Η Ελλάδα έχει στη διάθεσή της συνολικά 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ είναι επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ δάνεια. Για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα, οι εκταμιεύσεις δεν πραγματοποιούνται με βάση τις δαπάνες, αλλά με βάση την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων και στόχων που αποδεικνύουν ότι οι μεταρρυθμίσεις και τα έργα υλοποιούνται στην πράξη.

To Yπουργείο διευκρινίζει ότι οι επιχορηγήσεις των 18,22 δισ. ευρώ δεν επιστρέφονται από τη χώρα και αποτελούν καθαρή χρηματοδοτική ενίσχυση. Όσον αφορά στο δανειακό σκέλος, πρόκειται για πόρους που διοχετεύονται με όρους όμοιους για όλα τα κράτη-μέλη. Η Ελλάδα δεν πληρώνει κάποιο «επιπλέον» ή «τιμωρητικό» επιτόκιο σε σύγκριση με τα άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα δάνεια που έχει λάβει από το Ταμείο Ανάκαμψης. Όλα τα κράτη-μέλη που αξιοποιούν το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης επιστρέφουν στην Κομισιόν τα ποσά ακριβώς με το ίδιο, χαμηλό κόστος με το οποίο η Ε.Ε. εξασφάλισε τα κεφάλαια αυτά στην αγορά.

Επίσης, η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην Ε.Ε. που επέλεξε να κατευθύνει το δανειακό σκέλος ύψους 17,73 δισ. ευρώ, αποκλειστικά στην ιδιωτική οικονομία, με κύριο στόχο να αμβλύνει το μεγάλο επενδυτικό κενό που άφησε πίσω της η δεκαετής κρίση. Η πλήρης αξιοποίηση αυτού του ποσού κινητοποιεί συνολικές επενδύσεις που ξεπερνούν τα 45 δισ. ευρώ και ενισχύει τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη. Αξίζει να σημειωθεί ότι το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης διοχετεύεται στην πραγματική οικονομία με πολύ χαμηλά, σταθερά επιτόκια που ξεκινούν από 0,35% για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή διαμορφώνονται γύρω στο 1% για άλλες επενδύσεις, χρηματοδοτώντας επιχειρηματικά επενδυτικά σχέδια, εγγυοδοτικά εργαλεία, σχήματα venture capital και προγράμματα κοινωνικού χαρακτήρα, όπως το «Σπίτι μου ΙΙ». Ενώ, το ίδιο επιτόκιο (0,35%) θα ισχύσει και για τα δάνεια που θα λάβουν οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, χάρη στην ανακατεύθυνση κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης, ύψους 1,5 δισ. ευρώ, πόροι οι οποίοι αναμένεται να κινητοποιήσουν 5 δισ. ευρώ δάνεια και νέες επενδύσεις για τις ΜμΕ σε όλες τις περιφέρειες της χώρας.

Αξίζει να σημειωθεί επίσης, ότι, παρότι το Ταμείο δεν διαθέτει περιφερειακές ποσοστώσεις ή κατανομές πόρων, χρηματοδοτεί έργα σε όλη την Ελλάδα, που βελτιώνουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και ενισχύουν την αναπτυξιακή προοπτική κάθε περιφέρειας.

Ενδεικτικά στην Περιφέρεια Θεσσαλίας από το δανειακό πρόγραμμα, οι δανειακές συμβάσεις που έχουν συναφθεί για επενδυτικά σχέδια που υλοποιούνται στο σύνολο της περιοχής, έχουν συνολικό προϋπολογισμό 1,39 δισ. ευρώ, εκ των οποίων δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης 648,7 εκ. ευρώ.

Επιπλέον, από το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτούνται τα έργα αποκατάστασης στο οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, που υπέστη ζημιές από τις θεομηνίες Daniel και Elias, το Βόρειο Τμήμα του Ε-65 Τρίκαλα-Εγνατία, η παιδιατρική κλινική του Πανεπιστημίου Λάρισας, τα έργα αναβάθμισης στα Γενικά Νοσοκομεία Λάρισας, Βόλου, Καρδίτσας καθώς και οι ανακαινίσεις των Κέντρων Υγείας Αγιάς, Ελασσόνας, Τυρνάβου και Φαρσάλων. Αλμυρού, Αργαλαστής, Σοφάδων Παλαμά. Σε αυτά προστίθενται έργα επεξεργασίας, λυμάτων, ύδρευσης, αστικές αναπλάσεις έργα έξυπνων πόλεων σε Λάρισα, Βόλο και Τρίκαλα, καθώς και το μεγάλο έργο οδικής ασφάλειας 24 εκ. ευρώ με φορέα υλοποίησης την Περιφέρεια Θεσσαλίας.

Πέραν από το Ταμείο Ανάκαμψης, πλήθος δράσεων, υψηλών προϋπολογισμών, υλοποιούνται στην Περιφέρεια Θεσσαλίας στο πλαίσιο των Τομεακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ και του ΕΠΑ, καθώς και του Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών ΕΠΑ. Ενώ, η Περιφέρεια Θεσσαλίας, όπως και κάθε Περιφέρεια της χώρας, διαθέτει παράλληλα δύο βασικά αναπτυξιακά εργαλεία, δικής της διαχείρισης, ενισχυμένων προϋπολογισμών σε σχέση με τις προηγούμενες Προγραμματικές Περιόδους τους , το Πρόγραμμα «Θεσσαλία 2021-2027» του ΕΣΠΑ με πόρους ύψους 548 εκ. ευρώ και το «Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Θεσσαλίας» του ΕΠΑ 2026-2030 με πόρους ύψους 255 εκ. ευρώ.

Στο τέλος της ημέρας, αυτοί που πάντα αξιολογούν το αποτέλεσμα είναι οι ίδιοι οι πολίτες. Αυτοί αποφασίζουν αν οι πόροι εξασφαλίζονται, αν τα έργα προχωρούν και αν η καθημερινότητά τους βελτιώνεται, επισημαίνει το Υπουργείο στην ανακοίνωσή του. Στη δημόσια ζωή, η αξία κάθε θεσμικού ρόλου κρίνεται από το κατά πόσο αυτός υπηρετεί αποτελεσματικά την αποστολή που του ανέθεσαν οι πολίτες. Η Κυβέρνηση οφείλει να διεκδικεί πόρους, να σχεδιάζει πολιτικές και να δημιουργεί ευκαιρίες ανάπτυξης. Η Αυτοδιοίκηση, Α’ και Β’ βαθμού, οφείλει να αξιοποιεί τα διαθέσιμα εργαλεία και να προωθεί τα έργα που χρειάζονται οι τοπικές κοινωνίες. Όταν κάθε θεσμός ασκεί με σχέδιο και αποτελεσματικότητα τις αρμοδιότητές του και η αναγκαία συνεργασία σε όλα τα επίπεδα χαρακτηρίζεται από αίσθημα ευθύνης, τότε οι πραγματικοί κερδισμένοι είναι οι πολίτες. Το ΥΠΕΘΟΟ σε αυτή την κατεύθυνση, συνεχίζει να επιταχύνει το έργο και τις μεταρρυθμίσεις προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας.

Συγκεκριμένα στην ανακοίνωση του υπουργείου με τίτλο «Στο ΠΑΣΟΚ μοιράζουν ανέξοδες υποσχέσεις και στέλνουν τον λογαριασμό στους συνεπείς» αναφέρονται τα ακόλουθα:

Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να έχει ξεχάσει πολύ γρήγορα όσα η χώρα έμαθε πολύ ακριβά την προηγούμενη δεκαετία. Και όσο προσπαθεί να πλειοδοτήσει σε εύκολες υποσχέσεις, τόσο περισσότερο θυμίζει εκείνους που κάποτε κατήγγελλε.

Η συνταγή είναι γνώριμη. Μονομερείς αποφάσεις, εύκολες διαγραφές, ευρωπαϊκοί κανόνες που αντιμετωπίζονται ως εμπόδιο και η πεποίθηση ότι, αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί μαζί μας, μπορούμε απλώς να την παρακάμψουμε.

Με τέτοιες προτάσεις, η απόσταση από τις πιο αξέχαστες οικονομικές ιδέες του 2015 αρχίζει να γίνεται ανησυχητικά μικρή.

Κύπρος : Τι ισχύει στην πραγματικότητα

Η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ εμφανίζει ως «κυπριακό μοντέλο» ένα δικαίωμα που η κυπριακή νομοθεσίαδεν προβλέπει.

Το άρθρο 18 του κυπριακού Ν. 169(I)/2015, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, προβλέπει ότι, πριν από την πώληση πιστωτικής διευκόλυνσης, ο δανειολήπτης μπορεί να υποβάλει πρόταση αγοράς. Η ακριβής διατύπωση του νόμου είναι:

«οι δανειολήπτες, οι εγγυητές τους και οι πάροχοι εξασφάλισής τους, εάν το επιθυμούν, δύνανται εντός χρονικής περιόδου σαράντα πέντε (45) ημερών [...] να υποβάλουν πρόταση αγοράς της υπό πώληση πιστωτικής διευκόλυνσης».

Και, όταν πρόκειται για μέρος του χαρτοφυλακίου:

«ειδοποιεί με επιστολή τον εμπλεκόμενο δανειολήπτη [...] όπως εντός χρονικής περιόδου σαράντα πέντε (45) ημερών [...] υποβάλουν πρόταση, εάν το επιθυμούν, για αγορά της υπό πώληση πιστωτικής διευκόλυνσης».

Αυτά λέει ο κυπριακός νόμος.

