Οσο κι αν οι υπουργοί επιμένουν να στοχοποιούν τα ΜΜΕ και να ανακαλύπτουν εσωτερικούς εχθρούς, τα στοιχεία που δημοσιοποιούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί τούς εκθέτουν, αφού δείχνουν ότι ο... επίγειος παράδεισος απέχει έτη φωτός από αυτά που βιώνουν σήμερα οι πολίτες.

Το τελευταίο πλήγμα στο κυβερνητικό αφήγημα προήλθε από τη Eurostat, η οποία σε μια από τις πολλές έρευνές της αποκαλύπτει ότι το 90% των Ελλήνων δυσκολεύονται να πληρώσουν δαπάνες υγείας!

Το οξύμωρο είναι ότι εντός των ημερών ανοίγει η πλατφόρμα για την υποβολή των φετινών φορολογικών δηλώσεων, όπου όσο κι αν ψάξει κανείς δεν πρόκειται να βρει τους κωδικούς για τις εκπτώσεις φόρου από ιατρικές και φαρμακευτικές δαπάνες, καθώς, πολύ απλά, καταργήθηκαν αναδρομικά από την Πρωτοχρονιά του 2017, προκειμένου το υπουργείο Οικονομικών να εξοικονομήσει 121 εκατ. ευρώ.

ΜΕΓΑΛΑ ΒΑΡΗ

Οποιος ανατρέξει στα ευρήματα της έρευνας θα διαπιστώσει για ακόμα μία φορά ότι η Ελλάδα και οι πολίτες της αδυνατούν να ξεκολλήσουν από τον «πάτο», παρά τα όσα υποστηρίζει η κυβέρνηση περί ανάκαμψης και αποκατάστασης των εισοδημάτων. Είναι ενδεικτικό ότι το 33,1% των Ελλήνων δηλώνουν μεγάλη δυσκολία στην πληρωμή των δαπανών υγείας, που είναι με διαφορά το μεγαλύτερο ποσοστό, καθώς ούτε καν στις βαλκανικές χώρες συναντά κανείς τέτοια ποσοστά. Ακόμα κι αν αντιστρέψει κανείς την εικόνα, ενώ το 38,8% των Βουλγάρων δηλώνει ότι αντέχει με μεγάλη ευκολία την πληρωμή δαπανών υγείας, το αντίστοιχο ποσοστό των Ελλήνων είναι μόλις 0,3%, που είναι και το μικρότερο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Φυσικά, δεν είναι μόνο αυτά τα στοιχεία που αναδεικνύουν το οξύ πρόβλημα επιβίωσης των νοικοκυριών, τα οποία ακούν πολλά για ανάκαμψη, ανάπτυξη και βελτίωση των κοινωνικών δεικτών, αλλά, πλην των αποσπασματικών και εν πολλοίς άδικων μερισμάτων-επιδομάτων, δεν βλέπουν... φως στο πορτοφόλι τους.

Την ώρα, λοιπόν, που η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την αύξηση των καταθέσεων -επιμένοντας να αγνοεί ότι ο ρυθμός αύξησής τους δεν είναι ο προσδοκώμενος από την ΕΚΤ-, νεότερα στοιχεία από το επιτελείο του Μ. Ντράγκι δείχνουν ότι οι Ελληνες αδυνατούν να αποταμιεύσουν, γιατί, πολύ απλά, το διαθέσιμο εισόδημά τους συρρικνώνεται χρόνο με τον χρόνο. Σύμφωνα με τη μελέτη της ΕΚΤ για το 2017, που αφορά όλα τα κράτη-μέλη, το ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών δεν παραμένει απλώς αρνητικό, αλλά και διαρκώς επιδεινούμενο!

Συγκεκριμένα, ενώ την περίοδο 1999-2008 είχαμε μια μέση αύξηση 6,7%, στο αποκορύφωμα της κρίσης, το 2013, καταγράφηκε μείωση 4,7%. Το 2014 σημειώθηκε μια βελτίωση (-3,6%), αλλά η διετία που ακολούθησε ήταν δραματικό πισωγύρισμα: -5,4% το 2015 και -6,8% το 2016, ως αποτέλεσμα της φυγάδευσης κεφαλαίων, λόγω capital controls αλλά και, κυρίως, της εκρηκτικής αύξησης φόρων και εισφορών.

