Υπερωρίες στην τουριστική σεζόν: Η εφαρμογή του νόμου και η απόκλιση πραγματικού και δηλωμένου ωραρίου

Παρά την πίεση της τουριστικής αιχμής, το θεσμικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο για τους εργοδότες, οι οποίοι υποχρεούνται να καταγράφουν κάθε επιπλέον ώρα εργασίας ως υπερωρία και να καταβάλλουν τις αντίστοιχες νόμιμες αποδοχές. Ο χρόνος αυτός θεωρείται κανονικός χρόνος εργασίας όταν παρέχεται για τις ανάγκες της επιχείρησης και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως άτυπη ή εθελοντική απασχόληση.

Οι αυξημένες αφίξεις επισκεπτών, η υψηλή πληρότητα των καταλυμάτων και η εντατική λειτουργία των επιχειρήσεων εστίασης οδηγούν συχνά σε επέκταση του ωραρίου εργασίας. Ωστόσο, κάθε επιπλέον απασχόληση πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει η εργατική νομοθεσία, τόσο ως προς τη δήλωσή της όσο και ως προς την αμοιβή της.

Τι προβλέπει ο νόμος

Η υπερεργασία και οι υπερωρίες συνοδεύονται από συγκεκριμένες προσαυξήσεις στις αποδοχές. Στο πενθήμερο, η εργασία από την 41η έως και την 45η ώρα εβδομαδιαίως θεωρείται, κατά κανόνα, υπερεργασία και αμείβεται με προσαύξηση 20%, ενώ στο εξαήμερο το αντίστοιχο όριο φθάνει έως τις 48 ώρες. Η απασχόληση πέραν αυτών των ορίων χαρακτηρίζεται υπερωριακή και, όταν τηρούνται οι νόμιμες διαδικασίες, αμείβεται με προσαύξηση 40%.

Παρά τις αυξημένες ανάγκες της τουριστικής περιόδου, οι εργαζόμενοι σε ξενοδοχεία, τουριστικά καταλύματα, επιχειρήσεις εστίασης, μπαρ, υπηρεσίες catering και τουριστικά γραφεία καλύπτονται από το ίδιο εργασιακό πλαίσιο που εφαρμόζεται στο σύνολο της αγοράς εργασίας. Η εποχική ή ορισμένου χρόνου σύμβαση δεν αναιρεί τις υποχρεώσεις των εργοδοτών ως προς τη δήλωση του χρόνου απασχόλησης, την καταβολή των νόμιμων αποδοχών και των προβλεπόμενων προσαυξήσεων για κάθε επιπλέον ώρα εργασίας.

Ο έλεγχος του πραγματικού χρόνου εργασίας μέσω της Ψηφιακής Κάρτας

Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός καταγραφής της πραγματικής απασχόλησης στις επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί στο σύστημα. Η ώρα προσέλευσης και αποχώρησης πρέπει να ανταποκρίνεται στον πραγματικό χρόνο εργασίας, χωρίς να υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ της καταγραφής και της πραγματικής παραμονής του εργαζομένου στον χώρο εργασίας.

Οι εργαζόμενοι καλούνται να ελέγχουν ότι οι ώρες που καταγράφονται στην Ψηφιακή Κάρτα, στο πρόγραμμα εργασίας και στη μισθοδοσία συμπίπτουν με τον πραγματικό χρόνο απασχόλησης. Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις οφείλουν να δηλώνουν εγκαίρως τις αλλαγές στο ωράριο και να καταβάλλουν όλες τις νόμιμες προσαυξήσεις για υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινή εργασία, καθώς και για απασχόληση τις Κυριακές και τις αργίες.

Τα δικαιώματα δεν αναστέλλονται

Η αυξημένη ένταση της τουριστικής περιόδου δεν μεταβάλλει τις διατάξεις για τον χρόνο ανάπαυσης. Οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να δικαιούνται τις προβλεπόμενες ώρες ημερήσιας και εβδομαδιαίας ανάπαυσης, ενώ η συνεχόμενη εργασία χωρίς τα νόμιμα διαλείμματα ή ρεπό δεν προβλέπεται από το ισχύον εργασιακό πλαίσιο.

Το 35,5% εργάζεται πέρα από το προβλεπόμενο ωράριο

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η εργασία πέραν του συμβατικού ωραρίου αποτελεί συνηθισμένη εμπειρία για μεγάλο μέρος των εργαζομένων. Η υπερεργασία δεν αφορά μόνο την αύξηση του χρόνου απασχόλησης, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή αναγνωρίζεται ή αποζημιώνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 35,5% των εργαζομένων δηλώνει ότι εργάζεται περισσότερες ώρες από όσες προβλέπει το ωράριό του.