Πουθενά δεν προβλέπει ότι ο δανειολήπτης δικαιούται να αγοράσει το δάνειό του σε συγκεκριμένο ποσοστό της αξίας του. Πουθενά δεν προβλέπει ότι μπορεί να καταβάλει ένα αυθαίρετα καθορισμένο μέρος της τρέχουσας αξίας και να εξοφλήσει υποχρεωτικά την υπόλοιπη απαίτηση. Πουθενά δεν προβλέπει ότι ο πιστωτής υποχρεούται να αποδεχθεί την προσφορά του.

Η διάταξη προβλέπει δυνατότητα υποβολής πρότασης αγοράς, και σαφώς εννοείται ότι αφορά στην τρέχουσα αξία του δανείου. Δεν θεσπίζει δικαίωμα μονομερούς εξαγοράς της απαίτησης σε ποσοστό που αποφασίζει ο νομοθέτης.

Τι απαντούσε ο ΣΥΡΙΖΑ για το θέμα στον Κώστα Τζαβάρα

Αυτά μάλιστα αναφέρονται και σε σχετική απάντηση της Ειδική Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους το 2018, απαντώντας στη Βουλή στην ερώτηση του τότε Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου της Νέας Δημοκρατίας Κώστα Τζαβάρα.

Η απάντηση, με ημερομηνία 11.1.2018, αναφέρει επί λέξει για την Κύπρο:

«Με κρυφή την προσφορά κάποιου fund, δίνεται η δυνατότητα στο πιστωτικό ίδρυμα να δημοσιοποιήσει την πρόθεση του να πωλήσει απαίτηση [...] και να αναμείνει 45 ημέρες για αντίδραση του δανειολήπτη (πρόταση εξαγοράς) ή να στείλει επιστολή στον δανειολήπτη με την οποία τον καλεί να υποβάλλει πρόταση εξαγοράς εντός 45 ημερών ενόψει της πώλησης του δανείου του».

Μάλιστα, το ερώτημα του τότε βουλευτή Κώστα Τζαβάρα είχε υποβληθεί πριν από την έκδοση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2019/1023, η οποία στη συνέχεια έκλεισε κάθε σχετικό «παράθυρο» και διαμόρφωσε ένα σαφές ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Ανάλογο δικαίωμα με την Κύπρο υπάρχει και στην Ελλάδα

Αντίστοιχη δυνατότητα με την Κύπρο όπου προ της πώλησης υπάρχει η δυνατότητα ρύθμισης του δανείου υπάρχει και στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του ελληνικού Κώδικα Δεοντολογίας, όπου μπορεί να διευθετηθεί είτε με εφάπαξ καταβολή σε μετρητά και διαγραφή τυχόν υπολοίπου της οφειλής του ή και άλλες λύσεις, σύμφωνα με την ικανότητα αποπληρωμής του και τις εύλογες δαπάνες διαβίωσής του.

Τα ανωτέρω αναφέρονται τόσο στον αρχικό όσο και στον αναθεωρημένο κώδικα δεοντολογίας, όπου ως «Διακανονισμός Απαιτήσεων» νοείται εξωδικαστική συμφωνία κατά την οποία το ίδρυμα λαμβάνει είτε εφάπαξ καταβολή είτε προκαθορισμένες τμηματικές καταβολές και, στο πλαίσιο αυτό, «ενδέχεται να προβαίνει σε μερική διαγραφή της απαίτησης».

Άρα, η Ελλάδα έχει ήδη αντίστοιχο μηχανισμό ως προς το ουσιαστικό αποτέλεσμα: ο οφειλέτης μπορεί, στο πλαίσιο της διαδικασίας ρύθμισης, να προτείνει εφάπαξ καταβολή και διαγραφή μέρους της απαίτησης.

- Η λύση εξατομικεύεται.

- Λαμβάνονται υπόψη η ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη (όπως διαμορφώνεται από την περιουσιακή και την εισοδηματική του κατάσταση) και οι εύλογες δαπάνες διαβίωσής του.

Επομένως, άλλο είναι να δίνεται στον οφειλέτη η δυνατότητα να προτείνει εφάπαξ εξόφληση με διαγραφή μέρους της απαίτησης, με βάση την πραγματική οικονομική του κατάσταση και άλλο να θεσπίζεται ένα οριζόντιο δικαίωμα του οφειλέτη να επιβάλει στον πιστωτή εξαγορά του δανείου σε ένα προκαθορισμένο ποσοστό της αξίας του. Το πρώτο το έχουμε ήδη στην Ελλάδα. Το δεύτερο δεν το προβλέπει ούτε η Κύπρος.

Τι προβλέπει το Ευρωπαϊκό Δίκαιο

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα: το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Μια ρύθμιση που θα επέβαλλε νομοθετικά στον πιστωτή να δεχθεί ένα προκαθορισμένο ποσοστό της απαίτησής του, ανεξάρτητα από την πραγματική οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη, θα λειτουργούσε στην ουσία ως νομοθετικά επιβαλλόμενη αναδιάρθρωση της απαίτησης.

Μια τέτοια ρύθμιση, στο μέτρο που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1023, θα ήταν αντίθετη προς την ευρωπαϊκή νομοθεσία, εφόσον δεν διασφαλίζει το «best-interest-of-creditors test», δηλαδή την αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης του διαφωνούντος πιστωτή.

Η Οδηγία 2019/1023 ορίζει στο άρθρο 2 παρ. 1 σημείο 6 τη σχετική αρχή που οφείλει να διέπει όλες τις αναδιαρθρώσεις: κανένας πιστωτής δεν μπορεί να ικανοποιηθεί με μικρότερο ποσό από αυτό που θα ελάμβανε σε περίπτωση ρευστοποίησης του συνόλου της περιουσίας. Η εν λόγω αρχή επαναλαμβάνεται σε διάφορα σημεία της οδηγίας (πχ άρθρο 10 παρ 2, άρθρο 11 κλπ) όπου γίνεται λόγος για σχέδια αναδιάρθρωσης οφειλών.

Επομένως, δεν μπορεί να θεσπιστεί ένα οριζόντιο, αυθαίρετο ποσοστό εξαγοράς για όλους τους οφειλέτες, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα πραγματικά δεδομένα κάθε περίπτωσης: η περιουσία, το εισόδημα, η ικανότητα αποπληρωμής, η αξία των εξασφαλίσεων και η ανάκτηση που θα μπορούσε να επιτύχει ο πιστωτής στο εναλλακτικό σενάριο.

Ποιος θα συνέχιζε να πληρώνει το δάνειό του, αν ήξερε ότι αφήνοντάς το να κοκκινίσει θα μπορούσε να το εξοφλήσει με μεγάλη έκπτωση;

Πέραν όμως αυτού, η θεσμοθέτηση μιας τέτοιας δυνατότητας δημιουργεί έναν τεράστιο ηθικό κίνδυνο και θέτει σε αμφισβήτηση την ίδια την έννοια της τραπεζικής πίστης. Γιατί να παραμείνει ένας δανειολήπτης συνεπής, εάν γνωρίζει ότι, αφήνοντας το δάνειό του να «κοκκινίσει», μπορεί στη συνέχεια να το εξαγοράσει με μεγάλη έκπτωση;

Και υπάρχει και η άλλη όψη: ποιο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα δάνειζε με τους ίδιους όρους, εάν γνώριζε ότι ο δανειολήπτης μπορεί αύριο να εξοφλήσει μόνο ένα μέρος της οφειλής του; Το αποτέλεσμα θα ήταν λιγότερη και ακριβότερη πίστη για όλους : επιχειρήσεις, νοικοκυριά και συνεπείς δανειολήπτες.

Ένα ερώτημα προς το ΠΑΣΟΚ  

Άρα, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από αυτήν που παρουσιάζει η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ.

* Η Κύπρος δεν δίνει στον οφειλέτη δικαίωμα να αγοράσει το δάνειό του σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό της αξίας του. Του δίνει τη δυνατότητα να υποβάλει πρόταση αγοράς.

* Η Ελλάδα έχει ήδη αντίστοιχο μηχανισμό μέσω του Κώδικα Δεοντολογίας: ο οφειλέτης μπορεί να προτείνει οριστική διευθέτηση, ακόμη και εφάπαξ καταβολή με μερική διαγραφή της απαίτησης, με βάση την ικανότητα αποπληρωμής του και τις εύλογες δαπάνες διαβίωσής του.

Επομένως, το ερώτημα προς το ΠΑΣΟΚ είναι απλό:

Πού ακριβώς στον κυπριακό νόμο προβλέπεται το δικαίωμα του οφειλέτη να εξαγοράσει μονομερώς το δάνειό του σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό της αξίας του;

Γιατί αυτή τη διάταξη, όσο κι αν αναζητήσει κανείς στον κυπριακό νόμο, δεν θα τη βρει.

Τα κυβερνητικά αποτελέσματα για το ιδιωτικό χρέος

Αντιθέτως οι πολιτικές που από το 2019 έχει υιοθετήσει η κυβέρνηση έχουν να παρουσιάσουν πολύ μετρήσιμα αποτελέσματα στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους. Συγκεκριμένα:

* Ο δείκτης του ιδιωτικού χρέους ως % του ΑΕΠ για την Ελλάδα το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat ανήλθε σε 96,6%, με τον μέσο όρο του δείκτη για τις 27 χώρες της Ε.Ε να ανέρχεται στο 119,3%. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 15η θέση (σε φθίνουσα σειρά) ως προς τον εν λόγω δείκτη.

* Ως γενική εικόνα για το ιδιωτικό χρέος, από το 2018 ο δείκτης Ληξιπρόθεσμο Ιδιωτικό Χρέος ως ποσοστό επί τοις εκατό (%) του συνολικού Ιδιωτικού Χρέους, έχει παρουσιάσει σημαντική μείωση 14 ποσοστιαίων μονάδων, κλείνοντας σε 56,7% το Q1 2026 από 70,8%, δείχνοντας έτσι την αποκατάσταση όσον αφορά στην εύρυθμη εξυπηρέτηση των οφειλών.

