Η ΕIOPA (Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλισης και Επαγγελματικών Συντάξεων) και ο ESM (Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας), σε κοινή έκθεση τους που δημοσίευσαν την Πέμπτη, προτείνουν τη δημιουργία ενός κοινού ταμείου ασφάλισης φυσικών καταστροφών για να καλυφθεί το τεράστιο κενό ασφάλισης που παρατηρείται στην Ευρώπη.

Το σχέδιο αυτό επιδιώκει να μειώσει την αβεβαιότητα για τους ασφαλιστές, να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της κεφαλαιακής διαχείρισης και να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη δυνατή προστασία για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Στα 10 δισ. ευρώ το προτεινόμενο Ταμείο

Η πρόταση του ESM και της EIOPA για την υλοποίηση ενός πανευρωπαϊκού ταμείου ασφάλισης έχει ως στόχο να μειώσει το οικονομικό κενό ασφάλισης που σήμερα εκτιμάται ότι καλύπτει μόνο το 50% έως 75% των ζημιών από φυσικές καταστροφές.

Ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, το ποσοστό των καλυμμένων ζημιών είναι πολύ χαμηλότερο σε σχέση με άλλες περιοχές της Ευρώπης, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τις τοπικές οικονομίες.

Η προτεινόμενη λύση περιλαμβάνει την ίδρυση ενός ευρωπαϊκού ταμείου με αρχικό κεφάλαιο ύψους 10 δισ. ευρώ, το οποίο θα προέρχεται από δύο πηγές χρηματοδότησης: τις ασφαλιστικές εταιρείες και την αγορά των λεγόμενων καταστροφικών ομολόγων.

Οι ασφαλιστές θα καταβάλουν συγκεκριμένο ποσοστό από τα ετήσια ασφάλιστρα τους στο ταμείο, το οποίο θα παρέχει κάλυψη για φυσικές καταστροφές, μειώνοντας την οικονομική πίεση στις κυβερνήσεις και τις ασφαλιστικές εταιρείες.

Το μεγαλύτερο όφελος από την δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού ταμείου είναι η μείωση της ανάγκης για μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίου από τις ασφαλιστικές εταιρείες. Μέσω της κατανομής του κινδύνου σε όλα τα κράτη μέλη, οι ασφαλιστικές εταιρείες μπορούν να μειώσουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις κατά 67% σε σχέση με τα εθνικά συστήματα, προσφέροντας πιο οικονομικά προσιτές λύσεις.

Μείωση του κενού Ασφάλισης και οικονομικά Οφέλη

Το οικονομικό κενό ασφάλισης στην Ευρώπη είναι σημαντικό και η έλλειψη κάλυψης επηρεάζει όχι μόνο τα νοικοκυριά αλλά και τις επιχειρήσεις.

Για παράδειγμα, οι πλημμύρες στην ισπανική Βαλένθια το 2024 προκάλεσαν ζημιές ύψους 11 δισ. ευρώ, με μόνο το 40% αυτών να είναι ασφαλισμένο, ενώ οι πλημμύρες στην γερμανική κοιλάδα Αρ, το 2021, προκάλεσαν ζημιές ύψους 51 δισ. ευρώ, εκ των οποίων μόνο το 25% καλύφθηκε από ασφαλιστικές εταιρείες.

Η πρόταση για το πανευρωπαϊκό ταμείο επιδιώκει να μειώσει αυτό το κενό και να φέρει την ασφάλιση σε επίπεδο που καλύπτει τουλάχιστον το 90% των ζημιών, περιορίζοντας έτσι τις οικονομικές συνέπειες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

Επιπλέον, η μείωση του οικονομικού κινδύνου για τις ασφαλιστικές εταιρείες μέσω του κοινού ταμείου θα επιτρέψει σε αυτές να αυξήσουν τη συμμετοχή τους στην ασφάλιση φυσικών καταστροφών χωρίς να αυξήσουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις τους. Αυτό, με τη σειρά του, θα οδηγήσει σε μείωση του κόστους για τους καταναλωτές, καθώς οι ασφαλιστικές εταιρείες θα προσφέρουν πιο προσιτές λύσεις, ενώ παράλληλα θα βοηθήσουν στη σταθεροποίηση του χρηματοοικονομικού τοπίου της Ευρώπης.