Μεταξύ όσων εργάζονται πέρα από το κανονικό τους ωράριο, το 54,7% αναφέρει ότι λαμβάνει οικονομική αποζημίωση για την πρόσθετη εργασία. Ωστόσο, το 34,5% δηλώνει ότι δεν αμείβεται καθόλου, ενώ ένα ακόμη 8,9% αποζημιώνεται με άδεια ή ρεπό αντί χρημάτων. Συνολικά, το 43,4% όσων πραγματοποιουν υπερωρίες δεν λαμβάνει άμεση χρηματική ανταμοιβή.

Η συχνότητα υπέρβασης του ωραρίου αυξάνεται όσο μεγαλώνει το μέγεθος της επιχείρησης. Στις πολύ μικρές επιχειρήσεις με έως 9 εργαζομένους, το 32% δηλώνει ότι εργάζεται επιπλέον ώρες τουλάχιστον περιστασιακά, ενώ στις επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζομένους το ποσοστό φτάνει στο 45,4%. Παρ’ όλα αυτά, η πιο έντονη υπερωριακή απασχόληση, δηλαδή άνω των έξι επιπλέον ωρών την εβδομάδα, εντοπίζεται κυρίως στις επιχειρήσεις με 50 έως 249 εργαζομένους (35,6%) και σε εκείνες με 10 έως 49 εργαζομένους (35,5%). Τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι η υπερεργασία αποτελεί διαχρονικό χαρακτηριστικό επιχειρήσεων κάθε μεγέθους.

Διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών

Η έρευνα αναδεικνύει σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα όσον αφορά την αποζημίωση των υπερωριών. Οι άνδρες που εργάζονται επιπλέον ώρες δηλώνουν σε μεγαλύτερο ποσοστό ότι πληρώνονται για αυτές (58,8%), σε σύγκριση με τις γυναίκες (48,9%). Αντίθετα, οι γυναίκες αναφέρουν συχνότερα ότι οι υπερωρίες τους παραμένουν απλήρωτες, σε ποσοστό 41,1%, έναντι 29,9% των ανδρών. Το εύρημα υποδηλώνει μια σαφή έμφυλη ανισότητα ως προς την οικονομική αναγνώριση της πρόσθετης εργασίας.

Παράλληλα, η έλλειψη άμεσης οικονομικής αποζημίωσης για τις υπερωρίες εμφανίζεται σε όλα τα μεγέθη επιχειρήσεων. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφεται στις επιχειρήσεις με 10 έως 49 εργαζομένους (46,5%), ενώ ακολουθούν οι πολύ μεγάλες επιχειρήσεις με πάνω από 250 εργαζομένους (45,3%) και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις έως 9 ατόμων (44,5%).

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι όσο συχνότερα εργάζεται κάποιος πέρα από το ωράριό του, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να μην αποζημιώνεται για αυτή την εργασία. Σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι που δηλώνουν ότι υπερβαίνουν πολύ συχνά το ωράριό τους (45,6%) αναφέρουν ότι οι επιπλέον ώρες τους δεν πληρώνονται. Το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 38% για όσους υπερεργάζονται συχνά, στο 33,5% για όσους το κάνουν περιστασιακά και στο 31,8% για όσους εργάζονται επιπλέον ώρες σπάνια.

Οι επιπτώσεις στην υγεία

Η έρευνα καταγράφει επίσης την άμεση σχέση ανάμεσα στις συνθήκες εργασίας και την υγεία των εργαζομένων. Η ποιότητα της εργασίας δεν αποτιμάται μόνο μέσα από τον μισθό ή το ωράριο, αλλά και από τις συνέπειες που έχει στην καθημερινότητα και την ευεξία των εργαζομένων.

Η εργασιακή επιβάρυνση εμφανίζεται ως ένα εκτεταμένο φαινόμενο. Ο συχνότερος παράγοντας πίεσης είναι τα αυστηρά χρονικά περιθώρια και ο αυξημένος φόρτος εργασίας, που αναφέρεται από το 60,1% των ερωτηθέντων. Ακολουθεί η πολύωρη παραμονή σε όρθια ή καθιστή στάση με 58,8%, οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις με 31,3% και άλλες πηγές εργασιακού στρες με 22,2%.

Στους εργαζομένους που πραγματοποιούν πάνω από 11 επιπλέον ώρες εργασίας την εβδομάδα, τα ποσοστά είναι ακόμη υψηλότερα. Το 86,2% αναφέρει έντονη πίεση χρόνου ή αυξημένο φόρτο εργασίας, το 80,8% πολύωρη παραμονή σε στατική στάση, το 56,3% εργασία κατά τον ελεύθερο χρόνο του και το 49,8% επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η υπερεργασία δεν επιβαρύνει μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά την εργασιακή εμπειρία.

