Τα ευρήματα των «έξυπνων» ελέγχων για το 2025 είναι αποκαλυπτικά, καθώς 1.377 επιχειρήσεις εντοπίστηκαν να έχουν υποβάλει μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ, παρά το γεγονός ότι πραγματοποίησαν συναλλαγές. Οι περιπτώσεις αυτές ήρθαν στο φως μέσα από τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις της πλατφόρμας myDATA, η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση των συναλλαγών σε πραγματικό χρόνο και περιορίζει δραστικά τα περιθώρια απόκλισης.

Ανάλογη εικόνα προκύπτει και από τους ελέγχους για το 2024. Συγκεκριμένα, 824 επιχειρήσεις εντοπίστηκαν να έχουν υποβάλει μηδενικές περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ για το τρίτο τρίμηνο, αν και όφειλαν να εμφανίσουν φορολογητέες εκροές. Μετά τις παρεμβάσεις της Διεύθυνσης Φορολογικής Συμμόρφωσης, 103 επιχειρήσεις προχώρησαν σε διορθωτικές κινήσεις, καταθέτοντας συνολικά 534 τροποποιητικές δηλώσεις και δηλώνοντας πρόσθετες εκροές ύψους 9,8 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, για το τρίτο τρίμηνο του 2023, εντοπίστηκαν 553 επιχειρήσεις με αντίστοιχη συμπεριφορά. Από αυτές, 251 συμμορφώθηκαν, δηλώνοντας επιπλέον φορολογητέες εκροές που ανήλθαν σε 17,5 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας την αποτελεσματικότητα των ψηφιακών ελέγχων.

«Κλειδωμένες» δηλώσεις

Καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης διαδραματίζει πλέον το «κλείδωμα» των δηλώσεων ΦΠΑ. Τα έσοδα και τα έξοδα που δηλώνονται δεν μπορούν να αποκλίνουν από τα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στην πλατφόρμα myDATA, γεγονός που περιορίζει τα παράθυρα φοροδιαφυγής.

Απάτες στο ΦΠΑ

Την ίδια ώρα, εντατικοποιούνται οι έρευνες για οργανωμένες απάτες στον ΦΠΑ. Το προηγούμενο έτος ολοκληρώθηκαν 159 σχετικές υποθέσεις, υπερβαίνοντας τον αρχικό στόχο, με το ποσοστό παραβατικότητας να εκτινάσσεται στο 81,1%. Από τις έρευνες προέκυψαν 129 περιπτώσεις «εξαφανισμένων εμπόρων» που εμπλέκονται σε ενδοκοινοτικές απάτες, οδηγώντας στην απενεργοποίηση των κοινοτικών ΑΦΜ τους. Τα διαφυγόντα έσοδα από τις συγκεκριμένες υποθέσεις υπολογίζονται σε 9,9 εκατ. ευρώ.

Στο μέτωπο των επιστροφών ΦΠΑ, ο σχεδιασμός για το 2026 προβλέπει περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών, με στόχο τουλάχιστον το 95% των αιτημάτων να διεκπεραιώνεται άμεσα και ψηφιακά. Ήδη το 2025, το 97,83% των αιτημάτων ολοκληρώθηκε εντός 90 ημερών, υπερβαίνοντας τον στόχο, ενώ συνολικά διεκπεραιώθηκαν 53.043 αιτήματα, εκ των οποίων τα 46.535 μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών. Παράλληλα, 49.184 αιτήματα ολοκληρώθηκαν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, καταγράφοντας περαιτέρω βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Για χρόνια, η χώρα αποτελούσε αρνητικό παράδειγμα. Μέχρι το 2017, το κενό ΦΠΑ άγγιζε το 29%, ποσοστό που την κατέτασσε στις χειρότερες επιδόσεις της Ευρώπης. Έξι χρόνια αργότερα, η εικόνα έχει αλλάξει αισθητά: το 2023 το κενό είχε περιοριστεί στο 11,4%, καταγράφοντας την έκτη μεγαλύτερη μείωση στην Ευρωζώνη. Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος της Ευρωζώνης κινούνταν αντίστροφα, αυξανόμενος στο 9,5% από 7,9%.

Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο μικραίνει

Το αποτέλεσμα είναι ότι το 2023 η Ελλάδα απείχε μόλις 1,9 ποσοστιαίες μονάδες από τον κοινοτικό μέσο όρο. Και σύμφωνα με εκτιμήσεις του Tax Foundation, το 2024 η ψαλίδα αυτή έκλεισε ακόμη περισσότερο.

Η ανάλυση του οργανισμού δείχνει ότι σε τουλάχιστον 12 χώρες της Ευρωζώνης το κενό ΦΠΑ αναμένεται να διευρυνθεί, ανεβάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αντίθετα, για την Ελλάδα οι πρώτες ενδείξεις κάνουν λόγο για μονοψήφιο πλέον ποσοστό, εξέλιξη που αποδίδεται στα άλματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια.

Τι οδήγησε στη βελτίωση

Η υποχώρηση του κενού ΦΠΑ δεν ήρθε τυχαία. Συνδέεται με:

• την περαιτέρω ψηφιοποίηση των φορολογικών διαδικασιών,
• την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και προηγμένων εργαλείων ανάλυσης δεδομένων για τον εντοπισμό φοροδιαφυγής,
• την αύξηση των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων συναλλαγών,
• και την ενίσχυση της οικειοθελούς συμμόρφωσης των φορολογουμένων.

Παρά τη θετική πορεία, τα περιθώρια βελτίωσης παραμένουν μεγάλα.

Φοροδιαφυγή ή φορολογική πολιτική;

Σύμφωνα με το Tax Foundation, το κενό ΦΠΑ δεν οφείλεται αποκλειστικά στη φοροδιαφυγή. Περίπου το 73% συνδέεται με μη συμμόρφωση, ενώ το υπόλοιπο 27% αποδίδεται στη φορολογική πολιτική, δηλαδή στους μειωμένους συντελεστές και τις απαλλαγές από τον ΦΠΑ.

Η Ελλάδα στις υψηλές θέσεις των εξαιρέσεων

Στο σκέλος του κενού ΦΠΑ που οφείλεται σε μειωμένους συντελεστές, η Ελλάδα κατατάσσεται δεύτερη στην Ευρωζώνη με 18,5%, πίσω μόνο από την Ιρλανδία (21,4%). Στον αντίποδα, χώρες όπως η Λετονία (3,6%) και η Βουλγαρία (4,1%) εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά.

Το κόστος των φοροαπαλλαγών

Σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού, μόνο στον ΦΠΑ καταγράφονται 73 διαφορετικές φοροαπαλλαγές, με συνολικό κόστος που ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ. Οι σημαντικότερες αφορούν εκπαιδευτικές υπηρεσίες, χρηματοοικονομικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, μειωμένους συντελεστές στα νησιά του Αιγαίου, βασικά αγαθά και υπηρεσίες, καθώς και τον τουρισμό και την εστίαση.

Οι κυβερνήσεις συχνά δικαιολογούν αυτές τις παρεμβάσεις ως μέτρα κοινωνικής πολιτικής ή στήριξης της κατανάλωσης. Ωστόσο, το Tax Foundation επισημαίνει ότι οι απαλλαγές και οι μειωμένοι συντελεστές αποτελούν κακή φορολογική πρακτική, καθώς στρεβλώνουν την κατανάλωση, μειώνουν τα έσοδα, αυξάνουν την πολυπλοκότητα για τις επιχειρήσεις και αναγκάζουν το κράτος να καταφεύγει σε λιγότερο αποδοτικές πηγές χρηματοδότησης.

Μέσω της νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, οι μικρές επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν στο Ευρωπαϊκό Ειδικό Καθεστώς ΦΠΑ και να πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές χωρίς την υποχρέωση απόδοσης ΦΠΑ στα κράτη μέλη όπου δραστηριοποιούνται. Η βασική προϋπόθεση είναι ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ, ενώ για την Ελλάδα το αντίστοιχο όριο παραμένει στις 10.000 ευρώ.

Το πλαίσιο εφαρμογής καθορίζεται από τις αποφάσεις που υπέγραψαν ο υφυπουργός Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας και ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, δίνοντας σαφείς κατευθύνσεις για τη λειτουργία του καθεστώτος.

Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις

Με το νέο καθεστώς καταργείται η ανάγκη απόκτησης ξεχωριστού ΑΦΜ σε κάθε κράτος μέλος όπου πραγματοποιούνται πωλήσεις. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις απαλλάσσονται από την υποχρέωση υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες κάθε χώρας. Έτσι, διευκολύνεται ουσιαστικά η διακίνηση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών χωρίς ΦΠΑ, ενισχύοντας την εξωστρέφεια των μικρών επιχειρήσεων.

Στο ειδικό καθεστώς μπορούν να υπαχθούν επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον πληρούν δύο βασικές προϋποθέσεις. Πρώτον, ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους στο σύνολο της ΕΕ δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ, τόσο για το τρέχον όσο και για το προηγούμενο έτος, εξεταζόμενα ξεχωριστά. Δεύτερον, θα πρέπει να τηρούν το εθνικό όριο απαλλαγής ΦΠΑ του κράτους μέλους στο οποίο ζητούν την υπαγωγή, επίσης για το τρέχον και το προηγούμενο έτος.

Οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα μπορούν, μέσω της πλατφόρμας, να υποβάλουν το αρχικό αίτημα για την εφαρμογή του διασυνοριακού καθεστώτος, να επεκτείνουν τη χρήση του σε περισσότερα κράτη μέλη ή να ζητήσουν τη διακοπή του, συνολικά ή ανά χώρα. Επιπλέον, υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές με τη συνολική αξία των συναλλαγών που πραγματοποίησαν σε κάθε κράτος μέλος, καθώς και ενημέρωση σε περίπτωση που ο ενωσιακός κύκλος εργασιών υπερβεί το όριο των 100.000 ευρώ.

Όλα τα στοιχεία που δηλώνονται αποθηκεύονται και καθίστανται άμεσα διαθέσιμα στις φορολογικές αρχές των κρατών μελών όπου εφαρμόζεται η απαλλαγή.

Διαδικασία ένταξης βήμα προς βήμα

Η ένταξη ξεκινά με την υποβολή αίτησης μέσω της εφαρμογής. Η απαλλαγή από τον ΦΠΑ ενεργοποιείται μόνο μετά τη χορήγηση από την ΑΑΔΕ ΑΦΜ/ΦΠΑ με το επίθημα «-ΕΧ» ή μετά τη σχετική γνωστοποίηση ότι η επιχείρηση μπορεί να εφαρμόσει το καθεστώς σε συγκεκριμένο κράτος μέλος. Η ίδια εφαρμογή χρησιμοποιείται και για την υπαγωγή στο εγχώριο καθεστώς μικρών επιχειρήσεων, εφόσον η επιχείρηση επιθυμεί να εφαρμόζει ταυτόχρονα και τα δύο καθεστώτα, με εθνικό όριο κύκλου εργασιών τις 10.000 ευρώ.

Το νέο πλαίσιο μειώνει δραστικά τα διοικητικά βάρη, καταργώντας την ανάγκη πολλαπλών εγγραφών ΦΠΑ και δηλώσεων σε διαφορετικές χώρες. Παράλληλα, παρέχει σαφή όρια και κανόνες, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσφέροντας προβλεψιμότητα και ασφάλεια στον επιχειρηματικό σχεδιασμό.

Οι επιχειρήσεις που εντάσσονται στο διασυνοριακό καθεστώς οφείλουν να υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές έως το τέλος του μήνα που ακολουθεί κάθε τρίμηνο, ώστε να ελέγχεται η τήρηση των ορίων. Σε περίπτωση υπέρβασης των 100.000 ευρώ, απαιτείται η υποβολή τελικής αναφοράς εντός 15 εργάσιμων ημερών από τη συναλλαγή που προκάλεσε την υπέρβαση. Επιπλέον, στα τιμολόγια που εκδίδονται πρέπει να αναγράφεται ο ΑΦΜ/ΦΠΑ με το επίθημα «-ΕΧ».

• μείωση της απώλειας ΦΠΑ και περιορισμό της έκδοσης εικονικών φορολογικών στοιχείων.
• σημαντική διευκόλυνση των επιχειρήσεων κατά την εκπλήρωση των δηλωτικών τους υποχρεώσεων, χάρη στην προσυμπλήρωση των δηλώσεων ΦΠΑ και του εντύπου Ε3.
• ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και μείωση του διαχειριστικού κόστους των ελληνικών επιχειρήσεων (κόστος έκδοσης, αποστολής & αποθήκευσης τιμολογίων, μείωση απωλειών τιμολογίων, λάθη χειροκίνητης καταχώρισης, διενέξεις με αντισυμβαλλόμενους).

