Η εκστρατεία της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για ελεύθερη χρήση ονομάτων τυριών όπως η φέτα -όπως αναφέρει η The Wall Street Journal- πέτυχε σημαντική πρόοδο πέρυσι, με τις εξαγωγές αμερικανικών τυριών να αυξάνονται κατά 20% και να φτάνουν νέο ρεκόρ 613.000 τόνων. Η Σόνα Μόρις, επικεφαλής της πολιτικής εμπορίου στην Ομοσπονδία Εθνικών Γαλακτοπαραγωγών των ΗΠΑ, χαρακτηρίζει αυτή την εξέλιξη «πραγματικό άλμα» για τον κλάδο. Οι αμερικανικές γαλακτοβιομηχανίες, χάρη σε μεγάλες και αποδοτικές μονάδες παραγωγής με μακρά παράδοση σε ευρωπαϊκά στυλ τυριών, μπορούν συχνά να προσφέρουν προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές από τους ευρωπαϊκούς ανταγωνιστές.

Η ευρωπαϊκή απάντηση

Η αμερικανική πρωτοβουλία προκαλεί έντονη αντίδραση στους Ευρωπαίους παραγωγούς. Ενδεικτική είναι η στάση του Consorzio del Formaggio Parmigiano Reggiano, που εκπροσωπεί εκατοντάδες Ιταλούς παραγωγούς και αντιτίθεται σθεναρά στη χρήση του όρου «παρμεζάνα» για προϊόντα εκτός της καθορισμένης περιοχής παραγωγής στη βόρεια Ιταλία.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το Consorzio εκτιμά ότι οι πωλήσεις «ψευτο-παρμεζάνας» εκτός ΕΕ ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ ετησίως. Όπως τονίζουν οι Ιταλοί παραγωγοί, το ζήτημα δεν είναι μόνο εμπορικό, αλλά αφορά και τη διαφάνεια προς τον καταναλωτή, ο οποίος μπορεί να θεωρεί ότι αγοράζει προϊόν με συγκεκριμένη ιταλική προέλευση και μέθοδο παραγωγής, ενώ στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει.

Η ίδια λογική ισχύει και για τη φέτα, την οποία οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν ως ένα απλό «τυρί που θρυμματίζεται», ενώ η ΕΕ επιμένει ότι πρόκειται για προϊόν άρρηκτα συνδεδεμένο με την ελληνική παράδοση και συγκεκριμένες περιοχές παραγωγής.

Πεδίο μάχης οι ονομασίες των τυριών

Καθώς ΗΠΑ και ΕΕ διατηρούν διαφορετικά καθεστώτα στις δικές τους αγορές, η σύγκρουση μεταφέρεται πλέον στις εμπορικές σχέσεις με τρίτες χώρες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Ινδονησίας, όπου η ΕΕ ανακοίνωσε συμφωνία που προβλέπει την προστασία περισσότερων από 200 ευρωπαϊκών προϊόντων, μεταξύ αυτών και της φέτας και της γκοργκοντζόλα.

Λίγους μήνες αργότερα, η διοίκηση Τραμπ αντέδρασε με δική της εμπορική συμφωνία, μέσω της οποίας η Ινδονησία φέρεται να δέχθηκε να επιτρέψει στους Αμερικανούς παραγωγούς να χρησιμοποιούν τις ονομασίες που επιθυμούν. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιότυπο αδιέξοδο, καθώς οι δύο συμφωνίες κινούνται σε αντίθετη κατεύθυνση και καμία δεν έχει ακόμη επικυρωθεί επισήμως.

Ανάλογες ισορροπίες διαμορφώνονται και στην Αυστραλία, όπου η συμφωνία με την ΕΕ προβλέπει προστασία εκατοντάδων ευρωπαϊκών προϊόντων, με μεταβατικές περιόδους και περιορισμούς στη χρήση ονομασιών από τοπικούς παραγωγούς.

Νέο εμπορικό ρήγμα

Πίσω από τη διαμάχη για τις ονομασίες κρύβεται μια βαθύτερη σύγκρουση για τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου τροφίμων. Οι αμερικανικές γαλακτοκομικές επιχειρήσεις, μεγάλες και εξωστρεφείς, βλέπουν στις αναπτυσσόμενες αγορές της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής μια σημαντική ευκαιρία, την ώρα που η Ευρώπη επιδιώκει να προστατεύσει την προστιθέμενη αξία των προϊόντων ονομασίας προέλευσης.

Οι εξαγωγές αμερικανικού τυριού, άλλωστε, καταγράφουν ήδη ισχυρή άνοδο, ενισχύοντας την πεποίθηση της Ουάσιγκτον ότι η μάχη αυτή έχει και ουσιαστικό οικονομικό διακύβευμα.

Διατροφολόγοι της Cleveland Clinic χαρακτηρίζουν τη φέτα ως «τρόφιμο υψηλής θρεπτικής πυκνότητας». Και όχι άδικα. Αποτελεί καλή πηγή ασβεστίου, βιταμίνης Β12, σεληνίου και φωσφόρου, συστατικά απαραίτητα για την υγεία των οστών, την παραγωγή ενέργειας και τη σωστή λειτουργία των κυττάρων.

Τα θρεπτικά στοιχεία της φέτας

Περίπου 150 γραμμάρια φέτας περιέχουν:

• 400 θερμίδες
• 32,2 γρ. λιπαρά
• 20 γρ. κορεσμένα λιπαρά
• 1.710 mg νάτριο
• 21,3 γρ. πρωτεΐνη
• 740 mg ασβέστιο
• 506 mg φώσφορο
• 2,54 μg βιταμίνη Β12

Τι συμβαίνει εάν τρώτε φέτα καθημερινά

Η φέτα μπορεί να είναι μια καθημερινή επιλογή. Το τι κάνει στο σώμα σας, σύμφωνα με ειδικούς στο Parade, εξαρτάται από την ποσότητα, το υπόλοιπο πιάτο και το πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός σας.