Μεγαλύτερη επιβάρυνση για όσους δεν πληρώνονται υπερωρίες

Η απλήρωτη υπερωριακή εργασία συνδέεται με αυξημένες ψυχοκοινωνικές πιέσεις. Όσοι δεν αμείβονται για τις επιπλέον ώρες τους δηλώνουν σε μεγαλύτερα ποσοστά ότι εργάζονται στον ελεύθερο χρόνο τους (38,4% έναντι 18%), αντιμετωπίζουν πρόσθετες αιτίες εργασιακού άγχους (34,3% έναντι 22,1%), έχουν περιορισμένη επικοινωνία ή συνεργασία στον χώρο εργασίας (25% έναντι 15,5%) και βιώνουν περιστατικά σωματικής ή λεκτικής βίας (17,6% έναντι 9,4%). Η μη αμειβόμενη υπερεργασία, επομένως, συνδέεται με συνολικά δυσμενέστερες εργασιακές συνθήκες.

Το άγχος αποτελεί το συχνότερο πρόβλημα υγείας που αποδίδουν οι εργαζόμενοι στην εργασία τους. Το 42,1% δηλώνει ότι παρουσίασε ή είδε να επιδεινώνεται το άγχος του κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Ακολουθούν οι πόνοι σε οστά, αρθρώσεις και μύες (29,4%), οι πονοκέφαλοι ή η κόπωση των ματιών (28,9%) και η γενικευμένη κόπωση (27,3%).

Μεγάλες επιχειρήσεις και αυξημένα προβλήματα υγείας

Οι εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζομένους εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την εργασία. Το άγχος αγγίζει το 46,5%, οι μυοσκελετικοί πόνοι το 35,9%, οι πονοκέφαλοι και η κόπωση των ματιών το 39,1%, ενώ η συνολική κόπωση φτάνει στο 33%. Αντίθετα, χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Επιπλέον, όσοι σκέφτονται συχνά να αλλάξουν εργασία εμφανίζουν σαφώς μεγαλύτερη επιβάρυνση της υγείας τους. Το 63,3% αυτών αναφέρει άγχος, έναντι 36,2% όσων δεν εξετάζουν ποτέ το ενδεχόμενο αλλαγής εργασίας. Αντίστοιχα, οι πόνοι σε οστά και αρθρώσεις αγγίζουν το 45% έναντι 27%, οι πονοκέφαλοι το 42,8% έναντι 23% και η συνολική κόπωση το 37,4% έναντι 21,6%.

Παρόμοια εικόνα παρουσιάζουν και οι εργαζόμενοι με αυξημένο αριθμό υπερωριών. Όσοι εργάζονται περισσότερες από 11 επιπλέον ώρες εβδομαδιαίως εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά προβλημάτων υγείας. Οι μυοσκελετικοί πόνοι φτάνουν το 48,8%, έναντι 30,7% σε όσους εργάζονται 1 έως 5 επιπλέον ώρες, το άγχος το 57% έναντι 47,7% και η συνολική κόπωση το 45,3% έναντι 29,4%.

Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι όσο αυξάνεται η υπερωριακή απασχόληση, τόσο επιβαρύνεται η υγεία των εργαζομένων, ιδιαίτερα όταν οι πρόσθετες ώρες παραμένουν απλήρωτες. Στους εργαζόμενους που δεν αμείβονται για τις υπερωρίες τους, το ποσοστό όσων δηλώνουν άγχος ανέρχεται στο 57,1%, έναντι 45,6% όσων αμείβονται. Αντίστοιχα, οι πονοκέφαλοι ή η κόπωση των ματιών καταγράφονται στο 44% έναντι 28%, ενώ η συνολική κόπωση φτάνει στο 40,1% έναντι 27,6%. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν το σημαντικό ανθρώπινο κόστος της υπερεργασίας και των απλήρωτων υπερωριών.

Όπως επισημαίνει η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως, η άνοδος αυτή συνδέεται τόσο με τη σταδιακή επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας σε περισσότερους επαγγελματικούς κλάδους όσο και με το νέο πλαίσιο υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών για υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινή απασχόληση και εργασία σε αργίες.

«Η αύξηση αυτή οφείλεται στην επιτυχημένη εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, η οποία διαρκώς επεκτείνεται σε νέους επαγγελματικούς κλάδους, προστατεύοντας ολοένα περισσότερους εργαζόμενους», σημειώνει η υπουργός.

Πώς λειτουργεί το νέο καθεστώς εισφορών

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, οι ασφαλιστικές εισφορές για υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινή εργασία και εργασία σε αργίες υπολογίζονται επί του ωρομισθίου της κανονικής οκτάωρης εργασίας, χωρίς να συνυπολογίζεται η προσαύξηση που αντιστοιχεί στις συγκεκριμένες μορφές απασχόλησης.

