοκτήτες ξενοδοχείων εκφράζουν ανησυχία ότι η αύξηση του φόρου θα μπορούσε να απομακρύνει πάρα πολλούς από τους περίπου 15,8 εκατομμύρια τουρίστες που επισκέπτονται τη Βαρκελώνη κάθε χρόνο. Η πόλη βρίσκεται μεταξύ των κορυφαίων τεσσάρων παγκοσμίως για συνέδρια, σύμφωνα με την τοπική τουριστική ένωση, και οι συμμετέχοντες δεν θα εξαιρεθούν από τον φόρο.

Ο Μανέλ Kασάλς, γενικός διευθυντής της ένωσης ξενοδόχων της Βαρκελώνης, δήλωσε πως οι προτάσεις για σταδιακή αύξηση του φόρου προκειμένου να καταγραφούν οι επιπτώσεις του αγνοήθηκαν.

«Κάποια μέρα θα σκοτώσουν τη χήνα που κάνει τα χρυσά αυγά», υπογράμμισε.

Επιπτώσεις του υπερτουρισμού στην καθημερινότητα των πολιτών

Οι διαδηλώσεις, που οργανώθηκαν από τη συμμαχία SET – Sud d’Europa contra la Turistització, συνενώθηκαν με παρόμοιες κινήσεις στην Πορτογαλία και την Ιταλία, καταγγέλλοντας την αύξηση των τιμών κατοικίας και την εκδίωξη των ντόπιων από τις γειτονιές τους. Η Βαρκελώνη, που πέρυσι υποδέχθηκε 26 εκατομμύρια τουρίστες, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των αντιδράσεων, καθώς ο υπερτουρισμός έχει επηρεάσει άμεσα την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Διαδηλώσεις και κινητοποιήσεις σε άλλες πόλεις της Ευρώπης

Στην Ιταλία, οι διαδηλωτές εκφράζουν την αντίθεσή τους στην κατασκευή νέων ξενοδοχείων, προειδοποιώντας για την περαιτέρω πίεση στον τουριστικό τομέα. Στη Βενετία και άλλες πόλεις, οι ντόπιοι ανησυχούν για την αύξηση της τουριστικής κίνησης και τις επιπτώσεις στις τοπικές υποδομές και στην καθημερινότητά τους. Στη Λισαβόνα, πραγματοποιήθηκε επίσης μια διαδήλωση, ενώ στη Βαρκελώνη, η δημοτική αρχή ανακοίνωσε μέτρα για την αντιμετώπιση των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της πόλης για τους κατοίκους.

Ο αντίκτυπος του υπερτουρισμού στην ευρωπαϊκή οικονομία

Οι τουριστικές δαπάνες στην Ευρώπη αναμένονται να αυξηθούν κατά 11% το 2025, με την Ισπανία και τη Γαλλία να καταγράφουν ρεκόρ τουριστικών αφίξεων. Παρά τις οικονομικές ευκαιρίες, η υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό προκαλεί σοβαρές κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις για τις πόλεις που υποδέχονται εκατομμύρια επισκέπτες.

Το φετινό καλοκαίρι οι εντάσεις επανήλθαν, αλλά αυτή τη φορά συνοδεύονται από νέες ιδέες και προτάσεις για την αντιμετώπιση του υπερτουρισμού. Στην Ευρώπη παρατηρούνται καινοτόμες πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην εξισορρόπηση των αναγκών των τουριστών και των κατοίκων. Η αλλαγή στον τουριστικό τομέα προχωρά με αργούς ρυθμούς, καθώς απαιτεί τη συνεργασία πολλών φορέων και την εφαρμογή σχεδίων. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν αισθητά σημάδια προόδου.

Τρεις πρωτοπόροι προορισμοί

Η Ελβετία εφαρμόζει φέτος τη στρατηγική Swisstainable, βασισμένη στα υδροηλεκτρικά και το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο, για να κατανείμει ομοιόμορφα τον τουρισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η κλιματική αλλαγή και το λιώσιμο των παγετώνων απειλούν τη χειμερινή περίοδο, και η χώρα επενδύει στην ισορροπία περιβάλλοντος και τουρισμού.

