Νέα μελέτη που ανατέθηκε από τις Oxfam και Greenpeace δείχνει ότι στις Φιλιππίνες καταγράφεται η μεγαλύτερη υποστήριξη υπέρ της φορολόγησης των υπερπλουσίων σε διεθνές επίπεδο.

Οι οργανώσεις ζητούν παγκόσμια αύξηση φόρων στους πλούσιους, ώστε να στηριχθούν 3,7 δισεκατομμύρια άνθρωποι που ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Η Oxfam υπενθυμίζει ότι οι 3.000 δισεκατομμυριούχοι αύξησαν τον πλούτο τους κατά 6,5 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε μία δεκαετία.

Η έρευνα, που διεξήχθη τον Μάιο του 2025 σε 13 χώρες –ανάμεσά τους Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ισπανία– συνέλεξε απόψεις από διαφορετικές πολιτικές, ηλικιακές και εισοδηματικές ομάδες.

Στόχος ήταν να καταγραφεί η δημόσια αποδοχή της ιδέας φορολόγησης των υπερπλουσίων για ενίσχυση δημοσίων δαπανών σε τομείς όπως υγεία, εκπαίδευση και ανανεώσιμη ενέργεια.

Στην Ευρώπη, η Ιταλία ανέδειξε ισχυρότερη στήριξη, με το 94% να υποστηρίζει τη φορολόγηση για καλύτερη υγειονομική περίθαλψη. Ακολούθησαν Ισπανία (91%), Γαλλία (90%), Βρετανία (89%) και Γερμανία (85%).

Εξίσου δημοφιλής είναι η ιδέα να κλείσουν τα φορολογικά παραθυράκια που αξιοποιούν πλούσιοι και πολυεθνικές, ώστε τα έσοδα να κατευθυνθούν σε δημόσιες υπηρεσίες. Στην Ιταλία την υποστήριξε το 94%, στη Βρετανία 91%, σε Ισπανία και Γαλλία 90% και στη Γερμανία 86%.

Λιγότεροι πολίτες συνδέουν την αύξηση φόρων με ενίσχυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή με βελτίωση μόνωσης κατοικιών. Στη Γερμανία, το 18% αντιτάχθηκε στην ιδέα και το 75% την υποστήριξε· στη Γαλλία 16% αντιτάχθηκε και 79% την ενέκρινε· στο Ηνωμένο Βασίλειο 16% την απέρριψε και 80% συμφώνησε· στην Ισπανία 15% αντιτάχθηκε και 81% συμφώνησε· στην Ιταλία η αναλογία ήταν 10% έναντι 88%.

Η ιδέα φορολόγησης με στόχο καλύτερη μόνωση σπιτιών συνάντησε αντιρρήσεις 28% στη Γερμανία, 22% σε Ιταλία και Βρετανία και 20% σε Γαλλία και Ισπανία.

Άλλη έρευνα δείχνει εξίσου ευρεία υποστήριξη. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 80% των πολιτών της ΕΕ επιθυμεί οι μεγάλες πολυεθνικές να πληρώνουν ελάχιστο φόρο σε κάθε χώρα όπου δραστηριοποιούνται. Παράλληλα, το 65% στηρίζει την ιδέα φόρου στους υπερπλούσιους, με υψηλότερα ποσοστά σε Ουγγαρία (78%), Βουλγαρία και Κροατία (71%).

Σήμερα, λίγες ευρωπαϊκές χώρες επιβάλλουν φόρους καθαρού πλούτου. Η Νορβηγία, η Ισπανία και η Ελβετία φορολογούν συνολικά τον καθαρό πλούτο, ενώ Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο και Κάτω Χώρες εφαρμόζουν φόρους σε επιμέρους περιουσιακά στοιχεία.

Η Oxfam σημειώνει αυξανόμενη στήριξη στην πρόταση της G20 για ελάχιστη φορολόγηση υπερπλουσίων. Όσοι διαθέτουν περιουσία άνω του 1 δισ. δολαρίων θα υποχρεώνονται να καταβάλλουν ετήσιο φόρο 2% του πλούτου τους.

Η Ισπανία, τον Ιούλιο, ενώθηκε με τη Βραζιλία στη δημιουργία νέου διεθνούς συνασπισμού για τη φορολόγηση των υπερπλουσίων, καλώντας κι άλλες χώρες να συμμετάσχουν. Ο ΟΗΕ χαιρέτισε την πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας ότι το πλουσιότερο 1% κατέχει περισσότερο πλούτο από το 95% της ανθρωπότητας μαζί.