#1. Καταναλώνετε λιγότερα λιπαρά απ’ ό,τι νομίζετε

Η φέτα θεωρείται τυρί με σχετικά χαμηλότερα λιπαρά και θερμίδες. Τριάντα γραμμάρια έχουν περίπου 75 θερμίδες, 6,1 γρ. λιπαρά συνολικά και 3,77 γρ. κορεσμένα λιπαρά, που είναι λιγότερα συγκριτικά με άλλα τυριά όπως το τσένταρ.

#2. Παρ’ όλα αυτά καταναλώνετε αρκετά

Παρότι δεν είναι από τα πιο λιπαρά τυριά, η φέτα περιέχει κορεσμένα λιπαρά που χρειάζονται μέτρο αν δεν θέλετε να δείτε τη χοληστερόλη σας να ανεβαίνει, ειδικά αν συνολικά η διατροφή είναι πλούσια σε αυτά.

#3. Ενισχύετε την πρόσληψη πρωτεΐνης

Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη για όλους. Η φέτα προσφέρει σταθερή, αξιόπιστη πρωτεΐνη που βοηθά στην αποκατάσταση των μυών και στον έλεγχο της όρεξης. Τα 150 γραμμάρια φέτας δίνουν πάνω από 20 γραμμάρια πρωτεΐνης.

#4. Υποστηρίζετε την υγεία των οστών

Η φέτα περιέχει ασβέστιο και φώσφορο, δύο βασικά στοιχεία για γερά οστά. Καθώς μεγαλώνουμε, αυτό γίνεται ακόμα πιο σημαντικό λόγω αυξημένου κινδύνου οστεοπόρωσης.

#5. Αυξάνετε τη βιταμίνη Β12

Η βιταμίνη Β12 συμβάλλει στην παραγωγή ενέργειας και στη δημιουργία υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων. Έρευνες δείχνουν επίσης ότι παίζει ρόλο και στη λειτουργία του εγκεφάλου.

#6. Μπορεί να δείτε αντιφλεγμονώδη οφέλη και καλύτερη πέψη

Η φέτα από πρόβειο ή μίγμα πρόβειου με κατσικίσιο γάλα περιέχει καζεΐνη Α2, που είναι πιο εύπεπτη για κάποιους ανθρώπους και ενδέχεται να προκαλεί λιγότερες φλεγμονώδεις αντιδράσεις.

#7. Τρώτε πιο νόστιμα γεύματα

Η θρεπτικότητα των γευμάτων μας, οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία, παίζουν σημαντικό ρόλο. Το ίδιο όμως και η γεύση. Χάρη στην χαρακτηριστική έντονη γεύση της, ακόμη και μία μικρή ποσότητα φέτας κάνει τα φαγητά πιο νόστιμα. Και είναι εύκολο να την προσθέσετε σχεδόν παντού.

#8. Ακατάλληλο τρόφιμο εάν έχετε δυσανεξία στη λακτόζη

Αν και πιο εύπεπτη από άλλα τυριά, η φέτα περιέχει λακτόζη. Ατομα με δυσανεξία στη λακτόζη ή ευαισθησία στα γαλακτοκομικά μπορεί να εμφανίσουν γαστρεντερικά συμπτώματα αν την καταναλώνουν καθημερινά.

#9. Αυξάνετε σημαντικά την πρόσληψη αλατιού

Η φέτα έχει αρκετό νάτριο. Αν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες, μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

Ο κ. Αποστολόπουλος εκφράζει έντονο προβληματισμό: η εφαρμογή εμβολιασμού κατά της ευλογιάς ενδέχεται να οδηγήσει σε απαγορεύσεις εισαγωγών ελληνικών γαλακτοκομικών προϊόντων από τρίτες χώρες, προκαλώντας ζημίες που ενδέχεται να ξεπεράσουν τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία τηρούν αυστηρές προδιαγραφές και αποκλείουν προϊόντα προερχόμενα από περιοχές με ενεργή εμβολιαστική πρακτική.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική λόγω της μείωσης του ζωικού κεφαλαίου, που πλέον αντιστοιχεί μόλις στο 4% του αρχικού αριθμού. Ο κ. Αποστολόπουλος επισημαίνει ότι αυτό θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο τις τρέχουσες εξαγωγές, αλλά και τη διαρκή αναπτυξιακή πορεία του κλάδου.

Παραδείγματα άλλων χωρών

Η Ισπανία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, που βρέθηκαν αντιμέτωπες με αντίστοιχες προκλήσεις, δεν κατέφυγαν στον εμβολιασμό. Αντιθέτως, προχώρησαν σε αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας, όπως ο περιορισμός της κυκλοφορίας των ζώων, η εντατική απολύμανση, επιλέγοντας την πρόληψη μέσω ελέγχου αντί της ανοσοποίησης.

Ο εμβολιασμός δεν εγγυάται την εξάλειψη της ευλογιάς, τονίζει ο πρόεδρος του ΣΕΒΓΑΠ. Αντιθέτως, ενδέχεται να δημιουργήσει ασυμπτωματικούς φορείς που διευκολύνουν τη σιωπηλή εξάπλωση της νόσου. Η εμπειρία της Τουρκίας, που εφαρμόζει εμβολιασμό για περισσότερα από δέκα χρόνια χωρίς να έχει απαλλαγεί από τη νόσο, αναδεικνύει τα όρια αυτής της επιλογής.