Σύμφωνα με την κ. Κεραμέως, η ρύθμιση δημιουργεί ευνοϊκότερο περιβάλλον για τη δήλωση της πρόσθετης εργασίας, ενισχύει την ακριβέστερη καταγραφή των πραγματικών ωρών απασχόλησης και συμβάλλει στην αντιμετώπιση της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας, καθώς και του αθέμιτου ανταγωνισμού.

Παράλληλα, η προσαύξηση στις αμοιβές των εργαζομένων εξακολουθεί να καταβάλλεται στο σύνολό της.

Αύξηση 126,9 εκατ. ευρώ στις αποδοχές από υπερωρίες

Τα στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» για την περίοδο Μαρτίου – Δεκεμβρίου 2025 δείχνουν σημαντική ενίσχυση της δηλωμένης υπερωριακής απασχόλησης.

Οι αποδοχές από υπερωρίες και υπερεργασία αυξήθηκαν από 328,8 εκατ. ευρώ το 2024 σε 455,7 εκατ. ευρώ το 2025, καταγράφοντας άνοδο κατά 126,9 εκατ. ευρώ ή 39%.

Την ίδια περίοδο, οι ασφαλιστικές εισφορές επί των συγκεκριμένων αποδοχών αυξήθηκαν από 116,7 εκατ. ευρώ σε 150,9 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 34,2 εκατ. ευρώ ή 29%.

Σύμφωνα με το υπουργείο, τα στοιχεία αποτυπώνουν σημαντική ενίσχυση της δηλωμένης υπερωριακής και υπερεργασιακής απασχόλησης, ενώ παράλληλα η ασφαλιστική επιβάρυνση ως ποσοστό των αποδοχών ήταν χαμηλότερη σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.

Άνοδος και στη νυχτερινή εργασία

Θετική εικόνα καταγράφεται και στις αποδοχές που σχετίζονται με τη νυχτερινή εργασία και την απασχόληση κατά τις αργίες.

Οι σχετικές αποδοχές αυξήθηκαν από 277,3 εκατ. ευρώ το 2024 σε 320,5 εκατ. ευρώ το 2025, παρουσιάζοντας άνοδο κατά 43,2 εκατ. ευρώ ή 16%.

Αντίστοιχα, οι ασφαλιστικές εισφορές αυξήθηκαν από 76,4 εκατ. ευρώ σε 108,5 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας άνοδο 32,1 εκατ. ευρώ ή 42%.

Αρμόδια στελέχη του υπουργείου υπογραμμίζουν ότι, παρά τη μεταβολή στον τρόπο υπολογισμού των εισφορών, η αύξηση των δηλωμένων αποδοχών οδήγησε και σε αύξηση των συνολικών εισφορών σε απόλυτα μεγέθη.

Μόνιμη τάση η ενίσχυση της δηλωμένης εργασίας

Συνολικά, τα στοιχεία για το δεκάμηνο Μαρτίου – Δεκεμβρίου 2025 καταγράφουν σημαντική αύξηση στις δηλωμένες υπερωρίες, στην υπερεργασία, στη νυχτερινή εργασία και στην εργασία κατά τις αργίες.

Παράλληλα, οι ασφαλιστικές εισφορές αυξήθηκαν, διευρύνοντας την ασφαλιστέα βάση και ενισχύοντας την καταγεγραμμένη απασχόληση.

Το υπουργείο επισημαίνει ότι η τάση δεν εμφανίζει συγκυριακά χαρακτηριστικά, καθώς διατηρείται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με ιδιαίτερα ισχυρές επιδόσεις κατά τους ανοιξιάτικους και θερινούς μήνες.

Νέα επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας

Η θετική πορεία των αποτελεσμάτων ανοίγει τον δρόμο για νέα διεύρυνση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, η οποία εισέρχεται σε νέα φάση εφαρμογής.

Η επέκταση θα πραγματοποιηθεί μέσω δύο νέων πιλοτικών φάσεων και αναμένεται να καλύψει περίπου 476.000 επιπλέον εργαζόμενους.

Με την ολοκλήρωση των νέων φάσεων, ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων που θα καλύπτονται από το σύστημα εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 2,5 εκατομμύρια.

Ποιοι κλάδοι εντάσσονται

Η πρώτη πιλοτική φάση ξεκίνησε στις 2 Ιουνίου και θα διαρκέσει έως τις 11 Οκτωβρίου 2026.

Σε αυτήν εντάσσονται δραστηριότητες του τομέα της υγείας, όπως νοσοκομεία, διαγνωστικά και θεραπευτικά κέντρα – με εξαίρεση τους ιατρούς – καθώς και κλάδοι υποστήριξης της απασχόλησης και των τηλεπικοινωνιών.

