Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα βρίσκεται σταθερά κάτω από το 1,4 παιδιά ανά γυναίκα, όταν το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού είναι 2,1. Το φαινόμενο αυτό έχει οδηγήσει σε μείωση του συνολικού πληθυσμού, με τις προβλέψεις να δείχνουν ότι μέχρι το 2050 η Ελλάδα θα έχει σημαντικά μικρότερο και σαφώς πιο γερασμένο πληθυσμό. Ο αριθμός των ηλικιωμένων (άνω των 65 ετών) αυξάνεται, ενώ οι νέοι και οι εργαζόμενοι μειώνονται.

Οι κοινωνικές επιπτώσεις είναι εμφανείς. Η υπογεννητικότητα οδηγεί σε μείωση του μαθητικού πληθυσμού και σε συγχωνεύσεις ή κλείσιμο σχολείων, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές. Η μείωση του νεανικού πληθυσμού επηρεάζει επίσης τη δυναμική της κοινωνίας, περιορίζοντας την καινοτομία, τη δημιουργικότητα και την ανανέωση των ιδεών. Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, επιβαρύνοντας το ήδη πιεσμένο σύστημα υγείας.

Η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας απαιτεί συντονισμένες πολιτικές: οικονομικά και φορολογικά κίνητρα για τις οικογένειες, υποστήριξη της μητρότητας και της εργασίας γυναικών, ενίσχυση της προσχολικής εκπαίδευσης και των δομών φροντίδας παιδιών. Χωρίς ουσιαστικά μέτρα, η υπογεννητικότητα απειλεί να διαμορφώσει ένα μέλλον με λιγότερους πολίτες, περισσότερους ηλικιωμένους και μια κοινωνία σε σταδιακή παρακμή.

Έτσι, εξαιρετικά κρίσιμη είναι η επένδυση στις υποδομές παιδικής φροντίδας: καθολική πρόσβαση σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, ολοήμερα σχολεία που λειτουργούν πραγματικά ως στήριγμα για εργαζόμενους γονείς, υπηρεσίες φύλαξης ακόμη και σε μικρούς δήμους και νησιά. Χωρίς αυτά, η τεκνοποίηση παραμένει πρακτικά αδύνατη για οικογένειες με δύο εργαζόμενους γονείς.

Ήδη από το 2019, η Eurolife FFH έχει ενώσει τις δυνάμεις της με τη HOPEgenesis, αναπτύσσοντας ένα πλάνο δράσεων ενάντια στην υπογεννητικότητα που επιστρέφει αξία στις τοπικές κοινωνίες και ξαναδίνει ζωή σε απομακρυσμένες περιοχές της Ελλάδας. Μέσα από το κοινό τους πρόγραμμα, η Eurolife FFH και η HOPEgenesis βρίσκονται στο πλευρό των γυναικών και των ζευγαριών που θέλουν να δημιουργήσουν οικογένεια, αλλά διστάζουν γιατί δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και φροντίδας. Πλέον, τούς προσφέρεται η σιγουριά που χρειάζονται για να φέρουν με ασφάλεια στον κόσμο τα παιδιά τους, συμβάλλοντας, με τον τρόπο αυτό, στην ανατροπή του χαμηλού αριθμό γεννήσεων -, μέσα από:

– την παροχή ιατρικών υπηρεσιών και άμεσης φροντίδας με γυναικολόγους
– την τακτική παρακολούθηση της κύησής τους
– υποστήριξη κατά τον τοκετό
– ψυχολογική υποστήριξη
– μεταφορά σε κέντρα υγείας και μαιευτήρια.

Με άλλα λόγια, καλύπτονται όλες οι ανάγκες τους από την κύηση μέχρι τον τοκετό.