Τι αλλάζει από αύριο

Με το νέο σύστημα, οι επιχειρήσεις αποστέλλουν τα στοιχεία των συναλλαγών τους σε πιστοποιημένο Πάροχο, ο οποίος εκδίδει το ηλεκτρονικό τιμολόγιο και το διαβιβάζει ταυτόχρονα στον εκδότη, στον παραλήπτη και στο myDATA της ΑΑΔΕ σε πραγματικό χρόνο.

Η α΄ φάση της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης ξεκινά αύριο και θα αφορά επιχειρήσεις και επαγγελματίες με υψηλούς τζίρος.

Συγκεκριμένα:

• μέχρι Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου οι επιχειρήσεις με τζίρο άνω του 1 εκατ. ευρώ, πρέπει να έχουν συνάψει σύμβαση με Πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης, προκειμένου να εγκαταστήσουν τα συστήματα ηλεκτρονικής έκδοσης τιμολογίων.
• μέχρι 12 Φεβρουαρίου πρέπει να υποβάλουν στο myDATA τη «Δήλωση Έναρξης Ηλεκτρονικής Έκδοσης Στοιχείων». Αυτή η δήλωση υποβάλλεται είτε από τον πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης με τον οποίο έχει συμβληθεί η επιχείρηση, είτε από την ίδια την επιχείρηση εφόσον επιλέξει να χρησιμοποιεί τη δωρεάν εφαρμογή timologio της ΑΑΔΕ.
• έως 31 Μαρτίου προβλέπεται μεταβατική περίοδος σταδιακής προσαρμογής. Κατά το διάστημα αυτό, θα μπορούν να λειτουργούν παράλληλα τα υφιστάμενα εμπορικά ή λογιστικά συστήματα και οι ειδικές φόρμες καταχώρησης με το νέο σύστημα ηλεκτρονικής τιμολόγησης. Από 1η Απριλίου καταργούνται τα «παραδοσιακά» συστήματα και εφαρμόζεται πλήρως ηλεκτρονική έκδοση τιμολογίων.

Η κρίσιμη προθεσμία: δήλωση Παρόχου έως 12/2

Σύμφωνα με το άρθρο 6 της απόφασης Α.1112/2025, ο πάροχος υποβάλλει τη «Δήλωση Έναρξης Ηλεκτρονικής Έκδοσης Στοιχείων» μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE το αργότερο εντός δέκα ημερών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της σύμβασης με την επιχείρηση. Η Οντότητα-Εκδότης (η επιχείρηση) λαμβάνει γνώση μέσω ανάρτησης στην εφαρμογή e-κοινοποιήσεις και ηλεκτρονικής ειδοποίησης, και δύναται να αποδεχθεί ή να απορρίψει τη δήλωση εντός δέκα ημερών. Εάν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία, τεκμαίρεται η αποδοχή.

Το δεκαήμερο αυτό τελειώνει, πρακτικά, για όλους στις 12 Φεβρουαρίου (10 ημέρες μετά την Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου).

Ωστόσο, σύμφωνα με ενημέρωση από την ΑΑΔΕ, από τις 38.000 επιχειρήσεις που οφείλουν να συμμορφωθούν, μόλις 19.961 (53% του συνόλου) έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία. Οι υπόλοιπες 18.000 επιχειρήσεις έχουν λιγότερο από δέκα ημέρες για να ελέγξουν αν και τι έχει δηλώσει για αυτές ο Πάροχος με τον οποίο θα έχουν συμβληθεί. Στις επιχειρήσεις αυτές η ΑΑΔΕ απέστειλε ήδη και ειδοποίηση για την εκκρεμότητα.

Μεταξύ αυτών, μάλιστα, 3.300 επιχειρήσεις χρησιμοποιούν ήδη πάροχο ή το timologio ή το myDATAapp, αλλά δεν έχουν προβεί στην απαραίτητη δήλωση!