Παράλληλα, εντάσσονται υπηρεσίες όπως κομμωτήρια, κέντρα αισθητικής, καθαριστήρια και επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών καθαρισμού κτηρίων και εξωτερικών χώρων.

Η δεύτερη πιλοτική φάση θα εφαρμοστεί από τις 29 Ιουνίου έως τις 15 Νοεμβρίου 2026 και περιλαμβάνει συμβουλευτικές υπηρεσίες, διαφημιστικές δραστηριότητες, υπηρεσίες γραφείου και τον κλάδο των επισκευών.

Επιπλέον, στο νέο κύμα ένταξης περιλαμβάνονται οι δραστηριότητες αποθήκευσης και logistics, η διαχείριση νερού και λυμάτων, καθώς και ο κλάδος των τυχερών παιγνίων.

Υπερωρίες αυξημένες έως και 1.200%

Κατά τη διάρκεια της πιλοτικής εφαρμογής προβλέπεται εκτεταμένη διαβούλευση με τους επαγγελματικούς κλάδους, ώστε να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε δραστηριότητας και να βελτιωθεί η λειτουργικότητα του συστήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των κλάδων που έχουν ήδη ενταχθεί στο μέτρο, η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας έχει οδηγήσει σε εντυπωσιακή αύξηση των δηλωμένων υπερωριών, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνά το 1.200%.

Συνολικά, το 2025 δηλώθηκαν περίπου 2,7 εκατομμύρια περισσότερες υπερωρίες σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, επιβεβαιώνοντας τη συμβολή του μέτρου στην καταγραφή του πραγματικού χρόνου εργασίας και στην ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά εργασίας.

Αναλυτικά, το δεύτερο τρίμηνο του 2025, το 10,8% των ατόμων ηλικίας 20-64 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζονταν πάνω από 45 ώρες την εβδομάδα στην κύρια και τη δευτερεύουσα απασχόλησή τους συνολικά.

Τα στοιχεία δείχνουν, όμως, αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τις υπερωρίες.

Το υψηλότερο ποσοστό υπερωριακής απασχόλησης παρατηρήθηκε στην Ελλάδα (20,9%), ακολουθούμενη από την Κύπρο (16,6%) και τη Μάλτα (14,6%).

Αντίθετα, το χαμηλότερο ποσοστό παρατηρήθηκε στη Βουλγαρία (2,5 %), τη Λετονία (4,1%) και τη Ρουμανία (5,9%).

Ο χρόνος εργασίας μεταξύ 20 και 44 ωρών την εβδομάδα ήταν ο πιο δημοφιλής στην ΕΕ, με το 72,3% του συνόλου των απασχολουμένων να εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία.

Σε επίπεδο ΕΕ, το 16,9% των απασχολουμένων ατόμων ηλικίας 20-64 ετών εργάζονταν έως 19 ώρες την εβδομάδα. Τα υψηλότερα ποσοστά σε αυτή την κατηγορία παρατηρήθηκαν σε Ολλανδία (26,8%), Δανία (25,5%) και Αυστρία (25,3 %), ενώ τα μικρότερα σε Ρουμανία (3,5%), Βουλγαρία (4,6%) και Ελλάδα (6,1%).

Πηγή: Lykavitos.gr

Κατά 48% αυξήθηκαν οι αποδοχές από υπερωρίες και υπερεργασία τους τελευταίους τέσσερις μήνες, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εργασίας, χάρη στην εφαρμογή του μέτρου, σύμφωνα με το οποίο o υπολογισμός των ασφαλιστικών εισφορών γίνεται επί του ωρομισθίου που αντιστοιχεί στην οκτάωρη εργασία.

Συνολικά, στο επτάμηνο του 2025, οι καταγεγραμμένες υπερωρίες στους κλάδους που έχουν ενταχθεί στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας εμφανίζονται αυξημένες κατά 80% σε σχέση με το αντίστοιχο επτάμηνο του 2024.

Συγκεκριμένα, έχουν ήδη καταγραφεί περισσότερες από 3,5 εκατομμύρια υπερωρίες εντός του 2025, αριθμός αυξημένος κατά 1,5 εκατομμύρια ώρες συγκριτικά με το αντίστοιχο επτάμηνο του 2024.

Τον Ιούλιο, οι καταγεγραμμένες υπερωρίες εμφανίζονται αυξημένες κατά 76% σε σχέση με τον Ιούλιο του 2024.

