Χρίστος Δήμας: Εκσυγχρονίζουμε το υφιστάμενο δίκτυο και δημιουργούμε νέες υποδομές

«Εκσυγχρονίζουμε το υφιστάμενο δίκτυο και δημιουργούμε νέες υποδομές, ενισχύοντας τη θέση της Ελλάδας ως κρίσιμου κόμβου διεθνών εμπορευματικών μεταφορών», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό κατέχουν οι ευρωπαϊκοί διάδρομοι συνδεσιμότητας, με την Ελλάδα να συμμετέχει ενεργά στον Διάδρομο Βαλτικής – Μαύρης Θάλασσας – Αιγαίου και στον Διάδρομο Δυτικών Βαλκανίων – Ανατολικής Μεσογείου. Οι άξονες αυτοί δεν περιορίζονται πλέον στη μεταφορά αγαθών και επιβατών, αλλά ενσωματώνουν κρίσιμες λειτουργίες που σχετίζονται με την ενέργεια, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, ενισχύοντας τον ρόλο της χώρας στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.

Τα εμβληματικά έργα που προχωρούν

Στο πλαίσιο αυτό, προχωρούν εμβληματικά έργα όπως ο αυτοκινητόδρομος Ε65, ο Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ) και το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι Ηρακλείου, που αναμένεται να ενισχύσουν σημαντικά τη συνδεσιμότητα και την περιφερειακή ανάπτυξη. Τα έργα αυτά, πέρα από τη βελτίωση των μετακινήσεων, δημιουργούν νέες επενδυτικές ευκαιρίες και ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σημασία της χρηματοδότησης, καθώς σύμφωνα με τον κ. Δήμα, για το 2026 έχουν προγραμματιστεί πόροι ύψους 2,36 δισ. ευρώ. Η αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών κονδυλίων, όπως και ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), αποτελεί βασικό πυλώνα για την επιτάχυνση των έργων.

Παράλληλα, καθοριστικός είναι ο ρόλος του μελετητικού κλάδου, αφού η ποιότητα των μελετών επηρεάζει άμεσα το τελικό αποτέλεσμα και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Η ελληνική τεχνογνωσία, όπως τόνισε ο αρμόδιος υπουργός, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη διεθνή αναγνώριση.

Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κατασκευαστικού τομέα, με την υιοθέτηση του Building Information Modelling (BIM) να αποτελεί βασικό εργαλείο για την αύξηση της αποδοτικότητας και της διαφάνειας στα έργα.

Υπογραμμίζεται τέλος ότι η επόμενη ημέρα των υποδομών περνά μέσα από τη συνεργασία, την καινοτομία και τη στρατηγική αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, σύμφωνα με τον υπουργό.

Διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι η ανθεκτικότητα των υποδομών αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο οικονομικής σταθερότητας και επενδυτικής ασφάλειας. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι πόλεις που επενδύουν σε υποδομές ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή μειώνουν δραστικά τον μακροπρόθεσμο οικονομικό κίνδυνο και προστατεύουν την αξία των περιουσιακών στοιχείων τους, συμπεριλαμβανομένων των ακινήτων.

Η αγορά ακινήτων βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Σύμφωνα με ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας, το real estate αποτελεί το μεγαλύτερο απόθεμα πλούτου στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες και είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένο στους κλιματικούς κινδύνους, από πλημμύρες και καύσωνες έως ενεργειακή ανασφάλεια. Περιοχές χωρίς επαρκείς υποδομές προσαρμογής καταγράφουν αυξημένο επενδυτικό ρίσκο και μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αξίες.

Υποδομές, ανθεκτικότητα και αξία ακινήτων

Ταυτόχρονα, οι αστικές αναπλάσεις, στο διεθνές περιβάλλον, αντιμετωπίζονται πλέον ως σύνθετα έργα υποδομής και όχι ως απλές παρεμβάσεις αστικού καλλωπισμού. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων τονίζει ότι οι αναπλάσεις που ενσωματώνουν βιώσιμες υποδομές, πράσινες λύσεις και ανθεκτικότητα αποδίδουν πολλαπλασιαστικά οφέλη στην αξία των ακινήτων και στη λειτουργικότητα των πόλεων.

Η ελληνική πραγματικότητα επιβεβαιώνει αυτή τη σύνδεση. Σύμφωνα με ανάλυση του ΙΟΒΕ για τον κλάδο των κατασκευών και των υποδομών, οι επενδύσεις σε δημόσια έργα και αστικές παρεμβάσεις αποτελούν βασικό μοχλό όχι μόνο για την οικονομική δραστηριότητα, αλλά και για τη διαμόρφωση σταθερού περιβάλλοντος στην αγορά ακινήτων. Το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι η ωρίμανση έργων, η ποιότητα του σχεδιασμού και η συνέπεια στην υλοποίηση επηρεάζουν άμεσα την ελκυστικότητα περιοχών και τη βιωσιμότητα των επενδύσεων.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος των υποδομών επαναπροσδιορίζεται. Όπως έχει επισημάνει, μιλώντας πρόσφατα στο Συνέδριο του ΤΜΕΔΕ ο πρόεδρος του Κωνσταντίνος Μακέδος, οι υποδομές δεν είναι μόνο έργα, είναι μηχανισμός προστασίας και ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση, στα ακραία καιρικά φαινόμενα, στη δυσλειτουργία των αλυσίδων εφοδιασμού, στον διεθνή ανταγωνισμό και στην ενεργειακή αβεβαιότητα. Είναι μηχανισμός παραγωγικότητας, βιωσιμότητας και οικονομικής ισχύος που θωρακίζει τη χώρα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της, καθώς εξασφαλίζει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την κοινωνική συνοχή και ένα ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον.

Κλιματικός κίνδυνος, χρηματοπιστωτική διάσταση και πόλεις

Ο κλιματικός κίνδυνος έχει πλέον και χρηματοπιστωτική διάσταση. Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών και το Δίκτυο Κεντρικών Τραπεζών για την Πράσινη Μετάβαση επισημαίνουν ότι οι φυσικοί κίνδυνοι από την κλιματική αλλαγή μεταφράζονται άμεσα σε χρηματοοικονομικό ρίσκο, επηρεάζοντας την αξία ακινήτων, τις εξασφαλίσεις τραπεζών και τη σταθερότητα των αγορών.

Η Αθήνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πόλης που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτών των πιέσεων. Στο Σχέδιο Δράσης για την Κλιματική Αλλαγή του Δήμου Αθηναίων επισημαίνεται ότι οι επενδύσεις σε υποδομές ανθεκτικότητας δεν λειτουργούν μόνο προληπτικά, αλλά και οικονομικά. Για κάθε ένα ευρώ που επενδύεται σε παρεμβάσεις προσαρμογής, μπορούν να εξοικονομηθούν έως έξι ευρώ σε μελλοντικές δαπάνες αποκατάστασης ζημιών και διαχείρισης κρίσεων.

Το πραγματικό στοίχημα για το μέλλον των πόλεων

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για στρατηγική στις υποδομές αποκτά κεντρική σημασία. Η Ελλάδα, όπως έχει τονίσει ο κ. Μακέδος πρέπει να πρωτοπορήσει με στρατηγική για τις υποδομές, με ευρεία χρήση της ψηφιοποίησης, της τεχνητής νοημοσύνης και των big data, με έργα που μειώνουν τους κινδύνους και με ισχυρές συνεργασίες της Πολιτείας με την Ευρώπη και του τεχνικού κόσμου με την επιστημονική κοινότητα, την αγορά και την τοπική αυτοδιοίκηση.

Το συμπέρασμα είναι ότι οι υποδομές δεν αυξάνουν απλώς την αξία των ακινήτων, καθορίζουν αν αυτή η αξία θα αντέξει στον χρόνο. Σε ένα περιβάλλον κλιματικής αβεβαιότητας και επενδυτικών πιέσεων, οι πόλεις που επενδύουν σε ανθεκτικές υποδομές, τεχνολογία και θεσμική συνεργασία είναι εκείνες που θα παραμείνουν βιώσιμες, λειτουργικές και ελκυστικές για κατοίκους και επενδυτές. Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για το μέλλον των ελληνικών πόλεων.