Ο ΣΕΒΓΑΠ προτείνει την εφαρμογή άμεσων και αυστηρών μέτρων. Οι μονάδες θα πρέπει να αναφέρουν άμεσα κάθε ύποπτο κρούσμα, να τηρούνται περιορισμοί στις μετακινήσεις ζώων και προϊόντων, ενώ όσοι παραβιάζουν τους κανόνες να αποκλείονται από αποζημιώσεις. Οι πληρωμές στους κτηνοτρόφους πρέπει να γίνονται γρήγορα και δίκαια, ώστε να αποτραπούν παρατυπίες και να διασφαλιστεί η αξιοπιστία του συστήματος.

Η δυναμική των εξαγωγών φέτας 2020–2024

Η εξαγωγική πορεία της φέτας τα τελευταία πέντε χρόνια είναι εντυπωσιακή. Από τα 422 εκατ. ευρώ το 2020, οι εξαγωγές έφτασαν τα 786 εκατ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση 6,7% μόνο τον τελευταίο χρόνο. Οι κύριες αγορές παραμένουν η Γερμανία (227,3 εκατ. ευρώ), η Ιταλία (103,3 εκατ. ευρώ, +18,9%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (90 εκατ. ευρώ, +4,1%).

Ενισχυμένη είναι και η παρουσία στις ΗΠΑ, με εξαγωγές 61,9 εκατ. ευρώ (+16%), ενώ παράγοντες όπως η ελληνική ομογένεια και η αυξανόμενη αποδοχή της μεσογειακής διατροφής παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Αγορές-έκπληξη παρουσιάζουν εντυπωσιακά ποσοστά αύξησης: Μπαχρέιν +950%, Μαλδίβες +733%, Χιλή +254%, Λιθουανία +243%, Παναμάς +184%, Καζακστάν +100%, Αλβανία +119%, Αίγυπτος +80%. Παρότι μικρότερες, οι αγορές αυτές αναδεικνύονται σε στρατηγικής σημασίας προορισμούς για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις.

Αντίθετα, αρνητική πορεία εμφανίζουν εξαγωγές σε χώρες όπως η Κίνα (-32,8%), η Σερβία (-56,4%), το Ισραήλ (-59,6%) και η Αργεντινή (-62,5%). Οι μειώσεις αυτές ενδέχεται να συνδέονται με γεωπολιτικούς παράγοντες, προβλήματα εφοδιαστικής αλυσίδας ή αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες. Ο ΣΕΒΓΑΠ προτείνει στοχευμένη στρατηγική για την αποκατάσταση της παρουσίας στις συγκεκριμένες αγορές.

Η επιτροπή δημοσιοποίησε τα ευρήματα της χαρτογράφησης υπογραμμίζοντας ότι η φέτα αποτελεί το 2% των συνολικών πωλήσεων των 11 σούπερ μάρκετ, ενώ από τον αριθμό των προμηθευτών και από την διάταξη των μεριδίων τους διαπιστώνεται ότι η αγορά προμήθειας των σούπερ μάρκετ στη φέτα χαρακτηρίζεται από χαμηλή συγκέντρωση.

Τα κύρια αποτελέσματα είναι τα εξής:

* Το σύνολο των πωλήσεων φέτας από τα σούπερ μάρκετ το 2023 ανήλθε σε 244,1 εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας ετήσια αύξηση κατά 13,8%. Το Α΄ εξάμηνο του 2024 η αύξηση των πωλήσεων μειώθηκε στο 3% σε ετήσια βάση.

* Το 2023, τα επώνυμα προϊόντα φέτας αποτελούν το 80% των συνολικών πωλήσεων στην αγορά και τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αποτελούν το 20% (εντός ή/και εκτός καλαθιού νοικοκυριού). Οι 12 μεγαλύτεροι προμηθευτές αντιπροσωπεύουν το 73% του συνόλου των πωλήσεων φέτας σε αξία, ενώ στη φέτα ιδιωτικής ετικέτας οι 13 μεγαλύτεροι το 93%.

* Το 10% περίπου των συνολικών πωλήσεων φέτας των 11 σούπερ μάρκετ προέρχεται από πωλήσεις φέτας εντός του καλαθιού του νοικοκυριού.

* Οι χαμηλότερες τιμές στη φέτα, παρατηρούνται στην κατηγορία ιδιωτικής ετικέτας, ζυγιζόμενη, εντός καλαθιού νοικοκυριού, με τιμή περίπου 7,2 έως 9,4 ευρώ χωρίς ΦΠΑ ή 8,1 και 10,6 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.

* Ως προς τις προτιμήσεις των καταναλωτών. Οι καταναλωτές προτιμούν κατά κύριο λόγο την επώνυμη φέτα (περίπου 82%). Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς 2/2023-6/2024 παρατηρήθηκε μεταστροφή προς τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η τάση αυτή που ξεκίνησε το 2022 και συνεχίστηκε το 2023 και το Α΄ εξάμηνο του 2024.

* Εξετάζοντας τη δυνατότητα αγοράς προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας ή/και επώνυμων και ιδιωτικής ετικέτας προϊόντων εντός καλαθιού νοικοκυριού, το καταναλωτικό κοινό μπορεί να πετύχει τις χαμηλότερες δυνατές τιμές.

Τέλος, σημειώνεται ότι η Ελλάδα είναι από τις τελευταίες χώρες στην κατάταξη ως προς την προτίμηση των καταναλωτών στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού διεξήγαγε χαρτογράφηση των συνθηκών ανταγωνισμού στο τυρί φέτα. Σημειώνεται ότι το τυρί φέτα αποτελεί το 2% των συνολικών πωλήσεων των 11 Σούπερ Μάρκετ.