Ταυτόχρονα, αύξηση καταγράφουν όλοι οι κλάδοι στους οποίους εφαρμόζεται η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η υψηλότερη αύξηση καταγεγραμμένων υπερωριών παρουσιάζεται και πάλι στον κλάδο του τουρισμού, τόσο σε επταμηνιαία (+728%) όσο και σε μηνιαία βάση (+541%), ενώ ακολουθεί ο κλάδος της εστίασης, με αύξηση +301% σε επταμηνιαία βάση και +154% σε μηνιαία βάση.

Ιδιαίτερα σημαντική παραμένει η αύξηση και στους υπόλοιπους μεγάλους τομείς απασχόλησης όπου εντάχθηκαν υποχρεωτικά στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας κατά:

Λιανεμπόριο: 105% σε επταμηνιαία βάση ~ 89% σε μηνιαία βάση

Βιομηχανία: 65% σε επταμηνιαία βάση ~ 25% σε μηνιαία βάση

Ο ρόλος των συλλογικών συμβάσεων

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΕΦΚΑ, ο μέσος μισθός για τον Οκτώβριο του 2024 διαμορφώθηκε στα 1.340 ευρώ, με την αύξηση να φτάνει το 5,7% σε σχέση με το 2023. Οι αυξήσεις είναι πιθανό να συνεχιστούν και το 2025, με τις συλλογικές συμβάσεις να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση των αποδοχών των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα. Οι εργαζόμενοι σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις φαίνεται να απολαμβάνουν καλύτερες αμοιβές, με τις αποδοχές πλήρους απασχόλησης σε αυτές να φτάνουν τα 1.432 ευρώ.

Μισθοί στον ιδιωτικό τομέα: Διαφορές ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης

Αναλύοντας τα δεδομένα του ΕΦΚΑ, παρατηρείται ότι οι εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις με λιγότερους από 10 υπαλλήλους αμείβονται με χαμηλότερους μισθούς. Στις μικρότερες επιχειρήσεις, ο μέσος μισθός για πλήρη απασχόληση είναι 993 ευρώ, με σημαντικές διαφορές μεταξύ των φύλων.

Η αύξηση των υπερωριών συνεχίζεται, με εντυπωσιακή αύξηση 1.055% στον τουριστικό κλάδο. Η κατάργηση των εισφορών στις υπερωρίες έχει επίσης οδηγήσει σε αύξηση των αποδοχών, ειδικά για τις υπερωρίες, τα νυχτερινά και τις αργίες. Τα δεδομένα από το σύστημα Εργάνη δείχνουν ότι οι αποδοχές από υπερωρίες αυξήθηκαν κατά 62% και από νυχτερινά κατά 55%.

Σημαντικά είναι για μία ακόμα φορά τα στοιχεία που καταγράφει ο κλάδος του τουρισμού, στον οποίο σημειώνεται αύξηση 1055% σε μηνιαία βάση για τον Μάιο του 2025 έναντι του Μαΐου του 2024.

Αυτή είναι η πρώτη φορά που ο τουρισμός γίνεται ο κλάδος με τις περισσότερες καταγεγραμμένες υπερωρίες, μετά τη βιομηχανία. Έως τον Απρίλιο του 2025, ο τουρισμός βρισκόταν πίσω από τη βιομηχανία, το λιανεμπόριο και την εστίαση.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αύξηση και στους υπόλοιπους τομείς απασχόλησης, που εντάχθηκαν στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας κατά το διάστημα Ιουλίου του 2024-Μαρτίου του 2025. Συγκριτικά με τον Μάιο του 2024, τον Μάιο του 2025 καταγράφηκε αύξηση 129% στις δηλωθείσες υπερωρίες στην εστίαση, αύξηση 92% στο λιανεμπόριο, 85% στη βιομηχανία.

Συνολικά, για τον Μάιο του 2025, το Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» καταγράφει αύξηση των υπερωριών σε όλους τους κλάδους εφαρμογής της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας κατά 92%.

Αντίστοιχα είναι και τα συγκριτικά στοιχεία του πρώτου πενταμήνου του 2024 έναντι του πρώτου πενταμήνου του 2025. Για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, καταγράφεται αύξηση των δηλωθεισών υπερωριών κατά 903% στον τουρισμό, 104% στο λιανεμπόριο, 83% στην εστίαση και 79% στη βιομηχανία.

«Είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι από τα αποτελέσματα της εφαρμογής της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας. Η σταθερή αύξηση στις δηλωθείσες υπερωρίες, που καταγράφεται, καταδεικνύει με τον πιο εύγλωττο τρόπο την αναγκαιότητα, αλλά και την αποτελεσματικότητα του μέτρου», δήλωσε η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως.