* Στους χρηματοδοτικούς φορείς (τράπεζες & servicers) έχουμε μείωση των κόκκινων δανείων από 99,7 δις ευρώ το 2018 σε 72,34 δις ευρώ σήμερα, αλλά και σημαντική βελτίωση του δείκτη ΜΕΔ/Εξυπηρετούμενο δανεισμό. Ο εν λόγω δείκτης από 101,3% το 2018 έχει πέσει στο 39,7 %. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι αν ανατρέξουμε στο 2018 εξυπηρετούμενος και μη-εξυπηρετούμενος δανεισμός ήταν σχεδόν στα ίδια επίπεδα, ενώ σήμερα ο εξυπηρετούμενος δανεισμός είναι υπερδιπλάσιος του μη-εξυπηρετούμενου (εκτός από τη μείωση σε απόλυτους αριθμούς που αναφέραμε).

Όπως τονίστηκε από τον Υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο και τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, Νίκο Παπαθανάση, κατά την παρουσίαση της προόδου υλοποίησης του προγράμματος στο Υπουργικό Συμβούλιο, έως σήμερα, οι συνολικές εκταμιεύσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονται σε 24,6 δισ. ευρώ, ενώ έχουν εκπληρωθεί 253 ορόσημα και στόχοι (συμπεριλαμβανομένου του αναθεωρημένου 8ου αιτήματος επιχορηγήσεων και του 7ου αιτήματος πληρωμής δανείων). Οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και τα εκταμιευμένα κεφάλαια δανείων ανέρχονται συνολικά σε 28,4 δισ. ευρώ.

Έως το τέλος της τρέχουσας εβδομάδας αναμένεται να ολοκληρωθούν και να παραδοθούν το σύνολο των εκκρεμών επενδυτικών και μεταρρυθμιστικών οροσήμων, με στόχο την απορρόφηση του συνόλου των 36 δισ. ευρώ του εθνικού φακέλου έως το τέλος του χρόνου.

Το αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, όμως πηγαίνει πέρα από τον στόχο της απορρόφησης που επιτυγχάνεται, και αφορά εξίσου τον μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης σε μια σειρά τομέων πολιτικής, αναδεικνύοντας το εύρος των παρεμβάσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί σε ολόκληρη τη χώρα.

Από την Έκθεση Πισσαρίδη στην εφαρμογή

Κεντρικό σημείο αναφοράς στον σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0» αποτέλεσε η Έκθεση της Επιτροπής υπό τον νομπελίστα οικονομολόγο Χριστόφορο Πισσαρίδη, την οποία ζήτησε η κυβέρνηση το 2020 με αντικείμενο τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την αύξηση των εισοδημάτων και τον μετασχηματισμό του ελληνικού κράτους.

Η διαφορά με αντίστοιχες εκθέσεις του παρελθόντος ήταν ότι οι προτάσεις δεν έμειναν στο επίπεδο της διάγνωσης. Ενσωματώθηκαν στον σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0» και μετατράπηκαν σε συγκεκριμένες πολιτικές, μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα ορόσημα.

Η πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (Δεκέμβριος 2025) ενισχύει αυτή την εικόνα. Σύμφωνα με την ανεξάρτητη αποτίμησή του, από τις 525 συστάσεις της Έκθεσης Πισσαρίδη σε 23 πεδία δημόσιας πολιτικής, 432, δηλαδή το 83%, είτε έχουν υλοποιηθεί είτε βρίσκονται σε διαδικασία υλοποίησης χάρη στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. .

Τι αλλάζει στην πράξη

Το μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα του «Ελλάδα 2.0» είναι ήδη μετρήσιμο και έχει συμβάλει στην σύγκλιση της Ελλάδας με την Ε.Ε. σε κρίσιμους δείκτες που αποτελούσαν εξαρχής στόχους του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δηλαδή την πράσινη και ενεργειακή μετάβαση καθώς και την ψηφιοποίηση κράτους και οικονομίας. Ενδεικτικά αναφέρονται ως παραδείγματα τα ακόλουθα:

• Φορολογική συμμόρφωση: 489.370 διασυνδέσεις ταμειακών μηχανών και POS με την ΑΑΔΕ. Τα έσοδα από ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 13,1%, ή κατά 1,69 δισ. ευρώ, στο πρώτο εξάμηνο του 2026 έναντι του αντίστοιχου διαστήματος του 2025 ενώ το κενό ΦΠΑ -δηλαδή τα διαφυγόντα δημόσια έσοδα από μη πληρωμή ΦΠΑ- πλέον έχει συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 9% από 25% το 2019.
• Αγορά εργασίας: χάρη στις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης προστέθηκαν πάνω από 500.000 νέες θέσεις εργασίας στην ελληνική οικονομία, η γενική ανεργία όπως και η ανεργία νέων και γυναικών μειώθηκαν κατά 50%, ενώ η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας οδήγησε σε καταγραφή 4,5 εκατ. ωρών υπερωρίας στο πρώτο εξάμηνο του 2026 και πάνω από 7 εκ το 2025 όταν το 2021 οι δηλωμένες ώρες υπερωρίας δεν υπερέβαιναν τις 1,7 εκ ώρες.
• Ψηφιακό κράτος: η Ελλάδα από την 26η θέση μεταξύ 27 κρατών-μελών το 2019 έχει πλέον ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε κρίσιμους δείκτες ψηφιοποίησης του κράτους, των δικτύων 5G και της ψηφιακής υγείας.
• Gov.gr: οι 20 δημοφιλέστερες ψηφιακές υπηρεσίες δημιουργούν εκτιμώμενη εξοικονόμηση περίπου 312,2 εκατ. ευρώ, 62,5 εκατ. λιγότερα φύλλα χαρτιού και 19,1 εκατ. λιγότερες μετακινήσεις.
• Ενέργεια: χάρη στις επενδύσεις που έγιναν σε ΑΠΕ, διασυνδέσεις και δίκτυα, η Ελλάδα έχει πλέον χονδρική και λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου ενώ έχει γίνει πλέον καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας από καθαρός εισαγωγέας έως το 2024 γεγονός που συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας αλλά και στην ενεργειακή μας ασφάλεια και ισχύ.
• Δικαιοσύνη: η εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη σε συνδυασμό με τις αλλαγές στην πολιτική και ποινική δικονομία, την εξωδικαστική επίλυση διαφορών και το σύνολο των δράσεων ψηφιοποίησης της δικαιοσύνης έχουν οδηγήσει σε σημαντική επιτάχυνση στην έκδοση αποφάσεων με μείωση χρόνου κατά 50% στα πρωτοδικεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης και δείκτη εκκαθάρισης υποθέσεων πάνω από 100%, ενώ πλέον η Ελλάδα έχει μειώσει σε 4 από 7 τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ετήσια έκθεση για το κράτος δικαίου και συμπεριλαμβάνεται στις χώρες μέλη της ΕΕ που σημείωσαν και φέτος πρόοδο σε όλες τις συστάσεις.
• Κτηματολόγιο: η κτηματογράφηση έχει φτάσει από 39% το 2019 στο 98,83%, με το 99% της χώρας να διαθέτει πλέον ΚΑΕΚ, ενώ ολοκληρώνεται η μετάβαση σε ένα ενιαίο ψηφιακό Κτηματολόγιο.
• Υγεία: το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» έχει ήδη οδηγήσει σε 6,86 εκατ. προληπτικές εξετάσεις και 274.410 έγκαιρα ευρήματα, πάνω από το 50% των ελλήνων έχουν εγγραφεί στον προσωπικό του γιατρό, η λίστα των εκκρεμών χειρουργείων έχει σε μεγάλο βαθμό εκκαθαριστεί χωρίς αναμονές άνω των 4 μηνών, ο ψηφιακός φάκελος ασθενούς είναι πλέον παραγωγικός και πάνω από 230 ανακαινίσεις έχουν ολοκληρωθεί σε δομές υγείας, νοσοκομεία και κέντρα υγείας, σε όλη τη χώρα.
• Εκπαίδευση: περισσότεροι από 39.000 διαδραστικοί πίνακες έχουν εγκατασταθεί σε όλες τις σχολικές μονάδες της χώρας από την Ε’ Δημοτικού έως την Γ Λυκείου, ενώ 410.000 χρήστες έχουν εγγραφεί στο δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο.
• Αναπηρία: η πιλοτική δράση του προσωπικού βοηθού έγινε πλέον μόνιμη πολιτική του κράτους μαζί με την ψηφιακή κάρτα αναπηρίας και το ειδικό πρόγραμμα λειτουργικής αναβάθμισης της κατοικίας ατόμων με αναπηρία.

Σημαντική είναι και η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης στη στήριξη της επιχειρηματικότητας και την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων. Μέσω των χαμηλότοκων επιχειρηματικών δανείων, των εγγυήσεων InvestEU, των επενδυτικών κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών και των στεγαστικών προγραμμάτων, το Τ.Α.Α. αναμένεται να κινητοποιήσει συνολικά επενδύσεις και χρηματοδοτήσεις ύψους 46,6 δισ. ευρώ, ενισχύοντας ουσιαστικά την αναπτυξιακή δυναμική της ελληνικής οικονομίας.