Κλιματική αλλαγή και ανάγκη για προσαρμογή

Η ανάγκη για ένα κοινό ευρωπαϊκό ταμείο είναι πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς η Ευρώπη είναι η ήπειρος με τον ταχύτερο ρυθμό αύξησης θερμοκρασίας παγκοσμίως, γεγονός που οδηγεί σε περισσότερες και πιο έντονες φυσικές καταστροφές.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι κυβερνήσεις έχουν βρεθεί σε δύσκολη θέση, καθώς η συχνότητα και η ένταση των ακραίων φαινομένων και καταστροφών αυξάνονται. Η πρόταση για το ταμείο απαντά σε αυτήν την πρόκληση, προσφέροντας μια πιο βιώσιμη και αποτελεσματική λύση για την προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων.

Η κλιματική αλλαγή, η αύξηση του πληθυσμού, η αστικοποίηση και η συγκέντρωση πλούτου σε περιοχές με υψηλό κίνδυνο, προσθέτουν επιπλέον πίεση στους ήδη υπερφορτωμένους ασφαλιστικούς οργανισμούς. Η πρόταση αυτή ενισχύει τη δυνατότητα των ασφαλιστικών εταιρειών να παρέχουν τις απαραίτητες καλύψεις, περιορίζοντας τις πιέσεις στους δημόσιους πόρους.

Σύμφωνα με την έρευνα του COSMOTE Insurance, η πλειοψηφία των πελατών (52%) επιλέγει ασφάλεια «Κτιρίου και Περιεχομένου», ασφάλεια «Κτιρίου» επιλέγει μικρότερο ποσοστό (37%), ενώ η απλή ασφάλεια «Περιεχομένου» (που απευθύνεται κυρίως σε ενοικιαστές κατοικιών) επιλέγεται από το 11% των πελατών του COSMOTE Insurance.

Πρωταθλήτρια στις προαιρετικές καλύψεις για την κατοικία είναι αυτή του Σεισμού, με το 77% των πελατών να την επιλέγουν, θέτοντάς την ως προτεραιότητα σε μια σεισμογενή χώρα όπως η Ελλάδα. Η Κλοπή Περιεχομένου, ιδιαίτερα χρήσιμη και για τα εξοχικά, έρχεται δεύτερη με 41%, ενώ το 25% των χρηστών επιλέγει σαν προαιρετική κάλυψη την Νομική προστασία και την κάλυψη από κατολίσθηση του εδάφους (σημειώνεται ότι η κάλυψη για πυρκαγιά είναι υποχρεωτική και περιλαμβάνεται στο 100% των ασφαλιστηρίων συμβολαίων).

Αυξημένη ζήτηση για ολοκληρωμένη ασφάλιση παρατηρείται στους κατοίκους των νησιών, καθώς είναι περισσότερο ευάλωτοι σε έντονα καιρικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές. Συγκεκριμένα, οι κάτοικοι των νησιών στο Ιόνιο, το Β. Αιγαίο, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη επενδύουν σε πιο πλήρη πακέτα ασφάλισης κατοικίας σε σχέση με τις υπόλοιπες περιοχές της χώρας.

Σημαντικά φαίνεται να επηρεάζει τον κλάδο των ασφαλειών και η επικαιρότητα. Μετά από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι πυρκαγιές τον Ιούλιο και οι πλημμύρες τον Σεπτέμβριο του 2023, σημειώθηκαν περισσότερες πωλήσεις ασφαλιστικών πακέτων. Συγκεκριμένα, η κίνηση και το ενδιαφέρον για ασφάλιση αυξήθηκε κατά 50% στο COSMOTE Insurance. Η τάση αυτή υποδηλώνει την αυξημένη ευαισθητοποίηση και ανάγκη των πολιτών για προστασία της περιουσίας τους σε δύσκολες περιόδους.

Ασφάλεια κατοικίας από 30€/χρόνο

Στο COSMOTE Insurance τα ασφαλιστικά πακέτα κατοικίας είναι σχεδιασμένα να καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες δανειοληπτών, ιδιοκτητών και ενοικιαστών, τόσο σε κύριες, όσο και σε εξοχικές κατοικίες, με χαμηλό κόστος από 30€/χρόνο, ενιαία τιμή για όλη την Ελλάδα και 100% online διαδικασία (www.cosmoteinsurance.gr) για ευκολία και αμεσότητα. Για παράδειγμα, ένα σπίτι 60 τ.μ., με ένα πλήρες πακέτο κτιρίου και περιεχομένου, με κάλυψη από φυσικές καταστροφές^[1] και με δυνατότητα έως 10% έκπτωσης στον ΕΝΦΙΑ, μπορεί να ασφαλιστεί με μόλις 96€/χρόνο.