Οι βασικές αφορολόγητες αποζημιώσεις και παροχές

Από το φορολογητέο εισόδημα μισθωτών και συνταξιούχων εξαιρούνται:

1. Έξοδα διαμονής, σίτισης και ημερήσιες αποζημιώσεις που σχετίζονται με επαγγελματικά ταξίδια για λογαριασμό του εργοδότη.
2. Αποζημιώσεις μετακίνησης για υπηρεσιακούς λόγους, περιλαμβανομένων των εξόδων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων χαμηλών ρύπων.
3. Το επίδομα αλλοδαπής για υπαλλήλους του ΥΠΕΞ και άλλων κρατικών υπηρεσιών.
4. Ασφαλιστικές κρατήσεις και εισφορές υπέρ Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης.
5. Συνταξιοδοτικές εισφορές, εφόσον δεν υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα όρια.
6. Εφάπαξ παροχές από ταμεία πρόνοιας και ασφαλιστικούς φορείς του Δημοσίου.
7. Η αξία διατακτικών σίτισης έως 6 ευρώ ημερησίως.
8. Παροχές μικρής αξίας έως 27 ευρώ ετησίως.
9. Ασφάλιστρα ομαδικών συνταξιοδοτικών συμβολαίων εντός των νομικών ορίων.
10. Ιδιωτικές ασφαλίσεις για υγειονομική κάλυψη εργαζομένων και οικογενειών, μέχρι 1.500 ευρώ τον χρόνο.
11. Αποζημίωση για κάρτες απεριορίστων διαδρομών σε μέσα μαζικής μεταφοράς.
12. Παραχώρηση ηλεκτρικού ή υβριδικού οχήματος χαμηλών ρύπων με ΛΤΠΦ έως 40.000 ευρώ.
13. Μετοχές που χορηγούνται ως είδος αμοιβής σε εργαζόμενο, εταίρο ή μέτοχο.
14. Ελεγκτικές αποζημιώσεις, οι οποίες εξαιρούνται ρητά.
15. Φόρτιση εταιρικού ή ατομικού ηλεκτρικού οχήματος χωρίς χρηματικό αντάλλαγμα, εντός των εγκαταστάσεων του εργοδότη.
16. Διάθεση μετοχών στο πλαίσιο προγραμμάτων κινήτρων με συγκεκριμένους στόχους ή προϋποθέσεις.
17. Διατακτικές τουρισμού εντός Ελλάδας, αξίας έως 300 ευρώ για τα έτη 2020 και 2021.
18. Το εξωιδρυματικό επίδομα και άλλες ενισχύσεις προς ΑμεΑ.
19. Παροχές έως 5.000 ευρώ ετησίως για βρεφονηπιακούς σταθμούς, υπό προϋποθέσεις:
– Η πολιτική να εφαρμόζεται οριζόντια σε όλους τους εργαζόμενους.
– Να μην αφαιρείται από τις συμφωνημένες αποδοχές.
– Να τεκμηριώνεται η χρήση για βρεφονηπιακές υπηρεσίες με αποδείξεις, διατακτικές ή άμεσες πληρωμές από τον εργοδότη.
20. Ενίσχυση για γέννηση παιδιού έως 5.000 ευρώ, προσαυξημένη κατά 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο, με προϋποθέσεις:
– Οριζόντια παροχή σε όλους τους εργαζόμενους.
– Διατήρηση αποδοχών τουλάχιστον έξι μήνες πριν και μετά τον τοκετό.
– Αναγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας.

Σημαντική ενίσχυση για εργαζόμενους και συνταξιούχους
Η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι τα παραπάνω ποσά και παροχές δεν συνυπολογίζονται στο εισόδημα, με αποτέλεσμα να μη φορολογούνται. Πρόκειται για ρυθμίσεις που στηρίζουν το εισόδημα χωρίς επιπλέον επιβάρυνση, δίνοντας κίνητρα για την ενίσχυση της εργασίας, της οικογένειας και της κοινωνικής συνοχής.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται τα ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Η κατανάλωση αναψυκτικών, κόκα-κόλας, ενεργειακών ποτών και παρόμοιων θεωρείται μία από τις κύριες αιτίες της αύξησης του αριθμού των υπέρβαρων ανθρώπων παγκοσμίως. Γι’ αυτόν τον λόγο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) συνιστά εδώ και καιρό να φορολογούνται ξεχωριστά τα εν λόγω ποτά. Ο υπουργός Διατροφής και Γεωργίας Τζεμ Έζντεμιρ από το κόμμα των Πρασίνων είναι επίσης υπέρ ενός τέτοιου μέτρου και έχει την υποστήριξη 9 από τα 16 γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια, που καλούν την κυβέρνηση να εξετάσει την υιοθέτηση ενός τέτοιου φόρου.