Συμπερασματικά, το «Ελλάδα 2.0» αφήνει ως παρακαταθήκη όχι μόνο έργα, επενδύσεις και νέες υποδομές, αλλά και ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων που ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, βελτιώνει την καθημερινότητα των πολιτών και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Η ολοκλήρωσή του σηματοδοτεί μια σημαντική εθνική επιτυχία και ένα νέο σημείο αναφοράς για τη δυνατότητα της χώρας να σχεδιάζει και να υλοποιεί σύνθετες πολιτικές με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Ο Υπουργός Επικρατείας Α. Σκέρτσος δήλωσε τα εξής: «Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας είναι μια σημαντική εθνική επιτυχία, όχι μόνο γιατί η Ελλάδα αξιοποίησε έναν πρωτοφανή σε μέγεθος ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πόρο, αλλά κυρίως γιατί κατάφερε να ολοκληρώσει στην ώρα του ένα εξαιρετικά απαιτητικό και φιλόδοξο εθνικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που βασίζεται στις επιδόσεις, με συγκεκριμένα ορόσημα, αυστηρά χρονοδιαγράμματα και διαρκή έλεγχο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το σημαντικότερο όμως είναι το τι αφήνει πίσω του το «Ελλάδα 2.0». Δεν αφήνει μόνο σημαντικά έργα και επενδύσεις. Αφήνει μεταρρυθμίσεις που αλλάζουν τον τρόπο λειτουργίας του κράτους, της οικονομίας και της κοινωνίας που ήδη σε πολλά πεδία έχει συγκλίνει αυτά τα χρόνια με την ευρωπαϊκή κανονικότητα. Ψηφιοποίηση, απλούστευση, φορολογική συμμόρφωση, ταχύτερη Δικαιοσύνη, σύγχρονο Κτηματολόγιο, ενεργειακή μετάβαση, πρόληψη στην υγεία, νέες δεξιότητες και καλύτερες υποδομές. Το γεγονός ότι η Ελλάδα ολοκληρώνει στην ώρα του ένα τόσο σύνθετο και απαιτητικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα έχει και μια ευρύτερη σημασία: αποδεικνύει ότι το ελληνικό κράτος μπορεί να θέτει φιλόδοξους στόχους, να τους μετατρέπει σε συγκεκριμένες δράσεις, να μετρά την πρόοδο και τελικά να παραδίδει αποτελέσματα. Αυτή είναι άλλη μια   σημαντική παρακαταθήκη του «Ελλάδα 2.0». Η μεγάλη πρόκληση από εδώ και πέρα είναι να διασφαλίσουμε ότι οι μεταρρυθμίσεις θα έχουν διάρκεια και θα συνεχίσουν να παράγουν αποτελέσματα πολύ μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου. Γιατί ο εκσυγχρονισμός της χώρας μας δεν έχει ημερομηνία λήξης και σίγουρα δεν σταματά με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Τώρα που πατάμε σε πιο γερά θεμέλια είναι η ώρα για να κάνουμε το επόμενο μεγάλο άλμα για μια πατρίδα ακόμη πιο ισχυρή, ασφαλή, ελεύθερη και συνεκτική.»

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης τόνισε: «Το «Ελλάδα 2.0» αποτελεί τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή παρέμβαση που υλοποιήθηκε στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Μέσα από επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που εξελίσσονται παράλληλα, ενισχύουμε την ανθεκτικότητα της οικονομίας και των υποδομών, δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, δημιουργούμε περισσότερες θέσεις εργασίας για όλους. Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά σε κάθε τομέα: στην υγεία, την παιδεία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση, τις υποδομές, την αγροτική παραγωγή και την κοινωνική πολιτική. Την ίδια στιγμή, προχωρούν σημαντικές μεταρρυθμίσεις που εκσυγχρονίζουν το κράτος, απλοποιούν τις διαδικασίες, ενισχύουν τη διαφάνεια και βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Η επιτυχία του Ταμείου Ανάκαμψης δεν μετριέται μόνο από τους πόρους που απορροφήθηκαν ή τα έργα που υλοποιούνται, αλλά κυρίως από το μόνιμο αναπτυξιακό και μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα που αφήνει πίσω του. Το «Ελλάδα 2.0» αποτελεί πλέον μια ισχυρή παρακαταθήκη για την πατρίδα και ένα σταθερό θεμέλιο για τη συνέχιση της ανάπτυξης και την μετατροπή της οικονομικής μεγέθυνσης σε μόνιμο κοινωνικό μέρισμα, και τα επόμενα χρόνια.»

Η Γενική Γραμματέας Συντονισμού, αρμόδια για το μεταρρυθμιστικό σκέλος του ταμείου ανάκαμψης, Εύη Δραμαλιώτη, δήλωσε: «Αισθανόμαστε ιδιαίτερη ικανοποίηση και υπερηφάνεια, καθώς μέσα στις επόμενες ημέρες το μεταρρυθμιστικό σκέλος του Σχεδίου θα έχει ολοκληρωθεί πλήρως επαυξημένο ως προς τον αρχικό του σχεδιασμό, με σημαντικές θεσμικές και διαρθρωτικές αλλαγές που μένουν ως παρακαταθήκη για το μέλλον, όπως η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, η εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη, η καθολική επέκταση του προγράμματος “Προσωπικός Βοηθός” για τα άτομα με αναπηρία, καθώς και τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τη Βιομηχανία. Η κατάκτηση αυτού του στόχου συνιστά μια σημαντική κατάκτηση για τη χώρα, καθώς οι διαρθρωτικές αλλαγές που πετύχαμε θα συνεχίσουν να παράγουν υπεραξία τα επόμενα χρόνια προς όφελος των πολιτών, της  οικονομίας και των θεσμών. Ταυτόχρονα, μέσα από τη διαχείριση ενός τόσο σύνθετου προγράμματος, η ελληνική δημόσια διοίκηση απέκτησε  πολύτιμη τεχνογνωσία στον σχεδιασμό και την υλοποίηση απαιτητικών μεταρρυθμίσεων με αυστηρά χρονοδιαγράμματα, σαφή ορόσημα και μετρήσιμα αποτελέσματα».

Ο Διοικητής της Ειδικής Υπηρεσίας του Ταμείου Ανάκαμψης Ορέστης Καβαλάκης δήλωσε: «Το Ελλάδα 2.0 αποτελεί μια πρωτόγνωρη άσκηση σχεδιασμού και υλοποίησης δημόσιων πολιτικών, συνδυάζοντας επενδύσεις, μεταρρυθμίσεις και αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Η πρόοδος που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα αντανακλά τη συστηματική συνεργασία των υπουργείων, των φορέων υλοποίησης αλλά και του ιδιωτικού τομέα, που είχε καθοριστικό ρόλο τόσο ως ανάδοχος στην υλοποίηση χιλιάδων έργων όσο και ως επενδυτής μέσω της δανειακής δράσης και των λοιπών χρηματοδοτικών εργαλείων του Ταμείου. Το Ταμείο Ανάκαμψης βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία για την ολοκλήρωσή του και το σύνολο των εμπλεκόμενων φορέων  εργάζονται εντατικά για την έγκαιρη υποβολή των τελικών αιτημάτων πληρωμής προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος είναι η πλήρης αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου ευρωπαϊκού πόρου και η έγκαιρη εισροή των προβλεπόμενων χρηματοδοτήσεων στην ελληνική οικονομία, ώστε να μεγιστοποιηθεί το αναπτυξιακό αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης σε ολόκληρη τη χώρα.»

Εξωδικαστικός και για χρέη από 5.000 ευρώ: Πώς θα λειτουργήσει

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν ως ένα εργαλείο που αφορούσε σχεδόν αποκλειστικά μεγάλες επιχειρήσεις ή ιδιώτες με υψηλές οφειλές. Ο λόγος ήταν το αυστηρό ελάχιστο όριο χρέους που μπορούσε να ενταχθεί στη ρύθμιση, το οποίο είχε οριστεί στα 10.000 ευρώ. Ως εκ τούτου έμεναν ακάλυπτοι χιλιάδες οφειλέτες με μικρότερα χρέη, εκθέτοντάς τους καθημερινά στον κίνδυνο ξαφνικών κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών ή αναγκαστικών μέτρων είσπραξης και πλειστηριασμούς.

Με την εφαρμογή του νέου Νόμου 5313/2026 το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχώρησε σε μια δομική αλλαγή, μειώνοντας το ελάχιστο απαιτούμενο ποσό οφειλής για την υπαγωγή στον μηχανισμό ακριβώς στο μισό: στα 5.000 ευρώ. Η μείωση του ορίου απεγκλωβίζει μια τεράστια μάζα μικροοφειλετών. Πρακτικά, δηλαδή, αν ένας πολίτης έχει ένα συνολικό χρέος 6.000 ή 7.500 ευρώ (το οποίο μπορεί να είναι διεσπαρμένο στην ΑΑΔΕ, στον e-ΕΦΚΑ (ΚΕΑΟ) ή σε κάποιο καταναλωτικό δάνειο) αποκτά από την επόμενη Δευτέρα το νομικό δικαίωμα να εισέλθει στην πλατφόρμα.

Ποιοι ωφελούνται

«Με πάνω από 64.000 ρυθμίσεις οφειλών περί τα 20 δισ. ευρώ, ο Εξωδικαστικός έχει ήδη κερδίσει το στοίχημα της εμπιστοσύνης των πολιτών ως ένα αντικειμενικό και αξιόπιστο εργαλείο για τη ρύθμιση των οφειλών» αναφέρει σε δήλωσή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.

«Με τη διερεύνηση των ορίων ένταξης από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, δίνουμε πλέον τη δυνατότητα και σε μικροοφειλέτες να τακτοποιήσουν τις εκκρεμείς υποχρεώσεις τους και να διαφυλάξουν τα περιουσιακά τους στοιχεία από αναγκαστικά μέτρα. Με τη διεύρυνση των ορίων δίνεται η δυνατότητα σε περίπου ένα εκατομμύριο δυνητικούς οφειλέτες του δημοσίου να ενταχθούν στον εξωδικαστικό και να λάβουν μια συνολική λύση. Και αποδεικνύει έμπρακτα ότι η κυβέρνηση κατέγραψε και υλοποίησε ένα πάγιο αίτημα της αγοράς και των νοικοκυριών» τονίζει η Θεώνη Αλαμπάση.