Πάντως, η διαδικασία που περιγράφεται στο άρθρο 6 προβλέπει ότι σε περίπτωση που ο πάροχος δεν υποβάλει εντός του διαστήματος των δέκα ημερών την απαιτούμενη δήλωση, η ευθύνη μεταφέρεται στη συμβαλλόμενη Οντότητα-Εκδότη (δηλαδή στην ίδια την επιχείρηση) η οποία φέρει η ίδια την υποχρέωση να υποβάλει τη δήλωση εντός δέκα ημερών από την παρέλευση της προθεσμίας του παρόχου να υποβάλει δήλωση.

Η δήλωση είναι υποχρεωτική, ασχέτως και εάν έχει ήδη ξεκινήσει να εκδίδει ηλεκτρονικά τιμολόγια νωρίτερα. Τυχόν παράλειψη συνεπάγεται σοβαρό κίνδυνο. Από 13 Φεβρουαρίου και μετά, τα τιμολόγια που θα εκδοθούν χωρίς πάροχο ή εκτός των δωρεάν εφαρμογών timologio και myDATAapp μπορεί να μη θεωρούνται νόμιμα. Βάσει νόμου, η μη έκδοση με έναν από τους παραπάνω δύο νόμιμους τρόπους ισοδυναμεί με μη έκδοση παραστατικού.

Αυτό σημαίνει πρόστιμο ίσο με 50% του ΦΠΑ για κάθε παραστατικό που θα εντοπιστεί από τον έλεγχο της φορολογικής διοίκησης ότι δεν εκδόθηκε νόμιμα. Συνεπώς η υποχρέωση δήλωσης μόνο «τυπική» δεν είναι, αφού τυχόν παράλειψη μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, ιδίως όσων έχουν υψηλό όγκο συναλλαγών.

Β΄ Φάση από 1η Οκτωβρίου με επιδότηση

Από την 1η Οκτωβρίου 2026 ξεκινά η υποχρεωτική εφαρμογή για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις (με τζίρο κάτω του 1 εκατ. ευρώ), με μεταβατική περίοδο έως και τις 31 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους. Η σταδιακή μετάβαση στοχεύει στην ομαλή προσαρμογή του επιχειρηματικού κόσμου στο νέο καθεστώς.

Για τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες αυτής της κατηγορίας, προβλέπονται επίσης σημαντικά φορολογικά κίνητρα πρόωρης ένταξης.

Συγκεκριμένα, για τις επιχειρήσεις της β΄φάσης που θα επιλέξουν να συνάψουν από τις πρώτες σύμβαση με Πάροχο και να ενταχθούν στην ηλεκτρονική τιμολόγηση τουλάχιστον δύο μήνες πριν την υποχρεωτική ημερομηνία (πρακτικά δηλαδή μέχρι 3 Αυγούστου) θα κερδίσουν 100% προσαυξημένη απόσβεση για την αγορά εξοπλισμού και λογισμικού, και 100% προσαύξηση της δαπάνης για την υπηρεσία τιμολόγησης τον πρώτο χρόνο. Δηλαδή κάθε τέτοια δαπάνη θα εκπίπτει κατά 200%.

Τι αλλάζει για τις μικρές επιχειρήσεις

Το νέο καθεστώς αίρει τα εμπόδια που αντιμετώπιζαν μέχρι σήμερα οι μικρές επιχειρήσεις στις διασυνοριακές συναλλαγές τους εντός ΕΕ. Συγκεκριμένα:

• Καταργείται η υποχρέωση λήψης ΑΦΜ σε κάθε κράτος μέλος όπου πραγματοποιούνται πωλήσεις.
• Απαλείφεται η υποχρέωση υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ σε διαφορετικά κράτη μέλη, σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες του κάθε κράτους.
• Διευκολύνεται η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών με απαλλαγή από τον ΦΠΑ, ενισχύοντας την εξωστρέφεια των μικρών επιχειρήσεων.

Προϋποθέσεις υπαγωγής

Στο ειδικό αυτό καθεστώς μπορούν να ενταχθούν επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον:

• Ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει τα 100.000 ευρώ στο σύνολο της ΕΕ (για το τρέχον και το προηγούμενο έτος, ξεχωριστά εξεταζόμενα).
• Δεν ξεπερνούν το εσωτερικό όριο απαλλαγής του κράτους μέλους στο οποίο αιτούνται την απαλλαγή (για το τρέχον και το προηγούμενο έτος, ξεχωριστά εξεταζόμενα).