Τι θα φέρει ένας «φόρος ζάχαρης»;

Τον περασμένο Νοέμβριο το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου έδειξε σε μελέτη πόσο αποτελεσματικός θα ήταν ένας ειδικός φόρος στα ζαχαρούχα ποτά στη Γερμανία. Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι τα επόμενα 20 χρόνια θα μπορούσαν να αποφευχθούν έως και 240.000 περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2. 17.000 έως 30.000 θάνατοι θα μπορούσαν να αποφευχθούν ή τουλάχιστον να καθυστερήσουν σημαντικά. Κατά την ίδια περίοδο, θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν συνολικά έως και 16 δις ευρώ, 4 δις εκ των οποίων μόνο στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, για παράδειγμα επειδή θα μπορούσαν να αποφευχθούν ασθένειες που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Ο αριθμός των ημερών ασθενείας και των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων λόγω υγείας θα μειωνόταν σημαντικά, όπως και ο αριθμός των θανάτων μεταξύ ατόμων σε ηλικία εργασίας. Αλλά και η οικονομία συνολικά θα μπορούσε να ωφεληθεί τα μάλλα από έναν τέτοιο φόρο.

Μια πρόσφατη μελέτη που έγινε από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον στο Σιάτλ με περίπου 6.000 πειραματόζωα οδήγησε στη διαπίστωση ότι η επιβολή φόρου στα ζαχαρούχα ποτά μειώνει τον δείκτη μάζας σώματος των παιδιών και των εφήβων ειδικότερα. Ερευνητές του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Μονάχου επισημαίνουν επίσης ότι η κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών είναι υψηλότερη στους εφήβους και ότι οι επιπτώσεις ενός τέτοιου φόρου στην υγεία θα ήταν επομένως ακόμη υψηλότερες σε αυτή την ηλικιακή ομάδα από ό,τι ο μέσος όρος.

Πάνω από 50 χώρες παγκοσμίως έχουν πλέον θεσπίσει φόρο στα αναψυκτικά, όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Πολωνία, καθώς και η Ινδία, η Νότια Αφρική, η Χιλή και η Σαουδική Αραβία. Μερικά παραδείγματα: Η Νορβηγία έχει μια ιδιαίτερα μακρά ιστορία επιβολής φόρων στα γλυκά. Υπήρχε ήδη φόρος στη ζάχαρη το 1922, που ισχύει επίσης και για τα τεχνητά γλυκαντικά. Η γειτονική Σουηδία είναι επίσης ευτυχής γι’ αυτό, καθώς πολλοί Νορβηγοί αρέσκονται να περνούν τα σύνορα για να αγοράσουν σοκολάτα. Το 2018, η κυβέρνηση στο Όσλο αύξησε δραστικά τον φόρο για άλλη μια φορά, κατά περίπου 80%. Το αποτέλεσμα ήταν η μείωση πωλήσεων αναψυκτικών στη Νορβηγία. Το μακρινό Μεξικό φορολογεί τα ζαχαρούχα αναψυκτικά με ένα πέσο (πέντε λεπτά) ανά λίτρο από το 2014. Αυτό αντιστοιχεί σε φορολογική επιβάρυνση περίπου κατά 10%. Παρόλο που η αγορά κόκα-κόλας και αναψυκτικών μειώθηκε αισθητά το επόμενο έτος, το μοντέλο θεωρήθηκε επιτυχημένο για χρόνια. Ωστόσο, πολλοί καταναλωτές στράφηκαν στη συνέχεια σε χυμούς φρούτων και ζαχαρούχα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα οποία δεν υπόκεινται στον φόρο ζάχαρης, γεγονός που ακύρωσε τουλάχιστον εν μέρει τα οφέλη ενός τέτοιου φόρου για την υγεία.

