Του Θανάση Φροντιστή*

Το Σύμπαν, «η συμπαντική φύση», έκανε και σε μας τους γήινους ένα ανεκτίμητο δώρο: απεριόριστη και δωρεάν ηλιακή ενέργεια! Δεν είναι πράγματι περίεργο που οι άνθρωποι κάνουν χρήση μόνο ενός πολύ μικρού ποσοστού αυτής της ενέργειας;

Δεν είναι περίεργο ότι οι άνθρωποι, αντί γι’ αυτό το «θείο δώρο», τη δωρεάν και καθαρή ηλιακή ενέργεια, χρησιμοποιούν από καταβολής κόσμου άλλες, δαπανηρές και ρυπογόνες μορφές ενέργειας, όπως το ξύλο αρχικά, τον άνθρακα αργότερα, τον ατμό στη συνέχεια, την αιολική ενέργεια στους ανεμόμυλους και την υδροηλεκτρική στους νερόμυλους και το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο πιο πρόσφατα;

Τελευταία, και την ηλιακή ενέργεια, με ειδικούς συλλέκτες, καθώς και την σύγχρονη αιολική ενέργεια με τις πανύψηλες ανεμογεννήτριες, που και οι δύο προσφέρουν καθαρή ενέργεια μεν όχι όμως και τόσο οικονομική.

Ο πρώτος καινοτόμος άνθρωπος, «ο εφευρέτης Προμηθέας», με τη συγκέντρωση και εστίαση των ακτίνων του ηλίου μετέτρεψε την ηλιακή ενέργεια σε φωτιά, που επηρέασε καταλυτικά τη μοίρα του ανθρώπου.

Στην αρχή φώτισε και θέρμανε τα σπήλαια όπου κατοικούσε, ενώ τον βοήθησε αποτελεσματικά να κόψει και να σκάψει τεράστιους κορμούς δέντρων με τη βοήθεια βέβαια και των πρωτόγονων λίθινων εργαλείων του και να δημιουργήσει τα πρώτα πλεούμενα, ακόμα και τα πρώιμα ποντοπόρα σκάφη, που αρχικά κινούνταν με κουπιά και αργότερα και με πανιά, αξιοποιώντας έτσι και την αιολική ενέργεια.

Πολύ αργότερα ο άνθρωπος ανακάλυψε και τη δύναμη του ατμού και με ατμομηχανές κίνησε επίγεια ή θαλάσσια μέσα μεταφοράς. Αυτές τις πρώιμες καινοτομίες-εφευρέσεις του, τις…. ανακάλυψε ξανά ο άνθρωπος, είτε με τις τεράστιες σύγχρονες ανεμογεννήτριες στα αιολικά πάρκα, είτε με τους συλλέκτες της ηλιακής ενέργειας και τα πάνελ, που είτε την μετατρέπουν σε θερμική είτε σε ηλεκτρική, που τη διοχετεύουν σε πολλές και διάφορες οικιακές, ή βιομηχανικές χρήσεις, με πρόβλημα όμως προς το παρόν την μη απεριόριστη δυνατότητα αποθήκευσής της

Θα σταθώ σ’ αυτή την τελευταία μορφή σύγχρονης εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας αλλά με κόστος όμως τα πάνελ με τους συλλέκτες συγκέντρωσης και με τους κατάλληλους συσσωρευτές όπου την αποθηκεύουν για μεταγενέστερη χρήση.

Στο σημείο αυτό εγείρεται ένα τεράστιο ερώτημα που τίθεται στους ερευνητές της ηλιακής ενέργειας αλλά και σαν πεδίο για εκπόνηση διδακτορικών διατριβών! Το ερώτημα μου, εξ όσων γνωρίζω, τίθεται για πρώτη φορά δημόσια. Μερικοί θα το χαρακτηρίσουν αφελές ερώτημα ενός αδαούς περί τα ενεργειακά. Με δεδομένη όμως την τεράστια σημασία αυτής της ερώτησης αν απαντηθεί, την θέτω:

«Με δεδομένο ότι όλα τα κτίρια, βιομηχανικά, κατοικίες, ή για στέγαση γραφείων και εγκαταστάσεων έχουν πολλά παράθυρα και πόρτες, πολύ μεγάλες πολλές φορές, με υαλοπίνακες, πολλά μάλιστα από αυτά τα κτίρια είναι κυριολεκτικά γυάλινα

κτίρια, ΓΙΑΤΙ οι υαλοπίνακες αυτοί σε συνδυασμό με ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΟΥΣ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ηλιακής ενέργειας δεν ενσωματώνονται στον σχεδιασμό των κτιρίων ώστε να διασφαλίζουν στη συνέχεια στα κτίρια αυτά σχεδόν δωρεάν την ηλεκτρική ενέργεια με την μετατροπή της δωρεάν ηλιακής ενέργειας, το περίσσευμα της οποίας θα αποθηκεύεται για άλλες χρήσεις, όπως π.χ. η αυτοκίνηση;

Γιατί πρέπει να χρησιμοποιούνται στα ίδια αυτά, ακόμα και τα γυάλινα κτίρια, χωριστοί συλλέκτες, χωριστά πάνελ με πρόσθετη, όχι ασήμαντη επένδυση; Γιατί οι συλλέκτες αυτοί με κατάλληλο σχεδιασμό δεν μπορούν να ενσωματωθούν σε κτίρια που ούτως ή άλλως είναι γεμάτα υαλοπίνακες; Τι έχει εμποδίσει και εξακολουθεί να εμποδίζει την έρευνα και την ανάπτυξη στον τομέα αυτό, που, με δεδομένη την τεράστια επιφάνεια των υαλοπινάκων όλων των κτιρίων θα μπορούσε να λύσει διαπαντός το πρόβλημα της ενέργειας με τη χρήση και μόνο της δωρεάν ηλιακής ενέργειας, ιδίως σε χώρες με μεγάλη ηλιοφάνεια;

Ποιος σύγχρονος Προμηθέας θα δώσει τη σωστή απάντηση στο ερώτημά μου, η οποία θα απαξιώνει τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που κρατούν την ανθρωπότητα αιχμάλωτη των ενεργειακών κολοσσών που εκμεταλλεύονται τις πηγές των ενεργειακών αυτών πρώτων υλών;

Ποιοι εμποδίζουν την ανάπτυξη και ενσωμάτωση στους υαλοπίνακες των παραθύρων και των θυρών όλων των κτιρίων των κατάλληλων συλλεκτών ηλιακής ενέργειας, που με ελάχιστο πρόσθετο κόστος επένδυσης θα κάλυπτε ΟΛΕΣ τις ανάγκες όλων των κτιρίων και των εγκαταστάσεών τους σε ενέργεια, χωρίς να τα αποστερούν από το φως, καθώς και τις ανάγκες των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και των εργοστασίων;

Όπως αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης, η ερώτησή μου είναι απλή, δεν είναι όμως απλοϊκή. IT’S THE SIXTY DOLLAR QUESTION όπως θα λέγαμε σε απλά… Αμερικάνικα. Γιατί οι επιφάνειες των υαλοπινάκων αυτών και μόνο στα νεόδμητα κτίρια διεθνώς είναι αρκετά δισεκατομμύρια τ.μ., υποθέτω.