Μέσω του ιστότοπου Swisstainable, παρέχονται εκπτώσεις: 33% στα ΜΜΜ αν κλείσεις σε ξενοδοχείο με πιστοποίηση βιωσιμότητας, ή 25% για οποιαδήποτε διαμονή Swisstainable. Εκστρατείες με επικεφαλής τον Ρότζερ Φέντερερ προωθούν τα ταξίδια εκτός αιχμής, επιδεικνύοντας τις δυνατότητες της χώρας πέρα από σκι και πεζοπορία.

Οι αναβατήρες σκι επεκτείνουν τη λειτουργία τους, ενώ περιοχές που δέχονται υπερβολικές πιέσεις, όπως το Lauterbrunnen και η λίμνη Brienz, επιβάλλουν τουριστικό τέλος 5 φράγκων για όποιον επισκέπτεται την προβλήτα που παρουσιάζεται στο κορεατικό δράμα, με τα χρήματα να δαπανώνται για την συντήρηση και τις υποδομές της περιοχής. Παράλληλα, δημιουργείται νέος χώρος στάθμευσης με απευθείας σύνδεση με τρένο, ώστε οι επισκέπτες να μην επιβαρύνουν την περιοχή οδικώς.

Η Ισπανία έρχεται συχνά στο επίκεντρο λόγω του υπερτουρισμού –καθώς παραμένει #1 προορισμός για τους Βρετανούς το 2024, με συσσώρευση επισκεπτών στις Κανάριους, Βαλεαρίδες, Βαλένθια, Καταλονία και Ανδαλουσία (85% τουριστική συγκέντρωση). Αντιδρά άμεσα καθώς απομακρύνονται σχεδόν 66.000 καταχωρίσεις Airbnb και περιορίζονται καμπάνιες influencers για μικρές παραλίες.

3. Βερολίνο: Κίνητρα στους βιώσιμους επισκέπτες

Εμπνευσμένο από την πρωτοβουλία CopenPay στην Κοπεγχάγη, το Βερολίνο ξεκινά το δικό του πρόγραμμα για ενθάρρυνση βιώσιμων τουριστών. Με ανταμοιβές όπως δωρεάν ξεναγήσεις, εκπτώσεις σε αξιοθέατα, ή πρόσβαση με πρόσκληση, εάν λάβουν μέρος σε δράσεις όπως δενδροφύτευση ή καθαρισμός, η τουριστική εμπειρία ενισχύεται με σεβασμό στο περιβάλλον.

Παρά τις ενθαρρυντικές προσπάθειες, δύο μεγάλοι παράγοντες παραμένουν ανεπηρέαστοι: οι αεροπορικές πτήσεις και οι κρουαζιέρες. Ακόμη και τα πιο λεπτομερή σχέδια σε τοπικό επίπεδο δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις από τις μαζικές διελεύσεις τουριστών μέσω αέρα και θάλασσας. Χωρίς περιορισμούς στον αριθμό εισερχόμενων επισκεπτών, τα πιο δημοφιλή σημεία της Ευρώπης αναμένεται να συνεχίσουν να δέχονται πιέσεις, και οι αντιδράσεις πιθανόν να εξακολουθήσουν.

Η Μάλτα και τα Κανάρια Νησιά στην κορυφή της πίεσης

Σύμφωνα με νέα μελέτη του BookRetreats.com, που ανέλυσε δεδομένα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Μάλτα καταγράφει την υψηλότερη πυκνότητα τουριστικών διανυκτερεύσεων στην Ευρώπη, με πάνω από 38.700 διανυκτερεύσεις ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Τα hotspots, όπως η Γαλάζια Λιμνοθάλασσα, δέχονται μέχρι και 12.000 επισκέπτες ημερησίως. Αν και έχουν θεσπιστεί ανώτατα όρια και απαιτείται πλέον κράτηση, οι αφίξεις αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω έως το 2034. Παρόμοιες πιέσεις δέχονται και τα Κανάρια Νησιά, με το Λανζαρότε, την Τενερίφη και την Γκραν Κανάρια να βλέπουν δεκάδες χιλιάδες διανυκτερεύσεις ανά km². Οι κάτοικοι αντιδρούν δυναμικά, ζητώντας περιορισμούς στον αριθμό επισκεπτών και μέτρα προστασίας της τοπικής κουλτούρας.