Παράλληλα, η Eurolife FFH και η HOPEgenesis ταξιδεύουν στις περιοχές αυτές και επικοινωνούν το έργο τους, παρακινώντας μέσα από αυτά τα οδοιπορικά τις γυναίκες να επωφεληθούν από την ιατρική στήριξη και την ψυχολογική ασφάλεια που μπορεί να τους προσφερθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Η Eurolife FFH, μέλος της οικογένειας της Fairfax Financial Holdings Ltd., έχει «υιοθετήσει» 12 απομακρυσμένες περιοχές της χώρας – Πάτμο, Άγραφα, Καστελόριζο, Ανάφη, Άνω Κουφονήσι, Νίσυρο, Χάλκη, Κάσο, Τήλο, Λειψούς, Σίκινο και Οινούσσες – και μέσω της HOPEgenesis προσφέρει ολοκληρωμένη υποστήριξη και ιατρική φροντίδα σε γυναίκες που ζουν στα μέρη αυτά και επιθυμούν να δημιουργήσουν οικογένεια. Παράλληλα, έχει αναλάβει τη μακροχρόνια δέσμευση να δημιουργήσει από έναν παιδικό σταθμό – τον πρώτο σε κάθε σημείο – και στις 12 υιοθετημένες περιοχές.

Μέχρι στιγμής μέσα από το πρόγραμμα, που ξεκίνησε το 2019, έχουν γεννηθεί 246 παιδιά, ενώ 28 ακόμη αναμένονται.

Συνολικά έχουν ωφεληθεί 270 οικογένειες, οι οποίες απέκτησαν πρόσβαση σε ιατρική φροντίδα, ψυχολογική υποστήριξη αλλά και σε δομές προσχολικής εκπαίδευσης – ήδη ή στο άμεσο μέλλον - με την πρωτοβουλία να τους προσφέρει ουσιαστική ενίσχυση προκειμένου να μείνουν στον τόπο τους και να κάνουν παιδιά.

Το έργο κατασκευής του παιδικού σταθμού στην Κάσο εντάσσεται στο κοινό πρόγραμμα της Eurolife FFH με τη HOPEgenesis,που έχει στόχο να συμβάλλει μέσα από «χειροπιαστές» ενέργειες και δράσεις στην ανατροπή του αρνητικού δημογραφικού ισοζυγίου της χώρας μας.

Μάλιστα, ο παιδικός σταθμός της Κάσου είναι ο 6ος που παραδίδεται από την Eurolife FFH, μετά από αυτούς σε Πάτμο, Άγραφα, Λειψούς, Καστελόριζο και Χάλκη.

Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή 5 Οκτωβρίου και στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι των δύο φορέων, ο Δήμαρχος της Κάσου, ωφελούμενες οικογένειες του προγράμματος και πλήθος κατοίκων του νησιού, ενώ την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία της η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου.

Παρόντες φυσικά ήταν τόσο ο Αλέξανδρος Σαρρηγεωργίου, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Eurolife FFH, όσο και ο Στέφανος Χανδακάς, Πρόεδρος και Ιδρυτής της HOPEgenesis.

Με τον 6ο παιδικό σταθμό να παραδίδεται στην Κάσο, το πλάνο υλοποίησης συνολικά 12 σταθμών, στο πλαίσιο της συνεργασίας Eurolife FFH και HOPEgenesis, έχει και επισήμως, πλέον, διανύσει με επιτυχία το μισό της διαδρομής του, και προχωρά το ίδιο δυναμικά, με τις εργασίες για την κατασκευή και των υπόλοιπων 6 σταθμών να βρίσκονται σε εξέλιξη.

Πηγή: Lykavitos.gr

Ο μεγιστάνας σε ανάρτηση του στο Χ έγραψε «ο θάνατος της Ελλάδας» και δημοσίευσε την είδηση για 700 κλειστά σχολεία στη χώρα.

More than 700 schools have been closed in Greece due to a prolonged demographic crisis

Greece has one of the lowest fertility rates in the European Union - around 1.3 births per woman, far below the replacement level of 2.1.

The population is rapidly aging, while young… pic.twitter.com/WvS0RIbwWQ

— Visegrád 24 (@visegrad24) September 1, 2025

https://platform.twitter.com/widgets.js

Τουλάχιστον δύο φορές στο παρελθόν ο Έλον Μασκ έχει ασχοληθεί ειδικά με την Ελλάδα για το θέμα της υπογεννητικότητας.

«Η Ελλάδα βιώνει πληθυσμιακή κατάρρευση» έγραφε χαρακτηριστικά τον Απρίλιο του 2024 ενώ πέντε μήνες αργότερα, τον Σεπτέμβριο, εξέφραζε την έκπληξή του για το γεγονός ότι στη χώρα μας ήταν διπλάσιος ο αριθμός των θανάτων σε σχέση με τον αριθμό των γεννήσεων.