Μάλιστα, υπογράμμισε ότι η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για την περαιτέρω βελτίωση των εργασιακών συνθηκών, καθώς και για την προστασία εργαζομένων και επιχειρήσεων. «Καταγράφει τις πραγματικές ώρες εργασίας, διασφαλίζοντας την αντίστοιχη αμοιβή των εργαζομένων, ενώ διαφυλάσσει τις υγιείς επιχειρήσεις από τον αθέμιτο ανταγωνισμό» τόνισε η κ. Κεραμέως.

Η μείωση αφορά τις επιπρόσθετες εισφορές που καταβάλλονται για υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινή εργασία και εργασία σε αργίες, με στόχο να αυξηθούν οι καθαρές αποδοχές των εργαζομένων και, ταυτόχρονα, να ελαφρυνθεί το κόστος των επιχειρήσεων.

Κίνητρο για δήλωση υπερωριών μέσω της Ψηφιακής Κάρτας

Η οριζόντια μείωση του κόστους εισφορών στο σύνολο της οικονομίας θα αποτελέσει κίνητρο ώστε οι επιχειρήσεις να δηλώνουν τις υπερωρίες μέσω της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, καταγράφοντας τον πραγματικό χρόνο απασχόλησης.

Σύμφωνα με τον νόμο, η αμοιβή για επιπλέον εργασία διαμορφώνεται ως εξής:

Υπερεργασία (μία επιπλέον ώρα απασχόλησης): προσαύξηση 20%
Υπερωρία: προσαύξηση 40%
Νυχτερινή απασχόληση: προσαύξηση 25%
Εργασία σε Κυριακές ή αργίες: προσαύξηση 75%

Αντίστοιχα, οι ασφαλιστικές εισφορές θα πρέπει να προσαυξάνονται αναλόγως των ωρών απασχόλησης.

Τι αλλάζει με τη νέα διάταξη

Η νέα ρύθμιση προβλέπει την αναμόρφωση των εισφορών για:

Υπερωρίες
Υπερεργασία
Νυχτερινή απασχόληση
Εργασία σε ημέρες αργίας

Πλέον, ο υπολογισμός των εισφορών θα γίνεται επί του ωρομισθίου της κανονικής οκτάωρης απασχόλησης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προσαύξηση. Ωστόσο, η προσαύξηση θα συνεχίσει να καταβάλλεται κανονικά.

Ποιοι ωφελούνται

Από τη ρύθμιση αυτή ωφελούνται:

Οι εργαζόμενοι, καθώς αυξάνονται οι καθαρές αποδοχές τους, λόγω μείωσης των επιπρόσθετων εισφορών, με αποτέλεσμα την αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματός τους.
Οι εργοδότες, καθώς οι επιπρόσθετες εργοδοτικές εισφορές θα υπολογίζονται μόνο επί του ωρομισθίου.

Αν ένας εργαζόμενος λαμβάνει επιπλέον 200 ευρώ τον μήνα ως αμοιβή για υπερωρίες (120 ευρώ καθαρά), το όφελος που θα προκύψει θα είναι της τάξης του 14%.

Συγκεκριμένα, η συνολική ωφέλεια θα είναι περίπου 28,4 ευρώ, εκ των οποίων:

19,4 ευρώ θα κερδίζει ο εργοδότης

Υπενθυμίζεται ότι, με την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, σημειώθηκε αύξηση στις δηλωθείσες υπερωρίες, η οποία σε ορισμένους κλάδους αγγίζει το 60%.

Αν και αυτή η αύξηση μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στη μεγέθυνση της οικονομίας, ταυτόχρονα αναδεικνύει και το εύρος της αδήλωτης εργασίας.

Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι πολλοί εργαζόμενοι πραγματοποιούν υπερωρίες χωρίς να αμείβονται καθόλου ή υποαμείβονται, καθώς δηλώνονται ως μερικώς απασχολούμενοι, παρότι εργάζονται περισσότερες ώρες.

Αύξηση των δηλωμένων υπερωριών

Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, στους κλάδους όπου εφαρμόζεται η Ψηφιακή Κάρτα, οι υπερωρίες αυξήθηκαν αθροιστικά κατά 815.509 ώρες σε σύγκριση με τα έτη πριν από την εφαρμογή του μέτρου.

Σούπερ-μάρκετ: +60% (216.731 ώρες το 2024, έναντι 135.466 το 2021).
Τράπεζες: +38,3% (82.236 ώρες το 2024, έναντι 59.470 το 2021).
Εταιρείες security: +27,8% (454.547 ώρες το 2024, έναντι 355.584 το 2022).
Βιομηχανία: +34,3% (2.019.082 ώρες το 2024, έναντι 1.503.813 το 2023).
Λιανεμπόριο: +28,1% (474.999 ώρες το 2024, έναντι 370.883 το 2023).

Προβλέψεις για Τουρισμό και Εστίαση

Αναμένεται σημαντική αύξηση των δηλωμένων υπερωριών και στον Τουρισμό και την Εστίαση, κλάδοι που παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά παραβατικότητας όσον αφορά την αδήλωτη και υποδηλωμένη απασχόληση.