Τα πλεονεκτήματα της ένταξης για μικρά χρέη

Η υπαγωγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, ακόμη και για το κατώτατο όριο των 5.000 ευρώ, συνοδεύεται από τα ίδια ισχυρά πλεονεκτήματα που ίσχυαν μέχρι τώρα για τους μεγαλύτερους οφειλέτες:

• αναστολή κατασχέσεων: με την οριστική υποβολή της αίτησης στην πλατφόρμα, «παγώνει» αυτόματα κάθε ενέργεια αναγκαστικής είσπραξης ή δέσμευσης από την ΑΑΔΕ ή τους ιδιώτες πιστωτές.
• μεγάλος ορίζοντας αποπληρωμής: το χρέος μπορεί να σπάσει σε έως και 240 δόσεις (20 έτη) για οφειλές προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεις (35 έτη) προς τις τράπεζες και τα funds.
• δυνατότητα διαγραφής («κούρεμα») οφειλών: εφόσον το επιτρέπουν τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια του οφειλέτη, ο αλγόριθμος μπορεί να προτείνει «κούρεμα» επί των προσαυξήσεων ή και του βασικού κεφαλαίου.

Οι κανόνες και τι να προσέξετε

Παρά τις σημαντικές διευκολύνσεις, η διαδικασία διέπεται από σαφείς κανόνες που απαιτούν προσοχή προκειμένου η αίτηση ρύθμισης να στεφθεί με επιτυχία:

Πρώτον, η ελάχιστη μηνιαία δόση στην πλατφόρμα ορίζεται πλέον στα 50 ευρώ, καθιστώντας τη ρύθμιση προσιτή για κάθε οικογενειακό προϋπολογισμό.

Δεύτερον, το εργαλείο αυτό αφορά αποκλειστικά το σύνολο των χρεών που ξεπερνά τα 5.000 ευρώ. Οφειλές έστω και ένα ευρώ κάτω από αυτό το όριο (π.χ. 4.999 ευρώ) παραμένουν εκτός πλατφόρμας και πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω της Πάγιας Ρύθμισης ή της έκτακτης ρύθμισης.

Σε κάθε περίπτωση, ο οφειλέτης δεν παίρνει όσες δόσεις διαλέξει, αλλά αποδέχεται ή απορρίπτει τη λύση την οποία του προτείνει η πλατφόρμα, με βάση το οικονομικό προφίλ του. Ωστόσο αυτό συνεπάγεται και ότι ο οφειλέτης θα πρέπει πριν ξεκινήσει τη διαδικασία, να συναινέσει να διασταυρωθούν τα στοιχεία εισοδήματος και περιουσίας του, προκειμένου ο αλγόριθμος της πλατφόρμας να υπολογίσει πόσα μπορεί -και πρέπει- να δίνει κάθε μήνα ώστε να αποπληρώσει την οφειλή του.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Για την προσωπική διαφορά νέα διάταξη που τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιουλίου προβλέπει αποκατάσταση μισθολογικών ανισοτήτων λόγω προσωπικής διαφοράς σε δημόσιους υπαλλήλους.

Με το νέο μέτρο, σε φορείς του Δημοσίου που η πλειονότητα των υπαλλήλων είχε προσωπική διαφορά - λόγω των επεκτάσεων που δόθηκαν διαδοχικά κατά τα έτη 2018 και 2023 - εξισορροπούνται οι μισθολογικές απολαβές μέσω της αντικατάστασης της προσωπικής διαφοράς έως του ποσού των 300 ευρώ, με τακτικές αποδοχές ύψους 300 ευρώ.

Ωφελημένοι είναι περίπου 1.500 υπάλληλοι από τους περίπου 7.000 δημοσίους υπαλλήλους συγκεκριμένων φορέων (κυρίως υπουργεία και ανεξάρτητες ή δικαστικές αρχές) οι οποίοι είτε προσελήφθησαν μετά τον Μάρτιο του 2023, είτε η προσωπική διαφορά τους είχε μειωθεί κάτω από αυτό το ποσό. Έτσι -όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση- αποκαθίσταται η ισορροπία στους μισθούς δημοσίων υπαλλήλων εντός των ίδιων των φορέων, επιλύοντας ένα πρόβλημα που διαιωνίζεται από το 2011.

Προσωπική διαφορά: Στα κάγκελα χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι

Υπενθυμίζεται ότι την κατάργηση του πλαφόν των 300 ευρώ στην προσωπική διαφορά ζητούν εργαζόμενοι και συνδικαλιστικοί φορείς, υποστηρίζοντας ότι η διάταξη που περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών συντηρεί τις μισθολογικές αδικίες στο Δημόσιο.

Παράλληλα, σε παρέμβαση είχε προχωρήσει νωρίτερα ο Σύλλογος Υπαλλήλων Οικονομικής Πολιτικής του υπουργείου Οικονομικών, ο οποίος υποστήριζε ότι η ρύθμιση δεν εξαλείφει τη μισθολογική αδικία που καλείται να θεραπεύσει. Όπως ανέφερε, ακόμη και μετά την εφαρμογή της διάταξης, οι νεότεροι υπάλληλοι θα συνεχίσουν να αμείβονται με χαμηλότερες αποδοχές από συναδέλφους τους που υπηρετούν στις ίδιες θέσεις, διατηρώντας ένα καθεστώς υπαλλήλων «δύο ταχυτήτων».

«Το ΠΑΣΟΚ επιλέγει για ακόμη μία φορά, να ασκήσει κριτική εργαλειοποιώντας επίσημα στοιχεία, αποδεικνύοντας ότι είτε αγνοεί είτε συνειδητά παραβλέπει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ως εργαλείο επιδόσεων και όχι δαπανών», αναφέρει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Ακόμα, προσθέτει:

1.Πως λειτουργεί το Ταμείο Ανάκαμψης;

Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν λειτουργεί όπως τα παραδοσιακά ευρωπαϊκά προγράμματα. Είναι ένα εργαλείο επιδόσεων (performance-based).  Οι εκταμιεύσεις δεν εξαρτώνται από το πόσα χρήματα «ξοδεύτηκαν», αλλά από το αν επιτυγχάνονται:

• συγκεκριμένα ορόσημα (milestones)

• και στόχοι (targets)

Με απλά λόγια: Η Ελλάδα πληρώνεται όταν υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και έργα — όχι όταν απλώς πραγματοποιεί δαπάνες.

2.Ποια είναι η πρόοδος υλοποίησης του Ελληνικού Σχεδίου;

Η πραγματικότητα είναι ότι το ελληνικό σχέδιο «Ελλάδα 2.0» εξελίσσεται με συνέπεια, ταχύτητα και ισχυρές επιδόσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα βρίσκεται σε σταθερή τροχιά επιτυχούς ολοκλήρωσης.

Τα δεδομένα είναι σαφή και αδιαμφισβήτητα:

24,6 δισ. ευρώ έχουν ήδη εισρεύσει στην ελληνική οικονομία, δηλαδή το 68% του συνολικού προϋπολογισμού, σε λιγότερο από πέντε χρόνια.

Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 10,9% του ΑΕΠ (2023), κατατάσσοντας την Ελλάδα στην 1η θέση μεταξύ των κρατών-μελών ως προς τη σημασία των εκταμιεύσεων στην οικονομία.

Παράλληλα, η χώρα παραμένει σταθερά στην πρώτη δεκάδα της ΕΕ σε εκταμιεύσεις έναντι προϋπολογισμού, γεγονός που αποτυπώνει τη συνεπή πρόοδο υλοποίησης.

Οι επιχορηγήσεις: Απόλυτα φυσιολογική εξέλιξη

Τα στοιχεία της Eurostat αφορούν εκταμιεύσεις και δαπάνες από την αρχή του προγράμματος έως τέλος του 2025. Έως 22 Νοεμβρίου  2025, η Ελλάδα είχε εισπράξει  54% των επιχορηγήσεων του ΤΑΑ. Με την εκταμίευση του 6ου αιτήματος πληρωμής στις 23 Νοεμβρίου,  οι επιχορηγήσεις που είχαν εισπραχθεί έφτασαν στο 66% του Π/Υ. Το γεγονός ότι περίπου 48,8% είχε φτάσει στο τέλος του 2025 στους τελικούς αποδέκτες είναι απολύτως αναμενόμενο και ισορροπημένο.

Στο τέλος του 2025:

12,04 δισ. ευρώ ήταν καθαρά ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις

Οι πληρωμές μέσω ΠΔΕ έφτασαν τα 13,6 δισ. ευρώ (53% του προϋπολογισμού των ενταγμένων έργων, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ)

Το ελληνικό σχέδιο είναι οπισθοβαρές, γι' αυτό και πρόκειται για φυσιολογική εξέλιξη της υλοποίησης έργων, καθώς οι δαπάνες επιταχύνονται στο τελικό στάδιο και θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται και το 2027, δεδομένου ότι η τελευταία εκταμίευση θα πραγματοποιηθεί το Δεκέμβριο του 2026.