Η Ίμπιζα, η Φορμεντέρα και οι συνέπειες της τουριστικής υπερφόρτωσης

Τα πιο εμβληματικά νησιά των Βαλεαρίδων, η Ίμπιζα και η Φορμεντέρα, βιώνουν τον απόλυτο κορεσμό. Με 3,7 εκατομμύρια επισκέπτες πέρυσι και πάνω από 17.000 διανυκτερεύσεις ανά km², η πίεση στην καθημερινή ζωή των 170.000 μόνιμων κατοίκων είναι πλέον αφόρητη. Το κόστος στέγασης έχει εκτοξευτεί, ενώ οι μετακινήσεις και οι παραλίες έχουν μετατραπεί σε καθημερινό μαρτύριο. Η τοπική κυβέρνηση αντέδρασε με αυστηρότερη εποπτεία των βραχυχρόνιων μισθώσεων και περιορισμούς στα νέα τουριστικά καταλύματα.

Δεν είναι όλα τα νησιά της Ευρώπης θύματα του μαζικού τουρισμού. Το Σβάλμπαρντ στη Νορβηγία, με μόλις 2,4 διανυκτερεύσεις ανά km², προσελκύει ταξιδιώτες που αναζητούν ηρεμία, ακολουθώντας αυστηρή περιβαλλοντική πολιτική. Παρόμοια προσέγγιση έχει και η Χίος, που χάρη στην αυτάρκεια της οικονομίας της, στηριζόμενη κυρίως στη μαστίχα, έχει αποφύγει τη μαζική τουριστική ανάπτυξη. Αντί για resorts, διαθέτει πέτρινα αρχοντικά και παραδοσιακούς ξενώνες, προωθώντας την πολιτιστική αυθεντικότητα.

Στα Κανάρια Νησιά, το Ελ Ιέρο αποτελεί φωτεινό παράδειγμα ήπιας τουριστικής ανάπτυξης, με μόλις 610 διανυκτερεύσεις ανά km². Το νησί δίνει προτεραιότητα στην ενεργειακή αυτάρκεια και την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ φιλοξενεί λιγότερους από 11.000 κατοίκους και περιορισμένο αριθμό επισκεπτών. Η οικονομία του βασίζεται ακόμη στη γεωργία και ιδιαίτερα στην καλλιέργεια ανανάδων. Σταδιακά, προορισμοί όπως η Λα Πάλμα και η Λα Γκομέρα επιδιώκουν να ακολουθήσουν το παράδειγμα, αν και οι πιέσεις αυξάνονται.

«Ήταν η είδηση που όλοι περιμέναμε», δήλωσε η Λυδία Καρρά, πρόεδρος της Εταιρείας για το Περιβάλλον και την Πολιτιστική Κληρονομιά (Ellet). «Επιτέλους, λαμβάνονται μέτρα».

Η Πλάκα, γνωστή ως «γειτονιά των θεών», βρίσκεται αντιμέτωπη με μια υπαρξιακή απειλή. Η αύξηση του τουρισμού και η εκμετάλλευση ακινήτων από επενδυτικά κεφάλαια και εργολάβους έχουν εκτοπίσει τους μόνιμους κατοίκους, μετατρέποντας ολόκληρα κτήρια σε καταλύματα τύπου Airbnb.

Η Ελλάδα αναμένει 35 εκατομμύρια τουρίστες το 2025, με 10 εκατομμύρια εξ αυτών να επισκέπτονται την Αθήνα, αριθμός που ισοδυναμεί σχεδόν με τον πληθυσμό της χώρας.

Μελέτη του Πανεπιστημίου Πειραιά που ανατέθηκε από τον Δήμο Αθηναίων τονίζει ότι αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, η πόλη κινδυνεύει να γίνει θύμα της ίδιας της επιτυχίας της, όπως έχει συμβεί με πόλεις όπως η Βαρκελώνη.

Δήμος Αθηναίων: «Δεν θα γίνουμε η επόμενη Βαρκελώνη»

Ο Δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, ξεκαθάρισε ότι η ομάδα εργασίας για την Πλάκα θα λειτουργήσει άμεσα και αυστηρά, με τη στήριξη της Δημοτικής Αστυνομίας.

«Δεν υπάρχει ούτε μια μέρα για χάσιμο. Πρέπει να δράσουμε τώρα, αν δεν θέλουμε να γίνουμε η επόμενη Βαρκελώνη», τόνισε ο Δούκας.