«Συλλογικά και συνεκτικά, προχωρήσαμε σημαντικές παρεμβάσεις, που πρέπει να "τρέξουμε" με την ίδια και μεγαλύτερη ταχύτητα. Μπροστά μας υπάρχουν πολλές και μεγάλες προκλήσεις». Αυτό επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστος Σταϊκούρας.

Όπως διαβεβαιώνει: «Θα συνεχίσουμε τη σκληρή δουλειά, για να βελτιώσουμε την καθημερινότητα των πολιτών και να παραδώσουμε σύγχρονα και ανθεκτικά έργα στην κοινωνία, στην ώρα τους και με σεβασμό στο υστέρημα του φορολογούμενου».

Στον πυρήνα της στρατηγικής στόχευσης του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών βρίσκονται: η αποτελεσματική προώθηση των εν εξελίξει έργων, ο ρεαλιστικός σχεδιασμός νέας δέσμης έργων, η ενίσχυση της ασφάλειας των «πράσινων» υποδομών και των μεταφορών, η βελτίωση της ποιότητας των έργων και των υπηρεσιών, η ορθολογική αξιοποίηση των υδάτινων πόρων και εν τέλει, η βελτίωση της καθημερινότητας του πολίτη.

Στο 56% το βόρειο τμήμα του Ε65

Τον Μάιο του 2024, παραδόθηκε στην κυκλοφορία, ενιαία, από τη Λαμία μέχρι την Καλαμπάκα, συνολικού μήκους 135 χλμ. Το υπόλοιπο τμήμα του αυτοκινητόδρομου, από την Καλαμπάκα μέχρι την Εγνατία Οδό, μήκους 46 χλμ., θα παραδοθεί περίπου με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, από όπου και χρηματοδοτείται. Έχει ήδη εκτελεστεί το 56% του βόρειου τμήματος του συνολικού έργου.

Επίσης, προβλέπεται η υλοποίηση έργων αντιπλημμυρικής θωράκισης των περιοχών του αυτοκινητόδρομου Ε65 στα τμήματα Λαμία - Ξυνιάδα, Ξυνιάδα - Ανάβρα και Ανάβρα - Τρίκαλα. Αυτά θα μελετηθούν αδαπάνως για το Δημόσιο και θα κατασκευαστούν από τον Παραχωρησιούχο, ενώ η συνολική δαπάνη ανέρχεται στα 70 εκατ. ευρώ.

Παραδόθηκε η Οδική Σύνδεση Άκτιο - Αμβρακία

Τον Ιανουάριο του 2024, παραδόθηκε στην κυκλοφορία, ενιαία, ο αυτοκινητόδρομος, συνολικού μήκους 49 χλμ.. Ολοκληρώνεται, μέσα στο 2024, και ο οδικός άξονας Άκτιο - Λευκάδα.

Στο 52% ο αυτοκινητόδρομος Πάτρα - Πύργος

Τον Ιούλιο του 2023 η πρόοδος κατασκευής του έργου υπολείπονταν του 20%. Σήμερα, το ποσοστό υλοποίησης ξεπερνά το 52%. Εκτιμάται ότι, μέχρι τέλος του έτους, το ποσοστό ολοκλήρωσης θα υπερβεί το 75%. Το πολύπαθο έργο, όπως προβλέπει και η σύμβαση, θα ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2025.

Τον Νοέμβριο το Μετρό Θεσσαλονίκης

Η βασική γραμμή θα παραδοθεί τον Νοέμβριο του 2024. Συγχρόνως, ολοκληρώνεται το έργο της επέκτασης προς την Καλαμαριά, το οποίο προβλέπεται να παραδοθεί το 2ο εξάμηνο του 2025. Μάλιστα, το τελευταίο χρόνο, υπεγράφη η Σύμβαση για τη λειτουργία και τη συντήρηση του έργου, απελευθερώθηκαν δρόμοι που παρέμειναν κλειστοί για πολλά έτη, υπεγράφη συμπληρωματική σύμβαση για την υλοποίηση έργων προσβασιμότητας / μετεπιβίβασης στον σταθμό «Νέα Ελβετία», ολοκληρώθηκε η Μελέτη Ανάπτυξης Μετρό Θεσσαλονίκης, η οποία αποτελεί τη Γενική Συγκοινωνιακή Μελέτη του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης.

Ξεκίνησαν τα έργα για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης - Στο 35% ο Νέος Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης

Τα τμήματα Νεάπολη - Άγιος Νικόλαος και Χερσόνησος - Νεάπολη έχουν συμβασιοποιηθεί. Έχουν ήδη εγκατασταθεί τα πρώτα εργοτάξια στο τμήμα από τη Χερσόνησο Ηρακλείου έως τον Άγιο Νικόλαο. Ταυτόχρονα, προχωρά η συμβασιοποίηση της παραχώρησης για το τμήμα Χανιά - Ηράκλειο. Επιπλέον η πρόοδος υλοποίησης στον Νέο Διεθνή Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης, στο Καστέλι έχει ξεπεράσει το 35%.

Προχωρά η Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας

Ο μετροπόντικας «Αθηνά» ξεκίνησε από την Κατεχάκη προς τον Ευαγγελισμό, και αναμένεται να ολοκληρώσει τα περίπου 5 χλμ. μέχρι το τέλος του 2025.

Ο μετροπόντικας «Νίκη» κάνει τη διάνοιξη 7,1 χλμ. από τη Βεΐκου επίσης προς τον Ευαγγελισμό, και προβλέπεται να έχει υλοποιήσει τις εργασίες μέχρι το τέλος του 1ου εξαμήνου του 2026.

Τον Μάιο του 2027 ο Περιφερειακός Οδικός Άξονας Θεσσαλονίκης (Flyover)

Οι εργασίες για το εμβληματικό έργο της Θεσσαλονίκης προχωρούν, με βάση τα χρονοδιαγράμματα. Η παράδοση του έργου τοποθετείται για τον Μάιο του 2027. Μάλιστα, σε συνάντηση που έγινε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, υπό την ηγεσία του Υπουργείου, επιβεβαιώθηκε η επιτάχυνση υλοποίησης του έργου.

Στο 90% οι μελέτες για τον Οδικό άξονα Μπράλος - Άμφισσα

Η κατασκευή του έργου, μήκους 24 χλμ., συνεχίζεται, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Το έργο βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης της εκπόνησης των μελετών, έχοντας ολοκληρωθεί το 90% το πρόγραμμα γεωτεχνικών εργασιών. Σχετικά με τις απαλλοτριώσεις, έχει γίνει το Δικαστήριο, στις 9 Απριλίου 2024, έχει εκδοθεί η σχετική Δικαστική Απόφαση και η αντίστοιχη αναγνώριση δαπάνης, και αναμένεται η υπογραφή των Αποφάσεων δέσμευσης ποσού. Η έναρξη εργασιών έγινε στις 23 Νοεμβρίου 2023. Έχουν ολοκληρωθεί, σε ποσοστό 90%, οι εργοταξιακές εγκαταστάσεις. Η ημερομηνία περαίωσης του έργου είναι η 15η Αυγούστου 2027.

Τον Σεπτέμβριο η σύμβαση για τον Οδικό Άξονα Ιωάννινα - Κακαβιά

Το έργο, μήκους 69,5 χλμ., επανα-δημοπρατήθηκε. Έχει εκδοθεί η απόφαση έγκρισης των δικαιολογητικών του προσωρινού αναδόχου, έχει προχωρήσει η απόφαση κατακύρωσης και ανάθεσης της υπόψη σύμβασης, έχει ολοκληρωθεί ο προ-συμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, έχει ενημερωθεί - πρόσφατα - η Βουλή των Ελλήνων. Ο χρόνος ολοκλήρωσης και παράδοσης του έργου είναι 54 μήνες από την υπογραφή της Σύμβασης, η οποία εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο.