Οι στόχοι της χαρτογράφησης είναι:

1. η εξέλιξη των μεριδίων αγοράς των 11 μεγαλύτερων Σουπερμάρκετ (εφεξής και «ΣΜ»)
2. η εξέλιξη των μεριδίων των προμηθευτών (ιδιωτικής ετικέτας και επωνύμων προϊόντων) στις πωλήσεις των 11 ΣΜ
3. η επίδραση του μηχανισμού του Καλαθιού του Νοικοκυριού (εφεξής και «ΚΝ») στις τιμές επώνυμων προϊόντων και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας
4. η επίδραση του μηχανισμού του ΚΝ στις αγοραστικές συνήθειες των καταναλωτών κατόπιν σύγκρισης μεταξύ επώνυμων προϊόντων και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, εντός και εκτός του ΚΝ.

Στο πλαίσιο της εν λόγω Χαρτογράφησης εστάλησαν ερωτηματολόγια από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού σε 11 ΣΜ, τα οποία συγκεντρώνουν μερίδιο άνω του 95% του κλάδου λιανικού εμπορίου τροφίμων. Η περίοδος για την οποία ελήφθησαν στοιχεία αφορά την περίοδο μεταξύ 1/2/2023 και 30/6/2024. («Περίοδος Αναφοράς»).

Τα κύρια αποτελέσματα είναι τα εξής:

• Το σύνολο των πωλήσεων φέτας από τα ΣΜ το 2023 ανήλθε σε 244,1 εκατ. € παρουσιάζοντας ετήσια αύξηση κατά 13,8%. Το Α΄ εξάμηνο του 2024 η αύξηση των πωλήσεων μειώθηκε στο 3% σε ετήσια βάση.
• Στο σύνολο των δεδομένων υπάρχουν ~150 προμηθευτές Φέτας. Οι 13 μεγαλύτεροι προμηθευτές, συνολικά, αντιπροσωπεύουν το 70% του συνόλου των πωλήσεων Φέτας. Από τον αριθμό των προμηθευτών και τη διάταξη των μεριδίων τους διαπιστώνεται ότι η αγορά προμήθειας των ΣΜ στη Φέτα χαρακτηρίζεται από χαμηλή συγκέντρωση με το CR3 στο 39% και τον δείκτη ΗΗΙ στο 652.
• Το 2023, τα επώνυμα προϊόντα Φέτας αποτελούν το 80% των συνολικών πωλήσεων στην αγορά και τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αποτελούν το 20% (εντός ή/και εκτός ΚΝ). Οι 12 μεγαλύτεροι προμηθευτές αντιπροσωπεύουν το 73% του συνόλου των πωλήσεων Φέτας σε αξία, ενώ στη Φέτα ιδιωτικής ετικέτας οι 13 μεγαλύτεροι το 93%.
• Το 10% περίπου των συνολικών πωλήσεων Φέτας των 11 ΣΜ προέρχεται από πωλήσεις φέτας εντός του ΚΝ.

• Οι χαμηλότερες τιμές στη Φέτα, παρατηρούνται στην κατηγορία ιδιωτικής ετικέτας, ζυγιζόμενη, εντός ΚΝ, με τιμή περίπου 7,2 έως 9,4 ευρώ χωρίς ΦΠΑ ή 8,1 και 10,6 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
• Οι ακριβότερες τιμές στη φέτα παρατηρούνται στα επώνυμα συσκευασμένα προϊόντα, εκτός ΚΝ, με μέση τιμή περί τα 13 ευρώ χωρίς ΦΠΑ ή στα 14,7 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
• Οι διαφορές των τιμών ανά κατηγορία απεικονίζονται στα γραφήματα κατωτέρω :
  

  

• Ως προς τις προτιμήσεις των καταναλωτών. Οι καταναλωτές προτιμούν κατά κύριο λόγο την επώνυμη Φέτα (περίπου 82%). Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς 2/2023-6/2024 παρατηρήθηκε μεταστροφή προς τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η τάση αυτή που ξεκίνησε το 2022 και συνεχίστηκε το 2023 και το Α΄ εξάμηνο του 2024.
• Το ΚΝ δεν φαίνεται να επηρέασε τις προτιμήσεις των καταναλωτών, παρά μόνο περιστασιακά σε περιόδους εορτών και καλοκαιριού.
• Εξετάζοντας τη δυνατότητα αγοράς προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας ή/και επώνυμων και ιδιωτικής ετικέτας προϊόντων εντός ΚΝ, το καταναλωτικό κοινό μπορεί να πετύχει τις χαμηλότερες δυνατές τιμές.
• Σημειώνεται ότι η Ελλάδα είναι από τις τελευταίες χώρες στην κατάταξη ως προς την προτίμηση των καταναλωτών στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, όπως φαίνεται στο γράφημα κατωτέρω.

Αξία Πωλήσεων Ταχυκίνητων Καταναλωτικών Αγαθών Ιδιωτικής Ετικέτας , 2023

Συγκεκριμένα, ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας της Χιλής έκανε δεκτή την ένσταση και την επιχειρηματολογία του ΣΕΒΓΑΠ κατά του trademark που είχε τον όρο «feta» το οποίο είχε υποβάλει η διαβόητη Κοινοπραξία για Κοινές Oνομασίες της Αμερικής (CCFN).

Πρόκειται για «την 2η μάχη που κερδίζουμε απέναντι σε αυτό τον κολοσσό συμφερόντων της Αμερικής (η προηγουμένη ήταν στην Σιγκαπούρη). Δεν θα διστάσουμε να την δώσουμε και μέσα στην ίδια την Αμερική!», σημειώνει ο ΣΕΒΓΑΠ, επαναλαμβάνοντας ότι ο πόλεμος για την κατοχύρωση της φέτας σε παγκόσμιο επίπεδο είναι μεγάλος, δύσκολος και μακρής.