Δυνατότητες μέσω της εφαρμογής myAADE

Μέσα από τη νέα ψηφιακή διαδρομή, οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα μπορούν να:

• Υποβάλουν το αίτημα για την υπαγωγή τους στο ειδικό καθεστώς των μικρών επιχειρήσεων σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη (Προηγούμενη Κοινοποίηση (Prior Notification) στην ΑΑΔΕ, δηλώνοντας τις συναλλαγές τους και στα υπόλοιπα κράτη μέλη.
• Επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους σε νέα κράτη μέλη ή να αιτούνται την παύση χρήσης του καθεστώτος.
• Υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές σχετικά με την αξία των παραδόσεων αγαθών ή παροχών υπηρεσιών που πραγματοποίησαν σε όλη την ΕΕ.
• Ενημερώνουν άμεσα την ΑΑΔΕ σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου κύκλου εργασιών.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αναλαμβάνει την πλήρη διαχείριση και υποστήριξη του συστήματος, καθώς:

• Επικοινωνεί με τα άλλα κράτη μέλη για τη χορήγηση του ατομικού αριθμού ταυτοποίησης με το επίθημα «-ΕΧ».
• Εγκρίνει τα αιτήματα απαλλαγής για επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα.
• Παρακολουθεί τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων και την τήρηση των ορίων κύκλου εργασιών.

Η νέα εφαρμογή είναι διαθέσιμη στην ψηφιακή πύλη myAADE (myaade.gov.gr), ακολουθώντας τη διαδρομή: Εφαρμογές > Φορολογικές Υπηρεσίες > Διασυνοριακό – Eιδικό Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων.

Για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην Εξυπηρέτηση Φορολογουμένων της ΑΑΔΕ, my1521:

Τηλεφωνικά: Στο 1521, χωρίς χρέωση, εργάσιμες ημέρες από 7:00 έως 20:00.
· Ψηφιακά: Στο my1521 (24/7), επιλέγοντας: Θέματα ΦΠΑ, Τελών & Ειδικών Φορολογιών > ΦΠΑ > Ειδικά Καθεστώτα ΦΠΑ > Διασυνοριακό Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων.

Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της ΑΑΔΕ, η μείωση αφορά σε αγαθά για τα οποία συντρέχουν οι προϋποθέσεις της περ. β) της παρ. 4 και σε υπηρεσίες που συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 5 του άρθρου 26 του Κώδικα ΦΠΑ.

Υπενθυμίζεται ότι εξακολουθεί να ισχύει η μείωση των συντελεστών ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά Λέσβο, Κω, Σάμο και Χίο, σύμφωνα με την παρ. 4 του αρ. 26 του Κώδικα ΦΠΑ.

Επισημαίνεται ότι η μείωση των συντελεστών δεν ισχύει για τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα.

Σημειώνεται ότι η μείωση κατά 30% των εν ισχύ συντελεστών ΦΠΑ (24% σε 17%, 13% σε 9%, 6% σε 4% και 4% σε 3%), σύμφωνα με στοιχεία που λήφθηκαν από την ΕΛΣΤΑΤ, ισχύει περιοριστικά για τα νησιά που περιλαμβάνονται στο παράρτημα της εγκυκλίου.

Το σχέδιο προβλέπει περισσότερους στοχευμένους ελέγχους, εκτεταμένες διασταυρώσεις στοιχείων και αλλαγές στον τρόπο υποβολής των δηλώσεων, με στόχο τον περιορισμό των παράνομων επιστροφών και της φοροδιαφυγής.

Οι επιστροφές ΦΠΑ

Στοχεύοντας στις περιπτώσεις παράνομων επιστροφών, με εντολή του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή, ο αριθμός των ελέγχων αυξάνεται σε 6.600, από 4.200 που είχαν αρχικά προβλεφθεί, προκειμένου να εντοπισθούν εν τη γενέσει τους υποθέσεις απάτης με το ΦΠΑ.