Που θα έλυναν το πρόβλημα ενέργειας ως ενσωματωμένο τμήμα των κτιρίων και όχι ως χωριστές κατασκευές, οι οποίες, όπως και οι ανεμογεννήτριες, πέρα από το υψηλό τους κόστος, προσβάλλουν και την αισθητική του περιβάλλοντος. Σε αναζήτηση λοιπόν ενός σύγχρονου καινοτόμου, εφευρέτη Προμηθέα, που, πιστεύω ότι δεν θα αργήσει να εμφανιστεί. Εκτός αν κρύβεται και δουλεύει πάνω σε αυτό το δημιουργικό πρόβλημα.

* Ο Θανάσης Φροντιστής είναι Δρα οικονομολόγος και συγγραφέας

Επειδή κάποιες χώρες επέμεναν, π.χ. η Αυστρία, αλλά και η Γαλλία και άλλες, η Γερμανία, αριστοτέχνης στο να αντιπαρέρχεται τα πικρά ποτήρια, προσποιήθηκε ότι συμφωνεί και έτσι ορίστηκαν ημερομηνίες για να οριστικοποιηθούν οι κυρώσεις από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 25-27/9. Και ω του θαύματος!

Του Θανάση Φροντιστή*

Η Γερμανία επανήλθε προτείνοντας απευθείας διάλογο Ελλάδας - Τουρκίας (υπό την κηδεμονία της, βεβαίως βεβαίως) πριν τις 25/9! Η χώρα μας συμφώνησε υπό τον όρο η Τουρκία να αποσύρει το ερευνητικό και τα πολεμικά πλοία από την περιοχή, πράγμα, που, ω του θαύματος έγινε! Σχεδόν έχουν αρχίσει οι διερευνητικές επαφές για να προετοιμάσουν τον διάλογο. Στο μεταξύ, ματαιώθηκε λόγω κορωνοϊού η σύνοδος του Ευρωπαικού Συμβουλίου στις 25/9 και μετατέθηκε για αργότερα (οποία έκπληξη!)

Ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ χειροκρότησε τις εξελίξεις αυτές γιατί προφανώς βολεύουν τους φίλους του τους Τούρκους, οι οποίοι, παρότι συμφώνησαν για τον διάλογο, εγείρουν επίμονα αξιώσεις για την αποστρατικοποίηση Ελληνικών νησιών, κάτι που η Ελληνική κυβέρνηση πιστεύω πως δεν θα κάνει.

Και ενώ η Kυβέρνησή μας επαναλαμβάνει σ' όλους τους τόνους (και για δημόσια κατανάλωση), ότι το μόνο θέμα του διαλόγου αυτού θα είναι μόνο η υφαλοκρηπίδα και ο προσδιορισμός των θαλασσίων ζωνών (ΑΟΖ), η Τουρκία, τον χαβά της, επιμένει για διάλογο εφ' όλης της ύλης. Έτσι, όπως γινόταν ως τώρα, τίποτα δεν πρόκειται να προκύψει για την Ελλάδα από έναν διάλογο τύποις.

Θα προκύψει όμως για την Τουρκία η ακύρωση των διαδικασιών επιβολής κυρώσεων σε βάρος της. Δεν θέλω να είμαι μάντης κακών, αλλά προβλέπω, ότι θα ρίξουν στην Ελλάδα την ευθύνη για το αδιέξοδο του (δήθεν) διαλόγου και, φυσικά, θα αρνηθούν οι Γερμανοί να επιβληθούν κυρώσεις στην Τουρκία, τον μεγάλο πελάτη τους, κυρίως όμως τον σύμμαχό τους στους δύο πολέμους, τον οποίο, στο πρόσωπο του Κεμάλ, βοήθησαν μετά την Μικρασιατική καταστροφή να πραγματοποιήσει την Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού και να διώξει τους Έλληνες κακήν-κακώς από τις πατροπαράδοτες εστίες τους της Μικράς Ασίας.

Το παιχνίδι που παίζεται εις βάρος της χώρας μας δεν είναι μόνο χοντρό είναι και χοντροκομμένο. Έτσι το παίζουν οι Γερμανοί. Έτσι το έπαιζαν πάντα. Εις βάρος, φυσικά, της χώρας μας.

Τους έζησα στο πετσί μου κατά την Κατοχή. Δεν έχουν αλλάξει. Δείτε με τι πείσμα αρνούνται να πληρώσουν το Κατοχικό Δάνειο και τις αποζημιώσεις για τις φοβερές καταστροφές που έκαναν στη χώρα μας.

*Δρ. Οικονομολόγος-Συγγραφέας

Του Θανάση Φροντιστή*

Όλα τα πολιτικά Κόμματα δήθεν κόπτονται, δήθεν αγανακτούν, όταν δήθεν «κινδυνεύει η δημοκρατία μας». Όταν δηλαδή βγαίνει στην επιφάνεια κάποιο θέμα που θίγει την Κομματοκρατία, η οποία, δυστυχώς, και με την… άδεια του Συντάγματος έχει ταυτιστεί με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία.

Είτε έτσι είτε αλλιώς πάντως, το πολιτικό σύστημα που επικρατεί στη χώρα μας, αλλά και αλλού, αποτελεί… ανώμαλη προσγείωση της Δημοκρατίας.
Ανώμαλη, γιατί:

-ακόμα και με τεράστια αποχή των ψηφοφόρων από τις εκλογές, εκλέγεται κυβέρνηση.
-επιτρέπει την εφαρμογή καλπονοθευτικών εκλογικών συστημάτων που αλλοιώνουν την πραγματική λαϊκή βούληση με την γενναία πριμοδότηση του πρώτου Κόμματος.

-επιτρέπει στο πρώτο Κόμμα που αναδεικνύεται από εκλογές που γίνονται με τις παραπάνω «εκτροπές», να επιτυγχάνει και να επικαλείται αυτοδυναμία, που μπορεί να μετατρέπεται και σε παντοδυναμία

Για παράδειγμα, στη χώρα μας στο ισχύον σύστημα διακυβέρνησης που είναι πρωθυπουργοκεντρικό, ένα άτομο, ο πρωθυπουργός, λειτουργεί ως
Απόλυτος Άρχων, ως Μονάρχης, με απεριόριστες εξουσίες: π.χ. ορίζει τον ‘Ανώτατο Άρχοντα’ τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας που ουδεμία εξουσία διαθέτει, τον Πρόεδρο της Βουλής, τους Προέδρους των ανώτατων δικαστηρίων και τους επικεφαλής όλων των δημόσιων φορέων και επιχειρήσεων.