«Για να τον κερδίσουμε χρειάζεται να δώσουμε πολλές τέτοιες μάχες σε κάθε μέρος του κόσμου, συνήθως με τον ίδιο αδίστακτο και ασύμμετρο εχθρό μας, με όποιο τρόπο κι αν μεταμφιέζεται. Θα συνεχίσουμε να το κάνουμε, κάθε φορά με μεγαλύτερο πάθος και πίστη για την προστασία αυτής της μοναδικής εθνικής μας κληρονομιάς αντιμετωπίζοντας οποιονδήποτε σταθεί εμπόδιο», τονίζει.

Η Ελλάδα παλεύει με τον καταστροφικό αντίκτυπο της κακοκαιρίας Daniel σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εξαγωγικά προϊόντα της: τη φέτα, σημειώνει το δημοσίευμα.

Περίπου το 40% των μαλακών τυριών της χώρας παρασκευάζεται από αιγοπρόβειο γάλα που παράγεται στην κεντρική περιοχή της Θεσσαλίας, η οποία καταστράφηκε από τις πλημμύρες που έπληξαν πολλές μεσογειακές χώρες αυτόν τον μήνα. Οι Έλληνες κτηνοτρόφοι έχασαν περίπου 80.000 κατσίκες και πρόβατα στην καταστροφή – και η διατήρηση των επιζώντων ζώων είναι δύσκολη, καθώς πολλές περιοχές είναι ακόμα πλημμυρισμένες και οι ζωοτροφές σπανίζουν.

Καθώς οι αγρότες υποφέρουν από την καταστροφή των μέσων διαβίωσής τους, οι επιπτώσεις των χειμάρρων έχουν επίσης αντίκτυπο στη βιομηχανία της περιοχής. «Το μεγαλύτερο πλήγμα είναι ότι πολλοί κτηνοτρόφοι της περιοχής δηλώνουν ότι μετά την πλημμύρα δεν θέλουν να επιστρέψουν στο επάγγελμά τους», δήλωσε στους Financial Times, ο Χρήστος Αποστολόπουλος, πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Γάλακτος.

Οι αγρότες αναμένουν ζημιές εκατομμυρίων ευρώ από την κακοκαιρία Daniel, τη χειρότερη που έπληξε τη χώρα εδώ και σχεδόν έναν αιώνα. Περισσότεροι από 700 τόνοι βροχής ανά στρέμμα έπεσαν σε μόλις 12 ώρες στις 7 Σεπτεμβρίου – σχεδόν διπλάσια ποσότητα από αυτή που συνήθως πέφτει στην Αθήνα σε ένα χρόνο.

Μακροχρόνιες επιπτώσεις

Στην Ελλάδα, 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τις πλημμύρες. Περίπου το ένα τέταρτο της γης που χρησιμοποιείται για τη γεωργία και τη βιομηχανική παραγωγή στη Θεσσαλία πλημμύρισε – και πιθανότατα δεν θα είναι γόνιμη για τα επόμενα χρόνια – μαζί με εκατοντάδες κτίρια, ενώ πολλές γέφυρες και τμήματα του σιδηροδρομικού και οδικού δικτύου της χώρας καταστράφηκαν.

Οι αναλυτές προειδοποιούν για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της καταιγίδας στην οικονομία. «Όλοι μιλούν για το κόστος των πλημμυρών … σε λίγους μήνες, θα υπάρξουν αλυσιδωτές αντιδράσεις [που θα οδηγήσουν] κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις σε κατάρρευση», δήλωσε ο Γιάννης Καραστέργιος, σύμβουλος γεωργίας στην περιοχή. Εκτός από το χαμένο ζωικό κεφάλαιο, είπε ότι πολλές αποθήκες δεν μπόρεσαν να επισκευαστούν, με τους αγρότες να χάνουν τόνους ζωοτροφών.

«Χρόνια σκληρής δουλειάς καταστράφηκαν μέσα σε δύο ημέρες. Δεν είναι εύκολο να ξαναδημιουργήσεις αποθήκες και να στήσεις ένα κοπάδι από το μηδέν» σημείωσε ο κ. Καραστέργιος.

Τι θα γίνει με τις εξαγωγές

Η Ελλάδα παράγει περίπου 140.000 τόνους φέτας ετησίως, εξάγοντας περίπου το 65% της παραγωγής. «Οι παραγωγοί θα αντιμετωπίσουν σύντομα ένα δίλημμα, καθώς θα έχουν λιγότερη παραγωγή γάλακτος- θα πρέπει να επιλέξουν πού θα στείλουν τα προϊόντα τους», δήλωσε ο κ. Αποστολόπουλος, ο οποίος εκτιμά ότι οι παραγωγοί φέτας θα επικεντρωθούν στις εξαγωγικές αγορές. «Οι ελλείψεις θα είναι πιο εμφανείς στην Ελλάδα», είπε.

Και συνεχίζει το δημοσίευμα: «Το μεγαλύτερο εργοστάσιο φέτας στην Ελλάδα είναι η Ελληνική Γαλακτοβιομηχανία, η οποία εδρεύει στα Τρίκαλα στη βορειοδυτική Θεσσαλία χρειάστηκε να κλείσει για δύο εβδομάδες, καθώς το νερό και η λάσπη κάλυψαν τα μηχανήματα, με εκτιμώμενες ζημιές ύψους 25 εκατ. ευρώ. Το εργοστάσιο έχει έκτοτε επαναλειτουργήσει.

Ο Στέλιος Σαράντης, εμπορικός διευθυντής της Hellenic Diaries, αναγνώρισε ότι μεγάλες επιχειρήσεις όπως η δική του θα πρέπει να αναλάβουν μέρος των ζημιών. «Κάθε χρόνο χρηματοδοτούμε τους κτηνοτρόφους. Αυτή τη φορά, το ποσό που θα δώσουμε θα είναι μεγαλύτερο, δεν έχουμε άλλη επιλογή».