Ξεκίνησαν τα έργα στον Οδικό Άξονα ΝΔ Πελοποννήσου / Τμήμα Καλαμάτα - Ριζόμυλος - Πύλος - Μεθώνη

Προχωρά η εκπόνηση μελετών, σύμφωνα με τη σύμβαση ΣΔΙΤ. Έχει γίνει η εγκατάσταση δύο εργοταξίων και υλοποιούνται πρόδρομες εργασίες.

Αναβάθμιση Προαστιακού Σιδηροδρόμου Δυτικής Αττικής / Τμήμα Άνω Λιόσια - Μέγαρα

Η υλοποίηση του έργου γίνεται με βάση τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί και από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αφού η χρηματοδότησή του είναι αποκλειστικά από αυτό. Σε ό,τι αφορά τις χρηματοδοτήσεις, ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός του υπουργείου, για το εθνικό σκέλος του, ανέρχεται σε 334 εκατ. ευρώ για το 2024, σχεδόν ίσος με εκείνον του 2023. Θα υπάρξει, λόγω της καλή εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, αύξηση, με μόνιμο χαρακτήρα στα 550 εκατ. ευρώ το 2024 και πλέον τα επόμενα χρόνια.

Μικρότερα έργα σε όλη την επικράτεια

   Στον τομέα της δικαιοσύνης:

Υπογράφηκαν οι συμβάσεις για την αποκατάσταση και συντήρηση του κτιρίου του Συμβουλίου της Επικρατείας στο Αρσάκειο Μέγαρο, για την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιρίου της Κεντρικής Υπηρεσίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, για τη μελέτη και κατασκευή του νέου Δικαστικού Μεγάρου στην Κω.

Προχωρούν οι διαγωνισμοί για τα έργα της ανέγερσης των Δικαστικών Μεγάρων Ηρακλείου, Λαμίας και Βόλου, της νέας πτέρυγας του Δικαστικού Μεγάρου Καρδίτσας, της ανακατασκευής των Δικαστικών Μεγάρων Ρεθύμνου και Τρικάλων.

Θεμελιώθηκε το νέο Ειρηνοδικείο Πύλου.

Ξεκίνησαν οι εργασίες αποκατάστασης και ανακαίνισης του Δικαστικού Μεγάρου Τριπόλεως, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται το έργο της αποκατάστασης ζημιών στο Δικαστικό Μέγαρο Καβάλας.

   Στον τομέα της εκπαίδευσης:

Ανακατασκευάστηκε το Κεστεκίδειο Ελληνικό Σχολείο στις Βρυξέλλες.

Παραδόθηκαν δύο σύγχρονες εγκαταστάσεις στη Λυκόβρυση, το νέο Ειδικό Σχολείο για Άτομα με Αναπηρία στο Περιστέρι, το 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Μάκρης, το 3ο Γυμνάσιο Νέας Φιλαδέλφειας.

Θεμελιώθηκαν το νέο Διθέσιο Νηπιαγωγείο Παραλίου Άστρους και το 12θέσιο Δημοτικό Σχολείο Κάτω Νευροκοπίου.

Στον τομέα της ασφάλειας:

Αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος για την κατασκευή πέντε Αστυνομικών Μεγάρων σε Πάτρα, Καρδίτσα, Βέροια, Λευκάδα και Αλεξανδρούπολη.

   Οδικά:

Ολοκληρώθηκε ο οδικός άξονας Καλλονή - Σίγρι στη Λέσβο.

Υπεγράφη η σύμβαση για την κατασκευή του οδικού έργου της παράκαμψης της Γιάλοβας.

Ανακατασκευάστηκε η Γέφυρα των Φύλλων στην Εύβοια.

Παραδόθηκε η νέα οδική γέφυρα του Ευήνου στην Αιτωλοακαρνανία.

Κατασκευάζεται η νέα Γέφυρα Κερίτη στην Κρήτη.

Παραδόθηκε η πεζογέφυρα στο Παλατάκι Χαϊδαρίου.

Δρομολογήθηκε η ανακατασκευή του ελικοδρομίου στη Σαμοθράκη.

Προωθήθηκε η βελτίωση του Λιμένα Αλιευτικών Σκαφών στο Νέο Μαρμαρά Χαλκιδικής.

Ολοκληρώθηκε ο επιβατικός και εμπορικός λιμένας στο Σίγρι Λέσβου.

Πραγματοποιούνται έργα επέκτασης και βελτίωσης στα αεροδρόμια Νάξου, Σύρου και Χίου.

Υλοποιούνται έργα αποχέτευσης όμβριων υδάτων Νότιου Τμήματος Καλαμαριάς.

Επίσης, εγκαινιάστηκαν οι Σταθμοί Ασφαλούς και Προστατευόμενης Στάθμευσης Φορτηγών κατά μήκος των Αυτοκινητοδρόμων της χώρας, στο Αερινό και στην Αταλάντη, έργο το οποίο εντάχθηκε στο συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα «Συνδέοντας την Ευρώπη - CEF».

Υλοποίηση αρδευτικών, εγγειοβελτιωτικών και αντιπλημμυρικών έργων

Υπογράφηκαν, μέσα στον Ιούλιο, 3 συμβάσεις, προϋπολογισμού περίπου 320 εκατ. ευρώ, που αφορούν:

Την υλοποίηση έργων ύδρευσης στις περιφερειακές ενότητες Πρέβεζας - Άρτας - Αιτωλοακαρνανίας - Λευκάδας. Την κατασκευή φράγματος στην περιοχή Τσικνιά της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου. Την υλοποίηση εγγειοβελτιωτικών έργων στις παραλίμνιες περιοχές Αμβρακίας - Αμφιλοχίας και Βάλτου της Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας.

Το τελευταίο έργο αποτελεί ένα από τα τέσσερα σημαντικά έργα, μαζί με τα αντίστοιχα στο Ωραιόκαστρο, στο Λουτράκι και στην Ιεράπετρα, που εντάχθηκαν για χρηματοδότηση στο Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021 - 2027».

Υπεγράφησαν οι δανειακές συμβάσεις χρηματοδότησης, μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Τράπεζας Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης, για την κατασκευή του φράγματος στον ποταμό Πλατύ Ρεθύμνου και την επέκταση του Αρδευτικού Δικτύου Μεσσαράς στην Περιφέρεια Κρήτης.

Παραδόθηκε το σύγχρονο αρδευτικό δίκτυο στην Ηράκλεια Φθιώτιδας, το οποίο καλύπτει την άρδευση 3.510 στρεμμάτων της περιοχής.

Στην ίδια κατεύθυνση, έχουν υπογραφεί μια σειρά από συμβάσεις έργων, όπως: Αρδευτικό δίκτυο στον Γέρμα Καστοριάς, Ταμιευτήρας στον Αγιόκαμπο Λάρισας, Δίκτυο άρδευσης στην Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων, Φράγμα και ταμιευτήρας αγωγού μεταφοράς νερού στη Ν. Τρίγλια Χαλκιδικής, Συστήματα εξοικονόμησης νερού και ενέργειας στο αρδευτικό δίκτυο ΤΟΕΒ Νιγρίτας.

Καταρτίζονται μελέτες των συμπληρωματικών έργων του φράγματος Πηνειού στην Ηλεία, και των αρδευτικών έργων του φράγματος Ασωπού στην Κορινθία.

Επίσης, έχουν δημοπρατηθεί έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και ομβρίων στη Νέα Μάκρη Αττικής.

Μεταρρυθμίσεις για την ανθεκτικότητα των υποδομών:

Αναπτύχθηκε το Εθνικό Εγχειρίδιο Επιθεώρησης και Αξιολόγησης Γεφυρών και τον Κανονισμό Επιθεώρησης και Συντήρησης Γεφυρών.