Στην Ινδία ισχύει επίσης το μέτρο. Τα ποτά με πρόσθετη ζάχαρη περιλαμβάνονται στην υψηλότερη φορολογική κατηγορία, δηλαδή στο 28%, γεγονός που τα τοποθετεί στην ίδια φορολογική κλίμακα με τα πολυτελή αυτοκίνητα και τα προϊόντα καπνού. Σε αυτήν υπόκεινται όλα τα ποτά στα οποία προστίθεται ζάχαρη κατά την παραγωγή. Το αποτέλεσμα είναι οι τιμές αυτών των ποτών να έχουν αυξηθεί, γεγονός που επέφερε μείωση της κατανάλωσης. Ωστόσο, δεν δόθηκε κανένα κίνητρο στους παρασκευαστές να μειώσουν την ποσότητα ζάχαρης στα ποτά που συνεχίζουν να πωλούνται.

Ιδανική λύση ο κλιμακωτός φορολογικός συντελεστής;

Πρότυπο για τη Γερμανία θα μπορούσε να αποτελέσει το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 2018 η κυβέρνηση του Λονδίνου εισήγαγε έναν κλιμακωτό φορολογικό συντελεστή ζάχαρης. Από 5 γραμμάρια ζάχαρης ανά 100 χιλιοστόλιτρα και άνω χρεώνονται με 18 πένες ανά λίτρο, και 24 πένες για οκτώ γραμμάρια ή περισσότερο. Αυτό δεν έχει οδηγήσει μόνο σε σημαντική μείωση της κατανάλωσης αλλά δημιουργεί επίσης κίνητρο για τους παρασκευαστές να μειώσουν σημαντικά την περιεκτικότητα των αναψυκτικών τους σε ζάχαρη, προκειμένου να εξοικονομήσουν φόρους. Πολλοί παρασκευαστές το έχουν ήδη κάνει αυτό ως απότοκο της νέας νομοθεσίας.

Στη Γερμανία υπήρξε μέχρι στιγμής δέσμευση των παρασκευαστών να μειώσουν τη ζάχαρη στα ποτά τους σε εθελοντική βάση με λίγες συνέπειες. Κατά μέσο όρο, η περιεκτικότητα σε ζάχαρη στα αναψυκτικά και τα ενεργειακά ποτά έχει μειωθεί μόνο κατά 2% από τότε. Οι χώρες με κλιμακωτό φορολογικό συντελεστή στη ζάχαρη έχουν πολύ καλύτερα ποσοστά επιτυχίας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, η περιεκτικότητα σε ζάχαρη στα αναψυκτικά, τις κόκα-κόλες και τα συναφή μειώθηκε κατά μέσο όρο κατά 29% τα πρώτα τρία χρόνια. Και η προαναφερθείσα προσομοίωση του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Μονάχου το αποδεικνύει επίσης αυτό: Εάν οι παρασκευαστές φορολογούνται ανάλογα με την ποσότητα της ζάχαρης, τα αποτελέσματα είναι μεγαλύτερα.

Πηγή: Deutsche Welle

Το πιθανότερο όμως είναι τη λύση να τη δώσει το Συμβούλιο της Επικρατείας, στο οποίο οι επαγγελματίες καταθέτουν την ερχόμενη Δευτέρα αίτηση ακύρωσης του σχετικού νόμου, αλλά κυρίως της απόφασης της ΑΑΔΕ (Α1055/2024), που αφορά στον καθορισμό της διαδικασίας αμφισβήτησης του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα, του χρόνου διενέργειας του ελέγχου, η οποία αποτελεί την πρώτη χρονικά μετά την ψήφιση του νόμου κανονιστική και διοικητικά προσβλητέα πράξη εφαρμογής του, αναφέρει το capital.gr.

Σε κάθε περίπτωση η κυβέρνηση και το οικονομικό επιτελείο, πριν προβούν σε οποιαδήποτε αλλαγή, θα περιμένουν την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου.

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το ελληνικό Δημόσιο εισπράττει από τους επαγγελματίες λιγότερα από τα μισά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αν συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες στην Ελλάδα σε αναλογία με τους απασχολούμενους είναι πολύ περισσότεροι σε σχέση με την Ε.Ε. (η συμμετοχή των ελεύθερων επαγγελματιών στην Ελλάδα είναι 27%, υπερδιπλάσια σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που είναι 13%), η εικόνα για τη χώρα μας επιδεινώνεται. Επί της ουσίας το ελληνικό δημόσιο εισπράττει από τους ελεύθερους επαγγελματίες το ένα τέταρτο του φόρου εισοδήματος που εισπράττουν οι άλλες χώρες-μέλη της Ε.Ε. από τη συγκεκριμένη ομάδα φορολογουμένων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ από τους 735.000 χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες, οι 500.000 περίπου έχουν εισοδήματα μόνο από την άσκηση ελεύθερου επαγγέλματος, ενώ οι 250.000 έχουν εισοδήματα και από μισθούς/συντάξεις. Το 54% των αμιγώς ελεύθερων επαγγελματιών δηλώνουν μηδενικό εισόδημα, ενώ το 85% αυτών δηλώνει ετήσιο εισόδημα κάτω από 10.000 ευρώ.