Τα δάνεια: Μοναδικό μοντέλο στην Ευρώπη

Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που κατευθύνει τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης αποκλειστικά στην ιδιωτική οικονομία:

Σε επιχειρήσεις για επενδύσεις

Σε πολίτες για απόκτηση κατοικίας

Επιχειρηματικά δάνεια

698 δανειακές συμβάσεις

Κινητοποιούν επενδύσεις 23,9 δισ. ευρώ

60% αφορά μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Εκταμιεύσεις: 11,7 δισ. ευρώ, που δίνονται προοδευτικά με την υλοποίηση των επενδύσεων

Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ»

13.970 εγκεκριμένα δάνεια για να αποκτήσουν πρώτη κατοικία πολίτες χαμηλών εισοδημάτων

Και βεβαίως, τα δάνεια θα συνεχίσουν να εκταμιεύονται έως το 2029, ενισχύοντας την οικονομική δραστηριότητα μακροπρόθεσμα.

3. Τι δείχνουν τα στοιχεία;

Επομένως, τα στοιχεία δείχνουν ότι:

• η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη
• έχει επιτύχει υψηλό επίπεδο εκταμιεύσεων
• προχωρά με μετρήσιμα αποτελέσματα και ολοκληρωμένα ορόσημα
• εφαρμόζει ένα αναπτυξιακό μοντέλο που ενισχύει ουσιαστικά την οικονομία
• με τα πλήρη αποτελέσματα του Ταμείου να αποτυπώνονται στην οικονομία έως το 2027 και μακροπρόθεσμα

Το ΠΑΣΟΚ, όπως και όλοι όσοι διατυπώνουν αντίστοιχες αιτιάσεις στον δημόσιο διάλογο, πρέπει να καταλάβει ότι η πραγματικότητα δεν αντιστρέφεται μέσω της εργαλειοποίησης επίσημων στοιχείων. Εκτός κι αν επιμένουν στο «αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί μαζί μας, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα».

Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα προστασίας της πρώτης κατοικίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του Εξωδικαστικού, καθώς και η μείωση του κατώτατου ορίου οφειλής που μπορεί να ενταχθεί στον μηχανισμό στα 5.000 ευρώ, από 10.000 ευρώ που ίσχυε έως σήμερα.

Μέσω του Εξωδικαστικού, οι οφειλέτες μπορούν να πετύχουν «κούρεμα» της οφειλής τους και αποπληρωμή έως 240 δόσεις, γεγονός που σημαίνει χαμηλότερο ύψος της μηνιαίας δόσης. Το ακριβές ποσό της δόσης καθορίζεται από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας και λαμβάνει υπόψη του περιουσιακά και εισοδηματικά κριτήρια.

Έτσι, όπως αναφέρουν στο ΑΠΕ- ΜΠΕ πηγές του υπουργείου, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών καθίσταται όλο και πιο ισχυρό «όπλο» στα χέρια ιδιωτών με οφειλές προς τράπεζες και Δημόσιο, προσφέροντας σημαντική «ανάσα» στη διαχείριση των χρεών τους.

Η επιλογή του Εξωδικαστικού, προσθέτουν οι ίδιοι, αποτελεί λύση και διέξοδο στη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους, ειδικά μετά τη σειρά βελτιώσεων οι οποίες έχουν επέλθει από τον Απρίλιο πέρυσι. Ο διπλασιασμός των οικονομικών κριτηρίων ευάλωτων πολιτών και κατ' επέκταση η διεύρυνση της περιμέτρου επιλογής οφειλετών, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από όλους τους πιστωτές και, επί της ουσίας, η ένταξη της μεσαίας τάξης στο περιβάλλον του Εξωδικαστικού, λειτούργησαν καταλυτικά στο να καταστεί η βέλτιστη λύση για ιδιώτες που θέλουν να ρυθμίσουν τα χρέη τους. Ως αποτέλεσμα, ήταν το ποσοστό εγκρισιμότητας των αιτήσεων να αυξηθεί σε πάνω από 80%, καθιστώντας επιτυχείς 8 στις 10 ρυθμίσεις.

Η επιτυχία του Εξωδικαστικού Μηχανισμού ως ένα «πολυεργαλείο» ρύθμισης οφειλών, αποδεικνύεται από τα επίσημα στοιχεία: το σύνολο των επιτυχών ρυθμίσεων έως και τα τέλη Απριλίου έφτασε τις 60.388 σε αριθμό και αφορά σε αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Από αυτές, 6.971 επιτυχείς ρυθμίσεις επιτεύχθηκαν από ευάλωτους οφειλέτες, και 439 αφορούν σε Άτομα με Ειδικές Ανάγκες.

Για τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη, το ιδιωτικό χρέος συνιστά από μόνο του κρίσιμο πυλώνα της οικονομίας και η διαχείρισή του αποτελεί «πολιτική συνοχής, πολιτική δεύτερης ευκαιρίας». Όπως είπε χαρακτηριστικά στην ομιλία του στο Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος την περασμένη Πέμπτη, «πίσω από κάθε οφειλή, υπάρχουν οι άνθρωποι και οι ιστορίες τους. Υπάρχουν επιχειρήσεις που δίνουν καθημερινά μάχη για να σταθούν στην αγορά. Υπάρχουν οικογένειες που αγωνίζονται σκληρά να ορθοποδήσουν».

Εξωδικαστικός Μηχανισμός: Η διάσωση της πρώτης κατοικίας και άλλες 3 νέες παρεμβάσεις

Προστασία της πρώτης κατοικίας όλων των οφειλετών μέσω Εξωδικαστικού Μηχανισμού: Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία τους, ώστε να επιτυγχάνουν μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις. Οι οφειλέτες θα μπορούν να επιλέγουν την προστασία της πρώτης κατοικίας τους, με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών στοιχείων, ταυτόχρονα με την υποβολή της αίτησης ρύθμισης των οφειλών τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.

Έτσι, το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα διαμορφώνεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας του οφειλέτη. Οπότε, η δόση και τα «κουρέματα» των οφειλών του θα είναι ουσιαστικά βελτιωμένα και θα ανταποκρίνονται μόνο στην αξία της κατοικίας και των εισοδημάτων του.

Θεσπίζεται η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού: Η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού ενός οφειλέτη θα μπορεί πλέον να αίρεται εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και εφόσον έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση. Πρόκειται για μια ουσιαστική παρέμβαση που δίνει «ανάσα» σε όσους κάνουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και να επανέλθουν στην οικονομική κανονικότητα.

Εντάσσονται και μικρότερες οφειλές, από 5.000 ευρώ: Διευρύνεται σημαντικά η πρόσβαση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, καθώς πλέον δίνεται η δυνατότητα ένταξης και οφειλετών με συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω, ενώ έως σήμερα το κατώτατο όριο ένταξης ήταν οι 10.000 ευρώ. Η διεύρυνση αυτή θεωρείται κρίσιμη, διότι εντάσσει στο προστατευτικό και ρυθμιστικό πλαίσιο μικρότερους οφειλέτες, οι οποίοι έως σήμερα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τον Μηχανισμό.

Θεσπίζεται νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεις για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές: Η νέα ρύθμιση αφορά σε οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και τον Δεκέμβριο 2023 και δεν είχαν μπει σε καθεστώς ρύθμισης ως τις 21/4/2026. Στο εξής, και οι οφειλές αυτές θα μπορούν πλέον να ενταχθούν σε καθεστώς ρύθμισης έως 72 δόσεων, υπό την προϋπόθεση ότι οφειλές που προέκυψαν μετά το τέλος του 2023 έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.

Στελέχη του υπουργείου, «απαντούν» και στο γιατί ως χρονικό ορόσημο των υπό ρύθμιση οφειλών έχει τεθεί η 31η Δεκεμβρίου 2023 και όχι του 2024 ή του 2025. Σύμφωνα με αυτούς, το πρώτο έχει να κάνει με το γεγονός ότι άνω του 90% των οφειλών έχουν δημιουργηθεί την περίοδο της κρίσης. Από το 2024 και μετά επήλθε μια κανονικότητα, άρα, οι νέες οφειλές θα πρέπει να ρυθμίζονται με την πάγια ρύθμιση των 24- 48 δόσεων. Το δεύτερο αφορά στο ότι το Δημόσιο εισπράττει 3,2 δισ. ευρώ οφειλές από την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Εάν αυτή «έσπαγε» και αυξάνονταν σε 72 δόσεις, θα υπήρχαν απώλειες περίπου 2,5 δισ. ευρώ ανά έτος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων.

Σημειώνεται ότι η ρύθμιση των 72 δόσεων λειτουργεί συμπληρωματικά ή εναλλακτικά με τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, ανάλογα με το τι συμφέρει τον κάθε οφειλέτη. Ωστόσο, η δυνατότητα διαγραφής μέρους της οφειλής, δηλαδή «κούρεμα», μπορεί να προκύψει μόνο στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού.

Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σχεδιάζει ένα υψηλότερο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) το οποίο θα ενισχύεται κάθε χρόνο με επιπρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους. Η επενδυτική αυτή ενίσχυση θα προσεγγίσει τα 650 εκατ. ευρώ το 2027 και θα αυξάνεται κατά 1 δισ. ετησίως κάθε επόμενο χρόνο.

Τι ακολουθεί μετά τα μέτρα στήριξης λόγω του υπερπλεονάσματος – Πότε θα αποκαλυφθεί το σχέδιο

Το σχέδιο αυτό θα αποκαλυφθεί πλήρως στις 30 Απριλίου, καθώς τότε θα κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η ετήσια Έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού - Διαρθρωτικού Σχεδίου (ΜΔΔΣ - Annual Progress Report) το οποίο θα ενσωματώνει τα απολογιστικά στοιχεία του 2025, τις έκτακτες τρέχουσες προβλέψεις για το 2026, αλλά και αναθεωρημένες εκτιμήσεις για το 2027.