Υπογράφηκε, τέλος, προγραμματική Συμφωνία για την ανάπτυξη του Πληροφοριακού Συστήματος του Εθνικού Μητρώου Γεφυρών.

Βασική επιδίωξη αποτελεί η καταγραφή του συνόλου των γεφυρών σε πανελλαδική κλίμακα και την παρακολούθηση των διαδικασιών επιθεώρησης, αξιολόγησης και συντήρησής τους, με απώτερο στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των γεφυρών.

Τα πρώτα μεγάλα έργα

Από τα πρώτα μεγάλα έργα υποδομών στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα, την 20ετή οικονομική ανασυγκρότηση-επέκταση των δεκαετιών του 1950 και του 1960 και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών στις δεκαετίες του 1990 και του 2000, οι επενδύσεις στις υποδομές (infrastructure investment) είχαν δυναμικό ρόλο στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. H εμπειρία απέδειξε ότι οι επενδύσεις σε υποδομές δημιουργούν μεγάλα οφέλη στην οικονομία και συνιστούν αναγκαία -αν και όχι ικανή- συνθήκη για τη δημιουργία ενός ανθεκτικού και βιώσιμού υποδείγματος μεγέθυνσης.

Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, η πολλαπλασιαστική επίδραση στην οικονομία από τις επενδύσεις σε υποδομές είναι εμφανώς μεγαλύτερη στη μακροχρόνια από ό,τι στη βραχυχρόνια περίοδο. Το κεφάλαιο που συσσωρεύεται αποδίδει πρωτογενώς προϊόν σε βάθος χρόνου αλλά δημιουργεί και οικονομίες κλίμακος και φάσματος για άλλες δραστηριότητες. Το εν λόγω αποτέλεσμα είναι σημαντικό για τις σημερινές ανάγκες της ελληνικής οικονομίας που εστιάζονται κυρίως στη διεύρυνση των παραγωγικών δυνατοτήτων της (production possibilities frontier). Κατά τη διάρκεια της περιόδου κατασκευής των έργων υποδομών δημιουργούνται οφέλη υπό τη μορφή ενίσχυσης της ζήτησης και της απασχόλησης σε κλάδους που συνδέονται άμεσα και έμμεσα με την κατασκευαστική δραστηριότητα. Ωστόσο, καθυστερήσεις και ατέλειες στην παραγωγή των έργων δύνανται να οδηγήσουν σε μικρότερο ή ακόμα και σε αρνητικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.

Ενίσχυση εμπορίου

Οι επενδύσεις σε υποδομές ενισχύουν το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, οδηγούν στη διάχυση και ενσωμάτωση τεχνολογιών αιχμής στον παραγωγικό ιστό, παράγουν οφέλη για τις περιφέρειες, θωρακίζουν την οικονομία και την κοινωνία έναντι μεγάλων και απρόβλεπτων κρίσεων (σε ενέργεια, τρόφιμα, φάρμακα και στρατιωτικό εξοπλισμό), αναδεικνύουν τα γεωγραφικά πλεονεκτήματα της χώρας και, τέλος, βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των πολιτών τόσο στα μεγάλα αστικά κέντρα, όσο και την ύπαιθρο.

Τα έργα υποδομών, αφότου ολοκληρωθούν και δοθούν προς χρήση στο κοινό, απαιτούν πόρους για τη συντήρησή τους και, ενίοτε, την αναβάθμισή τους στο μέλλον. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία τους. Στην περίπτωση που δεν πραγματοποιηθούν αυτές οι επενδύσεις ή είναι ελλιπείς, τα έργα υποδομών φθείρονται και απαρχαιώνονται με αποτέλεσμα η χρήση τους να γίνεται κοστοβόρα και αναποτελεσματική. Επιπρόσθετα, όταν οι καθυστερήσεις στην παράδοση των έργων επαναλαμβάνονται συχνά ή όταν τα έργα χαρακτηρίζονται διαρκώς από κακοτεχνίες, καλλιεργούνται προσδοκίες ότι αυτό θα συμβαίνει και στο μέλλον με αποτέλεσμα να δημιουργείται αβεβαιότητα ως προς τα προσδοκώμενα οφέλη από τη χρήση των υποδομών.

Οι πόροι

Βάσει των επίσημων στοιχείων αποδεικνύεται ότι οι πόροι που οδηγήθηκαν στις υποδομές κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους μειώθηκαν ή, σε κάποιους επί μέρους τομείς, παρέμειναν στάσιμοι, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού και του δυνητικού προϊόντος της οικονομίας. Εξαιρώντας τις επενδύσεις των θεσμικών τομέων των νοικοκυριών (κυρίως κατοικίες) και των χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, η μείωση του πάγιου κεφαλαίου της ελληνικής οικονομίας από το 2011 μέχρι το 2023 ανήλθε στα €40,2 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές, με το 24,0% εξ’ αυτών (€9,6 δισεκ.) να προέρχεται από τον θεσμικό τομέα της γενικής κυβέρνησης.

Λαμβάνοντας υπόψιν ότι η μερίδα του λέοντος των επενδύσεων της γενικής κυβέρνησης ανήκει στα έργα υποδομών, η προαναφερθείσα πτώση του δημόσιου κεφαλαίου αντανακλά κυρίως τη συρρίκνωση του κεφαλαίου των υποδομών, στοιχείο που αποτελεί πηγή αρνητικών εξωτερικών οικονομιών. Βάσει μιας αριθμητικής άσκησης υπολογίζεται: πρώτον, οι δημόσιες επενδύσεις θα πρέπει να υπερβαίνουν το 3,3% του ΑΕΠ ετησίως, έτσι ώστε το κεφάλαιο της γενικής κυβέρνησης να εισέλθει σε ανοδική τροχιά, και δεύτερον, οι δημόσιες επενδύσεις θα πρέπει να μεγεθύνονται με έναν μέσο ετήσιο ρυθμό της τάξης του 4,4% έτσι ώστε σε 10 χρόνια να έχουν ανακτηθεί οι απώλειες του δημόσιου κεφαλαίου κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους. Επιπροσθέτως, θα πρέπει να αυξηθούν και οι ιδιωτικές επενδύσεις σε υποδομές ώστε να ανακτηθούν οι σχετικές απώλειες.

Η πρόκληση

Σημαντική πρόκληση στην προσπάθεια ενίσχυσης των υποδομών κατά την τρέχουσα χρονική περίοδο αποτελεί η έντονη έλλειψη εργαζομένων στις κατασκευές. Ο υποκλάδος των υποδομών θα πρέπει να ανταγωνιστεί με τους υπόλοιπους υποκλάδους των κατασκευών για την προσέλκυση εργαζόμενων, σε μια περίοδο μάλιστα που βρίσκονται εν εξελίξει πολλά μεγάλα έργα υποδομών σε όλη την ελληνική επικράτεια. Στην κατασκευή δρόμων, σιδηροδρομικών γραμμών και κοινωφελών έργων, η απασχόληση από τα 33,8 χιλ. άτομα το 2009, διαμορφώθηκε στα 16,9 χιλ. άτομα το 2020 (-16,9 χιλ. άτομα).

Επιπροσθέτως, στη μεταπανδημική περίοδο, μετά και τον πόλεμο στην Ουκρανία και την συνεπακόλουθη ενεργειακή κρίση, το κατασκευαστικό κόστος σε όρους υλικών έχει αυξηθεί σημαντικά. Αν και δεν υπάρχουν αναλυτικά στοιχεία για το κατασκευαστικό κόστος στις υποδομές, χρησιμοποιώντας ως προσέγγιση τον δείκτη κόστους κατασκευής νέων κτηρίων κατοικιών της ΕΛΣΤΑΤ, καταγράφεται μια σωρευτική ενίσχυση το δ’ τρίμηνο 2023 σε σύγκριση με το δ’ τρίμηνο 2019 κατά 21,0% (25,9% στα υλικά και 12,9% στις αμοιβές εργασίας).