Το COSMOTE Insurance, εκτός από ασφάλιση κατοικίας, παρέχει ολοκληρωμένες ασφαλιστικές λύσεις και για αυτοκίνητο, μοτοσυκλέτα, φορτηγό και αγροτικό, πρωτοβάθμια υγεία και σκάφος, σε συνεργασία με 18 κορυφαίες ασφαλιστικές εταιρείες. Οι καταναλωτές μπορούν να συγκρίνουν online και να επιλέξουν το πρόγραμμα ασφάλισης που τους ταιριάζει, με εγγύηση χαμηλότερης τιμής και με υποστήριξη όλο το 24ωρο από πιστοποιημένους συμβούλους ασφαλίσεων.

Σε αυτό το νούμερο – μαμούθ δεν συγκαταλέγεται το κόστος της ανθρώπινης ζωής, της απώλειας πανίδας ή και η υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα σε βάθος χρόνου. Οι καύσωνες στην Ελλάδα στοιχίζουν πάνω από 1 δισ. ευρώ και οι πυρκαγιές κόβουν από το ελληνικό ΑΕΠ τουλάχιστον 3 δισ. ευρώ (στο σενάριο υψηλών εντάσεων, όπως οι φετινές ή εκείνες του 2007 στην Πελοπόννησο).  Στους υπολογισμούς τους οι διεθνείς οίκοι, όπως πρόσφατα για παράδειγμα εξέδωσε η Moodys, δεν εντάσσεται η ένταση των φαινόμενων, τα οποία κάθε χρόνο κλιμακώνονται στις μεσογειακές ακτές. Βασική συνέπεια είναι να πλήττεται η βαριά βιομηχανία της χώρας, δηλαδή ο τουρισμός, καθώς οι επισκέπτες θα αποφεύγουν να κάνουν διακοπές σε χώρες και περιοχές υψηλού κινδύνου.

Ακόμα πιο αποκαλυπτική είναι η Τράπεζα της Ελλάδος. Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη έρευνα της Επιτροπής Μελέτης Επιπτώσεων Κλιματικής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) για την Τράπεζα της Ελλάδος, το ετήσιο κόστος από την κλιματική αλλαγή μπορεί να φτάσει περίπου τα 8,5 δισ. ευρώ το έτος. Η αποκαλυπτική αυτή μελέτη δείχνει ότι το συνολικό κόστος είναι δυνατόν να φτάσει τα 701 δισ. ευρώ έως το 2100.

Δηλαδή, το ΑΕΠ της Ελλάδας μπορεί να μειώνεται κατά 2% σε ετήσια βάση μέχρι το 2050 και ακόμη περισσότερο μέχρι το 2100. Ακόμα δεν έχουν υπολογιστεί οι απώλειες στα έσοδα από την πύρινη λαίλαπα που πλήττει σχεδόν όλη τη χώρα και οι συνέπειες σε απασχόληση, real estate κ.λπ.  Η νέα πραγματικότητα φαίνεται να οδηγεί τους ιδιοκτήτες κατοικιών και ξενοδοχείων να ασφαλίσουν τις περιουσίες τους έναντι φυσικών καταστροφών, με κίνητρο και την έκπτωση 10% στον ΕΝΦΙΑ που δίνει η κυβέρνηση.

Τα επίσημα στοιχεία για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ελληνική οικονομία προκαλούν τεράστιες ανησυχίες. Εκτός από τη δημοσιονομική στήριξη, η διαταραχή από τα έντονα φαινόμενα, τις πυρκαγιές – συμπεριλαμβανομένων διακοπών ρεύματος και νερού -μπορούν να επηρεάσουν τον τουρισμό και την οικονομία, γεγονός που μελλοντικά μπορεί να αποτελέσει πιστωτικό κίνδυνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι για κάθε 1 δισ. ευρώ τουριστικού εσόδου, το ΑΕΠ αυξάνεται κατά 2,2 δισ. έως 2,65 δισ. ευρώ. Η εξίσωση αυτή δείχνει το κατά πόσο σημαντική παραμένει η τουριστική βιομηχανία για την ελληνική οικονομία. Αν το παραπάνω ποσό διπλασιαστεί, οι εισπράξεις θα δώσουν έξτρα στο ΑΕΠ πάνω από  5 δισ. ευρώ.

Ο τουρισμός είναι άρρηκτα συνυφασµένος µε το κλίµα, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόµενα επηρεάζουν την τουριστική βιομηχανία. Οι µεσογειακές χώρες είναι από τις πλέον πιο τρωτές περιοχές στον πλανήτη που αναµένεται να αντιµετωπίσουν µια σειρά δυσµενών επιπτώσεων όπως καύσωνες, ξηρασία. Σύμφωνα με τα πορίσματα του πανευρωπαϊκού  προγράμματος PESETA σε περίπτωση που η μέση θερμοκρασία αυξηθεί κατά 2,5 βαθμούς στη Μεσόγειο (Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα), θα προκύψει μείωση των διανυκτερεύσεων κατά 1% και απώλειες εσόδων της τάξης των 825 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Σε περίπτωση που η αύξηση αυτή ξεπεράσει τους 5 βαθμούς Κελσίου, οι απώλειες εσόδων θα αγγίξουν σχεδόν τα 5 δισ. ευρώ ετησίως.