Κι αυτό το σύστημα αποκαλείται δημοκρατία! Σ’ αυτό το σύστημα, ο λαϊκός έλεγχος, ο έλεγχος δηλ. του Δήμου είναι ανύπαρκτος. Παραπέμπεται στη Βουλή, στην οποία πλειοψηφεί το κυβερνών Κόμμα, όχι βέβαια εκλεγμένο από τον λαό αλλά… ελέω του καλπονοθευτικού συστήματος, για να εξασφαλίζονται… δήθεν σταθερές κυβερνήσεις.

Σκοπός όμως της δημοκρατίας δεν είναι οι σταθερές κυβερνήσεις, αλλά η διακυβέρνηση της χώρας σύμφωνα με τις βουλές του Δήμου!

Αντ’ αυτού, το λεγόμενο κατ’ επίφαση δημοκρατικό σύστημα στη χώρα μας αναδεικνύει έναν άρχοντα, που ουσιαστικά μπορεί να αυθαιρετεί χωρίς όριο και να μεταβάλλει το σύστημα διοίκησης της χώρας σ’ ένα σύστημα διοίκησης από ημέτερους (ακόμα και άσχετους ή και ανίκανους πολλές φορές) που νέμονται την παραχωρημένη δίκην τιμαρίων εξουσία και τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους του δημοσίου μέχρι και εντελώς ανεξέλεγκτα (σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σήμερα τη δημόσια διοίκηση, πέρα από τους δημόσιους οργανισμούς και τις ειδικές θεσμοθετημένες θέσεις, στελεχώνουν ακόμα 2853 μετακλητοί και 120 818 συμβασιούχοι!

Έτσι λοιπόν, η δημοκρατία μεταλλάσσεται σε ολιγαρχία, σε αυθαιρεσία και σε φαυλοκρατία, με την… ανεύθυνη ευθύνη ενός Μονάρχη και με την εξασφάλιση σταθερών κυβερνήσεων, δηλαδή κοινοβουλευτικών δικτατοριών!…

Στον αντίποδα αυτής της νοθευμένης δημοκρατίας είναι μια δημοκρατία, που δεν επιθυμούν όμως τα Κόμματα εξουσίας, στην οποία ο Πρόεδρος εκλέγεται άμεσα από τον λαό και όχι από τη Βουλή, έχει αποφασιστικές εξουσίες ρυθμιστή του πολιτεύματος, όπως η αναπομπή νόμων στη Βουλή, η διάλυση της Βουλής, η σύγκληση του συμβουλίου πολιτικών αρχηγών που είναι οι κύριες, αλλά και ορισμένες άλλες.

Αυτό το σύστημα στηρίζεται πιο άμεσα στον λαό, διασφαλίζει πολιτική ισορροπία και σταθερότητα, πολιτικές συγκλήσεις και, αν δεν την αποκλείει εντελώς, περιορίζει την αυθαιρεσία του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης

*Δρ Οικονομολόγος-Συγγραφέας*

Του Θανάση Φροντιστή*

Έχετε δει σήριαλ του οποίου δεν είναι βασικό στοιχείο της… πλοκής του το κινητό; Νοούνται σε ένα σήριαλ σπαστικές κινήσεις και αντιδράσεις χωρίς την εμπλοκή κινητού; Έχετε δει τη σκηνή των δύο νεαρών ζευγαριών στο τραπέζι στην καφετέρια, με τα τέσσερα κινητά τους εν δράσει; και τι δράση… ο νεαρός στέλνει μήνυμα στη νεαρά του άλλου ζευγαριού που κάθεται απέναντί του «μάζεψε λίγο το πόδι σου γιατί με ακουμπά και μ’ ερεθίζει…» και η συνοδός του στέλνει μήνυμα στον νεαρό του άλλου ζευγαριού απέναντί της «θα ήταν πιο ενδιαφέρον να ήμασταν κάπου μόνοι μας. Είναι πολύ ανιαρή μια παρέα με κινητά στα χέρια». Πρόθεση… μοιχείας, μη το ψάχνετε, ή, τουλάχιστον, φλερτ μπροστά στα μάτια των… έτερων ήμισυ και, φυσικά, των παρόχων των υπηρεσιών διαδικτύου, για… κάθε ενδεχόμενο.

Αυτή η διαβολική συσκευή ξεκίνησε σαν «αθώο» ασύρματο τηλέφωνο. Πιστεύω, ότι δεν ήταν, τουλάχιστον στην αρχή, στις προθέσεις των εφευρετών του να μας καταστήσουν δούλους του. Αυτό έγινε όμως από την στιγμή που το κινητό, πέρα από τη δυνατότητα ασύρματης τηλεφωνίας προσφέρει τόσες άλλες υπηρεσίες, ιδίως τη διακίνηση data και μάλιστα megadata, δηλ. μιας πληθώρας δεδομένων, πληροφοριών, εικόνων και γενικότερα δυνατοτήτων. Ανά πάσα στιγμή είναι δυνατή η πρόσβαση στις πιο απίθανες βάσεις δεδομένων, πληροφοριών και δυνατοτήτων, όπως η εκπαίδευση, η ψυχαγωγία, ο κινηματογράφος, η επιστήμη και όλες οι αναγκαίες για ένα άτομο πληροφορίες. Σχεδόν όλα, στα πόδια μας. Εμείς υποτίθεται ότι είμαστε οι αφέντες και για χάρη μας λειτουργεί αυτή η αόρατη βιομηχανία συλλογής και διαχείρισης κάθε μορφής δεδομένων που τα θέτει στη διάθεσή μας. Με το αζημίωτο, βέβαια, αφού κάθε μήνα πληρώνουμε τον λογαριασμό. Αλλά, είμαστε οι αφεντάδες! Εμείς πληκτρολογούμε με ένα κλικ τις ερωτήσεις και τις παραγγελίες μας και το κινητό μάς δίνει αμέσως τις απαντήσεις ή τις πληροφορίες και τις δυνατότητες που επιθυμούμε.

Όλα καλά ως εδώ και μέχρι να υλοποιηθεί το σχέδιο των εμπνευστών του διαδικτύου: ΟΛΑ ΣΤΟ ΚΙΝΗΤΟ! Τότε, από αφεντάδες θα γίνουμε δούλοι, δεμένοι μάλιστα χειροπόδαρα, του αόρατου αλλά υπαρκτού διεθνούς εξουσιαστικού συστήματος, της παγκόσμιας δηλ. διακυβέρνησης. Αφού θα έχει πλέον πλήρη πρόσβαση σ’ όλα τα δεδομένα της ταυτότητάς μας, της θέσης μας ανά πάσα στιγμή, της κατάστασης της υγείας μας, αλλά και της συναισθηματικής μας κατάστασης συνολικά και καθ’ όλο το 24ωρο. Οι κλειδαρότρυπες και οι… κρεβατοκάμαρες θα είναι πλέον αχρείαστες!