Οι δράσεις

Το πλαίσιο δράσεων για τον μετασχηματισμό του αναπτυξιακού υποδείγματος της χώρας παρέχεται από το πρόγραμμα “Ελλάδα 2.0 και την Έκθεση Πισσαρίδη”, που εστιάζουν σε βραχυπρόθεσμες ενέργειες χρηματοδοτούμενες από το Ταμείο Ανάκαμψης και μακροπρόθεσμα σχέδια για την τόνωση της ανάπτυξης με διατηρήσιμο τρόπο αντίστοιχα. Τα κείμενα αναφέρονται και στις υποδομές, με έμφαση στη βελτίωση των μεταφορικών υποδομών. Η Έκθεση Πισσαρίδη αναγνωρίζει την ανάγκη ενίσχυσης των μεταφορικών υποδομών της Ελλάδας, εστιάζοντας κυρίως στη βελτίωση των οδικών και των σιδηροδρομικών μεταφορών και των λιμενικών υποδομών.

Επενδύσεις

Η εμπειρική ανάλυση των επενδύσεων σε κατασκευές εκτός κατοικιών στην Ελλάδα αποκαλύπτει σημαντικές βραχυπρόθεσμες και μακροχρόνιες σχέσεις μεταξύ των επενδύσεων και επιλεγμένων μακροοικονομικών μεταβλητών. Οι ξένες άμεσες επενδύσεις έχουν θετική συσχέτιση με τις επενδύσεις σε κατασκευές, ενώ το περιθώριο αποδόσεων των ομολόγων συνδέεται αρνητικά, υποδηλώνοντας τη σημασία της εξωτερικής χρηματοδότησης και του κινδύνου χώρας. Οι δαπάνες της γενικής κυβέρνησης και η αλληλεπίδρασή τους με τις ξένες άμεσες επενδύσεις έχουν μικρή αλλά στατιστικά σημαντική επίδραση, υποδηλώνοντας την ανάγκη για συνεκτική οικονομική πολιτική. Η ανάλυση καταδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση και συνεχή παρακολούθηση των μακροοικονομικών συνθηκών που επηρεάζουν τις επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα.

Ευκαιρίες χρηματοδότησης

Η επισκόπηση των ευκαιριών χρηματοδότησης που προσφέρει η ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 αποκαλύπτει την ιδιαίτερη έμφαση στις επενδύσεις σε υποδομές και αστική ανάπτυξη, με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και την πρωτοβουλία NGEU να παίζουν κεντρικό ρόλο. Οι πρωτοβουλίες της ΕΕ ενισχύουν την βιωσιμότητα της οικονομίας και την ψηφιακή ανάπτυξη, με την Ελλάδα να επωφελείται σημαντικά από αυτές για την ανάπτυξή της. Η συμβολή του τραπεζικού συστήματος στην προσπάθεια ανάκαμψης της χώρας ήταν σημαντική και αναμένεται να συνεχιστεί την επόμενη περίοδο, είτε αυτόνομα είτε ως συμπληρωματικό εργαλείο ως προς τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες, προωθώντας την βιώσιμη ανάπτυξη.

Οι βασικές προτάσεις

Οι βασικές προτάσεις πολιτικής της μελέτης μας συνοψίζονται παρακάτω:

• Επενδύσεις σε Φυσικές και Ψηφιακές Υποδομές: Προτεραιότητα στην ενίσχυση των φυσικών υποδομών (σιδηρόδρομος, οδικά δίκτυα, λιμένες, αεροδρόμια) και ταυτόχρονα στην επέκταση και στην αναβάθμιση των ψηφιακών υποδομών. Εστίαση στην συντήρηση και αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών για τη διασφάλιση της βέλτιστης λειτουργίας τους.

• Διευκόλυνση των Ξένων Επενδύσεων: Δημιουργία ενός ευνοϊκού και διαφανούς περιβάλλοντος για ξένες επενδύσεις στον τομέα των υποδομών μέσω κινήτρων και μείωσης της γραφειοκρατίας.

• Ενίσχυση της Διασυνδεσιμότητας: Εστίαση σε έργα που βελτιώνουν τη διασυνδεσιμότητα μεταξύ αστικών και περιφερειακών κέντρων, καθώς και μεταξύ της Ελλάδας και άλλων χωρών, προκειμένου να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της χώρας.

• Συνέργειες μεταξύ Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα: Ενθάρρυνση των συνεργασιών δημοσίου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) για την υλοποίηση και χρηματοδότηση μεγάλων έργων υποδομών, με σαφείς όρους και κατανεμημένους κινδύνους.

• Εκσυγχρονισμός του Νομικού Πλαισίου: Αναθεώρηση και εκσυγχρονισμός του νομικού πλαισίου που διέπει τις επενδύσεις σε υποδομές, ώστε να διευκολυνθεί η ταχύτερη υλοποίηση έργων και η επίλυση τυχόν διαφορών.

• Ισχυρή Δημοσιονομική Διαχείριση και Διαφάνεια: η ενίσχυση της δημοσιονομικής διαχείρισης και η προάσπιση της διαφάνειας είναι επιβεβλημένη, με στόχο, τόσο τη μείωση του κινδύνου χώρας, όσο και την ενίσχυση της επενδυτικής εμπιστοσύνης. Επιπλέον, η σταθερή παρακολούθηση των μακροοικονομικών δεδομένων θα εξασφαλίσει την άμεση προσαρμογή στις οικονομικές μεταβολές, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της οικονομίας

• Αξιοποίηση Δανειακών Κεφαλαίων του ΤΑΑ: Στρατηγική εστίαση στην αξιοποίηση των πόρων που διατίθενται μέσω του ΤΑΑ. Οι επιλεγμένες πρωτοβουλίες θα πρέπει να ενθαρρύνουν την ιδιωτική επένδυση, να προωθούν την απασχόληση και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της χώρας, ενώ παράλληλα θα είναι συμβατές με τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς στόχους για βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα.

• Σχεδιασμός Ανθεκτικών Υποδομών για την Αντιμετώπιση της Κλιματικής Κρίσης: Η σημασία των υποδομών για τη λειτουργία της οικονομίας είναι κρίσιμη, επιβάλλοντας την ανάγκη ενός σχεδίου για υποδομές που να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης. Απαιτείται η αναγνώριση και ενίσχυση των υποδομών που απειλούνται από καιρικά φαινόμενα και ο σχεδιασμός νέων έργων για την πρόληψη μελλοντικών προβλημάτων, όπως η ερημοποίηση και η εξασφάλιση νερού.

Η εστίαση σε αυτές τις προτάσεις πολιτικής μπορεί να παρέχει τη βάση για δυναμική και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, βελτιώνοντας ταυτόχρονα την ποιότητα ζωής των πολιτών και την ανταγωνιστικότητα της Ελλάδας.

Ειδικότερα, όπως επεσήμανε ο κ. Σταϊκούρας: «Οφείλουμε να δράσουμε, με ταχύτητα, σχέδιο και ασφάλεια, πάνω σε τρεις, ταυτόχρονα, πυλώνες:

1ος Άξονας: Η άμεση αποκατάσταση των ζημιών των υποδομών, με την υλοποίηση στοχευμένων τοπικών παρεμβάσεων και μέτρων έκτακτου χαρακτήρα, που θα αποκαταστήσουν την προσβασιμότητα. Σε αυτή τη κατεύθυνση, με την αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης, θα συμπεριληφθούν βραχείας αποκατάστασης έργα υποδομών, ύψους 500-600 εκατ. ευρώ. Έργα κυρίως οδικά και σιδηροδρομικά, καθώς και η αποκατάσταση γεφυρών.