ΕΙΣΟΔΗΜΑ

Οι επιπτώσεις στο διαθέσιμο εισόδημα αποτυπώνονται κατ’ αρχάς στους αναλυτικούς πίνακες της ΑΑΔΕ, όπου φαίνεται ότι τα ληξιπρόθεσμα χρέη στις εφορίες έχουν σπάσει το ψυχολογικό φράγμα των 100 δισ. ευρώ, εκ των οποίων γύρω στα 38 δισ. ευρώ είναι εκκρεμότητες από απλήρωτους φόρους εισοδήματος, ακινήτων και ΦΠΑ. Σε αυτά θα πρέπει να προσθέσει κανείς και τον όγκο των περίπου 35 δισ. ευρώ οφειλών στα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ το... κερασάκι στην τούρτα είναι το «βουνό» των προβληματικών δανείων, που διατηρούνται στα επίπεδα των 95 δισ. ευρώ, με πιο ανησυχητικό σημάδι τη δημιουργία μιας νέας γενιάς «κόκκινων» δανείων.

Φως στο οξύ πρόβλημα της υπερχρέωσης των ελληνικών νοικοκυριών ρίχνει η μελέτη της ΕΚΤ, η οποία σε άλλο κεφάλαιο δείχνει ότι, ενώ τα δάνεια των ελληνικών οικογενειών διαμορφώνονταν στο 28,3% του ΑΕΠ την περίοδο 1999-2008, πλέον ανέρχονται στο 60,7%, με πολύ βραδείς ρυθμούς αποκλιμάκωσης, κάτι που υπό άλλες συνθήκες δεν θα αποτελούσε πρόβλημα -στην Ολλανδία ανέρχονται στο 108,3% του ΑΕΠ-, αλλά υπό συνθήκες ακραίας φορολόγησης λειτουργούν σαν ωρολογιακή βόμβα.

Πηγή: parapolitika.gr

Μελέτη της διαΝΕΟσις για την εισοδηματική ανισότητα που υπογράφει ο καθηγητής στο Montpellier Business School, Μάνθος Ντελής, δείχνει ότι η μεσαία τάξη αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο φτωχοποίησης.

Όπως αναφέρεται στη μελέτη, στην Ελλάδα  η εισοδηματική ανισότητα σταδιακά μειωνόταν από το σχετικά υψηλό επίπεδο πριν από το 1980, με την τάση απομείωσης ουσιαστικά να διακόπτει η κρίση, καθώς από το 2009 η εισοδηματική ανισότητα αυξάνεται.

Ωστόσο η παρατηρούμενη αύξηση είναι μικρότερη του αναμενόμενου (με βάση τη σημαντική μείωση του κατά κεφαλήν εισοδήματος), γεγονός που παρουσιάζει ενδιαφέρον λόγω του μεγέθους της κρίσης και μας οδηγεί στο να εξετάσουμε πιο συστηματικά την ελληνική περίπτωση.

Το Διάγραμμα 3 απεικονίζει το ποσοστό ατόμων σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού κατά την περίοδο 2007-2016. Η αύξηση του ποσοστού είναι της τάξης των 8 ποσοστιαίων μονάδων, η οποία πρακτικά σημαίνει αυξημένο κίνδυνο φτωχοποίησης ή αποκλεισμού ενός πολύ σημαντικού πληθυσμιακού ποσοστού (περίπου 700.000 ατόμων), το οποίο στην περίοδο πριν την κρίση λογιζόταν ως μεσαία τάξη. Μάλιστα, όπως φαίνεται στο ίδιο διάγραμμα, η αύξηση αυτή είναι εφάμιλλη για άνδρες και γυναίκες.

Ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι τα συμπεράσματα που προκύπτουν όταν εξετάζουμε το ποσοστό ατόμων σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ανά ηλικιακή ομάδα.

Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 4 η μόνη ηλικιακή ομάδα για την οποία δεν παρατηρείται αύξηση είναι αυτή των 55 ετών και άνω, που κυρίως περιλαμβάνει συνταξιούχους. Αντίθετα, αυξάνεται τόσο ο κίνδυνος παιδικής φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, όσο και ο αντίστοιχος κίνδυνος για τις παραγωγικές ηλικίες. Ιδιαίτερη μνεία οφείλουμε στην τεράστια αύξηση του κινδύνου για τους νέους 16-24 ετών.