Πηγή: Lykavitos.gr

Τα παραπάνω συζητήθηκαν στο 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μικρών Νησιών που πραγματοποιήθηκε 4-6 Οκτωβρίου στη Μήλο. Το συνέδριο συγκέντρωσε εκπροσώπους της κυβέρνησης, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και φορείς της εκπαίδευσης και της καινοτομίας, προκειμένου να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με κρίσιμα ζητήματα, όπως οι μεταφορές στις μικρονησιωτικές κοινωνίες, η πράσινη μετάβαση της ακτοπλοΐας, η λειψυδρία, η ενεργειακή αυτονομία, το περιβάλλον και η κοινωνία.

Μια ενδιαφέρουσα ενότητα του συνεδρίου ήταν η υπογεννητικότητά που «μαστίζει τις μικρές κοινωνίες» και οι επιπτώσεις της ιδιαίτερα στα μικρά νησιά.

Το 2022 η χώρα μας κατέγραψε τον χαμηλότερο αριθμό γεννήσεων

Το φαινόμενο της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα καθώς και η γήρανση του πληθυσμού είναι ένα γεγονός, το οποίο εξελίσσεται αδιάκοπα τα τελευταία 35-40 χρόνια. Το 2022 η χώρα μας κατέγραψε τον χαμηλότερο αριθμό γεννήσεων σε 92 χρόνια, ανέφερε ο Νικόλαος Ζυγουρόπουλος, MD, ARSOG, AFRSH, MBA (INSEAD), MChem (Oxford University), χειρουργός γυναικολόγος - μαιευτήρας, ακαδημαϊκός υπότροφος, βοηθός καθηγητής Πανεπιστήμιου Ιατρικής και Φαρμακευτικής «Carol Davila».

Η Ελλάδα πρόσθεσε έχει από τους χαμηλότερους ρυθμούς γεννήσεων στην Ευρώπη, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι ορισμένα χωριά δεν έχουν καταγράψει ούτε μία γέννηση εδώ και χρόνια. Συμπλήρωσε ότι για να διασφαλιστεί η συνέχιση ενός έθνους/χώρας/περιοχής, ο δείκτης γονιμότητας θα πρέπει διαχρονικά να διατηρείται πάνω από 2,1 παιδιά/γυναίκα.

Το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων και η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ΕΕΑΙ) παρουσίασαν τις προτάσεις τους για την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας. Οι εκπρόσωποί τους αναφέρθηκαν εκτενώς στην αιματολογική εξέταση της ΑΜΗ (Αντιμυλλέριος Ορμόνη), την δωρεάν διάθεση της οποίας ανακοίνωσε στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός. Όπως είπαν, μπορεί να αποτελέσει ένα καίριο εργαλείο για τις γυναίκες, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να γνωρίζουν το ωοθηκικό τους απόθεμα έγκαιρα.

«Αυτή η γνώση αποδεικνύεται αναγκαία για τον προγραμματισμό της ζωής τους και τη λήψη ενημερωμένων αποφάσεων σχετικά με τη γονιμότητά τους», ανέφερε ο πρόεδρος του ΙΣΑ και του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων, Γιώργος Πατούλης.

Το ΕΔΔΥΠΠΥ μέσα από τα ΚΕΠ Υγείας έχει ξεκινήσει δράση ευαισθητοποίησης του πληθυσμού για τη σημαντικότητα στην προληπτική μέτρηση του δείκτη γονιμότητας ΑΜΗ. Η δράση σύμφωνα με τον κ. Πατούλη θα επεκταθεί και στα μικρά νησιά.

«Δεσμευόμαστε για την πλήρη ενημέρωση, σχετικά με την αναγκαιότητα της ΑΜΗ, ώστε τα ζευγάρια, αλλά κυρίως οι νέες γυναίκες, να καταλάβουν πόσο σημαντική είναι η διενέργεια αυτής της εξέτασης. Συμβολικά στο πλαίσιο αυτό, το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων θα διαθέσει δωρεάν 500 εξετάσεις σε γυναίκες στα 40 μικρά νησιά μας», τόνισε. Η υπογεννητικότητα συνιστά μια σοβαρή πρόκληση για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των μικρών νησιών. Με τη μείωση του πληθυσμού τους, τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των κοινοτήτων αυτών, ανέφερε ο κ. Πατούλης.