Φορολόγηση με βάση τα MyDATA

Στην περίπτωση λοιπόν που το Συμβούλιο της Επικρατείας κρίνει ότι ο νόμος είναι αντισυνταγματικός και προχωρήσει στην ακύρωσή του, το οικονομικό επιτελείο και η ΑΑΔΕ θα σφίξουν τα λουριά στα ηλεκτρονικά βιβλία.

Υπενθυμίζεται ότι με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γ. Πιτσιλή, τα έσοδα που υποβάλλονται στη δήλωση ΦΠΑ δεν μπορεί να είναι λιγότερα από αυτά που διαβιβάζονται στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA και, αντίστοιχα, τα έξοδα που υποβάλλονται στη δήλωση ΦΠΑ δεν μπορεί να είναι περισσότερα από αυτά που διαβιβάζονται στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA.

Πλέον η φορολογική διοίκηση έχει τα δεδομένα των συναλλαγών των επαγγελματιών και των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΑΑΔΕ, τον Ιανουάριο που υποβλήθηκαν οι δηλώσεις ΦΠΑ του Δεκεμβρίου (απλογραφικά και διπλογραφικά το ποσοστό των εσόδων αυτών που δήλωσαν οι ίδιοι οι φορολογούμενοι σε σχέση με τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή της ηλεκτρονικά, ήταν σε ποσοστό 67% ταυτόσημο, ενώ των εξόδων σε μόλις 30,73%. Τον Απρίλιο με την υποβολή των δηλώσεων ΦΠΑ (από επιχειρήσεις και επαγγελματίες) τα ανωτέρω ποσοστά εκτοξεύτηκαν. Συγκεκριμένα, το ποσοστό των εσόδων έφθασε το 88% και των εξόδων το 63,64%. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι σιγά-σιγά δυσκολεύουν τα πράγματα και δεν μπορούν να αλλοιωθούν τα δεδομένα.

Μάλιστα από τον επόμενο μήνα οι αποκλίσεις περιορίζονται από το 30% στο 20% για τα έξοδα και στα έσοδα στο 5%. Στόχος είναι μέχρι το τέλος του έτους οι αποκλίσεις να μηδενιστούν.

Αυτό σημαίνει ότι δεν θα έχουν τη δυνατότητα διόρθωσης των στοιχείων. Ουδείς θα μπορεί να αυξήσει τα έξοδά του, αλλά αντίθετα θα μπορεί να αυξήσει τα έσοδά του. Συγκεκριμένα, θα μπορεί μόνο να προσθέσει και άλλα έσοδα και ΦΠΑ που πρέπει να πληρώσει, αν έχει κόψει τιμολόγια πωλήσεων τα οποία τυχόν δεν είχαν διαβιβαστεί εντός 24 ωρών στην ΑΑΔΕ, π.χ. λόγω απώλειας σύνδεσης ή αν εκδόθηκαν χειρόγραφα λόγω κάποια ειδικής εξαίρεσης (λόγω πολύ χαμηλού ετήσιου τζίρου κ.λπ.).

Με τον τρόπο αυτό, η ΑΑΔΕ έχει διασφαλίσει τη δήλωση των πραγματικών δαπανών των επιχειρήσεων και ως εκ τούτου του αναλογούντος ΦΠΑ που πρέπει να αποδοθεί στο δημόσιο από τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα γίνονται σκέψεις τα απλό τιμολόγιο έως 100 ευρώ να γίνεται αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικών πληρωμών. Οπότε και με την κίνηση αυτή τα έξοδα θα είναι στο σύνολό τους γνωστά από τη φορολογική διοίκηση. Με τα ανωτέρω δεδομένα η φορολογική διοίκηση θα έχει το σύνολο των πραγματικών στοιχείων και σε συνδυασμό με την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών η φορολόγηση των επαγγελματιών θα μπει σε μια ορθολογική βάση.