Ο πλήρης έλεγχός μας ήταν πάντα στις προθέσεις και στα σχέδια της παγκόσμιας εξουσίας. Ο κεντρικός έλεγχος της τεχνολογίας το κάνει τώρα εφικτό. Γι’ αυτό βιάζεται ο Έλον Μασκ της TESLA να γεμίζει την ατμόσφαιρα με δορυφόρους και τη γη με κεραίες της τεχνολογίας 5G. Ώστε πλέον ο κάθε άνθρωπος να καταστεί ένας τερματικός σταθμός. Ο οποίος θα παρέχει στο «σύστημα» όλες τις πληροφορίες που θα χρειάζεται εκάστοτε για το κάθε άτομο. Το οποίο θα έχει πλέον την δυνατότητα και να το χειραγωγεί! Αυτό σημαίνει το «ΟΛΑ ΣΕ ΕΝΑ ΚΙΝΗΤΟ, stupid!»

Ένας Βρετανός διανοούμενος, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο BBC, ανάμεσα στ’ άλλα, είπε και το εξής: ο κόσμος κυβερνιέται από ψυχοπαθείς και διευθύνεται από ηλιθίους!...

*Δρ. Οικονομολόγος-Συγγραφέας

Οι ειρωνικοί σαρκασμοί και τα γαβγίσματα του Διογένη γεμίζουν με αντίλαλους το τεράστιο κενό που δημιούργησε η αποτέφρωση κάθε μορφής ιδανικού.

Του Θανάση Φροντιστή

«Κυνικός» είναι σήμερα μια παρεξηγημένη έννοια. Σύμφωνα με τα έγκυρα λεξικά, σημαίνει αναίσχυντος, αναιδής, αισχρός, ασύστολος, αυθάδης ή ωμά ειλικρινής.

Δεν έχει την έννοια που απέδιδαν στη λέξη οι Κυνικοί φιλόσοφοι, που είναι «ο δυσαρεστημένος ιδεαλιστής, το ελεύθερο πνεύμα που ονειρεύεται να ανατρέψει την παράλογη κοινωνική συμβατικότητα, ο αθεράπευτα ασυμβίβαστος με το ψέμα, την υποκρισία και τη μωρία, ο σκεπτικιστής, ο ευφυής ισχυρογνώμων, ο ολιγαρκής που επιζητεί διακαώς μια απλούστερη, πιο ήρεμη κι ευτυχισμένη ζωή, κοντά στη φύση».

Υπ’ αυτή την έννοια βέβαια, ο Κυνικός στοχαστής, όπως και στην αρχαιότητα θεωρείται και σήμερα κοινωνικό απόβλητο, περιθωριακός. Την πρώτη γνωστή σύγχρονη κίνηση στις ΗΠΑ, που στηριζόταν στη σκέψη των Κυνικών, τους Χίπις, την εξοστράκισε το κατεστημένο, εντάσσοντας τα σύμβολά τους στη… μόδα!

Αν σήμερα κάποιος λέει την ωμή αλήθεια, αν αποκαλύπτει και στηλιτεύει με παρρησία το παράλογο και το άδικο, σίγουρα θα έχει προβλήματα. Όπως θα είχε και ο Διογένης, αν απαντούσε στο ερώτημα με τι ασχολείται όπως τότε:

«Είμαι ο Διογένης ο Κύων, πλησιάζω τους καλούς, γαβγίζω τους άπληστους και δαγκώνω τους παλιανθρώπους!»

Οι Κυνικοί θεωρούσαν την αρετή ως το μόνο αγαθό, όχι απλώς το ύψιστο αγαθό όπως πρέσβευε ο Σωκράτης. Και ότι ο μόνος ευτυχής άνθρωπος είναι ο ελεύθερος άνθρωπος, ο άνθρωπος που, κατά τον Κυνικό Δημώνακτα, δεν ελπίζει σε τίποτα και ούτε φοβάται τίποτα, όπως στο Κυνικό επίγραμμα που υπάρχει στον τάφο του Καζαντζάκη: «δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος».

Καθώς η ολιγάρκεια, η ωμή ειλικρίνεια και το ελεύθερο πνεύμα χαρακτήριζαν τη ζωή των Κυνικών, που διακωμωδούσαν τον πλούτο, επιδεικνύοντας τη φτώχεια τους, την αντίθεσή τους προς τις απολαύσεις και την αδιαφορία τους προς την συμβατικότητα.

Μάλιστα πίστευαν, ότι «οι κοινωνικοί θεσμοί είναι συμβατικοί και τεχνητοί και στραγγαλίζουν αμείλικτα την ατομική ελευθερία, αν κανείς διαπράξει το λάθος να τους πάρει στα σοβαρά», όπως, έλεγαν. Υπό την έννοια αυτή, οι Κυνικοί θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως οι πρόδρομοι του Αναρχισμού!

Αν είναι σήμερα πολύ επίκαιρη η Κυνική φιλοσοφία, είναι γιατί αποτελεί αντίδραση στον παραλογισμό του κατεστημένου, μέσα στη γενική έκπτωση αρχών και αξιών.

Είναι γιατί οι Κυνικοί επαναστάτησαν ειρηνικά ενάντια στις κακές συνέπειες του πολιτισμού της εποχής τους και προσπάθησαν να αποτοξινώσουν τη σκέψη τους από τη στρέβλωση να πολυπλοκοποιεί τα απλά δώρα της φύσης.

Η αλληγορική φράση του Διογένη προς τον Αλέξανδρο «μη μου κρύβεις τον ήλιο», η συμβολική φράση του «άνθρωπον ζητώ», που συνόδευε τον λύχνο που κρατούσε όταν περιόδευε και ρητόρευε, έχουν διαχρονική αξία και πολλοί σύγχρονοι στοχαστές έχουν αναφερθεί την Κυνική Φιλοσοφία σαν αντίσταση στα φαινόμενα της απαξίας,
της διαφθοράς, της καταπίεσης και της θεοποίησης του πλούτου που χαρακτηρίζουν τις σημερινές σάπιες κοινωνίες που δημιούργησε ο «θεοποιημένος» καταναλωτισμός.

Όπου, με το δικό μας νοερό φανάρι, αναζητούμε μάταια έναν άνθρωπο με όλη όμως τη σημασία της λέξης: Έναν άνθρωπο με ανθρωπιά, με κοινό νου, με ηθικές αρχές και αξίες, με υψηλά ιδανικά με αυτοσεβασμό και με φιλότιμο. Έναν άνθρωπο, ο οποίος περιφρονεί ό,τι τον αιχμαλωτίζει στα δεσμά των αναγκών, όπως για παράδειγμα ο πλούτος, η δόξα, τα αξιώματα, οι απολαύσεις!

Οι Κυνικοί πίστευαν, ότι η ειρήνη του πνεύματος και η σωματική ευεξία κατακτώνται μέσα από τη λιτότητα και την «έντιμη πενία». Το πόσο κεντρικό ρόλο έπαιζε η λιτότητα, το αποδεικνύει ο μαθητής του Διογένη, ο Κράτης που είχε γράψει τον γνωστό «Ύμνο στη Λιτότητα»:

«Χαίρε ω θεά κι αρχόντισσα, αγαπημένη των σοφών ανθρώπων, Λιτότητα, παιδί της τιμημένης Ευφροσύνης, τη δική σου αρετή τιμούν όσοι δίκαια πράττουν». Προς απόδειξη δε αυτής της βαθιάς του πεποίθησης, ο Κράτης χάρισε όλον του τον πλούτο στο Δήμο (των Θηβών) και άρχισε να ζητιανεύει, ζώντας φυσική ζωή, ως τον μόνο δρόμο προς την ευτυχία, προτρέποντας δε και προς κάποιο είδος ασκητισμού.