Εκτόξευση των τιμών

Οι τιμές της φέτας είχαν ήδη εκτοξευθεί κατά περίπου 40% τα τελευταία δύο χρόνια λόγω του πληθωρισμού, οδηγώντας σε πτώση της τοπικής ζήτησης κατά 10%. Για τον κ. Σαράντη, αυτή η μείωση θα είναι αρκετή για να αποτρέψει τις ελλείψεις. «Θα υπάρχει λιγότερη φέτα, αλλά δεν νομίζω ότι θα υπάρξουν ελλείψεις».

Ένας άλλος παραγωγός φέτας, ο Νικόλαος Μπίζιος, της γαλακτοβιομηχανίας Μπίζιος, δήλωσε ότι οι τιμές του τυριού θα μπορούσαν να εκτοξευθούν ακόμη περισσότερο αν αυξηθεί το κόστος των ζωοτροφών. «Είναι μια δύσκολη εξίσωση που πρέπει να λυθεί, καθώς οι καλλιέργειες και τα εργοστάσια με ζωοτροφές έχουν πλημμυρίσει», είπε.

Η Ελλάδα διαθέτει επιπλέον 600 εκατ. ευρώ στον προϋπολογισμό για την αντιμετώπιση των άμεσων χρηματοδοτικών αναγκών που προκλήθηκαν από τις ζημιές της καταιγίδας.

Ο κ. Μητσοτάκης πρόσθεσε ότι ένας ειδικός λογαριασμός αποθεματικού για εθνικές καταστροφές θα διπλασιαστεί από το επόμενο έτος σε 600 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούμενος μέσω ενός υψηλότερου φόρου πληρότητας στα πολυτελή ξενοδοχεία.

Ωστόσο, η υπόσχεση για βοήθεια προσφέρει ελάχιστη παρηγοριά στις γεωργικές επιχειρήσεις που έχουν αρχίσει να μην εμπιστεύονται τους χειρισμούς των αρχών στις φυσικές καταστροφές.

«Κάποιος πρέπει να λογοδοτήσει- ποιος έφταιγε για την καταστροφή αυτή και τι συνέβη με τα κονδύλια που δόθηκαν πριν από μερικά χρόνια και υποτίθεται ότι θα μας προστάτευαν από μελλοντικές καταιγίδες;», διερωτηθηκε ο Βασίλης Πατσιαλής, ένας μεγάλος παραγωγός σιταριού και βαμβακιού με έδρα την πόλη της Καρδίτσας στη δυτική Θεσσαλία.

Αυτό το αίσθημα αδυναμίας απηχείται σε όλη την περιοχή. «Είναι η δεύτερη φορά που καλούμαστε να ξαναφτιάξουμε τα κοπάδια μας», δήλωσε ο Φώτης Πατούνης, πρόεδρος του συλλόγου κτηνοτρόφων του Παλαμά, του ελληνικού χωριού που επλήγη περισσότερο από την καταιγίδα Daniel. «Στην προηγούμενη πλημμύρα, τα ζώα μας πνίγηκαν και τα χωράφια μας πλημμύρισαν, αλλά καταφέραμε να επιβιώσουμε.

Εκτός από τις χαμένες κατσίκες και τα πρόβατα, οι ντόπιοι έχουν τώρα να αντιμετωπίσουν σοβαρές ζημιές στα σπίτια τους και κατεστραμμένο γεωργικό εξοπλισμό και μηχανήματα. Πολλοί από τους συναδέλφους μου μου λένε ότι δεν έχουν τη δύναμη να ξεκινήσουν ξανά, δήλωσε ο Πατούνης.

«Αυτή τη φορά η καταστροφή μπορεί να είναι ανεπανόρθωτη», πρόσθεσε. «Πολλοί ντόπιοι παραγωγοί είναι έτοιμοι να εγκαταλείψουν τα χωριά τους και να μετακομίσουν στις πόλεις. Όλα εξαρτώνται από το πόση βοήθεια θα τους παράσχει η κυβέρνηση».

Η συνταγή είναι από τη δημοσιογράφο με ειδίκευση στα θέματα διατροφής, Ali Slagle.

Σε τηγάνι έχει βάλει μια γενναιόδωρη ποσότητα φέτας, από πάνω μέλι και καρύδια την οποια σκεπάζει μέχρι να «μαλακώσει»  η φέτα. Έπειτα τη σερβίρει με νέα ποσότητα μελιού και αρκετά καρύδια λέγοντας ότι είναι ένα πεντανόστιμο και γρήγορο πιάτο.

Όπως λέει στο βίντεο των 20 δευτερολέπτων η συνταγή αυτή είναι πεντανόστιμη, εύκολη και γευστικότατη.

Η λέξη «φέτα» καταχωρίστηκε ως προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) το 2002. Έκτοτε, η ονομασία «φέτα» επιτρέπεται να χρησιμοποιείται μόνο για τυρί που παράγεται στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή της Ελλάδας και πληροί τις σχετικές προδιαγραφές του προϊόντος.

Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας λόγω παραβάσεως κράτους μέλους, η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την Ελλάδα και την Κύπρο, ισχυρίστηκε ότι η Δανία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό 1151/2012 2, παραλείποντας να λάβει μέτρα για την πρόληψη ή την παύση της χρήσης της ονομασίας «φέτα» για τυρί το οποίο παράγεται στη Δανία αλλά προορίζεται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.