Οι κάτοικοι θα μπορούν να καταγγέλλουν ανώνυμα παραβάσεις, ενώ οι αρμόδιες αρχές θα επεμβαίνουν άμεσα για να βάζουν τέλος στις αυθαιρεσίες, ειδικά σε ό,τι αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Η πληθυσμιακή αποψίλωση της Πλάκας αποτελεί πλέον σοβαρό πρόβλημα.

«Όταν οι κάτοικοι φεύγουν, οι γειτονιές πεθαίνουν», προειδοποιεί ο αρχιτέκτονας Γιώργος Ζαφειρίου, επικεφαλής του συλλόγου κατοίκων της Πλάκας.

Η κατάσταση είναι «απελπιστική», καθώς οι εναπομείναντες κάτοικοι αναγκάζονται να συνυπάρχουν με καφετέριες, μπαρ και εστιατόρια που επεκτείνονται ανεξέλεγκτα, ενώ το καλοκαίρι η κατάσταση επιδεινώνεται λόγω τουρισμού.

Συμβούλιο της Επικρατείας: Καθοριστική απόφαση για τα Airbnb στην Πλάκα

Μια επερχόμενη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας θα κρίνει το μέλλον της Πλάκας.

«Αν το ΣτΕ αποφανθεί υπέρ μας, θα δημιουργηθεί νομικό προηγούμενο», σημειώνει ο Δημήτρης Μελισσάς, καθηγητής Νομικής που εκπροσωπεί την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος & Πολιτισμού.

Ο Δήμος κλιμακώνει την πίεση στους επενδυτές ακινήτων

Η κυβέρνηση έθεσε πρόσφατα περιορισμούς στις νέες καταχωρίσεις βραχυχρόνιων μισθώσεων στο κέντρο της Αθήνας, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει την ακρίβεια των ενοικίων και την έξοδο των κατοίκων.

Ο Χάρης Δούκας προειδοποιεί τους επενδυτές να μην υποτιμήσουν τους πολεοδομικούς περιορισμούς της Πλάκας:

«Οι ξένοι επενδυτές βλέπουν την Αθήνα ως ένα νέο Ελ Ντοράντο. Αυτοί αποκομίζουν τα κέρδη, όχι οι Έλληνες», σημειώνει.

Επιπλέον, κατηγορεί εργολάβους και funds ότι εκμεταλλεύονται νομικά κενά για να συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους:

«Προσπάθησαν να παρακάμψουν την απαγόρευση των ξενοδοχείων μέσω Airbnb. Τώρα διαφημίζουν ακίνητα ως “διαμερίσματα με υπηρεσίες” για να παρακάμψουν την απαγόρευση των βραχυχρόνιων μισθώσεων», τονίζει ο κ. Δούκας.

Όπως αναφέρει ο δήμαρχος Αθηναίων, « Η Πλάκα είναι η σύνδεσή μας με την αρχαιότητα. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της δύναμης της Αθήνας. Δεν θα επιτρέψουμε να γίνει κάποιο τουριστικό λούνα παρκ, ένα ατελείωτο εμπορικό κέντρο, απογυμνωμένο από τους κατοίκους και κατεστραμμένο».

Και καταλήγει με ένα σαφές μήνυμα προς όσους σχεδιάζουν να επενδύσουν στις βραχυχρόνιες μισθώσεις στην περιοχή:

«Αν σκέφτεστε να επενδύσετε σε Airbnb στην Πλάκα, ξεχάστε το».

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά από τις 22 έως τις 24 Ιουλίου 2024, σε δείγμα 1.002 ανδρών και γυναικών ηλικίας 17 ετών και άνω με πανελλαδική κάλυψη. Όπως προκύπτει από τα ευρήματα, η πλειονότητα των πολιτών νιώθει φόβο για το φαινόμενο του υπερτουρισμού στο μέλλον (45,6%). Άμεσα μέτρα εκτιμά ότι χρειάζονται το 30,5%.

Πώς καταγράφεται η ανησυχία

• Το 30,5% πιστεύει ότι η Ελλάδα πάσχει από υπερτουρισμό και χρειάζονται άμεσα μέτρα περιορισμού.

• Το 45,6% θεωρεί ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει ακόμη πρόβλημα υπερτουρισμού, αλλά απαιτείται προσοχή στο μέλλον.