Ο ίδιος ο Αντισθένης, ο ιδρυτής της Κυνικής Σχολής στο Κυνοσάργους πίστευε, ότι η ευδαιμονία βασίζεται στην αρετή και η αρετή στη γνώση, που αν κατακτηθεί, δεν χάνεται ποτέ. Ηθικός στόχος του ανθρώπου, σύμφωνα με τον Αντισθένη, πρέπει να είναι και η απελευθέρωση από κάθε τι περιττό ενώ υπέρτατο αγαθό θεωρούσε και την ταπεινοφροσύνη.

Με άλλα λόγια, οι Κυνικοί πίστευαν ότι πολιτισμός στην πράξη θεωρείται ο κατακλυσμός από άχρηστα αντικείμενα, μια σκουπιδοσυλλογή, μια σκουπιδολατρεία. Κατά τους Κυνικούς, ο άνθρωπος πρέπει να ζει με τα ελάχιστα που απαιτεί μια ζωή ελευθερίας και αυτάρκειας, ακεραιότητας και συνέπειας.

Σε πλήρη αντίθεση με τις αρχές του Κυνισμού, οι μεταγενέστερες κοινωνίες οικοδομήθηκαν πάνω στον ατομισμό και στην επιδίωξη του πλούτου, ως ακρογωνιαίου λίθου της ανθρώπινης προσπάθειας και ευτυχίας.

Με διαχρονικό αποτέλεσμα αυτής της στόχευσης όλο και μεγαλύτερος πλούτος να συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερους ανθρώπους, ενώ περισσεύουν η φτώχεια και η ανέχεια για τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων σ’ όλο τον κόσμο.

Όχι βέβαια ως φιλοσοφική στόχευση, αλλά ως επιβολή των άπληστων λίγων στους πολλούς.

Η μόνιμη λιτότητα που έχει επιβληθεί και στους λαούς της λεγόμενης Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως στους λαούς του Νότου, ανάμεσα στους οποίους και ο Ελληνικός λαός.

Και μάλιστα με ωμότητα, με κυνισμό, όπως όμως αποδίδουν την έννοιά του τα λεξικά! Ο κυνισμός μιας διεφθαρμένης από το χρήμα κοινωνίας, που δεν την ενδιαφέρει διόλου το ότι γαβγίζει από τον τάφο του ο Διογένης, που εξακολουθεί με το λυχνάρι του να αναζητεί τον Άνθρωπο!...

Ιδίως σήμερα, στις κοινωνίες του περιουσιοκρατικού καπιταλισμού και της δικτατορίας των αγορών.

*Δρα Οικονομολόγου-Συγγραφέα

Του Θανάση Φροντιστή

Σύμφωνα, άλλωστε, και με την έννοια του όρου, όπως αυτή προσδιορίζεται και στα Ελληνικά λεξικά (π.χ. Μπαμπινιώτη, Δημητράκου, κ.ά.), Αντίστοιχα, θα ήταν τουλάχιστον αδόκιμο ο όρος βιομήχανος να χρησιμοποιείται και από έναν... ξενοδόχο.

Όπως είναι γνωστό, η βιομηχανία χαρακτηρίζεται σε βαριά ή ελαφρά, ανάλογα με την ένταση της χρήσης μηχανών και τεχνολογίας στην διαδικασία της παραγωγής, το μέγεθος της επένδυσης, κ.ά.

Η Ελλάδα, πάντοτε είχε και εξακολουθεί να έχει και βαριά και ελαφρά βιομηχανία. Παρά την έντονη αποβιομηχάνιση που έχει υποστεί τις τελευταίες δεκαετίες, για σοβαρούς λόγους, και όχι όπως ισχυρίζονται κάποιοι , λόγω της πίεσης των συνδικάτων για αυξήσεις, κλπ.

Τέτοιοι λόγοι θα μπορούσαν να είναι, π.χ. το ύψος της φορολογίας κερδών, το μη μισθολογικό κόστος, το μικρό μέγεθος της εσωτερικής αγοράς σε συνδυασμό με τις δυσκολίες εξαγωγών, η προσφορά από άλλες χώρες καλύτερων συνθηκών και κινήτρων, κλπ.

Έκανα την εισαγωγή αυτή για να υποστηρίξω δύο βασικές τοποθετήσεις μου:

1. Η Ελλάδα, όχι μόνο θα μπορούσε, αλλά και θα έπρεπε να έχει αναπτύξει σε πολύ μεγαλύτερη έκταση και τη βαριά και την ελαφρά βιομηχανία της, ιδιαίτερα για την μεταποίηση προϊόντων της Ελληνικής γης και φύσης, ώστε να αποφύγει τον λάκκο των εισαγωγών, που την οδήγησε τελικά στη χρεοκοπία και στα μνημόνια, ή για να αυξήσει τις εξαγωγές της.

Ο νέος Πρόεδρος του ΣΕΒ κ. Παπαλεξόπουλος, γόνος οικογένειας βιομηχάνων, το έθεσε ευθέως από την αρχή της θητείας του: θα στοχευθεί η αύξηση της συμμετοχής της βιομηχανίας στο ΑΕΠ της χώρας. Θέση με την οποία συμφώνησε και ο κ,. Πρωθυπουργός. Υποβάλλω ενδεικτικά μερικά σχετικά ερωτήματα και αφήνω στον αναγνώστη την ευχέρεια των απαντήσεων:

– Γιατί δεν αναπτύχθηκε η αμυντική βιομηχανία της χώρας;

– Γιατί δεν υπήρξε ισχυρή πολιτική βούληση για την ανάπτυξη των ναυπηγείων; επιχειρηματίες του βεληνεκούς ενός Ανδρεάδη ή ενός Νιάρχου δεν γνώριζαν τι έκαναν όταν ίδρυαν τα γνωστά μας πονεμένα ναυπηγεία;

– Σε μια χώρα που παράγει υψηλής ποιότητας βαμβάκι, γιατί ανακόπηκε η ανάπτυξη της καθετοποιημένης βιομηχανίας νημάτων, βαμβακερών υφασμάτων και πλεκτών και επώνυμων έτοιμων βαμβακερών και πλεκτών ενδυμάτων προς εξαγωγή, που η χώρα είχε αποδείξει ότι διέθετε τις προϋποθέσεις και τα ταλέντα για να επιτύχει;

– Μια χώρα με πλούσια εδάφη και φύση, με εκτεταμένη ηλιοφάνεια, με καλλιέργεια και παραγωγή τόσων προϊόντων της φύσης (καρποί, λαχανικά, φρούτα, σταφύλια, κ.ά.) και της κτηνοτροφίας, πώς κατάφερε να μην είναι αυτάρκης σε τρόφιμα (κάτι που για ευεξήγητους λόγους είναι ακόμα και επικίνδυνο) και να τα εξάγει, όπως έκανε στο παρελθόν;

Ας ελπίσουμε, ότι το υπό επεξεργασία Τετραετές Αναπτυξιακό Σχέδιο που εκπονεί η Επιτροπή Πισαρίδη κατ’ εντολή του κ. Πρωθυπουργού, θα καταπιαστεί και με τα παραπάνω ερωτήματα και θα δώσει τις πρέπουσες αναπτυξιακές εισηγήσεις.