«Είναι η 4η χρονιά που έχουμε αρνητικό ισοζύγιο μεταξύ γεννήσεων και θανάτων στη χώρα μας. Αν δεν υπάρξουν συγκροτημένες πολιτικές που να δίνουν κίνητρο απόκτησης παιδιού στις νέες οικογένειες θα έχουμε ένα εξαιρετικά αρνητικό δεδομένο για τη χώρα μας. Εκτιμάται, ότι το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας δεν θα ξεπερνά τα 7,5 εκατομμύρια», ανέφερε.

«Ήρθε η ώρα να ξεφύγουμε από μια απλή διαπίστωση της υπογεννητικότητας που όλοι γνωρίζουμε ότι υπάρχει, και να πάμε σε μια πιο ουσιαστική δράση όχι μόνο μέσα από μέτρα οικονομικής στήριξης, αλλά και την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού περί πρόληψης και διαφύλαξης της γονιμότητας», ανέφερε από την πλευρά του ο γγ της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής Κωνσταντίνος Πάντος. Έκανε λόγο για σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης στη χώρα μας αναφορικά με την φυσιολογία της γονιμότητας.

Μόνο μία στις 10 γυναίκες γνωρίζουν ότι μετά τα 35 έτη ξεκινάει η σταδιακή έκπτωση του ωοθηκικού αποθέματος, η οποία κορυφώνεται μετά τα 40. Το 48% δηλώνει ότι οι πιθανότητες φυσικής σύλληψης στην ηλικία των 40 κυμαίνονται μεταξύ 30-50%!!, ενώ στην πραγματικότητα είναι μεταξύ 3-5%.... Ως κύρια βασική πηγή ενημέρωσης αναφέρεται σε ποσοστό 60% το διαδίκτυο και μόνο 24% το σχολείο. Τα παραπάνω στοιχεία προκύπτουν από έρευνα της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής. «Εάν συνειδητοποιήσει κανείς τα παραπάνω νούμερα θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι δραματικό το μέγεθος της άγνοιας των ανθρώπων για ένα τόσο θεμελιώδες και προσωπικό ζήτημα, το οποίο τους αφορά», ανέφερε ο κ. Πάντος.

Πρόσθεσε ότι «με τον ίδιο απότομο ρυθμό πέφτουν οι πιθανότητες απόκτησης παιδιού με την αύξηση της ηλικίας, είτε με φυσική είτε με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Αυτό είναι θεμελιώδες να συμπεριλαμβάνεται σε όποια ενημέρωση», τόνισε.

Η υπογεννητικότητα συνιστά μια σοβαρή πρόκληση για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των μικρών νησιών. Με τη μείωση του πληθυσμού τους, τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των κοινοτήτων αυτών, τόνισαν οι ομιλητές, καταλήγοντας ότι η Πολιτεία πρέπει να προσφέρει ένα δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας και ποιοτικής υποστήριξης, προκειμένου να ενθαρρύνει τους νέους να τεκνοποιήσουν.

Όπως αναφέρουν οι Financial Times, πολιτικοί και εταιρείες στην ασιατική χώρα αναζητούν αποτελεσματικούς τρόπους για να μετριάσουν το τεράστιο δημογραφικό πρόβλημα, γι’ αυτό και ο όμιλος Booyoung καταφεύγει σε εντυπωσιακά κίνητρα για τους εργαζομένους του.

«Αν το ποσοστό γεννήσεων της Νότιας Κορέας παραμείνει χαμηλό, η χώρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με την εξαφάνιση του πληθυσμού της», είπε ο πρόεδρος του Booyoung, Λι Τζουνγκ Κεούν, στους υπαλλήλους του, τον προηγούμενο μήνα.

Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, το συνολικό ποσοστό γονιμότητας στη Νότια Κορέα, δηλαδή ο μέσος αριθμός παιδιών που αναμένεται να γεννήσει κάθε γυναίκα στη ζωή της, μειώθηκε από 0,78 το 2022, σε 0,72 το 2023. Μάλιστα, φέτος προβλέπεται να πέσει στο 0,68, αρκετά χαμηλότερα από το 2,1 που ο ΟΟΣΑ θεωρεί απαραίτητο για τη διασφάλιση ενός σταθερού αριθμητικά πληθυσμού.

Σύμφωνα με τους FT, οι πολιτικοί υπόσχονται οικονομικά κίνητρα για τους υποψήφιους γονείς ενόψει βουλευτικών εκλογών τον επόμενο μήνα, με σχεδόν όλα τα κόμματα να ανακοινώνουν προτάσεις με γενναιόδωρα επιδόματα στέγασης και φορολογικές ελαφρύνσεις, υποχρεωτική άδεια πατρότητας και διευρυμένες επιδοτήσεις για προγράμματα κατάψυξης ωαρίων.

«Ο χρόνος τρέχει, ελπίζω κάθε κυβερνητική υπηρεσία να προσεγγίζει τα ζητήματα των χαμηλών ποσοστών γεννήσεων με εξαιρετική αποφασιστικότητα», είχε πει τον Δεκέμβριο ο Πρόεδρος της χώρας, Γιουν Σουκ-γέολ, στους υπουργούς της κυβέρνησης.

Έναν μήνα μετά, ο αρχηγός της αντιπολίτευσης, Λι Τζαε-Μιουνγκ, ανακοίνωσε τα μέτρα του κόμματός του για να αντιμετωπιστεί η υπογεννητικότητα, δηλώνοντας ότι πρόκειται για «θέμα επιβίωσης της χώρας. Είναι μια επικείμενη πρόκληση ακριβώς στο κατώφλι μας, όχι μια ανησυχία για το μακρινό μέλλον».

Οι επιπτώσεις της υπογεννητικότητας γίνονται ήδη αισθητές στο στρατιωτικό προσωπικό της Νότιας Κορέας, ο αριθμός του οποίου το 2022 έπεσε κάτω από τις 500.000 για πρώτη φορά. Παράλληλα, σχολεία και πανεπιστήμια ανέφεραν ότι μειώνεται ο αριθμός των μαθητών, ενώ τα νηπιαγωγεία έχουν μετατραπεί σε γηροκομεία.

«Αυτό που βιώνουν οι άνθρωποι στη Νότια Κορέα τώρα δεν είναι το αποτέλεσμα του ποσοστού γονιμότητας 0,7, αλλά του ποσοστού γονιμότητας όταν ήταν 1,2», δήλωσε ο Τα’οι Σεούλ-Γκι, ερευνητής στο Ινστιτούτο Ανάπτυξης της Κορέας. «Θα γίνει πολύ χειρότερο».

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν στο τελευταίο τεύχος της σειράς «Flash News», ένα ψηφιακό δελτίο που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του χρηματοδοτούμενου από το ΕΛΙΔΕΚ και υλοποιούμενου στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ερευνητικού Προγράμματος «Δημογραφικά Προτάγματα στην Έρευνα και Πρακτική στην Ελλάδα».

Ο συγγραφέας του άρθρου αυτού, ο καθηγητής και επιστημονικός υπεύθυνος του προαναφερθέντος προγράμματος Βύρων Κοτζαμάνης, αναφερόμενος στους θανάτους, τονίζει ότι «στη χώρα μας, ενώ το 1951-60 κατεγράφησαν 580 χιλ. θάνατοι, το 1991-2000 είχαμε 980 χιλ., το δε 2011-20 1,2 εκατ. (120 χιλ. ετησίως κατά μέσο όρο) ενώ το 2021 και 2022 υπερέβησαν λόγω και του κορωνοϊού τις 141 χιλ. Οι θάνατοι αναφέρει, αυξάνονται σταθερά μετά το 1950, παρόλο που η θνησιμότητα περιορίζεται, για έναν και μόνο λόγο: οι 65 ετών και άνω αυξήθηκαν ταχύτατα, καθώς, από 520 χιλ. στις αρχές του ’50, ανέρχονται στα 2,4 εκατ. σήμερα (πολλαπλασιάστηκαν δηλ. επί 4,6 ενώ ο συνολικός πληθυσμός επί μόλις 1,4). Από την άλλη πλευρά, ο αριθμός των γεννήσεων μετά το 1980 μειώνεται.