2ος Άξονας: Η υλοποίηση νέων έργων, ακόμη και με τον εκ βάθρων επανασχεδιασμό και την κατασκευή υποδομών, υψηλότερης ανθεκτικότητας σε δυσμενέστερες καταστάσεις (EIB: “build back better”), ώστε να μετριάσουμε, όσο είναι εφικτό, μελλοντικούς κινδύνους. Προς αυτή την κατεύθυνση, θα απαιτηθεί η συμβολή ειδικών και επιστημόνων, από την ακαδημαϊκή κοινότητα, θεσμικούς φορείς και τη δημόσια διοίκηση, ώστε να ενσωματώσουμε την κλιματική παράμετρο στην υλοποίηση έργων υποδομών, μεταξύ άλλων και αντιπλημμυρικών έργων.

Επίσης, θα απαιτηθεί η άμεση και αποτελεσματική παρακολούθηση των μελετών και έργων σε όλες τις φάσεις τους, μέχρι και την ολοκλήρωσή τους. Και φυσικά θα απαιτηθούν πρόσθετοι χρηματοδοτικοί πόροι, προφανώς περισσότεροι σε σχέση με το παρελθόν, μέσα από την αξιοποίηση, όπως συμφωνήσαμε εχθές, επιλέξιμων – μελλοντικά – χρηματοδοτικών εργαλείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3ος Άξονας: Ο έλεγχος και η συντήρηση υφιστάμενων έργων, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειάς τους. Για παράδειγμα, οι γέφυρες αποτελούν σημαντικό μέρος του δομικού πλούτου της χώρας μας. Παρότι αντιστοιχούν – κατά μέσο όρο – μόλις στο 2-3% των χιλιομέτρων του οδικού δικτύου, αντιστοιχούν στο 30% περίπου του κόστους κατασκευής».

«Κινούμενοι πάνω σε αυτούς τους άξονες, με σχέδιο και αποφασιστικότητα, επιδιώκουμε να αποκαταστήσουμε τον πληγέντα – από τις καταστροφές – κοινωνικό, οικονομικό και παραγωγικό ιστό της χώρας μας, να ενισχύσουμε την ασφάλεια της κοινωνίας και να βαδίσουμε σε έναν δρόμο προκοπής και αλληλεγγύης, ειδικά σήμερα που η οικονομία μας το επιτρέπει, στηριζόμενη σε πιο στέρεες βάσεις», τόνισε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών.

Αναλυτικά η ομιλία του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών στο Συνέδριο του Economist:

Η χώρα μας έχει περάσει πολλές και μεγάλες δυσκολίες τις τελευταίες εβδομάδες.

Πλήθος πρωτόγνωρων φυσικών καταστροφών έχει οδηγήσει σε τραγικές ανθρώπινες απώλειες και έχει επιφέρει βαρύ κοινωνικό, περιβαλλοντικό, οικονομικό και παραγωγικό αντίτιμο.

Αυτές οι φυσικές καταστροφές είναι το αποτέλεσμα μιας νέας πραγματικότητας.

Πραγματικότητα που πρέπει – καταρχάς – να αποδεχθούμε και να την αντιμετωπίσουμε με ενσυναίσθηση, ρεαλισμό, σωστό σχεδιασμό και αποφασιστικότητα.

Τρεις είναι οι βασικές διαπιστώσεις που χαρακτηρίζουν τη νέα πραγματικότητα:

Η 1η διαπίστωση είναι ότι αυτή συνοδεύεται από πολυάριθμες απειλές που αφορούν σε όλον τον πλανήτη.

Χώρες όπως η Τουρκία, η Βουλγαρία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Σλοβενία, η Αυστρία, ο Καναδάς, η Νότια Κορέα, το Μεξικό, τη Λιβύη κ.α. πλήττονται από πολύ σοβαρές φυσικές καταστροφές.

Σύμφωνα με επιστήμονες, «προς το τέλος του αιώνα, τα ζεστά καλοκαίρια των ημερών μας, θα είναι τα δροσερά τότε».

Σύμφωνα δε με άλλους, «η μέση θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 1,2 βαθμούς Κελσίου, όχι με 0,5 που ακούγαμε μέχρι πρότινος, σε σύγκριση με την προβιομηχανική περίοδο, με αποτέλεσμα μια γενικευμένη κλιματική αστάθεια, που αποτυπώνεται σε όλες τις περιοχές του πλανήτη και εκδηλώνεται με κατά τόπους ακραία καιρικά φαινόμενα».

Ανάμεσα σε αυτές, η περιοχή της Μεσογείου, το κλιματικό hot spot σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη.

Η 2η διαπίστωση είναι ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα αλληλοτροφοδοτούνται, με τη συχνότητα εναλλαγής τους να ενισχύεται. Τους ισχυρούς καύσωνες και τις μεγα-πυρκαγιές διαδέχονται οι πιο καταστρεπτικές καταιγίδες και πλημμύρες.

Η 3η διαπίστωση είναι ότι ο χρόνος επανάληψης ακραίων φαινομένων πυκνώνει.

Παρατηρούμε ακραία καιρικά φαινόμενα που οδηγούν, ολοένα και συχνότερα, σε τεράστιες φυσικές καταστροφές.

Με τον “Ιανό”, πριν από 3 χρόνια, πλημμύρισαν 243.000 στρέμματα.

Σήμερα, με τον “Daniel”, με τα στοιχεία που είχαμε μέχρι πριν τέσσερις ημέρες, έχουν ξεπεράσει τα 720.000 στρέμματα.

Η Ελλάδα, την τελευταία περίπου εβδομάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με αυτή την νέα πραγματικότητα, σε μεγαλύτερη ένταση και έκταση σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Ιδιαίτερα η Θεσσαλία, αλλά και τμήματα της Στερεάς Ελλάδας.

Το κόστος βαρύ, σε ανθρώπινες ζωές, περιουσίες, φυτικό και ζωικό κεφάλαιο, καθώς και υποδομές. Ακόμη, όχι πλήρως καταγεγραμμένο. Στο πεδίο των υποδομών, οι καταστροφές είναι χωρικά και δομικά εκτεταμένες.

1ον. Τα οδικά δίκτυα έχουν υποστεί πολύ σημαντικές ζημιές, τόσο στο εθνικό όσο και στο λοιπό, αστικό, επαρχιακό και αγροτικό δίκτυο.

Παρατηρούνται έντονες καθιζήσεις του οδοστρώματος έως και πλήρης αποδόμηση της υπόβασης του δρόμου, που προκλήθηκαν από υποχώρηση επιχωμάτων, λόγω του μεγάλου όγκου συσσωρευμένου νερού και της έντονης ταχύτητας που ανέπτυξαν τα όμβρια ύδατα.

Επίσης καταγράφονται κατολισθήσεις και καταστροφή των πρανών επιχωμάτων και των ορυγμάτων οδών, με αποτέλεσμα να καταστραφεί κατά τόπους το οδικό δίκτυο ή να γεμίσει το οδόστρωμα με τα προϊόντα της κατολίσθησης.

2ον. Μεγάλο πλήθος γεφυρών, επί του εθνικού και τοπικού δικτύου των πληγεισών περιοχών, έχει υποστεί σημαντικές βλάβες ή έχει – ολοσχερώς – καταστραφεί.

3ον. Έχουν προκληθεί σημαντικές βλάβες σε αποστραγγιστικά δίκτυα και αντιπλημμυρικά έργα των πληγεισών περιοχών.

4ον. Το σιδηροδρομικό δίκτυο έχει υποστεί σοβαρότατες ζημιές.

Ζημιές στον εξοπλισμό σημαντικού αριθμού ισόπεδων διαβάσεων (περίπου 30 με τις μέχρι σήμερα εκτιμήσεις), σε τμήμα της υποδομής, στην επιδομή, στη θεμελίωση μεγάλου αριθμού γεφυρών, στον εξοπλισμό σηματοδότησης / τηλεδιοίκησης, σε σιδηροδρομικούς σταθμούς.