2. Η ταύτιση της βαριάς βιομηχανίας με τον τουρισμό την αδικεί κατάφορα και την υποβαθμίζει. Αν αυτό δεν γίνεται σκόπιμα, όπως θα μπορούσαμε βάσιμα να ισχυριστούμε, ας μας εξηγήσει κάποιος γιατί γίνεται. Οι πόροι από τον τουρισμό, όχι στο πολύ απώτερο παρελθόν, χαρακτηρίζονταν άδηλοι πόροι, ίσως λόγω του απρόβλεπτου και ασταθούς τους χαρακτήρα, σε αντίθεση με την βιομηχανία.

Χρειαζόταν πράγματι μια επιδημία για να συνειδητοποιηθεί από το πολιτικό σύστημα της χώρας αλλά και από την επιχειρηματική κοινότητα, ότι τοποθέτησαν πολλά τουριστικά αυγά στη μασχάλη της Ελληνικής οικονομίας, δηλ. δόθηκε πολύ μεγαλύτερη σημασία και ενίσχυση, περισσότερο από το δέον, στον κλάδο αυτό σε βάρος άλλων κλάδων, ιδίως της μεταποίησης; Και είναι βαριά βιομηχανία και τα rooms to let;

Μήπως η επίμονη αυτή επιλογή έγινε γιατί αυτό ήταν και παραμένει το σχέδιο της Γερμανοκρατούμενης ελίτ της Ε.Ε. για να μεταβληθούμε πράγματι σ’ αυτό που είχε σχεδιάσει ο Χίτλερ, δηλ. σε γκαρσόνια της Ευρώπης;

Πόσους περισσότερους τουρίστες μπορεί επιτέλους να δεχτεί η άτυχη αυτή χώρα, εθελούσιο θύμα του μαζικού τουρισμού που την έχει μεταβάλει σε μια γιγάντια ξαπλώστρα κάτω από μια γιγάντια ομπρέλα;

Χρειάζεται πράγματι τόσο πολύ μυαλό το πολιτικό μας σύστημα για να συνειδητοποιήσει ότι το μέγεθος της χώρας σε συνδυασμό με την μεγάλη ποικιλία που χαρακτηρίζει την τουριστική της προσφορά (πολιτισμός, αρχαιότητες, βιοποικιλότητα, εκατοντάδες νησιά, φιλόξενος λαός, Ελληνική (και όχι Μεσογειακή όπως θέλουν μερικοί) κουζίνα, προσφέρεται μόνο για ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΥΨΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΓΙΑ ΛΙΓΟΤΕΡΟΥΣ ΔΗΛ.ΤΟΥΡΙΣΤΕΣ ΜΕ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ ΟΜΩΣ ΒΑΛΑΝΤΙΟ; Όλοι εστιάζουν στον συνολικό αριθμό επισκεπτών, αντί στόχος να είναι το μεγαλύτερο κατά επισκέπτη έσοδο και η μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία;

Έκανε ποτέ κάποιος από τους λεγόμενους οικονομικούς επιτελείς των κυβερνήσεών μας το Ισοζύγιο του τουρισμού, δηλ. έσοδα μείον εκροές για τον τουρισμό;

Χρειάζεται πράγματι σοφία για να συνειδητοποιήσει κανείς, ότι ο ελληνικός τουρισμός προωθεί τις ολλανδικές, τις βελγικές, τις πολωνικές ντομάτες, τα εισαγόμενα τυριά, τα εισαγόμενα κρέατα και τα κινέζικα μέχρι και άθλια αναμνηστικά και τουριστικά αντικείμενα στους τουρίστες αντί για προσφορά (με. μεγαλύτερη. προστιθέμενη αξία) γνωστών τοπικών προϊόντων και ελληνικών χειροποίητων αναμνηστικών, φτιαγμένων από έμπειρους Έλληνες της επαρχίας και των νησιών; Στο παρελθόν οι (σωστοί τότε) επισκέπτες της χώρας μας αγόραζαν όχι φτηνά ενθύμια, αλλά χρυσά χειροποίητα κοσμήματα και γούνες, με αποτέλεσμα να έχουν αναπτυχθεί τότε αυτοί οι κλάδοι.

Στη συνέχεια των παραπάνω, διερωτώμαι, πώς τολμούν οι οποιοιδήποτε το κάνουν, να χαρακτηρίζουν αυτόν τον μαζικό τουρισμό που μετράει κεφάλια και όχι προστιθέμενη αξία ανά επισκέπτη ως τη ΒΑΡΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ; Αυτό είναι το…λαμπρό μέλλον για τη χώρα και τους Έλληνες που έβλεπαν και εξακολουθούν να βλέπουν οι πολιτικοί μας; ή και το συμπλήρωμά του, οι «μεγάλες επενδύσεις» που θα μετατρέψουν την ελληνική φύση τόσο στην ηπειρωτική όσο και στη νησιωτική Ελλάδα σε ένα απέραντο πάρκο ανεμογεννητριών και ηλιακών πάνελ που θα μας πουλούν οι Γερμανοί και που θα αλλοιώνουν την πανέμορφη Ελληνική φύση και συνολικά το περιβάλλον;

Η βιασύνη να απολιγνιτοποιηθεί η χώρα άμεσα και απροειδοποίητα για τους χιλιάδες εργαζόμενους, πριν μειώσουν δραστικά τα καυσαέριά τους οι μεγάλες, οι βασικές χώρες-ρυπαντές, ποιες σκοπιμότητες υπηρετεί; Γιατί, οι περιβαλλοντικές ευαισθησίες όσων αποφάσισαν, είναι δύσκολο να μας πείσουν.

*Δρ οικονομολόγος και συγγραφέας

Του Θανάση Φροντιστή*

Δεν είναι πρωτοφανές αυτό το απεχθές γεγονός της αστυνομικής βίας και δεν συμβαίνει μόνο στις ΗΠΑ. Συμβαίνει και σε πολλές άλλες χώρες, όπως και η δική μας. Aς θυμηθούμε τις κραυγαλέες περιπτώσεις του νεαρού Γρηγορόπουλου και πιο πρόσφατα, του άτυχου Ζακ, ανάμεσα σε πολλές άλλες.