Οι γεννήσεις σημειώνει, επηρεάζονται φυσικά παροδικά -όπως και οι θάνατοι- και από δυσμενείς συγκυρίες (αυτές πχ του 2022 επηρεάσθηκαν και από την πρόσφατη πανδημία, καθώς τα 2/3 προήλθαν από συλλήψεις που έγιναν την προηγουμένη χρονιά, εξ ου και η μεγάλη μείωσή τους κατά 10% σε σχέση με το 2021), αλλά η συνεχής πτώση τους δεν οφείλεται στη συγκυρία. Το πλήθος τους κάθε έτος, αναφέρει, «εξαρτάται από τον τελικό αριθμό των παιδιών που θα αποκτήσουν τα ζευγάρια κάθε χρονιά, από την ηλικία που θα τεκνοποιήσουν, και, τέλος, και από το πλήθος των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας». Τους τρεις αυτούς παράγοντες ο κ. Κοτζαμάνης εξετάζει για να εξηγήσει την πτωτική τους πορεία.

Στην Ελλάδα, αναφέρει, οι μεταβολές της γονιμότητας, του αριθμού δηλαδή των παιδιών και της ηλικίας που τα απέκτησαν, επηρέασαν καθοριστικά το πλήθος των γεννήσεων που από 1,54 εκατ. το 1951-60, μειώθηκαν στο 1,02 εκατ. το 1991-2000 και στις 920 χιλ. το 2011-20. Οι γεννήσεις αυτές, στην πλειονότητά τους, προέρχονται από τις γυναίκες που γεννήθηκαν μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Οι γυναίκες των γενεών αυτών περιόρισαν τον αριθμό των παιδιών και ταυτόχρονα τα έκαναν σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία: 2,0 παιδιά στα 25,8 έτη όσες γεννήθηκαν το 1955, 1,65 στα 27,3 έτη οι γεννηθείσες το 1965, 1,56 παιδιά στα 30,2 έτη όσες γεννήθηκαν το 1975, και, μόλις 1,5 παιδιά στα 31,5 έτη όσες γεννήθηκαν το 1985. θα πρέπει όμως να αναφέρουμε, σημειώνει ο κ. Κοτζαμάνης, ότι, την τελευταία δεκαπενταετία, αρνητική επίπτωση είχε και το γεγονός ότι το πλήθος των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας μειώθηκε (περίπου -450 χιλ. ανάμεσα στο 2008 και 2022).

Ο συγγραφέας του άρθρου, θέτει όμως -και απαντά- στο ερώτημα κατά πόσο είναι εφικτό, τις αμέσως επόμενες δεκαετίες, γεννήσεις και θάνατοι να σταθεροποιηθούν στα προ της πανδημίας επίπεδα. Όσον αφορά τους θανάτους η σταθεροποίησή τους κατ’ αυτόν στα ήδη σχετικά υψηλά επίπεδα του 2015-19 (121,2 χιλ. ετησίως), είναι ανέφικτη. Οι 65 ετών και άνω θα αυξηθούν κατά 700-750 χιλ. μέχρι το 2050 (ο αριθμός τους μπορεί να εκτιμηθεί με σχετική ακρίβεια καθώς αφενός αφορά άτομα που είναι ήδη εν ζωή και αφετέρου επηρεάζεται ελάχιστα από τη μετανάστευση) και, ακόμη και αν οι πιθανότητες θανάτου μειωθούν, οι θάνατοι πιθανότατα θα ανέλθουν τα επόμενα 27 χρόνια στις 128 χιλ. ετησίως κατά μέσο όρο (3,5 εκατομμύρια το 2023-2050).