Με διεθνείς συνθήκες τις οποίες κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ή να ελέγξει, η αναθεώρηση στόχων που συνεχώς μεταβάλλονται παγκοσμίως δεν αρκεί, παρατηρούν αρμόδια στελέχη. Στο οικονομικό επιτελείο θέτουν τις βάσεις για δράσεις που θα αποφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα και αντίρροπες τάσεις στην οικονομική επιβράδυνση της ευρωπαϊκής Οικονομίας, με κύριο «μοχλό» το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ως βασικό μηχανισμό που καλείται να στηρίξει την ανάπτυξη στα επόμενα χρόνια.

Τι προανήγγειλε ο Θάνος Πετραλιάς

Ο υφυπουργός Οικονομικών, Θάνος Πετραλιάς, προανήγγειλε ήδη το βασικό αποτύπωμα αυτής της αναθεώρησης: η ανάπτυξη του 2026 αναθεωρείται στο 2% από 2,4%, αλλά για το 2027 η πρόβλεψη βελτιώνεται στο 2% από 1,7% του ΑΕΠ, με καθοριστική συμβολή των επενδύσεων και του υψηλότερου συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ

Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει ένα νέο τοπίο στην ελληνική οικονομία:

• από τη μία πλευρά, επιβεβαιώνεται ότι οι διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις επιβαρύνουν τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις και οδηγούν σε υψηλότερο πληθωρισμό.
• από την άλλη, η ελληνική οικονομία επιχειρεί να διατηρήσει σταθερό ρυθμό μεγέθυνσης 2% και μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, μέσα από μια πιο δομική αλλαγή του αναπτυξιακού της μείγματος, όπου το βάρος μεταφέρεται στις δημόσιες και συγχρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις που θα αποτυπωθούν στην αναθεώρηση, ο πληθωρισμός για το 2026 ανεβαίνει στο 3,2% από 2,2% που ήταν η αρχική πρόβλεψη, ενώ για το 2027 τοποθετείται στο 2,4%.

Πώς η αναθεώρηση συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές τιμές

Η αναθεώρηση αυτή συνδέεται άμεσα με τις ενεργειακές τιμές: το σενάριο βάσης για μέση τιμή Brent αναθεωρείται στα 89 δολάρια το βαρέλι καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 (αντί 62 δολάρια που προέβλεπε πριν 6 μήνες ο προϋπολογισμός) με βάση τις αγορές futures, σε ένα περιβάλλον όμως που παραμένει ασταθές λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και τις τιμές πετρελαίου να «πετάει» ξανά και πάλι στα 100 δολάρια το βαρέλι, μετά την πρόσκαιρη ανακούφιση που προκάλεσε πριν το Πάσχα η είδηση της εκεχειρίας στη Μέση Ανατολή.

Αντιμέτωπη με πιέσεις η ΕΕ – Η προειδοποίηση του Ντομπρόβσκις

Την ίδια στιγμή και όλη η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με παρόμοιες πιέσεις. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις προειδοποίησε από την Αθήνα ότι η ευρωπαϊκή οικονομία αντιμετωπίζει βραχυπρόθεσμα κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή συνδυασμό χαμηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού, καθώς οι νέες ενεργειακές αναταράξεις επιδρούν αρνητικά στην οικονομική δραστηριότητα και ανεβάζουν το κόστος. Στην ίδια κατεύθυνση, ο ίδιος από την Αθήνα υπογράμμισε ότι η απάντηση για την Ευρώπη είναι περισσότερη ανθεκτικότητα μέσω μεταρρυθμίσεων -και μάλιστα έθεσε την Ελλάδα ως παράδειγμα σημειώνοντας ότι η ευρωπαϊκή οικονομία έχει λόγους να διδαχθεί από τη διαδρομή της χώρας τα τελευταία χρόνια.

Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο επιχειρεί να στηριχθεί η νέα ελληνική στρατηγική. Η αναθεώρηση δεν αποτυπώνει μόνο μια υποχώρηση των προσδοκιών για το 2026, αλλά κυρίως μια προσπάθεια να εξασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη θα διατηρηθεί στο 2% και στα επόμενα χρόνια, όταν τα «απόνερα» της κρίσης θα συνεχίζονται αλλά η ώθηση από το Ταμείο Ανάκαμψης θα αρχίσει να εξασθενεί.

Το μεγάλο στοίχημα

Το στοίχημα είναι να μη δημιουργηθεί επενδυτικό κενό μετά το 2026 και να περάσει η οικονομία σε μια φάση περισσότερο μόνιμης αναπτυξιακής στήριξης. Κεντρικό εργαλείο αυτής της μετάβασης αναδεικνύεται το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.

Το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό -Διαρθρωτικό Σχέδιο θα προβλέπει ότι το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του ΠΔΕ αυξάνεται στα 7 δισ. ευρώ από 6,35 δισ. ευρώ το 2027, δηλαδή θα είναι μεγαλύτερο κατά περίπου 650 εκατ. ευρώ ή περίπου 10% σε σχέση με εφέτος.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η αύξηση αυτή αποκτά μόνιμο χαρακτήρα για τα έτη 2028, 2029 και 2030, καθώς θα προβλέπεται να αυξάνεται σταθερά κατά περίπου 1 δισ. ευρώ επιπλέον κάθε χρόνο, ενσωματώνοντας πλέον και νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (Social Climate Fund) και το Ταμείο Εκμοντερνισμού (Modernization Fund) που θα εισφέρουν άλλα 6,9 δισ. ευρώ στα νοικοκυριά -με στόχευση στα πιο ευάλωτα- αλλά και στις υποδομές και στις επιχειρήσεις. Αυτό θα αποτυπώνεται έτσι σε αύξηση του ΠΔΕ στα 8 δισ. ευρώ το 2028, στα 9 δισ. το 2029 ενώ το 2030 θα ξεπεράσει τα 10 δισεκατομμύρια.

Η συγκεκριμένη μεταβολή, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα μακροοικονομικά δεδομένα, τα μέτρα στήριξης και τις ελαφρύνσεις από τη νέα φορολογική κλίμακα που από φέτος εφαρμόζεται, είναι ο παράγοντας που, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, εξηγεί γιατί η Ανάπτυξη του 2027 βελτιώνεται εκ νέου στο 2%, αντί 1,7% που ήταν η προ εξαμήνου εκτίμηση.

Ωστόσο και αυτή η εικόνα αναμένεται να αλλάξει προς το καλύτερο: οι προβλέψεις αυτές δεν έχουν ενσωματώσει τις εισπράξεις που θα έρχονται στη χώρα από το νέο ΕΣΠΑ, καθώς η νέα προγραμματική περίοδος 2028-2034 δεν έχει ακόμα συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Πότε θα ξεκαθαρίσει η εικόνα

Η εικόνα αναμένεται να ξεκαθαρίσει σχετικά στο δεύτερο εξάμηνο του 2026 ενώ οι οριστικές αποφάσεις θα έρθουν μέσα στο 2027 (πιθανότατα επί της Ελληνικής Προεδρίας). Ωστόσο η αρχική πρόταση μιλά περίπου για 49,5 δισεκατομμύρια ευρώ προς τη χώρα μας, τα οποία θα ξεκινήσουν να έρχονται σταδιακά το 2028 - 2029, προσθέτοντας επενδύσεις και ανεβάζοντας την Ανάπτυξη σημαντικά υψηλότερα και από το 2% του ΑΕΠ που θα προβλέπει για τότε το αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο που θα δημοσιοποιηθεί την ερχόμενη Πέμπτη.

Αναλυτικότερα, επισημαίνουν ότι τα σενάρια περί καταβολής του συγκεκριμένου βοηθήματος σε δικαιούχους, όπως χαμηλοσυνταξιούχοι, ανασφάλιστοι υπερήλικες και ΑμΕΑ, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Δεν υπήρχε κανένας προγραμματισμός να δοθεί φέτος το έκτακτο επίδομα Πάσχα 250 ευρώ. Εξ ου και τα περί καταβολής του συγκεκριμένου βοηθήματος με βάση εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια δεν ευσταθούν.

Γιατί επανήλθαν τα σενάρια

Τα σενάρια περί χορήγησής του ήρθαν ξανά στην επικαιρότητα, λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή και των εξελίξεων γύρω από τον πόλεμο στο Ιράν. Τα τελευταία εικοσιτετράωρα, διάφορες πηγές ανέφεραν ότι η πρόταση για επίδομα 250 ευρώ βρίσκεται υπό εξέταση, ωστόσο, το υπουργείο Οικονομικών έβαλε τέλος σε αυτά τα σενάρια, αφού μια τέτοια κίνηση δεν συμπεριλαμβάνεται στα άμεσα σχέδια της κυβέρνησης, καθώς οι δημοσιονομικοί περιορισμοί δεν επιτρέπουν την υλοποίησή της.

Fuel Pass αντί για έκτακτο επίδομα: Τι εξετάζει η κυβέρνηση

Αντί για τη χορήγηση επιδόματος Πάσχα, η κυβέρνηση επικεντρώνεται στην πιθανή επαναφορά του Fuel Pass ως μέτρο προστασίας έναντι μιας νέας ενεργειακής κρίσης. Τα αρμόδια υπουργεία παρακολουθούν στενά τις διεθνείς εξελίξεις, ιδίως τις διακυμάνσεις στις τιμές του αργού πετρελαίου και την αστάθεια που επικρατεί στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Εναλλακτικά σχέδια στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρίσκονται υπό επεξεργασία, χωρίς όμως να περιλαμβάνουν το έκτακτο επίδομα Πάσχα 2025.