Σ’ όλες αυτές τις περιπτώσεις αστυνομικής βίας και εδώ και παντού, τα αστυνομικά όργανα δεν δρουν βεβαίως αυθόρμητα και αυτόβουλα, χωρίς και αυτό να αποκλείεται. Εκτελούν εντολές της πολιτικής ηγεσίας, που επιδεικνύει «μηδενική ανοχή» στην παραβατική συμπεριφορά, απόρροια του δόγματος «Νόμος και Τάξη» που έχουν υιοθετήσει όλες οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις.

Νόμοι υπήρχαν πάντα, από την αρχαιότητα, στις οργανωμένες κοινωνίες. Περισσότερο ή λιγότερο αυστηροί. Μια σύντομη επιλεκτική αναδρομή στην ιστορία θα φωτίσει την επιχειρηματολογία μου στο τέλος του σημειώματος αυτού.

Εν αρχή λοιπόν ην ο Δράκων και οι νόμοι του, οι γνωστοί ως Δρακόντειοι νόμοι, ή μέτρα, πριν από 2600 χρόνια. Ο χαρακτηρισμός Δρακόντεια μέτρα που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα, σηματοδοτεί την ακραία αυστηρότητα των μέτρων αυτών. Για τους νόμους του Δράκοντα, ο Πλούταρχος είχε πει ότι δεν γράφτηκαν με μελάνι, αλλά με το αίμα όσων τους είχαν παραβεί.

Ο Αριστοτέλης είχε πει ότι δεν υπάρχει τίποτα το ιδιαίτερο ή το αξιομνημόνευτο στους νόμους αυτούς πλην της σκληρότητας της ποινής σε σχέση με το μέγεθος της ζημίας. Ένα δείγμα της σκληρότητας αυτής ήταν η ποινή του θανάτου για την κλοπή ενός μήλου! Δυστυχώς, η σκληρότητα των νόμων του Δράκοντα βρίσκει μιμητές ακόμα και σήμερα σε πολλές χώρες.
Ύστερα ήρθε ο Σόλων.

Ο εκλεγμένος από τον Δήμο της Αθήνας Άρχων. Ο Νομοθέτης, ο Ποιητής, ο Ιατρός, ο Μυημένος από το Μαντείο των Δελφών και μαθητής του Επιμενίδη, ένας από τους Εφτά Σοφούς της αρχαιότητας. Ως Νομοθέτης, εισήγαγε τολμηρά μέτρα, βασιζόμενος βέβαια στην Αρχή της Ανισότητας και όχι στην Αρχή της Ισότητας, σ’ όλους τους τομείς του Δημόσιου, του Ιδιωτικού και του Ποινικού Δικαίου.

Θεωρείται Πατέρας του Αστικού Δικαίου, ιδρυτής του Λαικού Δικαστηρίου Ηλιαία και πατέρας επίσης του μέτρου της Σεισάχθειας, της απαλλαγής δηλ. όλων από τα χρέη προς ιδιώτες ή προς το δημόσιο.

Ο Ξενοφών, στο βιβλίο του «Οικονομικός» θεμελιώνει την Διοικητική Επιστήμη. Ανάμεσα στις πτυχές του διοικητικού έργου αναφέρεται και στις συνέπειες της παραβατικής συμπεριφοράς κατά την εργασία αλλά και γενικότερα. Από τους Νόμους του Δράκοντα και του Σόλωνα όμως φαίνεται ότι δίνει προτίμηση στους Περσικούς Νόμους, γιατί δίνουν μεγάλη σημασία στο να παρέχεται στους πολίτες μια τέτοια αγωγή, ώστε να μη θέλουν να διαπράττουν κακές ή αισχρές πράξεις.

Οι Περσικοί νόμοι δηλ. αποσκοπούσαν περισσότερο στην πρόληψη της παραβατικής συμπεριφοράς από όσο στην καταστολή της. Η αγωγή δε αυτή παρέχονταν χωριστά για κάθε ηλικιακή ομάδα, δηλ. για παιδιά, για εφήβους και για ώριμους ανθρώπους. Και για κάθε ηλικιακή ομάδα υπήρχαν ιδιαίτερα και εξαιρετικά λεπτομερή προγράμματα παροχής της αγωγής.

Στο βιβλίο του «Κύρου Παιδεία», ο Ξενοφών παρέχει λεπτομέρειες αυτής της αγωγής, ενώ διεξέρχεται διεξοδικά την παιδεία του Κύρου του Α’ του Μεγάλου, από τα παιδικά του χρόνια μέχρι και την εκπαίδευσή του ως στρατηγού από τον βασιλιά πατέρα του Καμβύση.

Από τις παραπάνω τρεις αναφορές συνάγεται ότι στην Ελλάδα, στην πρώιμη περίοδο, οι νόμοι ήταν πιο αυστηροί, πιο κατασταλτικοί. Ο Σόλων εισήγαγε τολμηρές μεταρρυθμίσεις παίρνοντας υπόψη και το συμφέρον της πολιτείας, αλλά και τα δικαιώματα των πολιτών.

Στην Ελλάδα όμως, αρχαία και νεώτερη, εξ όσων μπορώ να γνωρίζω μη όντας νομικός, δεν υπήρξε νομοθεσία που διασφάλιζε την αγωγή των πολιτών από τα παιδικά μέχρι και τα ώριμα χρόνια τους με στόχο να αποφεύγουν τις κακές και τις αισχρές πράξεις.

Μια νομοθεσία που όμως, όπως είδαμε, είχαν οι «βάρβαροι» Πέρσες.

Οι κοινωνίες της ακραίας ανισότητας που έχει επιβάλει ο καπιταλισμός, ιδιαίτερα με την πιο ακραία του μορφή τον νεοφιλελευθερισμό από τη δεκαετία του ’80, η αποδόμηση του Κράτους Πρόνοιας και η αύξουσα ανεργία έχουν πλέον ξεπεράσει κάθε όριο.

Με αποτέλεσμα να αντιδρούν οι άνεργοι και πιο γενικά οι αναξιοπαθούντες πολίτες. Από την άλλη μεριά, η τεράστια ανισοκατανομή του πλούτου, το συνεχές άνοιγμα της ψαλίδας του και η φτωχοποίηση ευρύτερων στρωμάτων της κοινωνίας είναι αληθινή πρόκληση.

Η επιδημία του κορονοιού επιδείνωσε παραπέρα την κατάσταση των φτωχότερων αλλά και των μεσαίων στρωμάτων του πληθυσμού διεθνώς και οι κοινωνικές εκρήξεις βρίσκονται ίσως προ των πυλών.

Οι συντηρητικές όμως κυβερνήσεις, αντί της λήψης μέτρων κοινωνικής ανακούφισης, φοβάμαι ότι επενδύουν στο δόγμα «Νόμος και Τάξη», που αυτή την εποχή και σε συνδυασμό και με την επιδημία, έχει αναστατώσει τις ΗΠΑ μετά την εν ψυχρώ δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ, ενώ στην Ελλάδα, ο Υπουργός (της δήθεν) Προστασίας του Πολίτη δεν χάνει ευκαιρία να υπενθυμίζει την σταθερή του προσήλωση στη θέση «μηδενική ανοχή» στην παραβατικότητα.