Όσον αφορά τις γεννήσεις, και εδώ η απάντησή του είναι αρνητική. Η σταθεροποίησή τους- εν απουσία ενός θετικότατου μεταναστευτικού ισοζυγίου- στα προ της πανδημίας χαμηλά επίπεδα (88,5 χιλ. ετησίως το 2015-2019) είναι αδύνατη καθώς: ι) Το πλήθος των σε αναπαραγωγική ηλικία ατόμων θα συνεχίσει να μειώνεται, και ιι) ακόμη και αν επιβραδυνθεί η τάση απόκτησης ολοένα και λιγότερων παιδιών στις νεότερες γενεές και, στη συνέχεια αυτή αντιστραφεί, θα πρέπει οι γενεές αυτές να αυξήσουν σημαντικά το αριθμό των παιδιών τους (από 1,5 σε 1,9-2,0) και, στη συνέχεια, να τον σταθεροποιήσουν στα επίπεδα αυτά, επιβραδύνοντας ταυτόχρονα την τάση αύξησης της μέσης ηλικίας στην απόκτησή τους.

Αλλά, ακόμη και στο εξαιρετικά αισιόδοξο -και λίγο πιθανό- αυτό σενάριο που προϋποθέτει, σύμφωνα με τον ίδιο, τη ριζική αναστροφή του μη ιδιαίτερα ευνοϊκού περιβάλλοντος για την απόκτηση παιδιών, οι γεννήσεις της επομένης 27ετίας, δεν αναμένεται να υπερβούν τις 85 χιλ. ετησίως κατά μέσο όρο (2,3 εκατ. το 2024-2050), με αποτέλεσμα το φυσικό ισοζύγιο της περιόδου αυτής να είναι αρνητικό κατά 1,15 εκατ. Σε αντίθετη περίπτωση, σε ένα σενάριο με αργή και περιορισμένη αύξηση της γονιμότητας και μικρή μόνον επιβράδυνση της μέσης ηλικίας στην απόκτηση των παιδιών, οι γεννήσεις θα υπερβούν μόλις τα 2,0 εκατ. (75 χιλ. ετησίως κατά μέσο όρο) και το φυσικό ισοζύγιο θα είναι αρνητικό κατά 1,4 εκατ. Από τα προαναφερθέντα, σημειώνει ότι είναι προφανές ότι το μεταναστευτικό ισοζύγιο των αμέσως επόμενων δεκαετιών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το εύρος της μη αναστρέψιμης μείωσης του πληθυσμού μέχρι το 2050, μιας μείωσης που θα προκύψει από την πολύ ταχύτερη συρρίκνωση των μικρών και μεσαίων ηλικιών σε σχέση με την αύξηση των 65 ετών και άνω.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής Δημογραφίας και επιστημονικός υπεύθυνος του Ερευνητικού Προγράμματος «Δημογραφικά Προτάγματα στην Έρευνα και Πρακτική στην Ελλάδα» κ. Κοτζαμάνης δηλώνει ότι «από δημογραφική σκοπιά μια σημαντική υπεροχή των εισόδων έναντι των εξόδων τις αμέσως επόμενες δεκαετίες (εφικτή υπό την προϋπόθεση ότι θα ανακοπεί η φυγή των νέων μας, ένα τμήμα τους θα επιστέψει σύντομα και ταυτόχρονα θα έχουμε και την είσοδο και ενσωμάτωση νέων αλλοδαπών) θα περιορίσει απλώς τη μείωση του πληθυσμού μας.

Η είσοδος ειδικότερα νέων αλλοδαπών θα περιορίσει τα αρνητικά φυσικά ισοζύγια καθώς αυτοί, λόγω της νεότητάς τους και της υψηλότερης σχετικά γονιμότητάς τους, θα επιβραδύνουν τη μείωση των ατόμων σε αναπαραγωγικές ηλικίες, θα αυξήσουν λίγο τη γονιμότητα των νέων γενεών, και, κυρίως, θα τονώσουν τις γεννήσεις επιβραδύνοντας έτσι και την αναμενόμενη μείωση των κάτω των 20 ετών (οι χθεσινές γεννήσεις δίδουν τους νέους του αύριο). Θα περιορίσουν όμως ταυτόχρονα και την αναμενόμενη μείωση των ατόμων εργάσιμης ηλικίας (20-64 ετών) και θα επιβραδύνουν και την δημογραφική γήρανση (την αύξηση δηλαδή του ειδικού βάρους των 65 και άνω στον συνολικό πληθυσμό)».