Το Fuel Pass αναμένεται να τεθεί σε ισχύ όταν η τιμή του Brent ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Σήμερα, η τιμή διαμορφώνεται στα 82,67 δολάρια με άνοδο 1,60%. Όπως και στην προηγούμενη περίοδο εφαρμογής του, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να υποβάλλουν αιτήσεις μέσω της πλατφόρμας vouchers.gov.gr για να λάβουν την οικονομική ενίσχυση.

Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού για τα μέτρα στήριξης

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προ ημερών μιλώντας στη Βουλή, διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση παραμένει σε ετοιμότητα για την ενεργοποίηση μέτρων στήριξης προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Παράλληλα, προειδοποίησε τους πολίτες ότι οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων αποτελούν δεδομένη εξέλιξη, λαμβάνοντας υπόψη το διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Η κυβερνητική στρατηγική εστιάζει στην προληπτική προετοιμασία και την άμεση ανταπόκριση σε ενδεχόμενες κρίσεις, χωρίς όμως να προβλέπεται η διανομή έκτακτου επιδόματος κατά την περίοδο του Πάσχα.

Στον “μπλε φάκελο” -ως είθισται πλέον να λέγεται- με τις προτεραιότητες του Yπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τη νέα χρονιά, περιλαμβάνονται δράσεις που στόχο έχουν να δημιουργήσουν ένα νέο περιβάλλον στην οικονομία, το οποίο θα συνδυάζει την αποδοτικότητα του ιδιωτικού τομέα στις επενδύσεις, με την αποτελεσματικότητα του κράτους για πιο δίκαιη συλλογή και κατανομή των φόρων.

Υπερταμείο: Επιτάχυνση αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας

Σύμφωνα με το Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής, το 2026 αναμένεται να αποτελέσει έτος – σταθμό για τον μετασχηματισμό της Ελληνικής Εταιρίας Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ) σε δημόσιο Επενδυτικό Ταμείο (“Sovereign Wealth Fund”) στοχεύοντας στη μεγιστοποίηση της αξίας της δημόσιας περιουσίας (με αξία χαρτοφυλακίου άνω των 5,5 δισ. ευρώ), μέσω επενδύσεων, αναδιάρθρωσης θυγατρικών και βιώσιμης ανάπτυξης.

Προβλέπεται υλοποίηση επενδύσεων μέσω του Επενδυτικού Ταμείου Καινοτομίας και Υποδομών, επιτάχυνση του μετασχηματισμού των θυγατρικών εταιρειών, αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων και δημοπράτηση νέων έργων στρατηγικής σημασίας.

Στο πεδίο των συμβάσεων, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας παραχώρησης της Εγνατίας Οδού και του Βόρειου Οδικού ‘Αξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ) στο τμήμα Χανιά-Ηράκλειο το 2025, προκρίνονται έξι δράσεις:

1. εκκίνηση διαδικασίας αξιοποίησης για τα πρώτα 1.000 από τα συνολικά 36.000 ακίνητα της Εταιρίας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ)

2. η οριστική κατακύρωση διαγωνισμού για το Αεροδρόμιο Καλαμάτας

3. κατακύρωση Διαγωνισμού για τους Λιμένες Κρουαζιέρας Καβάλας και Κατάκολου

4. υπογραφή σύμβασης για τον Οργανισμό Λιμένος Λαυρίου

5. καταβολή τιμήματος και έναρξη παραχώρησης για τις Μαρίνες Αργοστολίου και Πύλου

6. είσοδος στρατηγικού επενδυτή στην Ελληνικές Αλυκές ΑΕ

Παράλληλα μέσου του Υπερταμείου προωθούνται εμβληματικά έργα αξιοποίησης και βιώσιμης ανάπλασης του αστικού περιβάλλοντος (ΔΕΘ-Helexpo, Κυβερνητικό Πάρκο “Ανδρέας Λεντάκης”) αλλά και έργα υποδομών (ανακαίνιση Φοιτητικής Εστίας Αθηνών, δημιουργία κέντρων εφοδιαστικής – logistics parks σε Αθήνα/Φυλή και Θεσσαλονίκη/στρατόπεδο Γκόνου).

Καταπολέμηση φοροδιαφυγής

Μεγάλες τομές φέρνει το 2026 στην είσπραξη φορολογικών εσόδων, αλλά και στην παρακολούθηση των κρατικών δαπανών.

Στον τομέα της φοροδιαφυγής, τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν το 2025 είναι αποκαλυπτικά: η απώλεια εσόδων από ΦΠΑ έχει συρρικνωθεί κάτω από 11,4% το 2023 (ή και κάτω από 10% σήμερα σύμφωνα με προβολές της Κομισιόν) από 24% το 2019. Επιτυγχάνοντας μείωση άνω του 55% σε λίγα χρόνια, η χώρα προσεγγίζει καθοριστικά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (9,5% το 2023). Περαιτέρω σύγκλιση προς αυτό το επίπεδο θα σήμαινε επιπλέον δισεκατομμύρια ευρώ στα κρατικά ταμεία, πόρους που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν κοινωνικές πολιτικές, επενδύσεις ή μειώσεις φόρων για τους συνεπείς φορολογούμενους.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου το 2026, ως εμβληματικής σημασίας έργο προβάλλεται το υπό σύσταση ψηφιακό Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων της ΑΑΔΕ (ΜΙΔΑ). Θα αποτελεί ένα σύστημα που συγκεντρώνει στοιχεία για όλα τα ακίνητα στην Ελλάδα για φορολογικούς σκοπούς.

Με τη δημιουργία του και τη διασύνδεση της βάσης δεδομένων της ΑΑΔΕ με το Κτηματολόγιο, επιδιώκεται η συνολική και συγκεντρωτική αποτύπωση όλων των πληροφοριών που αφορούν τα ακίνητα, όπως το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η κατάσταση και η χρήση του ακινήτου, παρέχοντας έναν πλήρη ψηφιακό φάκελο για κάθε ακίνητο, με στόχο την ακρίβεια και τη διαφάνεια και καθιστώντας πιο εύκολες τις αγοραπωλησίες ακινήτων.

Με τον τρόπο αυτό, η διαχείριση της ακίνητης περιουσίας των φορολογουμένων και των μεταβολών της θα πραγματοποιείται από ένα μοναδικό σημείο

Επιπλέον, εντός του 2026 ολοκληρώνονται επίσης και οι επενδύσεις της ΑΑΔΕ για την πλήρη ψηφιοποίηση των φορολογικών ελέγχων.

Ειδικότερα, προβλέπεται:

* η υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου συστήματος Business Intelligence (BI), με ισχυρή αρχιτεκτονική δεδομένων και ενσωμάτωση Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), που θα εκσυγχρονίσει τις δυνατότητες ανάλυσης δεδομένων της Αρχής, επιτρέποντας την προηγμένη πρόγνωση και εξόρυξη πληροφοριών με στόχο τόσο τη βελτίωση της εξυπηρέτησης πολιτών και επιχειρήσεων, όσο και την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

* αντικατάσταση του υφιστάμενου συστήματος e-send, με στόχο την παρακολούθηση των συναλλαγών των ταμειακών μηχανών των επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο και άμεση διαβίβασή τους στο myDATA

* στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 θα παραδοθεί και το σύστημα ψηφιακής παρακολούθησης διακίνησης εμπορευμάτων, το οποίο θα ελέγχει τα επαγγελματικά οχήματα και τα εμπορευματοκιβώτια (containers) κατά την είσοδο και την κυκλοφορία τους στη χώρα, ενισχύοντας την αποτελεσματικότερη στόχευση των τελωνειακών ελέγχων, την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου και τη μείωση του φορολογικού κενού και της παραοικονομίας.

Επιπλέον, σε νομοθετικό επίπεδο, μετά τη μεταρρύθμιση της φορολογίας των νοικοκυριών (φυσικών προσώπων) το ΥΠΕΘΟΟ προωθεί το «Group taxation», ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη φορολόγηση των ομίλων επιχειρήσεων της χώρα μας.

Με βάση τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, οι επιχειρήσεις δεν αντιμετωπίζονται για φορολογικούς σκοπούς ως μεμονωμένες οντότητες, αλλά ως μέλη ενός ενιαίου ομίλου. Το νέο πλαίσιο θα επιτρέπει την υποβολή ενιαίας φορολογικής δήλωσης, με στόχο τη δημιουργία ενός ευέλικτου, προβλέψιμου και ανταγωνιστικού φορολογικού περιβάλλοντος που μειώνει την αβεβαιότητα, εξορθολογίζει τη φορολογική επιβάρυνση και θωρακίζει τη χρηματοοικονομική σταθερότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.

Έλεγχος δαπανών

Στο μέτωπο του ελέγχου δαπανών, μεταξύ άλλων μέτρων, προωθείται το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων. Το Μητρώο Παροχών συστάθηκε πέρυσι (με τον ν. 5217/2025) προκειμένου να παρέχει μία πλήρη δημοσιονομική εικόνα για τις παροχές και ενισχύσεις που καταβάλει το Δημόσιο σε φυσικά πρόσωπα, ενώ αναμένεται να αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο άσκησης δημόσιας πολιτικής.

Το Μητρώο θα τεθεί πιλοτικά σε λειτουργία έως τον Ιούνιο του 2026. Στο στάδιο αυτό θα εντάσσονται οι παροχές του ΟΠΕΚΑ, επιλεγμένες ενισχύσεις της ΔΥΠΑ, το επίδομα θέρμανσης και τα vouchers βρεφονηπιακών σταθμών.

Παράλληλα, για το 2026 προβλέπεται και ένα εργαλείο επιχειρησιακής ευφυΐας για την παραγωγή συγκεντρωτικών αναφορών που θα αποτελέσουν τη βάση για την πλήρη επιχειρησιακή ανάπτυξη του Μητρώου Παροχών, από τη Γενική Γραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.