Οι δείκτες αυτοί είναι πλήρως εναρμονισμένοι με τη μεγάλη αύξηση στην ανεργία και ιδιαίτερα στην ανεργία των νέων. Το Διάγραμμα 5 δείχνει αφενός τη μεγάλη απόκλιση στην εργασία των νέων στην Ελλάδα σε σχέση με τις χώρες του ΟΟΣΑ και αφετέρου τη σημαντική μείωση στην Ελλάδα στο ποσοστό εργασίας στις ηλικίες 15-24.

Τέλος, σημειώνεται ότι παρ’ όλο που στο παρόν κείμενο δεν εκπονείται συστηματική μελέτη αιτίου-αιτιατού, συμπεραίνεται με αρκετή επιστημονική τεκμηρίωση ότι η κρίση οδήγησε σε σημαντική αύξηση του κινδύνου φτωχοποίησης ή αποκλεισμού μέρους της μεσαίας τάξης.

Ο βασικός λόγος αυτής της εξέλιξης είναι η αύξηση της ανεργίας ειδικά στις νεότερες ηλικίες και πάντως όχι σε ηλικίες μεγαλύτερες των 55 ετών.

Ξεκινώντας από την κατηγορία εκείνων που δεν μπορούν να αποκρύψουν εισοδήματα -δηλαδή τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους-, δήλωσαν 57,9 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 870.000.000 ευρώ λιγότερα από το 2016. Πού αποδίδεται η «βουτιά»;

Προφανώς στη μείωση των αποδοχών τους, αφού ακόμα και στις περιπτώσεις που δημιουργήθηκαν θέσεις εργασίας, πρόκειται για θέσεις περιστασιακής ή μερικής απασχόλησης -όπως προκύπτει και από τα στοιχεία της ΕΡΓΑΝΗΣ- που αμείβονται πολύ χαμηλότερα από τις θέσεις πλήρους απασχόλησης.

Η ζημιά από τη συγκεκριμένη κατηγορία φορολογούμενων φάνηκε και στο πρώτο εξάμηνο, δηλαδή πριν από την ολοκλήρωση της υποβολής φορολογικών δηλώσεων, καθώς οι εισπράξεις από την παρακράτηση φόρου εισοδήματος εμφάνιζαν «τρύπα» 123.000.000 ευρώ.

Περίπου 120.000.000 ευρώ λιγότερα από πέρυσι ήταν τα όσα δήλωσαν όσοι έχουν εισοδήματα από ενοίκια και μένει να διαπιστωθεί από τις διασταυρώσεις που θα κάνει η ΑΑΔΕ αν πρόκειται για πραγματική μείωση εισοδημάτων ή έχει πάρει διαστάσεις η φοροδιαφυγή, με απόκρυψη μέρους ή του συνόλου των εισπραττόμενων ενοικίων.

Ως ειδική κατηγορία αντιμετωπίζονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι οποίοι δήλωσαν περίπου 900.000.000 ευρώ λιγότερα από το 2016. Αναμφίβολα η πτώση του τζίρου, όπως αποτυπώνεται και στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, εξηγεί ένα μέρος αυτής της εντυπωσιακής «βουτιάς».

Ωστόσο, το μεγάλο μέρος εκτιμάται ότι αποτελεί φορολογητέα ύλη που απεκρύβη για δύο λόγους: 1) προς αποφυγήν των μεγάλων επιβαρύνσεων σε όσους έχουν μεικτό εισόδημα (και από μισθωτές υπηρεσίες), 2) προκειμένου να αποφευχθούν τα παρατράγουδα με τις νέες ασφαλιστικές εισφορές.

Η εκτίμηση από πηγές που γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα στο ΓΛΚ είναι ότι αυτό το «κανόνι» στα περσινά εισοδήματα θα ανοίξει «τρύπα» τουλάχιστον 500.000.000 ευρώ στα φετινά έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, ενώ δεν κρύβουν την ανησυχία τους για πατατράκ και στα έσοδα του ΕΦΚΑ, όταν θα γίνει ο υπολογισμός των νέων ασφαλιστικών εισφορών με βάση τα έσοδα του 2016.