Ενδεικτικό των στρεβλώσεων που επικρατούν είναι ότι, στον κλάδο της Εστίασης, όπου μαζί με τον Τουρισμό θα ενταχθεί καθολικά στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας από την 1η Μαρτίου 2025, περίπου τα 2/3 των εργαζομένων δηλώνονται ως μερικής απασχόλησης.

Ετσι:

• τον Μάρτιο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας για την αναμόρφωση της αγοράς εργασίας, με στόχο να ψηφιστεί εντός Απριλίου.
• το τελευταίο 10ήμερο του Μαρτίου πρέπει να ξεκινήσει η 4μηνη διαδικασία αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού, ώστε το δεύτερο 15ήμερο του Ιουλίου, ο υπουργός Εργασίας να εισηγηθεί στο υπουργικό συμβούλιο τον νέο κατώτατο μισθό. Αυτό προβλέπει η νομοθετική διάταξη που ψηφίστηκε τον περασμένο Δεκέμβρη.

Όπως προκύπτει από την έκθεση των θεσμών για την 9η μετα-μνημονιακή αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας, η διαδικασία καθορισμού του κατώτατου μισθού, πάγωσε τρεις φορές λόγω κορωνοϊού και, τελικά, αναμένεται να ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2021. Αυτό προβλέπει άλλωστε η νομοθετική διάταξη η οποία ψηφίστηκε τον περασμένο Δεκέμβρη. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι ο νόμιμος κατώτατος μισθός θα πρέπει να αναθεωρείται ετησίως, επαναλαμβάνοντας πως δεν πρέπει να ανατραπεί η μεταρρύθμιση του 2013, με την οποία αφαιρέθηκε από τους κοινωνικούς εταίρους η ευθύνη καθορισμού του κατώτατου μισθού και μεταβιβάστηκε στην εκάστοτε κυβέρνηση.

Αναφορές για τον κατώτατο μισθό έχει και η τελική έκθεση της Επιτροπής Πισσαρίδη, η οποία αποφαίνεται πως οι αλλαγές του 2014 πρέπει να διατηρηθούν και να μην επιστρέψει η διαμόρφωση του μισθού στα χέρια των κοινωνικών εταίρων. «Ο ρόλος του κράτους είναι κρίσιμος και πρέπει να διασφαλίζει ότι τα συμφέροντα των ανέργων εκπροσωπούνται στη διαπραγμάτευση», αναφέρουν χαρακτηριστικά τα μέλη της Επιτροπής, προσθέτοντας πως η ύπαρξη ενός κατώτατου μισθού είναι μεν σημαντική, καθώς αμβλύνει τη διαπραγματευτική ισχύ των εργοδοτών και συμβάλλει στην καταπολέμηση της φτώχειας, αν όμως καθοριστεί σε πολύ υψηλό επίπεδο, μπορεί να αυξήσει την ανεργία, αποκλείοντας από την αγορά εργασίας άτομα με χαμηλές δεξιότητες. «Οι άνεργοι είναι οι μεγάλοι χαμένοι σε αυτή την περίπτωση, καθώς οι προοπτικές να βρουν εργασία μειώνονται», σημειώνει η Επιτροπή καταλήγοντας πως «ο κατώτατος μισθός πρέπει να καθορίζεται με οικονομικά ορθολογικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέρονται των εχόντων εργασία αλλά και των ανέργων».

Ανοίγει το μέτωπο των εργασιακών

Εντός του Μαρτίου, επισημαίνει η Κομισιόν στην έκθεσή της, η ελληνική κυβέρνηση θα καταθέσει νομοθετική παρέμβαση για τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου για το εργατικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης των «εξαιρετικά περιοριστικών» κανόνων που ισχύουν για τις υπερωρίες.

Μεταξύ άλλων, στο νέο θεσμικό πλαίσιο, που θα σταλεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να γνωμοδοτήσει, περιλαμβάνονται η κατάργηση της διάκρισης αποζημιώσεων απόλυσης μεταξύ υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών – μέτρο που θα συμπαρασύρει και τη σημερινή διάκριση μισθού και ημερομισθίου – καθώς και μέτρα για την «ευέλικτη και οικιακή εργασία». Πρόκειται για τις γνωστές διατάξεις για τη θεσμική θωράκιση της τηλεργασίας αλλά και για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας που θα προβλέπουν συμψηφισμό ωρών εργασίας επιπλέον του 8ώρου (έως και 2 ωρών επιπλέον την ημέρα) με μείωση του 8ωρου σε άλλες εργάσιμες ημέρες, ρεπό ή άδεια.