Οι έλεγχοι θα επικεντρωθούν σε:

• Επιχειρήσεις και επαγγελματίες που πρέπει να λάβουν μεγάλες επιστροφές σε σχέση με τον τζίρο τους.
• Περιπτώσεις με ασυνήθιστες αποκλίσεις ανάμεσα στα δηλωθέντα στοιχεία και τα αιτούμενα ποσά.
• Φορολογούμενους με υπότροπο φορολογικό παρελθόν ή που δείχνουν «ύποπτη» συμπεριφορά.
• Νεοσύστατες και εποχικές επιχειρήσεις που έχουν αιτήματα πολύ υψηλά για το ύψος των στοιχείων τους.

Παράλληλα, η ΑΑΔΕ προχωρά σε εκτεταμένες διασταυρώσεις στοιχείων, αξιοποιώντας το αρχείο των περιοδικών δηλώσεων ΦΠΑ.  Στο μικροσκόπιο τίθενται φορολογούμενοι που υπέβαλαν μηδενικές δηλώσεις κατά το 2024, ενώ από τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτει ότι είχαν πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

Στο «μικροσκόπιο» τίθενται φορολογούμενοι που υπέβαλαν μηδενικές δηλώσεις κατά το 2024, ενώ από τα διαθέσιμα δεδομένα προκύπτει ότι είχαν πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

Αντίστοιχοι έλεγχοι δρομολογούνται και για το φορολογικό έτος 2023, με τη χρήση των πληροφοριών που είναι καταχωρημένες στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA.

Ωστόσο, δε θα λείψουν και οι μερικοί έλεγχοι, οι οποίοι βασίζονται σε διασταυρώσεις δεδομένων από POS, ηλεκτρονικά βιβλία, ενδοκοινοτικές συναλλαγές και άλλες πηγές. Για το 2025 προβλέπεται η διενέργεια 8.318 τέτοιων ελέγχων, που αφορούν μία ή περισσότερες φορολογικές περιόδους, ενισχύοντας τη στοχευμένη εποπτεία της αγοράς.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο επόμενο στάδιο, η ΑΑΔΕ θα προχωρά σε αυτόματη συμπλήρωση και υποβολή της δήλωσης, εφόσον δεν υπάρξει παρέμβαση από τον υπόχρεο, περιορίζοντας δραστικά τις δυνατότητες μεταγενέστερων διορθώσεων.

Τα ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA), οι αυτοματοποιημένοι έλεγχοι και ο περιορισμός των μετρητών συνέδραμαν καθοριστικά στην εξέλιξη αυτή.

Με τα νέα δεδομένα, το Δημόσιο χάνει πλέον έως και επτά δισεκατομμύρια ευρώ λιγότερα έσοδα από ΦΠΑ κάθε χρόνο, σε σύγκριση με το κοντινό παρελθόν, σύμφωνα με τα στοιχεία έκθεσης που έδωσε προ ημερών στη δημοσιότητα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το κενό στην είσπραξη του ΦΠΑ (Vat Gap 2025).

Έως 400 εκατ. ευρώ από ΦΠΑ από την επέκταση της πληρωμής με POS

Μέσα στο 2024, η καθολική επέκταση της αποδοχής πληρωμών με κάρτες εκτιμάται ότι απέδωσε επιπλέον 400 εκατομμύρια ευρώ στα έσοδα του Δημοσίου από ΦΠΑ, σύμφωνα με νέα μελέτη του ΙΟΒΕ.

Το όφελος αναμένεται ακόμη μεγαλύτερο το 2025, καθώς η φετινή χρονιά ήταν η πρώτη που το μέτρο εφαρμόστηκε πλήρως σε όλους τους επαγγελματίες και σε ολόκληρη τη διάρκεια του έτους, από την Πρωτοχρονιά και μετά.

Οι φορολογικές δηλώσεις του 2025 κατέγραψαν ρεκόρ αύξησης στα ακαθάριστα έσοδα, στους τζίρους που δήλωσαν οι ελεύθεροι επαγγελματίες για το 2024.

Ολόκληροι κλάδοι επιχειρήσεων εμφάνισαν 10% έως 15% υψηλότερους τζίρους.