• Το 19,6% δεν ανησυχεί για τον υπερτουρισμό και πιστεύει ότι όσο περισσότεροι τουρίστες επισκέπτονται τη χώρα, τόσο το καλύτερο.

Η επίδραση του τουρισμού

Για τους ερωτηθέντες που είναι κάτοικοι τουριστικών περιοχών, τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά. Εξ’ αυτών, το 67,2% θεωρεί θετική ή μάλλον θετική την επίδραση του τουρισμού στην περιοχή τους, ενώ το 30,8% την χαρακτηρίζει ως αρνητική ή μάλλον αρνητική.

Η έρευνα του Ινστιτούτου Eteron εξετάζει και τις επιδράσεις που έχει η έκρηξη του τουρισμού σε τομείς όπως οι θέσεις εργασίας, η οικονομία, τα πολιτιστικά δρώμενα, τα ενοίκια, η ακρίβεια, ο τρόπος ζωής, η φυσιογνωμία της χώρας, η περιβαλλοντική ρύπανση και η ασφάλεια των κατοίκων.

• Θετικές επιδράσεις καταγράφονται στην οικονομία (μέσος όρος 5,61), τις θέσεις εργασίας (μέσος όρος 5,30) και τα πολιτιστικά δρώμενα (μέσος όρος 4,86).

• Αρνητικές επιδράσεις καταγράφονται στην περιβαλλοντική ρύπανση (μέσος όρος 2,97), την ακρίβεια (μέσος όρος 2,89) και τα ενοίκια (μέσος όρος 2,34).

Το λεωφορείο Νο. 116 πηγαίνει στο πάρκο Güell του Antoni Gaudí, έναν από τους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της πόλης. Ωστόσο, ο συνωστισμός στη γειτονιά και τα λεωφορεία ώθησε το δημοτικό συμβούλιο να αφαιρέσει τη διαδρομή του λεωφορείου από τους χάρτες της Google και της Apple. Έτσι, η πρόσβαση στο Park Güell είναι πλέον πιο δύσκολη για τους τουρίστες – κάτι που δεν ενοχλεί καθόλου τους ντόπιους.

Οι κάτοικοι του La Salut δηλώνουν ενθουσιασμένοι με την ανορθόδοξη προσέγγιση για την αποτροπή του πλήθους των τουριστών. Ειδικά οι ηλικιωμένοι που επλήγησαν σημαντικά με τον αδιάκοπο συνωστισμό στα μέσα μαζικής μεταφοράς. Η υπηρεσία λειτουργεί με ένα συμπαγές μίνι λεωφορείο 20 θέσεων το οποίο είναι αρκετά μικρό για να στριμώχνεται στα στενά δρομάκια της περιοχής, αλλά γεμίζει γρήγορα. «Παλιότερα, το λεωφορείο ήταν τόσο γεμάτο, ακόμη και άνθρωποι με μπαστούνια δεν μπορούσαν να ανέβουν», είπε η Λουζ Λόπεζ, 75 ετών, στην ισπανική ειδησεογραφική ιστοσελίδα elDiario.es.

Και αυτό δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Όπως θυμίζει το Bloomberg, η Νέα Υόρκη έχει θέσει αυστηρούς περιορισμούς στην Airbnb σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει την προσφορά διαμερισμάτων για τους κατοίκους της πόλης και όχι για τους τουρίστες. Το Άμστερνταμ λέει στους Βρετανούς «τουρίστες για πάρτι» να μην επισκέπτονται την πόλη, επειδή φοβούνται ότι επιδίδονται σε πολύ ποτό, ναρκωτικά και σεξ. Η Ιαπωνία αυξάνει την τιμή των τρένων bullet για τους τουρίστες κατά 70%. Η Βενετία χρεώνει στους ημερήσιους ταξιδιώτες πέντε ευρώ την επίσκεψη.

Και μετά υπάρχει η ανεπίσημη αποθάρρυνση: Οι ιθαγενείς του Μεντεγίν της Κολομβίας, πήγαν πρόσφατα σε μπαρ με πολύ τουρισμό και διαδήλωσαν ενάντια στους θαμώνες. Στην Ισπανία, διαδηλωτές κατά των τουριστών στοχεύουν παραλίες και εστιατόρια.