Οι επιπτώσεις στα νησιά

Σύμφωνα με μελέτη της διαΝΕΟσις η αύξηση της θερμοκρασίας και των ημερών καύσωνα (άνω των 35 βαθμών C) θα είναι εντονότερη σε ορισμένες περιοχές όπως το Ηράκλειο Κρήτης (αύξηση κατά 10-15 ημέρες) και η Ρόδος (αύξηση κατά 10 ημέρες). Παράλληλα, οι τροπικές νύχτες με θερμοκρασία μεγαλύτερη των 20ο C θα αυξηθούν περισσότερο στα νησιά σε σχέση με τις ηπειρωτικές περιοχές (π.χ. περίπου 40 επιπλέον τροπικές νύχτες στη Ρόδο και τα Χανιά).

Ωστόσο, αναμένεται επιμήκυνση της θερινής περιόδου (π.χ. κατά 30 ημέρες στην Κρήτη) με αντίστοιχη επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και μείωση της εποχικότητας του ελληνικού τουρισμού. Οι επιπτώσεις στα νησιά αναμένεται να μεταβάλουν τα πρότυπα επιλογής τουριστικών προορισμών, ενώ παράλληλα απαιτούν περαιτέρω επενδύσεις για την αντικατάσταση/μεταφορά τουριστικών υποδομών, κάτι που συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό κόστος για τον κλάδο. Το συνολικό κόστος από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και μόνο υπολογίζεται στο 2% του συνολικού ΑΕΠ της χώρας.

Σύμφωνα με τη Moodys (2023), από τις χώρες του Νότου η Ελλάδα έχει τον μεγαλύτερο αγροτικό τομέα σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας, καθώς ισοδυναμεί στο 4,5% του ΑΕΠ και στο 10,9% της απασχόλησης. Ομως, συνολικά οι χώρες αυτές είναι σημαντικοί προμηθευτές ελιών, σταφυλιών, σιτηρών και φρούτων, επομένως η μείωση της παραγωγής αναμένεται να επηρεάσει τις τιμές των τροφίμων.

Εκτός της Ελλάδας, κονδύλια θα λάβουν άλλα έξι κράτη – μέλη της ΕΕ και συγκεκριμένα:

• Ισπανία: 9,5 εκ. για τις καταστροφές από την έκρηξη ηφαιστείου στην Λα Πάλμα
• Στήριξη στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στην Ολλανδία, στην Αυστρία και στο Λουξεμβούργο για τις καταστροφικές πλημμύρες του καλοκαιριού του 2021
• Η ενίσχυση ύψους 718,5 εκ. ευρώ από το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΤΑΕΕ) θα κατανεμηθεί ως εξής.

Όσον αφορά τις καταστροφικές πλημμύρες τον Ιούλιο του 2021:

• 612,6 εκ. ευρώ για τη Γερμανία
• 87,7 εκ. ευρώ για το Βέλγιο
• 4,7 εκ. ευρώ για την Ολλανδία
• 1,8 εκ. ευρώ για το Λουξεμβούργο
• 797.520 ευρώ για την Αυστρία

1,4 εκ. ευρώ θα δοθούν για τον σεισμό στην Κρήτη (Ελλάδα) και για την έκρηξη ηφαιστείου στην Λα Πάλμα στις Κανάριες Νήσους της Ισπανίας, άλλα 9,5 εκ. ευρώ.

Το σχέδιο για το πακέτο βοήθειας πήρε το «πράσινο φως» από την αρμόδια επιτροπή του ΕΚ ομόφωνα, με 30 ψήφους υπέρ.

Η δράση προϋπολογισμού 26 εκατ. ευρώ απευθύνεται στις επιχειρήσεις κάθε νομικής μορφής που λειτουργούν νομίμως και δραστηριοποιούνται στις πληγείσες από φυσικές καταστροφές περιοχές των νομών Εύβοιας, Λαρίσης και Ηρακλείου.

Η δράση έχει ήδη εγκριθεί από τις αρμόδιες Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συγχρηματοδοτείται στο πλαίσιο της απόκρισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πανδημία COVID-19 React EU και αφορά Μικρομεσαίες και Μεγάλες επιχειρήσεις.