Τι τζίρους εμφάνισαν μπαρ, ταξί, ηλεκτρολόγοι

• Ιδιοκτήτες μπαρ (ΚΑΔ 56.30): αύξηση τζίρου 15,2%
  (μέσα ακαθάριστα έσοδα 43.525 ευρώ το 2024, έναντι 37.777 ευρώ το 2023)

• Εκμεταλλευτές ΤΑΞΙ (ΚΑΔ 49.32): αύξηση 14,2%
  (18.595 ευρώ, έναντι 16.281 ευρώ)

• Ηλεκτρολόγοι (ΚΑΔ 43.21): αύξηση 11,2%
  (36.301 ευρώ από 32.635 ευρώ το 2023)

• Υδραυλικοί (ΚΑΔ 43.22): αύξηση 9,8%
  (32.354 ευρώ αντί 29.463 ευρώ)

• Μαραγκοί (ΚΑΔ 43.32): αύξηση 8,1%
  (35.593 ευρώ από 32.913 ευρώ)

Το «θαύμα» της τεχνολογίας

Σε σχέση με μόλις ένα έτος πριν, τα μέτρα και οι αλλαγές εκτιμάται πως το 2025 απέδωσαν επιπλέον έσοδα 2,7 δισ. ευρώ, από φόρους που «χάνονταν» για το κράτος τα προηγούμενα χρόνια λόγω φοροδιαφυγής.

Σε βάθος χρόνου, όμως, η εικόνα είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή. Στην 15ετία της κρίσης (2010–2024), πριν την πλήρη εφαρμογή των ψηφιακών εργαλείων, η Ελλάδα έχασε συνολικά πάνω από 73 δισ. ευρώ μόνο από φοροδιαφυγή ΦΠΑ.

Το «κενό ΦΠΑ» μέσα στα χρόνια

Από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι:

• 2009: απώλειες 7,5 δισ. ευρώ

• 2010: 6,9 δισ. ευρώ

• 2011: πάνω από 9,2 δισ. ευρώ

• 2012–2018: περίπου 5 έως 7 δισ. ευρώ ετησίως

• 2019: κάτω από 5 δισ. ευρώ

• 2020: κάτω από 4 δισ. ευρώ

• 2021: κάτω από 3 δισ. ευρώ

• 2024: μόλις 2,1 δισ. ευρώ

Τα ψηφιακά εργαλεία που άλλαξαν τον «χάρτη»

Από το 2019, με την ενεργοποίηση των myDATA και σειρά νέων μέτρων, η φοροδιαφυγή τέθηκε στο στόχαστρο.

Ηλεκτρονικά βιβλία (myDATA)

Ξεκίνησαν πιλοτικά το 2019, επεκτάθηκαν το 2020–2021 και έγιναν καθολικά υποχρεωτικά στα τέλη του 2023.
Από το 2024 διαμορφώνουν αυτομάτως τις δηλώσεις ΦΠΑ, με όλα τα τιμολόγια και τις αποδείξεις να καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο και να διασταυρώνονται αυτόματα από την ΑΑΔΕ.

POS παντού

Το 2024 επεκτάθηκε σε όλους τους κλάδους η υποχρέωση εγκατάστασης POS.
Τα POS συνδέθηκαν τεχνικά με τις ταμειακές μηχανές, εξαλείφοντας τα κενά μεταξύ δηλώσεων και πραγματικών εισπράξεων.

IRIS

Το 2024–2025 οι άμεσες τραπεζικές μεταφορές επεκτάθηκαν ραγδαία.
Από τον Δεκέμβριο εφαρμόζεται και σε σούπερ μάρκετ και πολυκαταστήματα, ενώ από 15 Ιανουαρίου 2026 τα όρια διπλασιάζονται.

Από το 2025 επεκτείνεται το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής και από το 2026 το Ψηφιακό Τιμολόγιο, με τους ελέγχους να ενισχύονται πλέον και με τεχνητή νοημοσύνη.

Η σημασία της συμμόρφωσης

Από το 2024, τα ψηφιακά δεδομένα οδήγησαν σε νέο σύστημα περιορισμού της φοροδιαφυγής, δεσμεύοντας τις επιχειρήσεις στο τι δηλώνουν.

Η ΑΑΔΕ ανακοινώνει πλέον ετησίως τον μέσο τζίρο κάθε κλάδου ανά ΚΑΔ, στοιχείο που ενσωματώθηκε και στον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος.

Επιχειρήσεις με σημαντικά χαμηλότερες δηλώσεις από τον μέσο όρο του κλάδου τους γνωρίζουν πλέον ότι μπορεί να τεθούν στο στόχαστρο ελέγχων, εφόσον υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις από τα ηλεκτρονικά δεδομένα.