5ον. Δημόσιες κτιριακές υποδομές έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές, η ακριβής έκταση των οποίων διαπιστώνεται μέσω αυτοψιών από τεχνικά κλιμάκια του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και εποπτευόμενων φορέων του, που έχουν ήδη ξεκινήσει.

Ενδεικτική χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο εποπτευόμενος φορέας «Κτιριακές Υποδομές ΑΕ», με τις αυτοψίες σε σχολεία των πληγεισών περιοχών.

Τόσο η ίδια η πραγματικότητα όσο και οι δυσμενείς συνέπειές της, δημιουργούν, αναπόφευκτα, νέα δεδομένα.

Με βάση αυτά, οφείλουμε να δράσουμε, με ταχύτητα, σχέδιο και ασφάλεια, πάνω σε 3 – ταυτόχρονα – άξονες:

1ος Άξονας: Η άμεση αποκατάσταση των ζημιών των υποδομών, με την υλοποίηση στοχευμένων τοπικών παρεμβάσεων και μέτρων έκτακτου χαρακτήρα, που θα αποκαταστήσουν την προσβασιμότητα. Σε αυτή τη κατεύθυνση, με την αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης, θα συμπεριληφθούν βραχείας αποκατάστασης έργα υποδομών, ύψους 500-600 εκατ. ευρώ. Έργα κυρίως οδικά και σιδηροδρομικά, καθώς και η αποκατάσταση γεφυρών.

Στην ίδια κατεύθυνση θα συμβάλει η ψήφιση, σε λίγες ώρες, διάταξης που κατατέθηκε εχθές το βράδυ με την οποία επιτρέπεται στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να αναλάβει τον σχεδιασμό, την ανάθεση και την εκτέλεση επειγόντων έργων αποκατάστασης στις περιοχές, που έχει συντελεστεί φυσική καταστροφή.

Ο μηχανισμός αυτός βασίζεται στο εξής δίπτυχο: Αφενός στη δυνατότητα ανάληψης σχεδιασμού, ανάθεσης, εκτέλεσης και παρακολούθησης υλοποίησης επειγόντων έργων, που δεν ανήκουν σήμερα στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Με τον τρόπο αυτό η κεντρική διοίκηση έρχεται άμεσα αρωγός επίλυσης ζωτικών προβλημάτων, που αντιμετωπίζουν πρωτίστως οι κάτοικοι των πληγεισών περιοχών. Και αφετέρου στην επιτάχυνση των διαδικασιών, που αφορούν  στην εκκίνηση και υλοποίηση έργων αποκατάστασης. Η ανάληψη των έκτακτων αυτών αρμοδιοτήτων από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών θα γίνεται κατόπιν εισήγησης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών με πράξη Υπουργικού Συμβουλίου και για τα έργα που περιγράφονται στην πράξη αυτή.

2ος Άξονας: Η υλοποίηση νέων έργων, ακόμη και με τον εκ βάθρων επανασχεδιασμό και την κατασκευή υποδομών, υψηλότερης ανθεκτικότητας σε δυσμενέστερες καταστάσεις (EIB: “build back better”), ώστε να μετριάσουμε, όσο είναι εφικτό, μελλοντικούς κινδύνους.

Προς αυτή την κατεύθυνση, θα απαιτηθεί η συμβολή ειδικών και επιστημόνων, από την ακαδημαϊκή κοινότητα, θεσμικούς φορείς και τη δημόσια διοίκηση, ώστε να ενσωματώσουμε την κλιματική παράμετρο στην υλοποίηση έργων υποδομών, μεταξύ άλλων και αντιπλημμυρικών έργων.

Επίσης, θα απαιτηθεί η άμεση και αποτελεσματική παρακολούθηση των μελετών και έργων σε όλες τις φάσεις τους, μέχρι και την ολοκλήρωσή τους. Και φυσικά θα απαιτηθούν πρόσθετοι χρηματοδοτικοί πόροι, προφανώς περισσότεροι σε σχέση με το παρελθόν, μέσα από την αξιοποίηση, όπως συμφωνήσαμε εχθές, επιλέξιμων – μελλοντικά – χρηματοδοτικών εργαλείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3ος Άξονας: Ο έλεγχος και η συντήρηση υφιστάμενων έργων, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειάς τους, κάτι το οποίο είχα την ευκαιρία να συζητήσω την προηγούμενη εβδομάδα. Για παράδειγμα, οι γέφυρες αποτελούν σημαντικό μέρος του δομικού πλούτου της χώρας μας. Παρότι αντιστοιχούν – κατά μέσο όρο – μόλις στο 2-3% των χιλιομέτρων του οδικού δικτύου, αντιστοιχούν στο 30% περίπου του κόστους κατασκευής.

Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έχει ήδη συντάξει το Εθνικό Μητρώο Γεφυρών, που συνιστά την Ηλεκτρονική Βάση Δεδομένων, το Εθνικό Εγχειρίδιο Επιθεώρησης και Αξιολόγησης Γεφυρών, και τον Κανονισμό Επιθεώρησης και Συντήρησης Γεφυρών.

Στο αμέσως προσεχές διάστημα, σε εφαρμογή Νόμου του 2022, θα εκδοθεί Υπουργική Απόφαση για την έγκριση του Κανονισμού και τη συγκρότηση της Διοικητικής Αρχής Γεφυρών, η οποία θα εποπτεύει την εφαρμογή και την τήρηση των κανόνων σε όλες τις γέφυρες με άνοιγμα μήκους άνω των 6 μέτρων.

Μετά την έκδοση της Υπουργικής Απόφασης ξεκινά η άμεση εφαρμογή του Κανονισμού προς διενέργεια περιοδικών επιθεωρήσεων και αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης. Παράλληλα, με την εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου Γεφυρών, μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών ανάρτησής του, θα ξεκινήσει η καταγραφή των γεφυρών από τους αρμόδιους φορείς.

Κινούμενοι πάνω σε αυτούς τους άξονες, με σχέδιο και αποφασιστικότητα, επιδιώκουμε να αποκαταστήσουμε τον πληγέντα – από τις καταστροφές – κοινωνικό, οικονομικό και παραγωγικό ιστό της χώρας μας, να ενισχύσουμε την ασφάλεια της κοινωνίας και να βαδίσουμε σε έναν δρόμο προκοπής και αλληλεγγύης, ειδικά σήμερα που η οικονομία μας το επιτρέπει, στηριζόμενη σε πιο στέρεες βάσεις.

Γραμμή 4 Μετρό, νέος Προαστιακός και Λεωφόρος Κύμης
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με τον κ. Καραγιάννη, ήδη ξεκίνησαν τα έργα της Γραμμής 4 του μετρό της Αθήνας, με τους 15 σταθμούς. «Μιλάμε για το μεγαλύτερο έργο των επόμενων ετών», είπε χαρακτηριστικά.

«Επιπροσθέτως», συνέχισε ο υφυπουργός, «προχωράμε με ταχύτητα και την επέκταση της Γραμμής 3 προς Πειραιά, που θα ολοκληρωθεί το καλοκαίρι του 2022 με 3 νέους σταθμούς στα Μανιάτικα, τον Πειραιά και το Δημοτικό Θέατρο. Σημειώστε και ότι τις επόμενες μέρες θα δοθεί σε λειτουργία και το Τραμ στον Πειραιά, κάτι που θα βοηθήσει ακόμα περισσότερο τη συγκοινωνιακή εικόνα της πόλης».

Επιπλέον, ο κ. Καραγιάννης μίλησε για «το νέο Προαστιακό Δυτικής Αττικής, μιας περιοχής ιδιαίτερα δυναμικής οικονομικά που ως τώρα ήταν εκτός συγκοινωνιακού χάρτη, αλλά και τα νέα έργα τρένου προς Ραφήνα και Λαύριο».