Η Δανία αντέτεινε, από την πλευρά της, ότι ο κανονισμός 1151/2012 έχει εφαρμογή μόνο στα προϊόντα που πωλούνται εντός της Ένωσης και δεν καλύπτει τις εξαγωγές προς τρίτες χώρες. Παραδέχεται, συνεπώς, ότι η ίδια ουδέποτε έλαβε μέτρα για να προλάβει ή να θέσει τέρμα στη χρήση της ονομασίας «φέτα» από τους εγχώριους παραγωγούς στις περιπτώσεις που τα προϊόντα τους προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.

Το σκεπτικό της απόφασης

Με τη σημερινή του απόφαση, το Δικαστήριο κρίνει, πρώτον, ότι με βάση το γράμμα του κανονισμού 1151/2012 η χρήση καταχωρισμένης ονομασίας για τον προσδιορισμό μη καλυπτόμενων από την καταχώριση προϊόντων που παρασκευάζονται στην Ένωση και προορίζονται για εξαγωγή προς τρίτες χώρες δεν εξαιρείται από την απαγόρευση την οποία προβλέπει ο κανονισμός. 

Όσον αφορά, δεύτερον, το όλο πλαίσιο του κανονισμού 1151/2012, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο κανονισμός προστατεύει τις ΠΟΠ και τις προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις (ΠΓΕ) ως δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. Το σύστημα των ΠΟΠ και των ΠΓΕ θεσπίστηκε προκειμένου να παρασχεθεί στήριξη στους παραγωγούς προϊόντων συνδεόμενων με συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, μέσω της διασφάλισης ομοιόμορφης προστασίας των ονομασιών ως δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ολόκληρη την Ένωση. Η χρήση όμως μιας ΠΟΠ ή ΠΓΕ για τον προσδιορισμό προϊόντος που παρασκευάζεται μεν εντός της Ένωσης αλλά δεν πληροί τις ισχύουσες προδιαγραφές προσβάλλει, στην Ένωση, την αντίστοιχη ΠΟΠ ή ΠΓΕ ως δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας, ακόμη και αν το προϊόν αυτό προορίζεται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.

Τρίτον, ως προς τους σκοπούς που επιδιώκονται με τον κανονισμό 1151/2012, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι ο σκοπός των ΠΟΠ και των ΠΓΕ έγκειται στην παροχή συνδρομής στους παραγωγούς προϊόντων συνδεόμενων με συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές μέσω της εξασφάλισης δίκαιων αποδόσεων, ανάλογων με την ποιότητα των προϊόντων τους, στην κατοχύρωση ενιαίας προστασίας των ονομασιών ως δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας  σε ολόκληρη την Ένωση και στην παροχή σαφούς ενημέρωσης στους καταναλωτές για τις ιδιότητες των προϊόντων οι οποίες τους προσδίδουν προστιθέμενη αξία. Η δε χρήση της ΠΟΠ «φέτα» για τον προσδιορισμό προϊόντων που παρασκευάζονται μεν εντός της Ένωσης αλλά δεν πληρούν τις προδιαγραφές της σχετικής ΠΟΠ θίγει τους προαναφερθέντες σκοπούς, ακόμη και αν τα προϊόντα αυτά προορίζονται για εξαγωγή προς τρίτες χώρες.

Ενέργεια που απαγορεύεται από τον κανονισμό

Συνεπώς, σύμφωνα με την απόφαση, τόσο από το γράμμα όσο και από το όλο πλαίσιο και τους σκοπούς του κανονισμού 1151/2012 προκύπτει ότι μια τέτοια χρήση καταλέγεται μεταξύ των ενεργειών που απαγορεύονται από τον κανονισμό. Το Δικαστήριο καταλήγει επομένως στο συμπέρασμα ότι η Δανία, παραλείποντας να λάβει μέτρα ώστε να προλάβει και να σταματήσει αυτού του είδους τη χρήση στο έδαφός της, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό 1151/2012.

Σε απάντηση της δεύτερης αιτίασης την οποία προέβαλε η Επιτροπή, το Δικαστήριο κρίνει ότι η Δανία δεν παρέβη τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας, στην οποία αναφέρεται το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ. Ειδικότερα, η εν λόγω αιτίαση της Επιτροπής βάλλει κατά της ίδιας συμπεριφοράς την οποία αφορούσε και η πρώτη αιτίαση, ήτοι της παράλειψης να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη και την παύση της χρήσης της ΠΟΠ «φέτα» από Δανούς παραγωγούς για τον προσδιορισμό τυριού που δεν πληροί τις ισχύουσες προδιαγραφές. Μολονότι αληθεύει ότι η εξαγωγή, από παραγωγούς της Ένωσης προς τρίτες χώρες, προϊόντων σε σχέση με τα οποία χρησιμοποιείται παρανόμως μια ΠΟΠ μπορεί να αποδυναμώσει τη θέση της Ένωσης σε διεθνείς διαπραγματεύσεις με αντικείμενο την κατοχύρωση των ενωσιακών συστημάτων προστασίας της ποιότητας, δεν διαπιστώνεται εν προκειμένω ότι η Δανία προέβη σε πράξεις ή σε δηλώσεις που θα μπορούσαν να επιφέρουν τη συνέπεια αυτή, κάτι που όντως θα στοιχειοθετούσε συμπεριφορά διακριτή από εκείνη την οποία αφορούσε η πρώτη αιτίαση.

Η Δανία δεν παρέβη ωστόσο την υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας.

Ειδικότερα, όπως ανακοινώθηκε σήμερα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, η λέξη «φέτα» καταχωρίστηκε ως προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) το 2002.

Έκτοτε, η ονομασία «φέτα» επιτρέπεται να χρησιμοποιείται μόνο για τυρί που παράγεται στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή της Ελλάδας και πληροί τις σχετικές προδιαγραφές του προϊόντος.

Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας λόγω παραβάσεως κράτους μέλους, η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από την Ελλάδα και την Κύπρο, ισχυρίστηκε ότι η Δανία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό 1151/2012 2, παραλείποντας να λάβει μέτρα για την πρόληψη ή την παύση της χρήσης της ονομασίας «φέτα» για τυρί το οποίο παράγεται στη Δανία αλλά προορίζεται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.

Η Δανία αντέτεινε, από την πλευρά της, ότι ο κανονισμός 1151/2012 έχει εφαρμογή μόνο στα προϊόντα που πωλούνται εντός της Ένωσης και δεν καλύπτει τις εξαγωγές προς τρίτες χώρες.

Παραδέχεται, συνεπώς, ότι η ίδια ουδέποτε έλαβε μέτρα για να προλάβει ή να θέσει τέρμα στη χρήση της ονομασίας «φέτα» από τους εγχώριους παραγωγούς στις περιπτώσεις που τα προϊόντα τους προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.

Με τη σημερινή του απόφαση, το Δικαστήριο κρίνει, πρώτον, ότι με βάση το γράμμα του κανονισμού 1151/2012 η χρήση καταχωρισμένης ονομασίας για τον προσδιορισμό μη καλυπτόμενων από την καταχώριση προϊόντων που παρασκευάζονται στην Ένωση και προορίζονται για εξαγωγή προς τρίτες χώρες δεν εξαιρείται από την απαγόρευση την οποία προβλέπει ο κανονισμός.

Όσον αφορά, δεύτερον, το όλο πλαίσιο του κανονισμού 1151/2012, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο κανονισμός προστατεύει τις ΠΟΠ και τις προστατευόμενες γεωγραφικές ενδείξεις (ΠΓΕ) ως δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. Το σύστημα των ΠΟΠ και των ΠΓΕ θεσπίστηκε προκειμένου να παρασχεθεί στήριξη στους παραγωγούς προϊόντων συνδεόμενων με συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές, μέσω της διασφάλισης ομοιόμορφης προστασίας των ονομασιών ως δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ολόκληρη την Ένωση.

Η χρήση όμως μιας ΠΟΠ ή ΠΓΕ για τον προσδιορισμό προϊόντος που παρασκευάζεται μεν εντός της Ένωσης αλλά δεν πληροί τις ισχύουσες προδιαγραφές προσβάλλει, στην Ένωση, την αντίστοιχη ΠΟΠ ή ΠΓΕ ως δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας, ακόμη και αν το προϊόν αυτό προορίζεται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.

Τρίτον, ως προς τους σκοπούς που επιδιώκονται με τον κανονισμό 1151/2012, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι ο σκοπός των ΠΟΠ και των ΠΓΕ έγκειται στην παροχή συνδρομής στους παραγωγούς προϊόντων συνδεόμενων με συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές μέσω της εξασφάλισης δίκαιων αποδόσεων, ανάλογων με την ποιότητα των προϊόντων τους, στην κατοχύρωση ενιαίας προστασίας των ονομασιών ως δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ολόκληρη την Ένωση και στην παροχή σαφούς ενημέρωσης στους καταναλωτές για τις ιδιότητες των προϊόντων οι οποίες τους προσδίδουν προστιθέμενη αξία. Η δε χρήση της ΠΟΠ «φέτα» για τον προσδιορισμό προϊόντων που παρασκευάζονται μεν εντός της Ένωσης αλλά δεν πληρούν τις προδιαγραφές της σχετικής ΠΟΠ θίγει τους προαναφερθέντες σκοπούς, ακόμη και αν τα προϊόντα αυτά προορίζονται για εξαγωγή προς τρίτες χώρες.

Συνεπώς, τόσο από το γράμμα όσο και από το όλο πλαίσιο και τους σκοπούς του κανονισμού 1151/2012 προκύπτει ότι μια τέτοια χρήση καταλέγεται μεταξύ των ενεργειών που απαγορεύονται από τον κανονισμό.

Το Δικαστήριο καταλήγει επομένως στο συμπέρασμα ότι η Δανία, παραλείποντας να λάβει μέτρα ώστε να προλάβει και να σταματήσει αυτού του είδους τη χρήση στο έδαφός της, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό 1151/2012.

Σε απάντηση της δεύτερης αιτίασης την οποία προέβαλε η Επιτροπή, το Δικαστήριο κρίνει ότι η Δανία δεν παρέβη τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας, στην οποία αναφέρεται το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ. Ειδικότερα, η εν λόγω αιτίαση της Επιτροπής βάλλει κατά της ίδιας συμπεριφοράς την οποία αφορούσε και η πρώτη αιτίαση, ήτοι της παράλειψης να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη και την παύση της χρήσης της ΠΟΠ «φέτα» από Δανούς παραγωγούς για τον προσδιορισμό τυριού που δεν πληροί τις ισχύουσες προδιαγραφές.

Μολονότι αληθεύει ότι η εξαγωγή, από παραγωγούς της Ένωσης προς τρίτες χώρες, προϊόντων σε σχέση με τα οποία χρησιμοποιείται παρανόμως μια ΠΟΠ μπορεί να αποδυναμώσει τη θέση της Ένωσης σε διεθνείς διαπραγματεύσεις με αντικείμενο την κατοχύρωση των ενωσιακών συστημάτων προστασίας της ποιότητας, δεν διαπιστώνεται εν προκειμένω ότι η Δανία προέβη σε πράξεις ή σε δηλώσεις που θα μπορούσαν να επιφέρουν τη συνέπεια αυτή, κάτι που όντως θα στοιχειοθετούσε συμπεριφορά διακριτή από εκείνη την οποία αφορούσε η πρώτη αιτίαση.