Τα Δρακόντεια μέτρα, σ’ όλες τις κοινωνίες στις οποίες κυριαρχεί ο νεοφιλελευθερισμός, έχουν γραφτεί όπως θα έλεγε ο Πλούταρχος όχι με μελάνι αλλά με αίμα, όπως με αίμα έχουν γραφτεί και οι οδηγίες προς τις δυνάμεις καταστολής.

Προσωπικά, δεν βλέπω στον διεθνή ορίζοντα έναν νέο Σόλωνα που να πραγματοποιήσει όλες τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και να εισαγάγει μια σεισάχθεια, ώστε να επανέλθει μια κάποια ισορροπία στις κοινωνίες των ανθρώπων.

Αντίθετα, οι νάνοι ηθικού αναστήματος πολιτικοί που κυβερνάνε τον κόσμο, υποχείρια όντες των ελίτ, μέχρι και θεσμοθετούν την απληστία τους, με όπλο τους…τα Δρακόντεια μέτρα!

Δείτε τι γίνεται αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ, όπου καταστέλλονται βίαια οι αντιρατσιστικές εκδηλώσεις τις οποίες πυροδότησε η δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ αλλά και άλλων. Ο θεός λοιπόν να βάλει το χέρι του…

*Δρ Οικονομολόγος-Συγγραφέας

Του Θανάση Φροντιστή*

Οι εφημερίδες και το διαδίκτυο δημοσιοποιούν και απόψεις, απορίες, αφορισμούς, προβλέψεις για την επόμενη μέρα, που θα είναι τελείως διαφορετική. Έτσι τη βλέπουν όλοι.

Από το «Εγώ» στο «εμείς» και η ανάγκη για παγκόσμια αλληλεγγύη κυριαρχούν ως ζουμί των απόψεων αυτών. Λυπάμαι που δεν μπορώ να συμμεριστώ τις αισιόδοξες προβλέψεις για έναν καλύτερο κόσμο, που θα οικοδομηθεί πάνω στα ερείπια που θα αφήσει ο κορωνοϊός.

Πολλά βέβαια θα αλλάξουν. Τι θα έχει όμως αλλάξει από την ιδεολογία και το σύστημα που εξουσιάζει τον κόσμο; Έχουμε επαρκή δείγματα κατά την περίοδο της επιδημίας, που κάθε άλλο παρά αισιοδοξία επιτρέπουν.

Οι ΗΠΑ, ηγέτιδα δύναμη της δύσης ως τώρα, κλείνει τα σύνορα της και ο Πρόεδρος Τράμπ διακηρύσσει το «η Αμερική πρώτα».

Στην Ε.Ε., η Γερμανία και οι Βορειοευρωπαίοι αρνούνται το Κορωνο-ομόλογο που θα αντιμετώπιζε τις συνέπειες της επιδημίας και θα ήταν μια ντεφάκτο απόδειξη της Ευρωπαϊκής Αλληλεγγύης.

Αντ’ αυτής, η Γερμανία θέλει να επιβάλει την εξακολούθηση της λιτότητας και την δημοσιονομική πειθαρχία, δηλαδή νέα μνημόνια. Το πρόσφατο μήνυμα της κυρίας Μέρκελ ήταν σαφές: περικόψτε μισθούς και συντάξεις και πουλήστε δημόσια περιουσία. Η Ρωσία, μένει διακριτικά στην άκρη. Και γιατί όχι, αφού ΗΠΑ και Ε.Ε. την βλέπουν σαν αποδιοπομπαίο τράγο.

Η Κίνα, η επόμενη υπ’ αρ. 1 οικονομική δύναμη στον κόσμο, προσπαθεί να δώσει κάποια δείγματα αλληλεγγύης με την παροχή προϊόντων προστασίας κατά του κορωνοϊού σε χώρες που υποφέρουν πιο πολύ.

Όμως και η Κίνα είναι στο στόχαστρο του κ. Τράμπ, που μιλάει για τον «κινέζικο ιό», ενώ ταυτόχρονα διακηρύσσει. ότι με τη βοήθεια υγειονομικού υλικού που αποστέλλει σε χώρες που υποφέρουν, όπως για παράδειγμα η Ιταλία, αποβλέπει στο να επηρεάσει την κοινή γνώμη των χωρών αυτών!

Ποιόν μπορεί να πείσει η παραπάνω εικόνα ότι οδεύουμε προς έναν κόσμο αλληλεγγύης και πώς μπορεί να τεκμηριωθεί αυτή η προσδοκία; Δεν είδαμε π.χ. μια κίνηση του ΟΗΕ για σύγκληση μιας παγκόσμιας διάσκεψης με στόχο την παγκόσμια αλληλεγγύη.

Αλλά διερωτώμαι πώς θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο σ’ έναν κόσμο που κυριαρχείται από ένα σύστημα η πιο θεμελιώδης αρχή του οποίου, ο ανταγωνισμός και που
η πιο σοβαρή του επένδυση είναι σε οπλικά συστήματα και μάλιστα πυρηνικά; Πώς μπορούμε να μιλάμε για το ενδεχόμενο μιας παγκόσμιας αλληλεγγύης τη στιγμή που κατά τη διάρκεια της επιδημίας συνεχίζονται πόλεμοι και δεν επιδιώχθηκε καν έστω μια προσωρινή εκεχειρία;

Προσωπικά, θεωρώ, ότι η φορά των πραγμάτων και κατά τη διάρκεια της επιδημίας δεν προοιωνίζεται κάποια αλλαγή. Ο ανταγωνισμός είναι δομικό στοιχείο ενός συστήματος που δεν το βλέπω να αλλάζει. Αντίθετα, μάλλον θα γίνει πιο σκληρό, πιο συντηρητικό.

Μετά την πάροδο της επιδημίας, σε πολλές χώρες όπως και η δική μας, θα υπάρξουν στρατιές ανέργων και παραπέρα φτωχοποιημένων ανθρώπων και πεινασμένων, που, στο πλαίσιο του υφιστάμενου συστήματος, θα είναι αδύνατο να βοηθηθούν. Με συνέπεια οι κοινωνίες θα ριζοσπαστικοποιηθούν και θα στραφούν κατά του συστήματος.

Είναι τότε που οι όποιες και όσο δημοκρατικές κοινωνίες θα βρεθούν μπροστά στο δίλημμα: βία και καταστολή, δηλ. φασισμός, ή ραγδαία μεγέθυνση του κοινωνικού κράτους με εθνικοποιήσεις και σημαντικές αυξήσεις των δημόσιων επενδύσεων ως μια απάντηση στην υψηλή ανεργία και στις κοινωνικές ανάγκες;

Δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος, ότι οι διεθνείς οικονομικές ελίτ θα θελήσουν να απαλλοτριώσουν τα προνόμιά τους ή να τα μοιραστούν…

*Ο Θανάσης Φροντιστής είναι οικονομολόγος και συγγραφέας