Παράλληλα, ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών επεσήμανε ότι οι οδικοί άξονες στην Αττική προχωρούν και «θα εξορθολογήσουν την κίνηση των οχημάτων, όπως για παράδειγμα, η σύνδεση της Λεωφόρου Κύμης με την Εθνική Οδό. Ένα έργο που θα δημοπρατήσουμε στο τέλους του έτους και θα εξυπηρετεί καθημερινά 30.000 οχήματα, ώστε να βοηθήσει στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του κόμβου της Μεταμόρφωσης που σήμερα δημιουργεί καθυστερήσεις σε μεγάλο μήκος».

Τόνισε μάλιστα και τα «εξίσου σημαντικά έργα νέων επεκτάσεων της Αττικής Οδού που βρίσκονται στη φάση του σχεδιασμού και θα έρθουν στο προσκήνιο με το νέο έτος».

Επίσης, ο κ. Καραγιάνννης είπε ότι χαρακτηρίστηκε έργο Εθνικού Επιπέδου η σύνδεση της Δυτικής Περιφερειακής Λεωφόρου Αιγάλεω με την Εθνική Οδό Αθηνών – Κορίνθου, η οποία μαζί με την αναβάθμιση του ανισόπεδου Κόμβου Σκαραμαγκά, θα αποσυμφορήσουν την κίνηση των οχημάτων στη Λεωφόρο Σχιστού, τη Λεωφόρο Αθηνών και θα βελτιώσουν πολύ την κυκλοφορία στην Εθνική Οδό.

Το 2021 κομβική χρονιά για τις υποδομές
Ερωτηθείς για τα έργα που αναμένεται να ξεκινήσουν ο υφυπουργός Υποδομών ανέφερε ότι τους επόμενους μήνες θα δημοπρατηθούν:

4 οδικοί άξονες ως δημόσια έργα (επέκταση Λεωφόρου Κύμης και σύνδεση με ΠΑΘΕ, Παράκαμψης Χαλκίδας και Ψαχνών, Τμήμα Μπράλος - Άμφισσα, ΒΟΑΚ: Νεάπολη – Αγ. Νικόλαος) συνολικού ύψους 1 δισ. ευρώ.
6 νέα σιδηροδρομικά έργα ύψους 3,3 δις € που θα συνδέουν το σιδηρόδρομο με τα μεγάλα λιμάνια της χώρας: Πάτρα, Θεσσαλονίκη, Ραφήνα, Λαύριο, Αλεξανδρούπολη και Καβάλα, αναβαθμίζοντας τη λειτουργία του ίδιου του δικτύου και των διαμετακομιστικών μεταφορών στη χώρα.
20 ΣΔΙΤ ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, που ολοκληρώνουν ένα πακέτο έργων άνω των 13 δισ. όπως έχει ήδη ανακοινωθεί.
«Το 2021 είναι μια χρονιά κομβική για τις υποδομές. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς πως έχουμε μια έκρηξη στον κλάδο των κατασκευών. Μελετητές, σύμβουλοι και κατασκευαστές ψάχνουν κόσμο προκειμένου να ανταποκριθούν στον τεράστιο όγκο δουλειάς που έχει προκύψει μετά από μια δεκαετία μεγάλης κρίσης, προσεγγίζοντας άξιους συμπατριώτες μας που έφυγαν στο εξωτερικό τα προηγούμενα χρόνια και θέλουν να γυρίσουν στη χώρα με αξιοπρεπείς όρους. Κάνουμε δηλαδή το Brain Gain πράξη και ο κλάδος των υποδομών γίνεται η θρυαλλίδα της εκρηκτικής ανάπτυξης της χώρας το επόμενο διάστημα», υπογράμμισε ο κ. Καραγιάννης.

Μετρό Θεσσαλονίκης και Flyover
Ερωτηθείς για τα έργα της Θεσσαλονίκης, ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών τόνισε ότι στο τέλος του 2023 η πόλη θα έχει και Μετρό και αρχαία. «Ως εδώ με τις στείρες αντιδράσεις!», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Καραγιάννης και συνέχισε: «Πρέπει ακόμα και οι λίγοι που απέμειναν να διαφωνούν με τη λύση, να σεβαστούν επιτέλους τις επανειλημμένες απορρίψεις των προσφυγών τους και να αποδεχτούν την πραγματικότητα. Αρκετά ταλαιπωρήθηκε η πόλη από τις οπισθοδρομικές αντιλήψεις που την κρατούσαν πίσω για δεκαετίες».

Μάλιστα, διευκρίνισε ότι αμέσως μετά την κύρια γραμμή, θα δοθεί σε λειτουργία η επέκταση προς Καλαμαριά, ενώ παράλληλα προχωρούν οι πρόδρομες εργασίες για την επέκταση στα δυτικά και οι μελέτες προς το αεροδρόμιο.

«Όσο για τη νέα Περιφερειακή, το γνωστό Flyover, το οποίο σχεδιάσαμε και υλοποιούμε μέσω ΣΔΙΤ, με προϋπολογισμό 370 εκ. ευρώ, στο τέλος του έτους θα έχουμε προσωρινό ανάδοχο για το έργο. Όπως αντιλαμβάνεστε, τα έργα αυτά θα βελτιώσουν θεαματικά την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά θα αναβαθμίσουν και συνολικά την πόλη», υπογράμμισε ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών

«Η Θεσσαλονίκη θα γίνει επιτέλους ένας σύγχρονος διεθνής συγκοινωνιακός κόμβος. Όπως ταιριάζει στη θέση της και αξίζει στην ιστορία της. Και βέβαια, όπως δεσμεύθηκαν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Υπουργός Κώστας Καραμανλής. Με μια σειρά από μεγάλα έργα: Αναβάθμιση του αεροδρομίου, επενδύσεις στο λιμένα, νέος προαστιακός σιδηρόδρομος για τη Δυτική Θεσσαλονίκη, νέα σιδηροδρομική σύνδεση με τον 6ο προβλήτα, νέα οδική σύνδεση του λιμένα με τον ΠΑΘΕ που λίμναζε για χρόνια, νέα αντιπλημμυρικά έργα σε Ωραιόκαστρο και Λαχαναγορά. Όλα τα κρίσιμα και καθοριστικά για το παρόν και το μέλλον της πόλης», κατέληξε ο κ. Καραγιάννης

Προτάσεις Καινοτομίας από τον ιδιωτικό τομέα
Απαντώντας σε ερώτηση για τις Προτάσεις Καινοτομίας, ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών σημείωσε ότι η κυβέρνηση πιστεύει στον ιδιωτικό τομέα και όταν ενώνονται οι δυνάμεις μαζί του επιτυγχάνονται σπουδαία αποτελέσματα προς όφελος των πολιτών.

«Προωθούμε, λοιπόν, αυτό το νέο μοντέλο σύλληψης και ωρίμανσης νέων έργων, μέσω πρότυπων προτάσεων, που θα υποβάλλονται από τον ιδιωτικό τομέα. Έτσι δίνουμε κίνητρα στους ιδιώτες να βρουν, να προετοιμάσουν και να προτείνουν πρότυπες τεχνικές λύσεις για την κατασκευή των έργων. Το μοντέλο έχει ήδη παρουσιαστεί στο Υπουργικό Συμβούλιο και σύντομα θα εισαχθεί ως νομοσχέδιο στη Βουλή», υποστήριξε ο κ. Καραγιάννης.

Τέλος, ο υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών επεσήμανε τη σημασία που δίνει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών στον μεγάλο διαγωνισμό συμβούλων που θα υποστηρίζουν συνολικά τη Γενική Γραμματεία Υποδομών στα έργα αρμοδιότητάς της. «Μέσω αυτής της ευέλικτης και πρότυπης συμφωνίας – πλαίσιο για την ωρίμανση, διαχείριση και παρακολούθηση των έργων, αναβαθμίζονται οι δυνατότητές μας συνολικά», τόνισε ο κ. Καραγιάννης.

Πηγή: Lykavitos.gr