Η επιχορήγηση προς κάθε επιχείρηση ανέρχεται σε σταθερό ποσοστό 50% επί των λειτουργικών δαπανών της όπως αυτές εξάγονται από τα πρόσφατα φορολογικά της στοιχεία.

Ειδικότερη μέριμνα λαμβάνεται για τις επιχειρήσεις που συστάθηκαν εν μέσω πανδημίας ή εντός του έτους 2021.

Το ανώτατο ύψος επιχορήγησης ανέρχεται σε ποσό 18.000€ ανά επιχείρηση.

Σε όλες τις περιπτώσεις, η επιχορήγηση αποδίδεται ως κατ’ αποκοπή ποσό με την υποχρέωση ανάλωσης εντός 6 μηνών από την έγκριση/ένταξη χωρίς έλεγχο παραστατικών δαπανών.

Οι κυριότερες προϋποθέσεις συμμετοχής στη δράση είναι:

• νόμιμη λειτουργία
• έναρξη εργασιών μέχρι και την 31.12.2021
• εγκατάσταση (έδρα, υποκατάστημα, κλπ) στις ανωτέρω περιοχές
• πτώση τζίρου 10% μεταξύ των ετών 2019 και 2021 (το κριτήριο δεν εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις με έναρξη εργασιών στο έτος 2020 ή στο έτος 2021)

Οι αιτήσεις υποβάλλονται στο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων (ΠΣΚΕ) του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων στη διεύθυνση www.ependyseis.gr μόνον ηλεκτρονικά χωρίς την απαίτηση προσκόμισης Φυσικού Φακέλου δικαιολογητικών από 13/5/2022 και ώρα 12:00 μέχρι και 17/6/2022 και ώρα 15:00.

Η αξιολόγηση των υποβληθεισών Αιτήσεων χρηματοδότησης γίνεται με τη μέθοδο της άμεσης διαδικασίας με τήρηση χρονικής σειράς προτεραιότητας.

Η εκταμίευση της επιχορήγησης γίνεται εντός δέκα ημερών αμέσως μετά την έγκριση της υποβληθείσας αίτησης χρηματοδότησης χωρίς υποχρέωση υποβολής δεύτερου κατά σειρά σχετικού Αιτήματος.

Όπως και σε όλες τις προηγούμενες σχετικές Δράσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, έχει και εδώ ήδη θεσμοθετηθεί το Ακατάσχετο της δικαιούμενης επιχορήγησης ώστε μέσω της δράσης να χρηματοδοτείται η ανάπτυξη των επιχειρήσεων και όχι η κάλυψη ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών τους προς το Κράτος ή προς τρίτους.

Σημειώνεται ότι οι επιχειρήσεις υποχρεούνται στην ηλεκτρονική επισύναψη ελάχιστων δικαιολογητικών υποβολής. Ειδικά οι απαιτούμενες από την κοινοτική νομοθεσία υπεύθυνες δηλώσεις, πρέπει να φέρουν τις κατάλληλες ενδείξεις γνησιότητας υπογραφής.

Τα υποβληθέντα στοιχεία των επιχειρήσεων θα διασταυρωθούν με τα ήδη τηρούμενα για αυτές στις Εθνικές βάσεις δεδομένων (πχ Taxisnet) ΠΡΙΝ την ανακοίνωση αποτελεσμάτων. Σε περίπτωση απόρριψης υποβληθείσας αίτησης, η επιχείρηση διατηρεί το δικαίωμα εκ νέου υποβολής.

O Yπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε: «Το Υπουργείο Ανάπτυξης & Επενδύσεων από την αρχή της πανδημίας έχει αξιοποιήσει τους ευρωπαϊκούς πόρους με το βέλτιστο δυνατό τρόπο ώστε να θεραπεύσει τις ζημιές που έχει υποστεί η οικονομία. Σήμερα με την έκτακτη επιχορήγηση συμπληρώνουμε τις δράσεις μας για να βοηθήσουμε ιδιαίτερα περιοχές που έχουν υποστεί πολύ μεγάλη καταστροφή».

Ο Υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Γιάννης Τσακίρης δήλωσε: «Η πολιτεία χρησιμοποιώντας τόσο ευρωπαϊκούς όσο και Εθνικούς πόρους στέκεται αρωγός στην αποκατάσταση της ανάπτυξης σε πληγείσες από θεομηνίες περιοχές, διασφαλίζοντας θέσεις εργασίας αλλά και την απρόσκοπτη λειτουργία της αγοράς και της επιχειρηματικότητας».